장음표시 사용
11쪽
C esse aut mundum condit inque de procream rebus,inquirenti earum rarioracm Occia Lan ,- scripturis cofiteri Sunt ita C ebuS Procreatri qua dam, Iab humanae natura dissi 2 C, a L Criam minimet II
tifici j ratio nes, referre ad Deum illorum notiriam , qua ea
post nobis, si digni iudicemur,patefacie qM VMB L& religiose insistimus. Sic igitur etiam in pris considerandum est,multa in illis veriata,nooIs e. ptu dissicillima . Qui ergo , postquam receterunt a mundi
opifice,& accesserunt ad Deum a seros pollicentur dubitationes a nobis adductas, Oluant,aut suae conscientiae persuadeant pome mimoo1 imp
iniebo 'u'm Jefecetunt a diuina rate nihilo minus quaestiones minent, quanto sarictius erat ipsos permanere in Dei notitia,& c mi op V bu S Psoc ea , Per Piciatur, nihil atheum & impium de Deo summo pronunt11Le
Ex eodem ramo in Psimum primum , V o N I A M singuIi numeri in numerorum suo loco vim quandam h bent in rebus, qua usus est uniuersorum opifex ad productionnem partim uniuersi, partim speciei singulorum , attendendu est, & vestigandu e V - - scripturis,qine ad illos & illorum singulos pertinent. Non igitur ignorandum Testamenti itabros,ut Hebraei tradiderunt, elle viginti duo S , qu Ibus aequalis numerus elementorum apud ipsos usurpatorum non absurde conuenit. Vt enim 22. elementa videntur esse introductio ad sapientiam, & diuina documenta his characheribus expressa,& hominibus tradita, lac 22 . librae diuinitus inspirati sunt elementum atque principium thyientiae Dei,&introducunt ad rerum notitiam.
D E SOL OE C I S M O, ET humili scripturae phrase.
CAP. IIII. E Dareo tomo Commentariorum ira Ioannem,
past tria principi folia. Vi diuidit apud se vocem. de significata, dcres de quibus ponuntur stignificata, non impinget in vocum soloecismum , quoniam certo reperiet res esse sanas , de quibus insti-- --mrae sunt voces et Maxime cum fateantur Sancti viri sermonem & praedicationem suam non consistere in persuasibilibus sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus Sc virtutis. Deinde prolato Euangelii soloecismo subiicit, Vt non ignari Apostoli eorum , in quibus imp1n-hebant,& circa quae minime occupabantur,aiunt se idiotas esse sermone sed non notitia . Existimandum enim id non tantum a Paulo, sed etiam a reliquis Apostolis dici, Nos autem: item illud , Habemus autem thesaurum hunc in fictilibus vasis,ut exuberantia virtutis Dei sit, & non ex nobis accepimus . quasi thesaurus dIcatiar, qui alibi thesaurus cognitionis & sapientiae absconditae: fictilia autem vasa, humilis & contemnenda apud Graecos locutio scrinpturaruui, qua vere exuperatia virturis Dea declaratur. P tuerunt enim veritatis mystena, & VirLus diciorum nun
me impedita per humilitatem locuxioni , peruenirerum hex' fines terrae,& subigere Clixisti v cibo , non solum stulti
mundi, sed intcrdum ePram quat in Votapiunt. Cernim uuenim uocationem on qUod Dulturum s pici lecundum eis nem,sed quod non multa sapicntc secundum carnem Sed, debitor est Paulus,denuntian Ludi gelium, non solum barbaris tradere verbum, veru extam Gr cis: & fori modo insipientibus facilius corassentientibus, sed & si pientibus . Idoneus enIm euectui eis a Deo minister iovi Testamenti , usus ostensi ne spiritus & virtuatis: ut credentium c ODlensu, non i t m sapientia homi num, sed in virtute Dei. For assis enim si elegantiam de ornatum elocutionis , Ut qua apud Graecos cadunt in ad mirationem, haberet scrip Ura, cogitarer aliquis non veritatem superasse homines , sed elucen rem sermonis conte xtum atque consequentiam,& elocution IS speciem atque formam, animos auditorum cePissc , ipsosque deceptos occupasse.
O V O D N A M SIT CM V LT I L O-quium, es quinam multi libri . Item uniuersam Scripturam diuinitus in iratam, visum esse librum.
E quinto limo Commentariorum in Ioannem. in Prooemio.
Intere Atiam' VONIAM non contentus praesens assumere diuinitus excitati monitoris munuS erga nOS e
tiam absentes, ut multa tibi claborem , meo in euvii te ossicio postulas, ego laborem fugiens,& mi-T ulli pericolum obiiciens eorum, qui Dei numine semetipsos ad scribendum in diuina oracula contulerUDt,min I Ipie in . auxilium aduocarem Scripturam reculans multos libros conficere. Ait enim in Ecclesiaste Salomon fili mi,caueficere libros multos. Non est finis, & meditatio multa at ὰ-- , flictio carnis.Nos enim,nisi intellectum quendam recorim tuta ditum, adhucque nobis ignotum haec proposita habet lo- cutio, plane praeceptum transiliuimus, dum minimc caudi siriciimus multos libros conficere. Deinde ubi dixisset In pau- ca Euangelii dicta quatuor a se perfectos tomoS subIIcIt, . Quantum colligere licet ex ipsa locutione, fili ma, caue conficere libros multos, duo declarantur:Vnum,non pol sidendos esse multos libros: alterum , non componendos multos. Quod si prius omnino no est posterius,neque posterius omnino prius,at utraque ex parte v Idemur discere, libros plures minime esse conficiendos. Poteram autem mCo, Quod nunc incidi, hqrens ad te mittere hoc dictum, vetaluti apologiam,& excusationis meae ratIonem,& nego Iuperficiens,ex eo quod Sancti multorum librorum compo risitionibus non vacarunt, desistexe deinceps ab opere icta piorum quae ad te transmittenda sunt,pro foederibus intenos agitatis .Et fortast, offensus dictionis humilitate, deinceps id nobis permisisses:at quoniam scripturae recta conscientia scrutandae sunt, non temere ab eo , qui earum tribuit intelligentiam ,e tenui orat1one exponendae, cedd efensione, quamuis mihi patrocinari videatur qua et me sit praeter foedera instituta facerem,uri posses. Ac primquid quonia dictis videtur cossentire historia,cum nemo sanctorum plures Commentarios edidicvainu usuam mente exposuerat,de hoc dusserenaum me ad complurisi coscriptione progressum accu-,' isen virum ic insignem dicet, quinq; dunttarat l1bros re pliquisse: deinde enumerans Prophetas 'Apo et tsi iaculos,ac ne pauca quide scripsisse subiiciet Adb: vertiginem ni in tenebris volutato
bi obteperans, no obrem pere Deo u q, ter amem, in nullo molestu' ση* Fq ' delesastis, Tationes reperio. In primis proposuimus illud Efili mi, caue conficia libxOb ultiloquio eiusdem Salomonis e Prouerbus dictum , Enon effugies pec catum: Parcens aute labuS,m se E
12쪽
A Et quaero, an qualiacunque dicere sir -ο - NT
U isse si ita ei ut a qui multa utilia narrata Sa
cedro Libani usque ad hyssiopia, quae per pariete e edi tur p terea dem mentas. e volatilibus, det reptilibus de piscabus. Quomodo enim possit aliquis hanc tractationem ab oluere absque multiloquio simplicius considera , h. g. VO t Tm N ip a Sapientia perditis dicat, Extendi sermo nes, & non attendistis P Rursum Paulus videtur in doce
& Eutychus somno oppressius decidens, auditores Vellat mortuus conturbauit Si igitur verum, E multiloquio non effugi peccatum, itemque Verum, non peccassie Salo monem multa de prataictis tractantem, neque Paulum voque ad mediam noctem sermones producentem , inquii renatam est quid sit muleiloquium , ac inde ordine constar res hic derandum quinam sint multi libri. Nullum Lane Dei ve essera bum quod in principio apud Deum , multiloquium dicitia nem debet. Non enim verba est, sed verbum unum, constans te gas, pluribus theorematis, quorum unumquodque pars est to- expers h lius verbi. Similiter & libri externi qui dicuntur cotine-
nim par- re narrationem & commem orationem qualemcunque: sitirum est, quidem vera differunt. Admirabilius dicam. Non unum est tanquam ipsorum verbum sed singula verba. Nusquam enim est v- Deu sed nitas,nusquam,quod ei consonat, etiam unum: sed unu ex verbum eo quo d distrahitur &pugnat, ab illis perit,&fiut numeri, quod de S quidem fortassie numeri infiniti. Itaque hac de causa di- ipso CL cimus eum, qui aliena & abhorrentia a pietate loquitur,s' e va- multa loqui: qui autem fatur ad Veritatem pertinentia, e conte- tiamsi dixerit omnia, nihilqUe praetereat, unum loqui ver-platiam- bum. Nec multa loquuntur Sancti, quippe quivnius verbibus Jmpo scopum tenent. Si igitur multiloquium e dogmatibus ae situ, quod stimatur, non e multarum dictionum commemoration , nisi cum inspice num sic possimus uniuersa sancta oracula unum si priore illa brum dicere, multos vero externa scripta. At quoniam te-mmine si stimonio mihi opus est e sacra scriptura, considera an istud municas, mirifice valeam ostendere, dum o mcio Christum nostri si i rancim milem effectum, non in uno scriptum eme libro: siquidem pio apud magis uniuerse biblia ipsa attendimus. Nam id scriptu in Deum fis Pentateucho, dicitur etia in singulis Prophetis, re in psalisse dici, mis, re omnino, vi air ipse Saluator, incoctis scripturis:
M. ad quas remittens nos, inquit, Scrutamini scripturas, quo-IMV.F. niam videmini in ipsis vitam aeternam habere, ac ille sunt ,, quae testimonium perhibent de me. Si igitur remittit ad , , scripturas veluti de se testantes, certe non ad hac remittit, si ad illam non remittit,sed uniuerse ad omnes denutiantes,
Psau 3P. quas in psalmis vocat Spiritus sanctus caput libri, his vetabis: In capite libri scriptum est de me.Nam qui simpliciter C vult accipere illud,In capite libri scriptum est de me, de
certo quodam viro id complectente, afferat rationem, cur illum librum alteri praeferat. Vt enim etiam arbitretur quispiam hoc dictum nos ad ipsum psalmorum librum reducere , respondendum oportuisse tum dici, In hoc libro scriptum est de me. Nunc vero dicit omnia unum Caput, ut verbum de ipso ad nos factum, ad unum, velut ad CapUt unicum referatur. Praeterea quis etiam ille libet e , - conspectus a Ioanne scriptus intus & foris, & sigillatus quem nemo potuit legere, resignacula eius soluere,prq ter Leonem de tribu Iuda, radicem David, qui habet clauem David,& aperit,& nullus claudet, & claudit & nullus a Periet. Universa quippe scriptura representatur per illum librum, intrinsecus quidem conscripta, proprer promptu ipsius intellectum,& perceptionem, altrinsecuS vero a parte postica propter reconditum sensum & spiritualem . Obiter praeterea obseruandum, si fieri pol sit, demonstrari sancta oracula unu esse librum, profana aute scripta multos propterea quod in vi veribus unus est liber, cie quo delentur qui ipso efficiuntur indigni, quemadmodum scriptum est, deleantur de libro viventium et de iis autem qui
iudicio subiiciuntur, libri feruntur multi. Ait enimDaniel, Iudicium sedit, & libri aperti sunt. De unitate autem diui- ' 3 ni siet iam Moses testimonium perhibet, dum inquit,
Si dimiseris populo peccatum, dimitte: sin minus,dele me DIpse enim clauder, nullus aperiet,acubi aperuerit, nullus Iam Quordarionem poteritipsius declarationi affer U re. Proinde sublicitur,aperiet,& nullus claudest. Similiter frarum etiam illud EZechielis de libro interpretor, in quo scraetae erat lamentatio,& mel S, Nar Nam uniuersi libri complectuntur pereunctum vae, in licitatemque,& saluotum '' atque taliciter habentium melos, & eorum qui medio P quodam in statu versantur lamentationem. Quin & Ioan 'μ'nes deuorans unum cap Ur,in quo scripta erant quae intus & foris,uniuersam scripturam intellexit, que veluti viiij, si mi liber dulcissimus in principiis cousideratu S, cum quis eam commanducat,amarus autem tutelligentium conscientie quam quisque de se proditam ct parefactam videt & senatii. Ad huius demonstrationem addam dictum Apostolicum a Marcionitis minime intellectum, qui proinde co- temnunt Euangelia.Nam dum ait Apostolus, secundu E uangelium meum in Christo Iesu , non alarem, secundum Euangelia,isti insistentes aiunt Apostolu singulari num e ro dixitDe Euangelium, quasi non plura essent Euangelia : L non intelligentes,ut unum est quod euangeli Zant plurimi, sic potestate virtute unum esse Euangelium a multis descriptum .Et quidem vere per quaruor unu est Euangeli u. Si igitur haec pers radere vos possunt, quid tandem sit unus liber, & quid multi, nunc magis sum sollicitus , non quide propter multitudi m eorum quae scribuntur, sed propter virtutem eorum quae intelliguntur, ne grauiter labar transgressione praecepta si aliquid praeter veritatem quasi veritatem exponam, etiasi in uno id faciam scripto. Illic enim scribam libros multos. Et nunc vero cum praetextu scieriae insurgant in Christi Ecclesiam alienae opinionis homines, qui Sc multorum librorum copositiones circuserant, promittentes Euangelicarum & Apostolicarum ordinationu I ιατά- explicationem, si taceamus, nec ipsis salutaria & vera dogmata exponamuS,ammarUm lucernaS Obtinebunt, quae a limenti salutaris inopia, ad vetitos accelerant, de Vere impuros atque execratos cibos
Quocirca necessie est , Vt mihi videtur , eum qui potest intercedere pro ecclesiastico verbo sine corruptela, de conuincere qui sibi vendicant falsi nominis scientiam,sese sistere contra haereticorum figmenta, & vicissim conferre euangelicae praedicationis sublimitatem cum veteri Testamento quod vocatur comparatione Testamenti recentis. Ipsia igitur penuria denuntiantium meliora, minime feres Fabsurdam re priuata fidem tua erga Iesum dilectione, tra- Locui noldideras aliquado te ipsum verbis, a quibus postea data tibi satis M'uintelligentia usus, prout decebat, damnata haeresi discessi-' sti. Haec autem comemoro, ut quatenus mihi videtur, pa- Gm 'trociner iis qui dicendo & scribendo valent, & de me ipse h Tationem afferam, ne audacius memetipsum ad dicendum D trada, cum illo non sim habitu, quo esse oportet eum, qui a Trumgra 'Deo dignus noui Testamenti,non quidem literae, sed spi- amr e ritus minister efficitur.
Sacram Scripturam unum Dei esse iobmmentum perfectum di accommodatum.
E 2. tomo in Matthum, ad illud, Mari pacissi
fico nihil est in diuinis oraculis
Adtris enim intelligentibus ante oculos
poniantur . Ac quoniam tali nihil est prauum neque tortuosum, id- circo multitudinem pacis cernice in uniuersis scripturis, etiam iis,
13쪽
T inter se pugnare & contradicem videatur . Fit au-
aue Euangelicarum cum AP cis , aut Apostolicas m
beat repugnantiae us qm auribus ad audien re verae maxime o S uir dc c rasian suta
uli perfectum esse & accommodatum Instrumentum Dei e C, P, meri inmunam e diuersis sonis salutarem ocem discere cupientibus conficiens, servim tem & prohibe.tem omnem p aut sipirirus efficaciam, quemadmodum sica Dauidis sedauit atque compescuit prauum spiraetum, leui uexabat & uffocabat. Cernis igitur etiam tertio modo Pacificum eum,qui conuenienter scripturat,eIus uniuerta pacem perspicit,&recte inquirentibus atque imgenue germaneque indicantibus conciliat.
DE PERSONARUM DIVI NAE siripturae proprietate.
rio extat. Eprimb tomo in Canticum, quem adoles ens Sipserat. i O N percipienti distinctionem personarum diuinae scripturae, cum lore quentium,tum auscultantium, orati i multam pra et confusionem , dum qaaerit quaena persona loquatur, lUC : nam audiat. Ac interdum persona loquens abiit,cum sepe altera, ad qua
fit sermo,seruetur & retineatur, Sc alia ad eandem loquatur,aut contra manet persona loques, cum ea ad quam erat serino,non ampli US AUGriar, Cami utertia quaedam excipiat. Interdum ambae mutantur, tam loquens,quam eloquium excipies,aut v adhuc amoae manent,non aperte videntur manere . Quid autem attinet exempla requirere singulorum, cum Propheiq omnino Istorum differentia sint pleni: quae etiam causa est non vulvaris, cur obscuritas dictorum non sat distincta. De more praeterealiab et scriptura , celeriter transilire a tractatione unius ad alterius tractationem : Et id obscure atque confuse maxime Prophetae faciunt. Praeterea re quarta Ebmilia in Acta sospalorum.
personam a xu ti, Dei loquitur. Si personam -P η'
'in christ hori est Christus qui loquitur, sed Spiritus mine,D.
assum xx A a , j. ut Sic si personam induat trem m
N O A T E N T ANDUM CORRIGERE a uae videntur in Scripturasperes csmum , nec sy- uare secundu riptum cohaerentem ententiam , cum eam multum retineant apud eos qui intelligentia pollent.
, ae tammentariis in Osee Noextat. V o N I A M quae soloecismi forma dicuntur in scripturis, sua locutione lectorem confundunt, ita ut verba exi, Lstimentur dicta neque recte Neque cohqrenter, neque Vt feres habet, scripta, ut & audeant aliqui emendationis obtentu immutare,transponentes insitam intelligentiam in ea,qu videntur cohaeretes scrobi: necessarib etiam hic,cum tale quippiam acc1ciat, quatum apparer e proposicorum verborum contextu, talentem n 1psis mentem videamus. Pluraliter enim fatus, fle- uerunt re orarunt me: quin & consequentia plurali numero enutians,In domo Inuenerunt me. mox usurpat sinctularem,& ibi' locutus sum ad eum. PNam ad simplicem Iocutionem attendens, erratum esse arbitratus,aut extre- J , ma verba etiam pluraliter scribet, aut praeceo entia in sta--ularem transmutabit. Vbi enim legerit fleuerunt reorarunt me, & in domo inuenerunt me, aflirmabit in se uentibus legendum, Et illic locutus sum ad eos: flentes scilicet & orantes, de domi Deum inuenientes. At ex obseruatione dichorum similium etiam istud dici contentanee demonstrabimus. In Genesi Deus praeceptum dans Gen.et. Adamo , sic inquit: de omni ligno paradisi in cibum comedes , de ligno autem notitiae boni & mali non comedetis. Quacunque vero hora comederitis ex apsta,mor te moriemini. Illic etiam orsus a singulari, dum dixit de omni ligno Paradisii in cibum comedes, infert pluraliter, de ligno autem notitiae boni:& mali non com detis . quacunque vero hora comederitis de ipso, morte rimoriemini. Nam de praecepto, Per cuius obseruationem iosum in vita conseruari velint, singulariter praecip1t, reait de omni ligno paradisii in cibum comedes: quoniam oui secundum Deum ambulant,& mandatis eius insistut , etiam si multi sint hoc ipso quod contentiant, multi unum sumi Proinde cum de bono praeceptum datur, fingularister dicitur in cibum comedes bat cum de transi essione disceptatur, non iam singulariter sed pluraliter , doncom detis ex eo : quacunque Verti hora comederit mox te moriemini. Sic igitur etiam h1c Quando flent &cantur ad Deum,plurali numero dicitur,fleuerunt,&orauerunt: quando autem Deum inueniunt,non adhuc pla-raliter illic locutus sum ad eos, sed ad eum . Iarpenuru num fiunt multi, cum Deum inuenerunt, & verbuerus audiunt. Quippe unus cum peccat, multitudinis ratione
induit abscitius a Deo h in x in et,
Portebat impleri scripturam , quam predixit Spiritus sanctus per os David de Iuda. In quo Psalmo de Iuda scriptum est , InqU1et aliquIS - Non Spiritus sanctus loquitur e Perspicue Sal-Pta. 68. uatoris verba sunt haec, Deus laudem meam ne tacuerIS. - - Quoniam os peccatoris & os dolosi Mer me apextum
vos omnes uni Viro Virginem castam exhibere dom:
14쪽
A Ae san eos qui placent domino, unum essie, 8 prece Quam
i . Plunm habuit Patrem de siti discipulisse,ne eo si e P
si Pater (inquio sancte, da vr quemadmodum ego & tu unu,, tum 'a', sic&lpsit In nobis unum sint. Praeterea cum etiam Sancti inter se membra dicantur e quid aliud nisi unum corpus sunt Quinetiam in Pastore, fabrica turris, q uaeliber Pa- multis quidem lapidibus aedificatur, & unius lapidis vi de- , vel tur aedincium, quid aliud declarat quam multorum con
AE R T IO, CUR S CR ΛScriptura diu er sis significatis idem nomen frequenter usurpet S eo
E tbmo nono in Episti m ad 8amanas, in illud, Puid
igitur lex, peccatum N quemadmodum Unum est nomen lex, ita dc una ratione&significatione ubique in scriptura accipitur. Proinde unoquoque in loco accurata Ac dis agenti animaduersione opias
es , ut quid isto loco significetur legis
nomine, quid illo intelligatur. Idem iudicium de pluribus alias.Na homonymae sunt etiam in scriptura plerqque aliae voceS, quem Crem confundunt existimantium sic unum esse significatu, quemadmodum unum est nomen, in quocunque tandem illud enuntietur. Quod autem legis nomen non de eo get, sed de pluribus confiituatur,prqtermissis multis apparatu etiam egentibus, de habentibus antypophoram solutione indigentem, exponamus quaecunque alI quo modo negOtiu possint facessere, veluti legis vocabulo in pluribus po-o sito. Exepli gratia,cum in epistola ad Galatas dicitur, Qui- σά. . cunq; enim sunt ex operibus legis, sunt sub maledictione.,, Scriptum enim, Maledictus omnis, qui non manserit in o-,, mnibus quae scripta sunt in libro legis,ut faciat ea. Perspi-I, sub cue lex significatur, quae secundum literam Mosis imperat m,do id facienda, prohibetque contraria iis qui ipsi subiiciuntur. si Idem declaratur eadem epistola et Lex enim propter transc I. s. gressionem posita est, donec veniret semen quod promis.
, tum erat, ordinata perAngelos in manu mediatoriS .EL, It
Ibidem. que lex paedagogus noster fuit ad Christum,ut ex fide iustin ficemur. Vbi autem venit fides,non iam sub paedagogo su-,, muS. Omnes enim dei faiij estis per fidem in Christo Iesu. Tees alis Significatur etia historia apud Mosem descripta legis nora, quid. mine, quemadmodum ex eadem epistola licet percipere. i. g. Dicite mihi qui sub lege esse vultis, legem non audiuistis 3 C Scriptum enim, quod Abraham duos filios habuit, unum
ex ancilla,alterum e libera: sed qui erat ex ancilla,secunducarnem natus est, qui autem e libera,per promissione. Scio etiam Psalmos, legem nominatos, Ut perspicuu ex hoc Euagelico, Vt impleatur sermo qui in lege ipsorum scriptus est, quonia odio habuerunt me gratis. Quin de Esiaiae Prophetia lex apud Apostolum pronuntiatur. In lege inquit scriptum est, In altera lingua & labiis aliis loquar ca hoc populo, & ne sic quidem me audient,dicit dominus. Nam reperi verba his aequipollentia in Ahylae interpretatione. Ze serere Dicitur etiam lex, secretior dc diuinior legis perceptio , viti. d.- in illo Pauli,Scimus quia lex spiritualis est. Prqterhqc om-ctrina. nia dicitur lex, ratio secundum communes notiones insitam. . animo,& ut loquitur scriptura, inscripta cordi, imperans Ze ratio quae facienda sunt, prohibensque contraria. Ac id quidem liquet e Pauli dicto . Cum enim geres, quae legem non habent natura, quae sunt legis,faciunt,ipsi legem non habentes, sibilosis sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium ipsis perhibente conscientia. Lex enim in cordibus scripta, dein ethnicis natura quae sunt legis facientibus, non alia est a ratione, qua Lenemus scundum communia sensa dc notioues, mentibus nostris, alint,
Pu a UTPmeatum,cum non est lex. Et, Peccatum non co-
gno usimu per legem. Nam ante legem, Mosis peccatum ipsi CarnamPutarum est, ct iis qui diculo ant erunt Itε- que Sodomi IS ct infinitis aliis ac multi peccatum cogno-
tationibus VII Um legis Nomen eodem loco usurpatum Nam eiusmodi consuetudinem etiam in aliis scripturis re-
quatuor sunt menses, ta aestaS venit 3 Eleuate oculos ut 'stros,& contemplamini regiones, quoniam albae iam sunt vad messem. Bis en1m mesus nominat primum quidem adra metiem corporalem refertur, deinde ver5 ad spiritualem Simile reperies in curatione cTcia natiuitate, cui domi nus corporaliter caecitate affecto inquit, In iudicium eoo Lein hunc mundum veni, ut qui non vident, videant, , qui Dan. a.
vident, caeci fiant. Sic etiam nunc sine lege naturaeis stitia Dei manifestatur , at testimonium accipit a te cie x Mosis & Prophetis. Dixerim autem ad e S, qui duplicem significatum legis detrectant recipere, si eadem lex intelligitur, dum ala Paulus, Nunc autem sine lege iustitia Dei manifestatur: dc dum subiicit, Testimonium accipiens a lege de Prophetis et minime a lege testimonium consequi. si quidem sine lege manifestatur, nec sine lege mani stari, Esi quidem a legetes nonium consequitur. Igitur iusticiam Dei manifestaram Iesu Christo,minime quidem testaturnarum lex, quippe quae sit minor,sed Mosis, non quidem litera, verum Iphitus, itemque respondentes legis spiritui Prophetae, ipsorumque spiritualis oratio . 'ocirca diligenter obseruandum lectoribus sacrarum literarum scri pruras non omnino de iisdem rebus easdem usurpare dictiones,Idque partim Ob homonymiam,partim ob tropologiam , interdum etiam propter elocutionis cohqrentia, exigentem ut alia in his, alia in illis dictione utamur. Hoc si accurate observemus, multis erroribus dc prauis perce ptionibus nos liberabimus . Sciendum igitur videndi vocabulum, non semper de eodem enuntiari: sed modo de conspectu corporeo,modo de intelligentia.Tenendum e iam istud uniuerse, quod cum propolitum sit spiritui Prophetico. Se Apostolico Christi verbo, occultare, nec aperte veritatis sensa prostituere, stipe aphrasi confunditur, neque una consequentiae coli grentia dicitur, ne etiam in digni in suae animae iudicium inueniant, quae ipsis conuenienter occultata sunt . Atque id siepe causa est, cur uniuersa scriptura non habere constructionem neque consequentiam & ordinem videatur, praesertim Prophetica MApostolica,& inter Apostolicas praecipue ad Roman OS C- pistola, in qua quae sunt legis differenter nominantur, Min diuersis rebus ponuntur. Itaque Paulus in epistolscon- 1eXTu non videtur suum retinere propositum.
DE HIS, I IC SCRIPT ra habere videntur aliquem lapidem ossensionis Opetra candali.
E SP. Nomiua explanationum in merem am,m illud, No potuit Dominus facere.
I quando legens scripturam , impingas cogitatione ad lapidem omitantionis , de petram scandali incus a teipsum. Nam pro certo rene, lapidem hunc offensionis dc petram scandali talem habere sensum, ut verum sin quod dicitur, Qui credi-
-derit, non confundetur . Credeta iub Icandalo, quod appellatur, multam fan- Hodie ili
seco rig.Tom. 2.dicere Verbu otiosum,velut daturis de ipso ratione iudicij die:si quatum possumus, conredimus omnia Verba ab ore
15쪽
G nostro procedentia, essicacia re actuosa reddere, tam in nobis i uetitibus, quam in 1pus audientibus, quid sentiendum de Prophetis e Nonne quod taIS verbum ore 1psorum enuntiatum esse essicaxe Nec mirandum omnia ipso rum verba opus efficere verbo congruenS,Cum etiam OPI-nor, omnis admirandalitera in dei oraculis conscripta, sua habeat vim & etacaciam, nec sit villum Iota aut vili UP tiptura: inscriptus, qui Vti potestate literarum icthys , futim opus non praester. Quemadmodum autem Isingulae habent luas vires, liue ad valetudinem SP disine ad aliquid aliud nec tamen omnium est scI , qetem unaqueque herba sit utilis, sed eoru danid. qcae herbas votiantur,aded ut sciant quando ad locum corporis adhibita, & quo m* Q P hbus prosit: Sic herbarius,ut sic dicam sanctus &lairimans colligit e sacris libris v numqaodque i ta C Ulementum , inuestigatque t (σx'' PQ ' ' bhaetetmitia
singulae valeant, nihil eo tu quae delinea ,Ptit. Quod si lubet ad id alterum exemplum ac capere immia nostri corporis membra ad aliquem usum a deo op1fice effecta sunt. At non omnium est scire quae curisqumembri usque ad minutula sit vis atque usus. Quem mcirca corporum dissiccationes occupantur,illi ipsi Iunt qui
petur plicate ad quam utilitat m
tiam minimasa prouidentia sint procreata. Co Iidera igitur
oerfectum verbi corpus . Qubd si ne die herbarius luens oris turarum neoue lector propheticorum Verborum, ne proinde puta aliquid earum scriptum esse praetereundum d tei psum solum, non diuinas lueras Incusa, quippe quimininsscriptorum ratione consequariS.HOc a me pro CZmium dictum est uniuerse, qu bd uniuersae scripturae utile esse possit, ut earum legendaru studiosi ad nullam lueram sine disquisitione ae per uestigatione praetermittendam
V N IVERSV E S RIPTUR E E T um persequendum es dicta ab haereticse turbata m- faelicibus quaestioni minime auersandum , aut uperbe negligendum, sed ab iis frucIum citra insidet, talis turbas percipiendum
AE C dicit dominus,Ecce ego iudico inter oues,arietes & hircos. Nec
satis vobis, quia bonum pascuum depascebatis , etiam reliquias pam
astionis conculcabatis pedibu S ve- rastris,& costitutam aqua bibebatis,& residuu pedibus vestris turbaba
dum vestrorum depascebantur, de conturbatam aquam pedibus vestris bibebant. Postquam proposuit de ovibus re arietibus, ctiam de oui ou S capTis, quoniam solet scriptura ouem etiam in caprarum genere aliouando ponere,infert: Quid igitur iis innuatur, age,pro vitibus disquiramus. Omnis,opinor,bona pastio, re omnis constituta aqua, uniuersa sun diuinarum literarum oracula: Deinde quoniam aliqui quaedam scripta habet pro utilibus,quaedam reprobant velut inutilia,minimeque ita lutaria,ij siane sunt, qui depasta bona pastione eorum quae deiecierunt,& hausta constituta aqua, quam meliorem effeiudicabant,reliquum pabulum conculcarunt,& reliquam aqua pedibus suis coturbarus. Eius odi profecto sunt,qui nouum probant Testamentum, et ui reprobant. Item qui veterum literarum alia a diuini revirtute&suprema pro secta esse dicuntialia ab imperfectiore oves aut e proprias vocat Pastor eos qui non superbe negligunL pedum 1lloruconculcationes, neque contemnunt aquam, vituperabiliuouium,hircorum,& hoedorum pedibu S conturbata. Oves enim de genere arietum dextris dignae esse noluerunt. At qu possunt neque volui omni v Palli Dc, Liom si aliqua aqua pedibus ipsorum faetie conturbara,mat eurium puro Scripturae sermoni ne andas quaestiones,ne aversemur propriam concarbationem, bibere eriam quod ipsoruri, Pedibus fuerit contaibatum Obserua aurem dIligenter ad
turbantes aquam,& pastionem coculcanrcs, de mel IO- ribus dici, Et oues meae conculcationeS pedum vestrorum depascebantur, ae turbatam aquam Pedio us vestris bl Oe- . bat. Sed nec unquam pastionem prophetica conculcemUs, neque aquam legalem con(urbemus Et cum qu Idam peccent circa Euangelicam pastionem, de aquam Apostolica, ita ut quaedam Euangelica calcent, alia ur bonam pastionem depascant, re Apostolicorum omnia abiicias,aut partim approbe nr,partim reprobent, noS etiam tota Euangelia psicamus,nihilque illorum conculcemus, & Apostolica omnia bibentes, ea quatum in nobis est,ut constitutam aquam scrvemus, dc nulla in re inlidelitate conturbante, eos qui dicta nesciunt intelligere conturbemus.
EI NON ESSE D E FICIE NID Visu
in lectione diuinae Scripturae, qui obscuratatem diuinorum enigmatum S parabolarum non intelligit.
E et o .mmilia in librum sis, . Vmma utilitas e lectione eorum extitit, qui possunt veram sortitionem a Iesu
distributam filiis Israel intelligere, dc: quantum valent ascendere ad terram sanctam,Veram,vere bonam,& adapta re e dictionum nominibus ad sortien- differentias ea, quae secundum loca memorantur. Quoniam autem sic affectu invenire dissicile est, volumus audientes co solari, ne in lectIombus deficiant Quae igitur sit consolatio, ne audientes eiusmodAlectiones animo fatigentur, oportet dicere . Quemadmodum incantationes quandam vim habent naturalem, de incantator non intelligens accipit aliquid ex incantatione secundum naturam sonorum incantationis, siue ad noxam, siue ad curationem Corporis aut animae suae, sic mihi cogita omni incantatione potentiorem esse nominia
in diuina scriptura positorum significationem. Sunt enim .
aliquae virtutes in nobi S, quarum aliae praestantiores per istos veluti incantatores nutriuntur: ita ipsis cognatae , vr 'o nobis etiam non intelligentibus, virtutes illae quae dicuntur intelligant, de potentiores in nobis ad vitam nostram adiuuandam efficiantur. Esse enim in nobis aliqua in- Muisibilia, eaque plurima declarat Psalmus, cum dicit, Bese Wal. Iosnedic anima mea dominum, & omnia quae intra me surar. nomini sancto eius. Sunt ergo multae Virtutes inter nos, sorte consecutae nostras animas & corpola, quae quidem lxsanctae extiterint,dum scripturae leguntur a nobIS , IuUantur, de validiores fiunt: de si mens nostra sine fructia tueri .
rit, ut scriptum de lingua loquente, Lingua mea Orax, i , ramens autem mea sine fructu est. Intellige agitur, quia al1- quando quidem fit mens nostra sine fructu sed virtutes, Quae animae nostrae Ac menti de nobis omnibus sunt auxilio pascuntur de reficiuntur rationali sacrarum literarum de nominum istorum pabulo, nutritaeque potentiores actnobis opitulandum evadunt. Quemadmodum autem praestantiores veluti incantantur, adiuuantur, & hunc potentiores huiusmodi literis & nominibus,sic contraim potestates quae in nobis versiantur , Veluti cxxa . a vincuntur dei incantationaburivictaeque sopiuntur, A cquis nostrum aliquando viderit incantam e Nil Opmaspidem , aut aliquem alium serpentem venenatum, exemplum accommodet ad scriptura, quaae a,sique ii llecta , interdum languescit, maleque
16쪽
remmaones curantium medicamentis evici. Verbi Oratia
D e tur animis deficiamusaeum audine scripturas Quas minime intelligimus sed fiat nobis secundu, eriam edimus omnem diuinitus inspiratam lcripturam esse utilem , Vnum enim e duobus te de scri-
Inspiratas, quod non sint utiles,ut existimat homo a fide alterius, aut, quemadmodum fidelis confitetur, quonii sunt utiles, diuinitus esse inspiratas. Scire tamen oporret, Hos minime etiam sentientes plerunque rebus aliquibus tuu n. Exempli gratia, Saepe cibum aliquem iubemur capere qui vim acuendi aspectu habet, nec vero simulatque cumlumimus, sentimus leuari oculum, sed die altero de tertio procedente, experientia sumpti cibi ad oculum conferentis nos cogi d credere, huiusmodi cibum oculo est e utilem. Quin & aliis cibis ad alia corporis membra conducentiabus istud idem videre est. Sic igitur crede diuina scriptura tuam Iuuari animam, etiamsi mens fructum utilitatis literarum a sola tenui lectione minime percipiat. Nostra e , nim incantantur, dc quidem praestantiora aluntur, deteriora autem conficiuntur.
rarum interpretationem cum Scripturarum testimontis.
mina & atria interiora & exteriora . Sed quid D
AUDE in Domino, studiosissime de obseruan- dissime fili Gregori, Origenis nomine. Naturqbonitas, ut nosti, Exercitationem consecuta,
ad intelligentiam plurimum valet, & ducit ad finem illius rei, quam quis vult exercere, quatenus est pocubile, ut sic loquar. Potest igitur tuae naturae bonitas te Romanum iurisconsultum perfectum essicere,& Grigcum aliquem Pnilo phum earum sectarum, quae existimantur eloquentas J1mq. At ergo te cunctis tuae pretes antiS naturae viribus de facultate uti velim, per modum quidem finis ad Christianam doctrinam et enicaciter autem propterea Op-ptauerim te etiam assequi Philosophiae Graecorum circulares disciplinas, aut primas institutiones, quae scilicet valent ad Christianismum . Quin de Geometrica dc Astronomica ad sacrarum literarum explanationem conferunt. Vt quod aiunt Phil resophorum aemuli de Geometria deia Musica, Grammatica Ac Rhetorica, atque Astronomia,Ueluti Philosophiae adminiculis, istud nos afferamus etiam de ipsa Philosophia, Christianae sapientiae comparatione. Et fortasse id tacite indicat, quod scribitur in Exodo, persona Dei, ut dicatur filiis IsraelPoscant a vicinis & contubernalibus vasa argentea dc aurea , itemque vestes , quo spoliatis Egyptiis, materiam consequantur ad apparanda ea quae ad diuinum cultum pertinent. Nam ex iis quae detraxerunt AEgyptiis Is aelitae, quae erant in sancto sanctorum confecta sunt,arca cum operculo, Cherubim, propi-tIatorium,Vrna aurea in qua repositum mana Angelorum cibus. Atque haec quidem e praestantissimo Aegyptiorum auro confecta esse probabile est Equodam autem secundo auri genere solidum Candelabrum plane aureum, prope interius velamen, de Iucernae ipsi impositae, & aurea mensa,super qua propolitionis panes collocabantur, de inter utraque aureum Thuribulum . Quod si tertium dc quartuali quod aurum fuit, ex illo collata erant vasa sancta. quin etiam ex argento Aegyptio alia effecta sunt. Nam in Ae gopto habitantes filis Israel id lucri ex illa habitatione si intconsecuti, vitam pretiosa materia abundarent ad diuini cultus v sum . Praeterea ex Aegyptiis ivdumentis verisimile est effecta quaecunque opus habuerUnt opere, ut nominat scriptura, acu pingendium & consuerium, acu pin
gentium cum Dei sapientia vestimenta his illis modis, ut Orig. Tom. 2.b-io JbDhis '' 3'ss' Mi citimque utebantur. Hebraei PAVn iam ad pietatem diuinumque cultum
lurcae 'gre tam P que cultui. Ader certe Idumeus
tillimum Salomonem, d sicci dat in Ae pium velut fugiens a Dei sapientaa, cognarus effectus est Pharaonis ducta uxoris aptius sorore,& Procreato filio qui inter Ph raonis filios educatus est. Itaque etsi rediit in terra Israelat rediit ut Dei populum scinderet , eumque dicere faceret de aurea vitula, isti sunt dij tui Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti. Ac ego sane expertus tibi assirmauerim raros eme, qui utilitates Aegypti percipiant, dc ex ea eraediantur, dc conficiant quae ad Dei culeum pertinent, multos vero, qui Idum qi Ader sint fratres. Isti autem sunt, qui e Graeco discursu haereticos sensus gignunt, &quasi vitulos aureos fabricant in Bethel , quae interpretatur domus Dei. Videtur autem mihi verbum per ista obscure indi care, quod priuara commenta assinxerunt scripturis , in dquibus Dei verbum habitat, tropice appellatis Bethel . Caeterum aliud figmentum Sc idolum , ut inquit verbum Dei, in Dan repositum est. Termini autem Dan extremi sunt,&prope gentiles terminos, quemadmodum constat e Iosue fili, Nun commentario. Igitur propinqua sunt gentilibus terminis quaedam figmenta, quae Ader Idumaei fratres, ut tradidimus , confinxerunt . Quocirca honorande fili, praecipue attendet . rhdiuinarum scripturarum lectioni, sed attende. Vt enim 'multa attentione legamus diuina,opus nobis est, ne nimis temere aliqua effutiamus , aut de ipsis aestimemus. Et a tendens rerum diuinarum lectioni cum fideli Deoque digna cogitatione, clausa ipuus pulsa, Ac tibi a ianitore ape- Dan. Prietur: cie quo dixit Iesus, Huic ostiarius aperiet. Et attendens diuinae lectioni recte quaere,& cum fide in Deum firma, diuinarum literarum intelligentiam multitudini occultam atque obstrusam. Verum ne tibi satis sit pulsare dc quaereret. Nam maxime necessaria etiam ad res diuinas intelligendas oratio et ad quam cohortans Saluator, non solum dixit, Pulsate de aperietur vobis : &, quaerite, de in- cesse cluenietis: sed &, Petite, re dabitur vobis. Haec pro meaia iste parerna erga te dilectione ausus sium . An recte sim ausus, necne, Deus nouit, de Christus ipsus, quique Spiritu dei& Spiritu Christi participat. Vtinam autem etiam tu par- Pticipes,&participationem semper augeas , ut non modo
dicas, participes Christi effecti sumus , sed de participes
ad I NOLUNT CIRCO VERIT tem in intelligendis diuinoscripturis falli , necesse ha
beni logicas rationalesue disciplinis ad usum congrumentes cognoscere, videlicet primis Instituti nensi ne quibus accuratio significara rum non potest recte constitui.
T secit duo luminaria magna, luminare maius in principatum diei, dc luminare minus in principatum noctis , de stellas , dc posuit ea
. Deus in firmamento coelI,Vilucerent fiaper te
ram, dc praeessent diei re nocti. Quirendum certe,an idem
17쪽
' . . ri in eo Vt principetur, Ut potestatem
milium & predicatorum coniugarionem,praeponI. appellationes sequi praedicata . Appellationem praedicatum, i ' t esse sapientiam, predicatum sapere . lim
i fano deinde praedicatum accedere, v t a sapientia lammm g P uitaui, nonnullis videamur praeter sic iPrum L mentem facere, obseruauimus . Quoniam effector luminarium deus,luminare malu S tacit in principatum die Iminus in principatum noctiS , at ipsa In firmamento coeli locat non iam in noctis diesque principatum sed ut Principentur diei & nocti . Quodam enim ordine Gconsequentia artificiosae inflexionis , secundum locum Positas esse appellationes siue nomina, deinde inferII predicata imputet nos ne res sic habere etiam apud hamulum existimaretur. Maxime quoniam Akyla,qui maxime proprie interpretari conrendit,non allud potuit prq- ter nomen & praedicatum . Caeterum sciat qui hoc aegre '' accioit possit ne sententiam moralem aut philomphaca,
si aut theologicam prebere, quemadmodum oporter clPras aeeutatam significatorum Q logico loco illustratorum notitiam. Nam quid ablurdi est proprie dicta in usitans V linguis percipere, diligenterque rebus lignificatis insistere; Alicubi enim ex ignoratione logicae grauiter labimur, dum multiplicia, ambigua, catachreses,proprias locutio nes distinctiones minime discernamus . Exempli caula, Ionoratione homo nimiae nominis MunduS inciderunt MD liqui in sceleratas sententias de summo opifice, non disce virum' si nentes de quo diceretur istud Ioannas,Mundus in maligno D Do si tus est: quasi de coelestibus & humanis istud uc praenuntiaretur. Arbitrati enim mundum vixtam ipsam v ocem significare rem e coelo, terra & intra polixit Tctam, audacissime de sceleratissimo pronuntiant de Deo, cum nullo modo possint reipsa ostendere, qui sol, una,
stellae, quae tam rata proportione vertuntur m malign' sint posita. Deinde si ipsis adducamus, Iste est agnus Oe1 qui tollit peccatum mundi: quod munaus,Vbi P cccarum' abundat, iuxta has locutiones dicitur, de ccelestibus di s blimaribus locis, conscientia admittent Que dicuntur, a altercantes pueriliterque sese vertentes,semel Iu dicatis de-Epias i cretisque flagitiis immanebunt. Praeterea si oducIatur, ' Deus erat in Christo, mundum reconcilians sibi. non adm ' huc poterunt, quod susceperunt de uniuerso mundo, hoc est de iis quae toto muriclo consistunt,secundum suas iplorum hypotheses &proposita ostendere. neces no enim
et huiusmodi dictio quasi homonyma & ambigua, distinguenda est. Et vero circa ambiguitatem flagitio Iarum perceptionum, & distinctionem punctorum,aliorumque sexcentorum exemplae non pauca conanti licet accipere. Haec sumus quadam digressione persecuti, vet ouenae remus, etiam secundum nos qui nolumus circa VerItatem decipi in intelligendis diuinis paginis, necessario sciendam doctrinam logicam, quae in usum cadit, qua etIam nunc ectuimus ad inueniendam eorum quae dicebatur differentiam ,de in principatum diei & noctis, &, ut princ, parentur diei & nocti.
sothos luinarim Scripturarum locutionis humilitate Celeticantes Christiana doctrin praeclaras finietias melius apud Graecos dici asseuerantes. praeterea deforme esse Domini corpu3 dicentes. Item
Etonis S. m contra Celsem,sui contra
Exiv M hunc librum Instituentes
aduersum Celsi contra Christianos
calumnias, tabemuS,sacer Ambro si, contendere non aduersum Philo so Phica propolita, ut ait quis existimare posset. Proposuit enim com-Plura e Platone maXime, quae nobes cum aliis comunia faciL, dum po(sura diluet vel prudenti e sacris literas sumi melius ip
sa apud Graecos dici assirmans, etiam II non referantur reeuuntientur de Deo, deive filio . ACcueramuSigitur, cum veritatis Professioribus propositum sit prodetae quia1nplaximis mortalium,& pro humanitatis iure adducere quem libet, non solum eruditum,sed etiam indoctum,nec solum Grecos & Barbaros,sed multomagis quo suis agrcstillimos& illiteratissimos couertere perspicue formam dicend I co munem esse usurpanda,quae & quorumvis aures Poliri at trahere: Quotquot autem longu vale dicetes plebens hominibus, veluti mancipiis, minimeque idoneis, ad consequentiam orationis & bene ordinat s doctrinae percipiendam, ratione duntaxat habuerunt hominum in literis redisciplinis exercitatorum, isti in valde breue & angustum suam beneficentiam & communicationem contraxerum.
Haec a me ideo dicuntur, quia Celsus S alis criminantur cscripturarum in eloquedo simplicitatem, quae viae tUr o Oscurari cultioris elocutionis spledore. Quoniam Prop Ie-tae nostri, ipsi Iesus eius Apostoli, una intentIsue sunt enuntiationis modo, quaen Olbium vera complecteretur sed etiam possiet inducere plurimos, donec perluali &attracti singuli pro viribus, ascenderent ad arcana simplici oratione expressa. Et san8, si verum fateri oporter, paucIS profuit, siquidem profuit, praeclara & accurata illa Platonis & similium oratio, multo autem pluribus ista Iamplicitas hominum ossiciose simul ac conuenienter plebi docentium atQue scribentium. Itaque videre licet I latonem indoctorum duntaxat versari manibus, Epictetum autem etiam a quibuslibet impetum ad suam utilitatem habenti
bus suspici,quod se oratione ipsius proficere sentiant. Equidem dicimus, non ut Platonem criminemur. Nam ocex eo multi homines magnam utilitatem sunt consecuta. Verum ut illustremus sententiam dicentium . Et termo- .e
meus atque praedicatio, no in persuasibilibus humanae fa i di olentiae verbis, sed in ostensione spiritus re virtutis, ne V- ..des sit in sapientia hominum,sed in virtute Dei. Est enim tapropria quaedam demonstratio Verbi diuinior Grseca, e de dialecticis praeceptionibus desumpta, quam Apollo ius sis in vocat ostensionem siue demonstrationem spiritus & vir--dis, tutis. Spiritus quidem propPer Prophetias idoncas - um russis dem euilibet faciendam de rebus Christi: Virtuti, vero fissi, nonropter prodigiosas virtutes, quas esse editas estici potest, cum ex multis aliis, tum quia earum vestigia adhuc ser- Muantur apud eos qui iuxta verb1 voluntatem vivunt .n Gem matulaterea etiam ait diuinus sermo, id quod dicitur non susticem is me re etiamsi per se verum sit, & maxime credibile aci mouet. dos humanos animos, mii doctori diuinatus concedatur vis Quaedam & dictis eius adiit coelestis gratia,quae non sine deo inseritur expedite loquentibus . A it ad Propheta sexa esimo septimo Psalmo, Dominus dabit verbum e
uan eligantibus virtute multa. Itaque ut demus quaedam olacita nobis esse cum Graecis communIa, at illa nonia undem valent ad conuertendas re assiciendas aemuit Quo factum, ut idiotae, quantum ad Graecam Philos plinam attinet, discipuli Iesiti peragrando mulLact. Vbi nationes, assicerent eas,prout verbum postulabarro digia te auditorum, qui quanxo impe(β bonum percipiendu procliuiol*β, xorax p qui
tuis. Proinde sequantur veteres homines & iapi 'Heos possunt assequi, doceat Plato Atastonas fil1us d pq
bono, scribat iri quadam epistola primum bonum P. esse ineffabile, sed post multam coniurictionem
ab eo velut a flamma Iumen in anima accense
18쪽
Qibus auditis, nos qui studemus multis praeclar8 dictis
aduersari, etiamsi eorum auctores alieni a fide extiterint neque cum ipsis contendere, neque sana euertere, ut recto proditis alientamus. Deus enim re haec, & quaecunque a lia praeclare dicta eis manifestavit. QIapropter dicimus eos, qui Vera de Deo conceperunt, nec ut Deo debitum cui ru rn vere tribuerunt, subiacere peccantium se policiis
De his enim hoc plane modo loquitur Paulus, Reuel tur ira Dei de coelo super omnem 1mpietatem dc iniustitiam hominum, veritatem in iniustitia detinentiam quia quod notum Dei, manifestatum est illis. Nam Deus ipsis manifestavit. Inuisib.lia enim ipsius a creatura mundi per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur , sempiterna
quoque eius virtus & diuinitas, Ita ut sint inexcusabiles. Quia cum cognouisient Deum, non sicut Deum selorifica- Uerunt, aut gratias egerunt, sed evanuerunt in cogitationibus suis, , obshuratum est insipiens cor eorum. Dicen tes enim se esse sapientes, stulti facti sunt, & mutauerunt
gloriam incorruptibilis Dei , in similitudinem imaginis corruptibilis hominis,& volucrum,& quadrupedum, reserpentium. Tenent igitur veritatem ist ut nostrum testa tur verbum, qui sentiunt primum bonum esse ineffabile,&post multam consuetudinem repente, vel ur a flamma lumen,in amma accensum ipsum a seipio, deinde ali Verum qui talia de primo bono scripserunt, descendunt in Pyreum, adoraturi ut Deum Dianam, & foectaturi celebratam a plebecula celebritatem:& ubi sic egregie de ani ma sunt philosophati, dc dissseruerunt de eius post actam
praeclare Utam transitu &seelicitate, derelicta magnitudine eorum, quae ipsis Deus manifestauit, abiecta paruaque sentiunt, & Gallum Aesculapio voto tribuunt: ac ubi inuisibilia Dei & Ideas imaginati sunt e creatura mundi, re rebus sub sensum cadentibus, a quibus ascendebant ad ea quae intelligentia percipiuntur, sempiterna ipsius virtute diuinitateque non obscure perspecta, evanuerunt nihilominus in sitas cogitationibus,& cor eorum quasi insipiens volutatur in tenebris de ignoratione veri Dei cultus. Achcet videre magnifice de se sentientes sapientiae Theologiaeque nomine simulachrum imaginis corruptibilis hominis adorare, in honorem (inquit illius: interdum etiam delabi cum Aegyptiis ad volatilia, aut quadrupedia , aurreptilia. Vt autem videantur aliqui ista superasse, at inuenientur certe mutasse Dei veritatem in mendacium, ac venerabundi coluisse creaturam plus quam creatore. Proinde Grastorum sapientibus de disciplinarum studiosis,operibus frumis circa numen erratibus: Elegit Deus stulta mundi,ut *onfunderet sapientes, de ignobilia dc infirma, & co-
tempta,& ea quae non sunt, v c ea quae sunt, destrueret, revera ne glorietur omnis caro in conspectu domini. Caeterum primi nostri sapientes, Moses antiquissimus, eumque subsequuti Prophetae, plane ineffabile cognoscentes primum bonum, scriptis tradiderunt, Numine veluti sese dignis Sc idoneis manifestante,Deum,verbi gratia, apparui(se Abrahae,Isaac de Iacob: sed quia in essentia,& qualitate, dc modo, dc parte, exquirendum reliquerunt his qui pose Lunt exhibere semetipsos iis persimiles, a quibus ipse conspectus est, non corporis oculis, sed puro corae. Etenim iuxta nostrum Iesum, Beati mundi corde, quoniam ipsi
Deum videbunt. Quod autem repente veluti a flamma exiliente, lumen accendatur in anima, multo ante in scripturis dictum est per Prophetam , illuminate vobis etipsis lumen notitiae. Sed &Ioannes multo post dixit, in
verbo vita erat,& vita erat lux hominum, quod lume verum illuminat omnem venientem in verum re intelligi bilem mundum, eumque hacit lumen mundi .Effulsit enim istud lumen in cordibus nostris,ad illuminationem Euangelii gloriae Dei in persona Christi. Proinde inquit Pro
pheta vetustissimus multis ante Cyri imperium seculis vaticinatus , Dominus illuminatio mea dc saluator meus, quem timebo Er, Lucerna pedibus lex tua, Iumen semitis meis. Et, Signatum est super nos lumen vultus tui Domi ne. Et In lumine tuo videbimus lumen . Quin dc cohor
tans ad hoc lumen nos Esaias, Illuminare, illum U Hie
rusalem. Nam vinit lumen tuum , Ac gloria Domini ciner Drec orta est. dem vaticinans de Dci aduentu, auocanriS ab idolorum de simulachrorum de daemonum cultu ait: Se- dentibus In regione re umbra mortis , lumen ortum mi. 6S.
et . 1llis . Rursum , Populus qui sedebat in tenebris, Vi Ujβm magnam . Cerne igitur discrimen eius, Esa. a. quod dictum est praeclare a Platone de primo bono , dc quod dictum per Prophetas de lumine beatorum, ac con- lidera Vt vera de eodem Platonis sententia, nihil ad since ram pietatem prome sic auditoribus,ac ne ipsi quidem qui sic de primo dono est philosophatus. Diuinarum aurem tu erarum numilis locutio affatu diuino affecit germanosesius tectores, apud quos alitur istud lumen oleo in quadaparabola commemorato , lampadum lumen in quinque Mart. prudentibus virginibus seruante. st Post haec age dispicia- me de mus sequ ente ipsius Celsi sermone, sic se videlicet haben- derantur te. VIabet etia istud mandate Diuria assicientem non vici 6 lib. consci.Si percutierit(inquit unam marillam,praebe ei &alte- tra Celiram. At prisciatn istud est admodum, & longe ante tradi- sum. tum, verum agrestius ab ipsis memoratum. Nam etiam a Platone Socrates inducitur sic cum Critone disputans. Nullo igitur pacto iniuriam inferre oportet' CRITO. ullo igitur iniuria affecto iniuriam retaliare, ut Vulgus existimat: quandoquidem nullo modo simpliciter iniuria inferre oportet.&c. Ad haec Ac reliqua omnia, quae comunia inter nos facit Celsus, dum no potest veritatem ipsam ex aduelso contueri, assirmans ipsa etiam apud Gr:ecos esse Ese prodita, responde dum. Si utile est placitum, si sententia
elus sana: commemorata autem fuit a Grecis quidem apud Platonem, aut alaquos alios sapientes Graecos, a Iudaeis vero apud Mosem aut alium Prophetam, a Christianis autem in oraculis Iesii Christo inscriptis,aut apud aliquem Ap O- stoloru pronuntiatis, non existimare oportet dictum apud Iudaeos aut Christianos ideo esse reprehendendum, quod apud Graecos idem habeatur : praesertim si demonstretur Iudaica Graecis esse antiquiora . Neque rursum quod dic
tur praees ara Graecorum oratione,ullo modo existimanduesse praestantius eo quod humilius, de simplicioribus dictionibus apud Iud cos & Christianos est enutiatum: quaquam prima Iudaeorum locutio, qua Us Prophetae, nobis reliquerunt Biblia, hebraico eloquio & sapienti compositione,iuxta linguq apud illos usitat q elocutionem conscripta est. Quod si easdem sententias,etiamsi paradoxum videatur, ostendendum est praeclarius dici apud Iudaeorum Prophetas, aut in Christianorum oraculis , sic instituetur disputatio,sumpto ab alimentis & eorum apparatu exemplo. Esto aliquis salubris cibus : qui & vires edentibus a ferat. Illum sic paratum, huius nodique condimentis imbutum accipiant, non quidem insoliti ea esitare rustici, Scin cautis educati & pauperes , sed soli diuites & delicati.
I lebecula autem infinita comedat alium cibum, non quidem hoc & illo modo, utque nitidioribus Videtur paratu sed ut consueuerunt pauperes de agrestiores,& vulgus ho- Fminum. Si igitur concedatur tali apparatu eos, qui existimantur nitidiores, solos conualescere , nullo e plebe ex huius nodi victu utilitatem capiente, at ab istiusmodi alio Vulgares homines salubrius agere, quosnam potius benivgnitatis ec communicationis nomine salubrium ciborum graria recipiemus p Utrum eos qui diuitibus utiliter ista pararunt, an eos qui multitudini3 Detur enim parem saniretatem re firmam habitudinem effci cibis utroque m Od paratis, certe humanitatis re communicationis ossicium subiicit, comunitati utiliorem esDe medicum, Qui multor quam qui paucorum duntaxat sanitati prouider . Si comprehenditur exemplum,ad rationalis ratio Dalilam animatium cibi qualitatem . Vide num Plato & Graecorum sa- Pientes,in iis que preclare dicunt, sint similes medicis, lautiorum Tantum valetudini prouidentibus, plebem negligentibus, Iud corum autem Pro Phete,& Iesu discipuli, va Lia elocutionis pigmenta, dc hominum (vt Scriptura loqvitur sapientiam,sapiendiam secundum carnem a lingua
obscure de aenigmaticet enu Hriaram , comparari debeant
cum illis medicis ad multitudinis sanitatem ciborum qu
19쪽
Ob mnodi ebiIoquio velut insolenti & inusitato m
si propositam est, ut sic dicam, rationali escae patrentem remitem reddere et meden em quo pacto non em Pro tior oratio, quae Pt mat Lam reserantes lic* et
eient et eius o di virtutibus ' 'istud concediura ,
lorum patientes ec mites reddit 3 Quemadmodum sane si ouis Graecus Aegyptioru dc Syrorum aemulos vellet sanis dogmatibus imbuere , prudenter mallet discere audientaulo ouendi formulas,& ut Graeci aiunt, Barbarietare ad Aegyptios de S ros in melius vertendos, quam Graecu S petasistens,nihil utile Aegyptiis & Syris posse dicere. Sic prospiciens diuina natura, non iis tantum qu 1 eXIstimantur in Graecis disciplinis instructi, sese accommodavit ad rudiorum multitudinis audientium caprum,ut usitatis utens locutionibus , idiotarum & illiteratorum promiscuum vul-pus ad auditionem prouoceret, qui valens,post semel percepta elementa protandiora, senius m ScrIpturis recondiatos comprehendere Nam cUilibet Illassegenti perspicu
ir erismodiorem I melligentiam , quam
ciuae Prima superticae apparemem Ur Ud di
H tentiis consectantitis manifestaram , atque cognitam pro otii ad id collocati ratione & quatenus quis animi sui vim ac ue 1ciem exercet. Confectum est igitur, cum qui
tienti te in una maxiyla, praebe ei & alteram. Et,volent 1 t cinaei iudicio conrendere, & Lunic m tuam accipere,dymi te ei de vestem: vitae utiliore in sermonem fudisse de adhibui ista, quam in Critone Plato,quem ne quidem percapere idiotae possunt,sed vix mediocriter docti,nondum eximia Grecorum Philosophiam consecuti. Prseterea considerandum mentem de malorum tolerantia m1nime corrumpi . hac locutionis simplicitate,sed etiam In noc Lycopnantam bastere Celsum contra Dei verbum, dum ait, Sed de iis, &aliis quae corrumpunt,haec satis sint dicta. urium sexta temo contra Celsum, Deforme corpus Doniam p cantem his Verbis.
O s et haec ait Celsus, Quoniam diuinus spiritu S erat in corpore, omnino differre ipsum a reliquis oportebat, aut magnitudIne, aut pul-- chritudine,aut fortitudine,aut stupore, aut di- cendi oeratia. Nam fieri nequit,ut qui plus habebat dium1- ratis gam alij nihil aliis praestarer . Tandum autem abest, ut alterum ulla in re excelluerit, ur Ipsum parum S. debo mem & ignobilem extitisse dicant. Videtur lane in his, quando Iesum vult criminari, ali scripturas credere, quae ipsi reprehensionis occasionem pdbere videnturiandeque erre testimonia. Vbi autem secundum easdem scripturas contraria videntur dici iis, quae in reprehenssionem incurrunt,se ea nescire simulat. Pro confesso agitur scriptum est deforme extitisse Iesu corpus,non tamen, Vt exponIt, etiam innobile, sed nec aperte paruum fuisse ostenditur. VetumVratio sic apud Esaiam de ipsius ad uetu line venusta foecie & nimis insigni pulchritudine vaticinantem te V - s3- xitur Domine, qois credidit auditui nostro , & brachium , Domini cui reuelatum est i Annuntiavimus quasi paruu-
G. - n eius. Vt radix in terra sinenti. Non estram in VOPymuies titudo, vellim forma ipsius sine,, forma ipsi, m VPμ μ hominum. An igitur D pretio ' tigo sibi esse usui ad criminan si ista audiuit Celsu', qμ' in quadragesimo quarto pselmo' de dii cto pronuntiatis intendit, quo pacto
simh. Specie tua&pulchritud ne tuam sep praere. & regna Sed detur rum p*'i' . I aut legisse quidem , sed fuiss* c x rum Ouidili interpretibus, quasi ad Christum non p*x
m H '. rei in In excelsum montem ascendens, N
eet de Euangelio, In quo in eXVV ' ..m phophetari, si ad Iesum referri admixti , circa Pro- m . fg.
m suam confessis onem cccutit, neque cernit qUanti ii oderis Iesum qui videtur formae ct pulchritudinis ex pers filium esse Dei, ac multis annis ante erui ortum Prophetiam de eius forma fuisse conscriptam . Quod si I rooheta alius ipsi pulchritudinem & formam tribuit, non am ad Iesu Christum referri Prophetiam confitetur Acsi quidem aperte posset ex Euangelus acclpa, non habvi me speciem neque pulchritudinem, sed formam eius sine ho nore, prae filiis hominum deficientem merito certe qui piam Celsum assimaret non ista ex Prophetico oraculo retulisse, sed ex Euangelio . At nunc cum neque Euangelia, neque Apostoli quicquam tale expresserint, perspicue illud e Prophetia ductum, taquam de Christo vere enuntiatum,suscipere cogitur, quod certe non sinit Christi cris
minationes procedere. Rursum qui ait, QUoniam diuinus spiritus erat in corpore, plane ipsum a caeteris differre oportebat aut magnitudine, aut v oce, aut robore,aut aci miratione,aut persuadendi facultate: quomodo non videt corporis eius diuersitatem pro intuentium captu, adeo ut magna eorum utilitate talis appareret , qualem ceImvm- cuique expediat. Nec mirum materiam natura mutabI- Llem,oe alterationi obnoxiam, de in omnia quae voluerit summus opifex,formabilem, omnisque quantatis, quam summus ille architectus expetiuerit capacem,modo anici
qualitate,secundum quam dictum sit, Non habritiaeque pulchritudinem: modo sic esse gloriosam & illustre iata mirabilem,ut in faciem tantae pulchritudinis spectato- res caderent,tres Apostoli, qui ctitistum fuerant comitati. At ranquies) haec sunt figmenta,& nihil a tabulis diLcIepantia, ut reliqua de Iesu miracula. Respondendum vnlauersam historiam , etiamsi vera fuerit, In omnIbUS tanquam gestam dc probabilem velle reddere, valde est difficile' in quibusdam impossibile. Sic enim quIdam a&firmaret nunquam extitisse bellum Troianum, praesertim cum eius descriptio aliqua, quae fieri non possunt, Inuoluat de complectatur de Achille e Thetide marina Dea,& Peleo homine nato, de Sarpedone e Ioue, de Ascalapho & Ialmeno e marte, de Aenea e Venere . Nam VIaerint quo pacto ista ad histori e veritatem possint aptare,
maxime cum premamur commento nescio qua ratione
io, atque apud omnes opinio de mensi Graecorum re Troianorum confliehu & vere gesto obtinent . Fac amaliquem non credere de Oedipode & Iocasta, & ira ut ove natis Etheocle & Polynice, quod historne immiscea MVix Sphynx media parte virgo . Id quomodo demonstrabimus. Certe qui candido animo legit historias,& se vult in ipsis citra errorem seruare, quibus assentiri debeat,quae figurate interpretari, qualia & quibus , discussa rerum farum intelligentia, non credere, ut quae ad aliquo
Drer uniuersam quae in Evangeliis de Iesu fertur , ni
res domo afferre candidum animum , dc multam an1 gentiam atque inuestigationem , dcivi sic nominem,
Nam nisi fuissent veritatis amatores ta studios,
20쪽
A sine haec tacenda fuisse videantur hominibus lecturis Euangelia, ad mortis con emptum pro Christianae relinionis consevione adducere Volentibus. Nunc autem perso iacientes virtute verbum homines vincere, etiam in aposuerunt,nelcio quo modo lectores non offensura neque
occasionem negandi darura . Praeterea habet aliquid mysticum diuinus termo, differetes Iesu formas ad diuini verbi naturam referri commemorans, qui quidem non eodemodo multitudini&Apostolis, qui ipsum ad montem ex celium sequi poterant, est visus . Nam multitudini adhuc in imis versanti, nondumque ad ascendendumptae Daratae verbum non habet speciem neque pulchritudinem. Eius
enim species istiusmodi hominibus caret gloria & deficit prae sermonibus factis, qui figurate si iij hominum appellantur. Dicere enim possumus multo vitari pulchriores Philosophantium sermones , tanquam hominum filios, quam verbum multitudini praedicatum, quod prq se fert piae dicationis stultitiam . Propter quam apparentem prG- dicationis stultitiam, qui istam duntaxat contemplantur, dicunt, vidimus eum,& non habebat formam neque pulchritudinem. At iis qui sequendi virtutem sunt adepti, ut
etiam eum in eXcelsum montem ascendentem comitetur ,
diuiniorem habet formam quam cernunt: Petrus quidem Ecclesiae in seipso aedificationem a verbo capienS, G tantam habitudinem astu mens, ut nulla inferi porta aduersus ipsum praeualeat exaltarum verbi munere re gratiae potatis mortis,ut annuntiet Omnes laudationes Dei in portis
filiae Sion : deinde Ioannes atque Iaco o IS e Verbis mavnim
sonis ortum consecuti, qui nihil absunt a spirituali toniluis, tru . Sic vestimenta ipsius in inferioribus nec sunt candi
f.n .ib. da,neque vr lumen : se a II ascendat in montem excelsum, spectabis ipsius vestimenta tanquam lumen. Vestimenta verbi, dictiones sunt scripturae: Indumentum diuinorum sensuum sunt ista verba. Quemadmodum igitur ipse inferius alterius formae conspici Lur,atque ascendens transfo matur, fitq; ipsius vultus sicut sol, sic & indumenta, sic revestimenta ipsius. Porro cum inferius versaberis, non sunt splendida,non candida: Cum ascenderis,speciem , lumevestrum conspicies: vultum Iesu transformatum admiraberis. Vide an tale aliquid non liceat de Saluatore in Eua-geliis discere. Haec enim de orta ipsius stema ducentis ex Abraham,& nascentis e semine David secundum carnem, partim sunt liber generationis Iesu Christi , partim diuiniora re maiora, quae de ipso dicuntur, re ab ipso enuntiatur(inquit Ioannes quam ut mundus ipse, opinor, scribendos libros capiat. Nam mundum non capere scribendos Dan. 2 o. libros,non debet accipi, ut quidam sentiunt, de literarum 2I. multitudine,sed de rerum magnitudine, quod rerum m
C gnitudo non solu non possit scribi, sed nec singua humanaenuntiari, nec sermonibus & vocibus hominum significari. Quare etiam Paulus, quando diuiniora debuit o i lcere, extra nostrum terrestrem mundum ponitur, re in tertium coelum rapitur,ut illic arcana verba audire possit. Nam ilia lic dicta,& verbum Dei existimata, verbi esse incarnati, requemadmodum Deus est apud Deum, seipsum exinanientis,praedicantur. Proinde Dei Verbum super terram , quoniam homo factum est , humana natura praeditum cernimus . Semper enim in scripturis verbum caro factum est, ut habitaret in nobis. Verum enim uelo si in pectus verbi incarnati reclinemur, & ipsum ascend endem in montem excelsum sequi possimus, dicemus,vidimus gloriam eius
Vbi fortasse quidam alij de reclinatis in pectus ipsius , α
'a'.I. ipsum in montem excelsum prosequentibus dicturi sunt, vidimus gloriam ipsius, sed non sunt addituri, gloria quasi
unigenitia patre,pleni gratia & veritate et Ioanni enim &similibus conuenit ista vox. Caeterv iuxta aliam sublimio rem e planationem, qui post Dr Iesu vestigia sequi, ascen. dentis,& ab aspectu rerreno transformati, ipsius cernent transformationem . In singulis Scripturis, videlicet in ex ternaliterae facie,vulgUS Iesum cernit et pauci autem disci puli, qui & eum possun2 per ardua & excelsa sequi, ascen dentem in mon rem excelsium,& 1ransfiguratum,in altissi-ino & excelsissimoScripturarum intellectu, complectente
oracula sapientiae in mysteriis absconditae contemplantUr, Ci
m 'p destinauit ante secula an gloriam instorum
Ipsius. At vero unde Celso. diuinique verbi hostibus, qui
nequc curatas stadio Christrianae naysteria perscruta erdiuersiarum Iesu formatum,atque adeo arratum Sc r Turia ante eius perpessionem,& a mortuis resurrecti nam ac tam rum len Lentia Paredit EDE C A LV M N I A IUT LEV S C H R F- nam religione propter vigentes ira Ecclesia haereses.
E tertio tomo contra , m. Et NDE mox in Christianorum he-
reses & sectas inuehitur, nobis cum ' exprobratione dicens: Postquam la- ''te sparsi sunt, rursum scinduntur Sc ''diuidutur,& factiones priuatas qui 'que habere cupit: dc ut in multitudine dissona alij alios inuicem redar- ''
sciunt, unico nomine inter se conue
nientes, si quidem Oonueniunt, & ut istud solum pudore rarelinquunt,reliqua tamen alia aliorum sunt instituta . Lquae respondebimus, nullum unquam fuisse serium rei alicuius principium,& vitae utile, quod non in varias sectas discissium sit. Quoniam enim Medicina utilis est de nece se faria humano generi,& multas qu stiones habet de modo curandi corpora: idcirco apud Graecos ex professo plures in medicina sectie reperi utur. Sic &opinor apudBarbaro S, qui medicinam profitentur. Rursum quoniam philosophia veritatem pollicens, notitiamque rerum, quo pacto
vivere oporteat,supponit,& conatur utilia hominum ine-neri rradere, sed multos habent anfractus res in quaestione
venientes, proinde in Philosophia quamplurimae sed c exurgunt , quarum aliae insigniores,aliae non tanti ponderis rasso dc prer ij. Quin etiam in Iudaismo exortae haereses speciem resqsq, praetextum habent ex differenti literarum Mosaicarum re oraculorum Propheticorum expositione & traditione. Sic igitur quoniam Christiana religio venerabile cui ivlla est hominibus, non tantu seruili ingenio preditis, ve Celsus opinatur, sed etiam multis Graecorum PI1ilosophis necessario extiterunt non plane factionis & contentionis, sed Christianc veritatis a compluribus eruditis inquisitae studio. Istud autem est varie consecutur dum Onan CS venerantur & recipiunt diuinas scripturas: sed varij eorum intellectus auctores tuos habent,ut quisque ad illam inter se dissonantiam probabili aliqua ratione motus est At neque medicinam merito quis fugiat, propter differen- tes in ea haereses, neque Philosophiam ulla honesti specie t quis oderit,causas odii ducens e sectarum multitudine, si cu L neque propter Iudaicas sectas damnanda sunt Mossae Prophetarum sacra volumina. Que si sunt cossentanea, quo pacto non similiter nosmetipsos defendemus, etiamsi inter Christianos multae hereses extiterint, de quibus Valude mirifice Paulus mihi scripsisse videtur Oportet enim hereses in vo ors esse , ut probati manifesti fiant in vobis. Vt enim ille probatus est in medicina, Osi quoniam ii dimuersis sectis se exercuit, & probe complures eXarnii auit, insigniorem elegit, atque ut ille in Philosophia valde profecit, qui post multorum notitiam in ipsis est exercitat US, . re ratione potiorem sequitur: sic dixerim accurate discernentem atque dignoscentem Iudaicae & Christiane reli
militer Socratis disciplinam e cuius disputationibus m Ultae extiterunt non eadcm senti entitam schole. Pretcrea Pla-r Ni S dogmata reprehendet ob Aristotele ab ipsius schola nouis de opinionibus discedensem, de quo etiam in superioribus diximus. Videriar aurem mihi Cetriis nosse Quas. dam hetes es ne nominet quidem Iesa nobIs cum commuia