Idea medici: cum tractatu de symptomatibus crudelissimis, quae scarificatione et cucurbitularum usui Brunae incolis in Marchionatu Moraviae supervenerunt: et de febre epidemia anni ... 1580 ... / [Johann Sporisch]

161쪽

.......

EPIDE MI A. iri

pidatio Quamobrem multi aegrorum hominum metu mortis&solicitudine de incolumitate recuperanda compulsis edicorum consilia&operas implorabat. Ex quibus aliqui cotenti erant unica humorum peccantium subductione aliqui etia adigestiuis, elective purgantibus, alterantibus d roborantibus medicinis non abhorrebant. Pota aquam vero plurium aprorum reualescentia, tendet et morbum eue mitem tutum eo quis is criculo mortis careret facile periodum suam in corporibus aegris absolueret: plurimi hominu patienter affectiones febriles sustinebat biiumeri voces fractas impeditas et acri catarrhi et censu capite ad pectus cognoiccbant Sper aliquot dies perferebant: tandem auxilia medica implorabant. Quamobrem non Omnibus eadem medicamenta conueniebant sed mutanda erat medicatio in moibi tem p ribus, ut peritis medicis satis constat. Quicunque uaque auxiliis medicis in principio Dorbi cupiebant liberari ab eiusmodi malis ijs aetate iuuenilem atq; consistentem agentibus, si crat virilis sexus, informabolicum: cclino preparati dabatur os recens Cassiae, electitarium lenitivum,aut Dia prunum compositum in sum cienti quantitate. Haec etiam diluta compctcntibus liquorib. exhibebantur ijs, qui liquidiorira corpora habebat&purgate medicam cto uti

euacuar s

162쪽

volebant,electuari de succo rosarum in forma solida preparati pondus drachmarum quatuor in aurora:& praecipiebatur iis, qui medicamentum sumebant, ut ieiunium trium horarum a sumptione medicamenti perferrent ac illa die aerem liberum vitarent Aliquibus etiam Uia- turpeti cum Rheu Barbaro composim rachma quatuor exhibita sunt. Hic praeterea locum habere potuisset electuarium Elei copli, Diaphoeniconis, e psyllio similis facultatis alia, si in iusta quantitate data fuissent iis, ex

quorum corporibus unica purgatione radicitus peccantem materiam auferre voluissemus. De pitulisqlioque, quas aureas,adgregati uas, sine quibus esse nolo, Arabicas&Stomachicas

Mesta comuniter appellam' ustum&conueniens pondus in aurora offerri utiliter statebat Sicuti etiam electuarioru conuenientium pulueres in iusculis carnium sidomesticis decoctis concedebantur ijs, qui delicatioris stomachi malebant domi praeparatis potionibus ut Quam pharmacopocorum artem atque Operas fideles experiri obtinebat tamen apud pharmacopoeos: vulgus hominum, qui malebat viii mercede vitam apericulo redimere, quam magnos sum plus in medicos ac medicamenta facere, locum: sum frequentiorem

in inclyta Olomu censitum Rep. electuarium de succo rosarum Nicolai. Nam cum pharmacopoei aduerter ent aliquibus personis illud fe-

163쪽

EPIDE MI A. is I

liciter per medicos exhibitum: studebat etiam apud vulgus venari famam eruditionis o felicis operationis Eam ob rem non re inittebant curam aegrorum hominum ad medicos sed fata cc manserentes in alienam messem vendebanto mitibus viris&foeminis, quotquot remediuaduersus febrem epidem iam in fropolus petebant, iustam quantitatem de electuario Nicolai quod ex uacco rosarum informa stolida prosta Neq; iane infeliciter operabatur, cum intra biduum vel quatriduum restituerentur an integrum sanitatis statum ita, ne ullum sympto mare maneret morbi, qui ita purgati laudabilem diam obseruabant. Nam materia peccans , putredine febrili corrupta in feroci motu constituta subducebatur per aluum, ne febris fomitem amplius haberet, neque etiam fluxionem molestam ad pectus facere posset Foemmis vero virginibus, intra pueritiae adolescent v fines constitutis dabantur mitiora, qualia sunt flores Cassiae, electuarium lenitivum Dia catholicon Nicolai, Dia prunum compositum, manna aut syrupus rosatus soluti trusitMut haec liquoribus competentibus frequenter temperarentur, aut pro arbitrio aestri

homin: in forma boli cum saccharo exhiberentur. Dilui enim' ar in talibus affectionibus

possunt stillaticijs aquis acetosae,endi uiae,cicho

D milium aut m earundem herbaru, seminum

164쪽

ra dic simve decoctis propinantur, sicuti med1co videtur e re dc commodo aegrorum hominum fore. Hac euacuatione peccantis mate

riae feliciter peracta plerique aegrorum ho

minum contenti erant adeo, ut praeter aquam hordeii diaetam praeordinatam nihil admitterent, cum releuatos sese non nihil sentirent, neque admodum opus haberent ulteriore diuersione praeparatione vel eductione humorum mam naturae robur, nil quidquam orbi violentia debilitatum, reliquam Orbi materiam concoquebat&e gerebat, ne quid noxa corpori cualescenti amplius accideret. Hoc fi b i facilius in corporibus aegris, quae non

multum de peccante materia coaceruarant in

abis ver corporibus, quae impura a de erantimaterierum peccantium multitudine grauabantur, non tam facilis curatio fuit. Horum itaque aliqui, quorum res familiaris lati a crat, unde impensas in medicos numerare&medicinas soluere possent, admittebant digestionem materieru quae post uniuersalem euacuationem qua plurimum de materia peccan

te auferri debebat necessario, quod illa statim ab initio morbi turgebat feroci impetu de

marte ad partem ferebatur, in eorum corporibus reliqua crat. Fiebat autem mater; cru pec- cantium praeparatio frequenter per syrupos de

165쪽

smilibus rar cum syrupo de tu iubis, dea-

u dati v praenii merauimus,&ilinumquid desiit, stantia humo b ilio uiri et runiperenti et latebris tu, sam n

plerum qi sumebatur ex ijs, quaec5memo

166쪽

occasio so

tum corre

ctio seresidia resolu

fiebat.

iso DE FEBRE

rauimus paulo ante, ubi de uniuersali corporis euacuatione egimus.Obseruabatur tamen hec

re ruta, ut ratione quantitatis materiei peccanis virium,aetatis, sexus de consuetudinis ipsius aerii aliquando dolis in medicamento augeretur,aliquando minueretur. In hoc enim nego doniinatur maxime occasio&solertia art- scis qui videre solet, quomodo, quando,Vbi,

quid quanisi de humoribus in cori cretiu- Iano peccantibus auferre debeat, cum pleri

que robustorum hominum ne tentaretur itin-dem purgantibus medicini quas debiliores homines ij quoru Eius facile aperitur, cum

, ero succe

e cum his pondus usurpare.Norunt autem e-

ruri de exercitati medici acilem intelligun

e consideratione circumstantiarum, quae curationibus aegrorum corporum expenen- de veniunt,quid quantum cuique aegro citra

dulcita e bibeti in sit. Tandein ad sym-

matum residuorum collectione . remanentis materia resolutionem progrediendum erat qua potissimum a medico in is fiebant corporibus,quae aut nullis erant tentata med: cinis inmobi principio aut mala diaetam post

alionem raetinam adhibuerant Nam

sicuti hi qui praeceptis medicorum statim o

i iam restituebantur, neque admodum mili-g bo medicinis,quibus residuum resoluer

167쪽

EPIDE MI A.

tur aut intemperies corrigeretur, cum diaria audabilis id ipsum sumcienter praestaret Ita il- is corporibus, qua intemperaturam debilita-emque in capite, faucibus ac pectore senti bant post febrem victamin expugnatam, necessarib adhibebantur medicamenta, qua materiam, in capite contentamin stillantem ad fauces ac pulmones, coquerent incrassarent, ablumerent aut educerent: membra denique

spiritalia roborarent. Plerisque itaque, pro sistendo tenuium humorum ad fauces, pectus defluxu, sufficiebat confectio, quam manum Christi simplicem compositam cum pertis vocatam myropoei praeparant: alijs dabatur Dia margariton frigidum. Quibus vero mate risu is

ria iam fluxerat ad pulmones, cauitates tho on rho ceracis,ij non modo poterant exhiberi syrupi oquentes irae parantes materiam peccantem ad faciliorem eductionem,quales sunt sy-rupus de uiubis, te papauere simplex, compositus cum aquis stillaticij vel decoctis competentibus: sed etiam adhibebantur lambitiua, -- ut puta Loch sanum, Loch ad asthma, Loch de pulmone vulpis, me violatum, rosia tum &ί-

milia, ut asperitas faucium mitigari, acrimonia Durnorum educendorum obtundi clamateria ter naec pecurus exterius inungebatur oleo ro ρα lato,violato,&amygdalino Hoc enim pectus inlatat eductionem humorum iuuat. illa su-

168쪽

DE FEBRE

per stultatum ad eductionem praeparandarum consistentiam in crassant, ut facibus screandore ij ci caedem possitiat. Qui humidorum illinitio item atque assi impii Onem auersabantur: illos contentos esse decebat electuario , quod Dia tragacanthum tigidum dicitur,&trochicis Bechi albi. Haec offerebantur ijs, quorum

natura moliebatur eductionem superfluorum per screatum&tussim. Quorum vero natura videbatur humores tenues, acres ad renes dirigere atq; cum urina expellere, illis, febre abacta, mediocriter calida dabantur alimenta medicamenta, ut urinae egestio rectius facilius. que promoueretur , donec materiae noxiae prorsus educerentur. Talia erant semina γουρη-mia in puluerem redacta ausculis cibis': admista vel potionibus iniecta Diai reos Salomonis Dianisum,Dia hyssopum, Diatragacanthon calidii, ou plura, quae huic instituto accommor' emerio dari consueuerunt. Denique intemperiei relu rrea ' iae correctio Croboratio membrorum saepet si fiebat ij, praesidi js, quae intra corpus sumeban 'tur ut alimenta de quibus in victus ratione fatis egimus,&medicamenta,qualia erant conseruae rosarum violarum, acetosae, nympheae,

quibus interdum admiscebatur quippiam de trochiscis gallia: mosch ata: berberorurn, rosarum, caphiara':aut de electuari js, ut species iis gida: de gemmis, Dia hod5 Abbatis, Dia trionr,antalon,&c. Haec enirn subigebantur cum sy-Iupo

169쪽

ipo aut melle violato siue o fato, cum succo ι cetosae,citrismali, granatorum aut limonum. In curationibus opulentior hi aegrorum etiamdhibere potuissem in fragmenta lapidum prociosorum praeparata, si animus nobis fui Tet, ut ijs de sumptuosas antidotos exhiberemus. Ex Locabaam trinsecus etiam regioni patis admouebantur μ' epithemata,olea, linimenta, unguenta emplasti aci; , quibus aliqualis refrigerandi&adstringedi vis inest, ne videlicet humores reliqui jsfebtilis caloris inflammati recidiuam excitarent,quae peior morbo multis aegris extitit Frequentissimo autem in usu erant oleum violaru, Iolatum omphacinum, nympheae,Vnguentum rosa tum Me suae, In frigidans Galeni, cerotum santa linum,&quaecunque simili sella caciae habebantur.

Diuina autem benignita si inenarrabilis 'oon misericordia. tu in iii stilli moliae cuncta crea ta deuorantis furore reminiscebatur humanae linfirmitatis,&temperans poenas, pecca i Smul- tisa horrendis nimium meritas, lementia at que arfectione paterna, qua corripit suos, ne cum impio mundo in nefandorum scelerum via progredientes damnentur, adspi abat non modo operibus medicis benignum fauorem, ut felices operationum euentus experirentur: sed etia in medio mali granantis furore seria bat plurimos ex his qui nullis medicinis v si hu-

li patientis anum obedientia sese flagello

170쪽

ic DE FEBRE EPIDE MI A.

merito submittebant,&a DEO, creatore suo

fonteque misericordia largissimo, liberationem petebant atque expectabant, ut malum illud subito transitu uniuersum orbem Christianii affligens paucos absumeret. Illius Nomen de brachium fortissimum sit benedictum ac laude honoreque super omne nomen

exaltatum in aeuum, Amen.