De civitate veterum tarentinorum scripsit Rudolphus Lorentz

2쪽

Ingularis HεItalis quam leges tam vitae instituta omnia aeeuratius perserutari, minime supe vacaneum esse existimantes Tarentinorum veterum rem publieam velut exemplum proposuimus, partim ut quam recie ab illis xi is, qui In universum magIa diψpniarunt, latae flut senientiae elueeat, partim ut nullum probetur tam parum errori obnoxium institui Judietum posse, quin idem In singularum rerum pervestigatione hie illle mutandum, aut quidquam ab eo recidendum sit. Duplici tantummodo disquirendi genere et singula et universa Indagando cauto tutoqno ad veritatem licet aecedere; liaque ne operam spernas a nobis In disquisitione de elvitate Tarentina postiam. Quibus In studiis nostris si plura complexi sumus quam quae vulgo roelpi solent sit libellos do veterum rebus publieIs eoi seripios, venia a lectore nobis

petenda videiuri quem eju-modi expositionibus romoraturi simus; persuasum tamen habemus, neque illas, de quibus egimus. antiquitatis studiorum partes magis quam ullas negligendas esse Iis, qui ut rectum sibi comparent judicium de populorum antiquorum vita atque ludole adnituntur. Atque ut allaa hoe loeo multas reticeamus utilitates ex rerum Oeennomi- eurum quarum nomIno doctrinam de eomparando viein et Reiendo quaestu eomprotiendimus pervestigatione redundantes, id solum observatum velimus ot expensum, quantum ad ipsas civitateg consormandas et excolendas ea valuerit ratio, qua eives quae ad Icium ruliumque sunt necessaria sibi paraverint. quod quum nostrorum temporum viri antiquitaliη eo ultione praestantis imi Boeexhius. Nullo μὴ alii probe intellexisse.videantur, nec nos poeniteat operaeci laboria Inkumit congerendis reliquiis e tot scriptorum ruina fer allu, veteris Tarenti olim omni humanae industriae laudo eonsi leui res rusticas, opiseia, mercaturam illii irantibus. Quae sequitur expositionem do I iis rebuκ eonseripiam sectio de moruaua. si minuκ ad ipsa

elaborata, nemo. opinor. asarmaverit. Postremo doctrinam do foederibus ei re militati ad Mem opu euli sectiouo quarta absolutam propterea a reliquis rei publicae institutIs segrega Imus. ne nisis multa Inter se commiscendo ditervarum aetatum propriam naturam quasi dilueremita. quod si libelli ad celebrandam memorIam annIversariam Inauguratae ante hos CCXC annos fetiolae provinclatis Portemias Jusios lines excedere IIeuIsset, libenter notasseetiones irea de rebus sacris dequo aritum et litterarum cultu apud vetere Tarentinos

addituri fuissemus. Ilaee, si sala sinunt, speramus mox alio loco a nobis dilucidatum iri.

Occonomiii civitatis Turontinuo.

caput L

De νs r ti a t i e a. Quoniam terra hominum nutrix est, ad parandum v Ietum ex illa proventum qnast ei Iesens deinde opisella ae mereaturae materiem subministrans simplicissima hominibus res rugit habetur. CuJug laude quum veterum gentium non paueae floruerint. insigni etiam floruissennii tui i arenti ineol i. . haud lexem tamen moveret mirationem, si ipsorum it Doriensium

3쪽

ex Isi Imandi; verum alio a nobis ollan loco ), Lacedaemoniis potius περιοικοις quam Sparata uorum proprio sie dicto populo Tarentinam coloulam vindicandam esse, observatum est. Assiduam illi περίοικοι eum rebus rusticis tum aliis opisciis navabant operam Mulier l. e. p. 27 sq. . sor atque Laeonibus agrorum eui iura haud anodice ibid. tom. I. p. s9 sq.). nee rari laudatores hominis Appuli, qui Tarenio viciniis erat . arando impigri. Ilorat. Od. UL

ea. quae ineolenda esset, terra, Horatio poetae nunquam satis laudata. Sestol. ad Ilorat epi t. l. Is, 11; quas enim ad agri eligendi ae bene eolendi rationem Palladius requirit rerum rusticarum scriptor lib. I. cap. 2.), auris et aquae salubritatem, terrae Reeunditatem et civium industriam, eae non deerant res novis colonis, nihil Igitur mIrum, ad summum forem rei rusticae evectam esse et Iiatem Tarentinam. At singulas consideremus, quae vulgo fledistingui solent, res rusticae partes: agri culturam, pecuariam rem, piscatum et metalla.

I) Agrorum cultura. Omnino seratem quovIs fructuum genere prae vicinia regio liabus sulase agrum Tarent Inum abunde docent poetarum laudes ereberrimae. Ipsa quidem Apulia ob venios adeo erat arida γ- torrebat enim agros Atabulus ) Horat. sai. I. 5, zΗ. PII n. naL his L XVll. M. H. iii Plitiitis XXX l. Io. In Meksapiis omnia susca nasci traderet et Micali Ital. tom. I. p. 21 a et Paulus Diaeonua hist. Langob. II. 2i.) Apuliam nominatam crederet a perditiove cirroλ-λDναι) 'quod citius ibi solis servoribus terrae Uventia perderentur. Cui convenlt Apuliae ariditati ld, quod de agris prope Tarentum monuit Strabo geographiis l. p. 2-1. Cas. 292.

p. 20s. vers. Cerm. item mari citer talia eo .. moelio . Ivoria tisi a Taron tim in agiis, longius

proeedente ) atque isto modo veniorum incommoda sananie. quum terram In profundo marIsreee sua irrigarent, adaugebat necundi talem') aestus aeris - aestuom enim universa erat

Calabria Ilorat. Od. l. ai, A. - ut Tarentinus agor uberrimus maximeque fertilis laetus sita sude Tarentum saturum voeaxit Virgilius Georg. II. IsT. et Noaxici πιονοι Aptim vetus oraculum apud Strab. XI. p. 2a9. Blo d. exc. Valle. pag. I 2. Dind. es doli. Juven. de antiq. Tarenti IV. I. De frumento quidem Tarentino, quod frugum genus nostratibus In re ru i Iea summum e t. nihil ab auctoribus proditum invenimun, caret enim eo Insertor Italia praeier ullieum Plin. XI I. 12 .1., quod Iti Apulia proveniebat optime Varro de re rust. I. 2. neque cratillarum regionum incolis In alimentis omnium maxime neeessariis. Conspiciuntur iamen In nummis Tarentinis hordei spicae Basche lexie. num. iom. V. p. I. pag. 52s. M . Mior et

4쪽

deser. num. suppl. iom. I. p. 2 S., quales eas in Metapontino nummo perantiquo expressas esse constat. es. Eahel num. eit. an ed. pag. m. iab. lil. nr. 15. Contra Tarentini agri indoles, quemadmodum adumbrata est, apprImo ea favebat vitium eulturae. quibus et abundabat ager et alios in Italia saetio superabat. Plin. xlv. 2. Taren tiuas enim uvas vitium genera enumerans praedulces dixit Plinius XIV. 4 ., qui seriptor alioloeo XIV. S, s. recenset vina Tarentina inter generosa eum siverim, ) et Consenilae ge-tiliis et Tempsae ae Babiae Lucanisque, antecedentibus tamen Thurinis et Lagarinis. et Steptu BFE. s. v. Ati; Πρια. quippe enim xinum Tarentinum ei quae In illo tractu naseehantur lenia exaut omnia, capiti non infesta, non veli emenita ου πλῆξω, Ου - νον ρονυς, sua Im ventrieulo at ea, ut retulit Athenaeus I. p. 2 . e. seriptor de vinis Italleis eum primis consulendus. Clarum omnino suti Peueetiae vinum, qnod dicebant I ιναιον. Π 3ch. s. v. ibi q. lati p. quin Tareutinuiv iuum Falerno haud deterius suisse in Italia ninnium maxime eelebrato Plin. XXIll. 20. Varro de re ru, t. l. 2. Dio Α rId. V. Is . , Venusinus poeta si

professus. Ferebat illud amicus Aulon, sertili Baccho minimum Falernis Invidens ulla Ilorat. Ud. II. s. I s. et felix vitibus Mari Ial XIII. 125.; sed laudat etiam In Silvis sit. 2. II. Statius blanda hineia Galaesi prope Tarentum suminis. Poldib. VIII. M. S. - vinum a TarentinIu olim servatum esse In eellis vinariis quales ad mare habebant s)baritae Athen. Xll. p. 420. Schw. II ryn. opnse. tom. II. p. a au. Etlainnunc vestigia quaedam a identur commonis

strare. Sis iubitrii. ii ex Map. tom. I. p. asu. ve s. Germ. inpriiuia loeus Is qui hodie ablueolia toeatur dialo et Cardueel ad Aquila. delle. Tarent. p. ets. sq. . sed alii h urnas pro Neptu es templis hahent . alii pro n3mphacis, in quibus maritimo frigore TareniIni cives Iruerentur. med et iter per Magii. Craee. p. 20S. De omni ista vini conservandi ratione quum ille amplius exponendi locuΑ non vli, lectorem ablegamus ad Florentini de, eriptionem rella ovinariae Geopon. VI. 2. p. 42Η sq. Niel. ), do ea autem ratione, qua hodie Tarentini vinum parare sibi solent videndum rit iter Lirssis de Salis-Marsei, litiΗ in provinci Neap. p. las. kq. Non cedebat vino oleum Tereni Inum, eul quantum eurae clues impenderint, vel ex uera eleeti sitius tabulis licet colligere. es Cardueel p. Ν2. Inclita prae eeieris Salentina olivaluit, quam Cato de re rust. s.) Inseri jubet ealido et pIngui solo, quale est Iapygiae Plin. XV. s. Macrob. satum. II. I s. sed laudat ipsam oleam Tarentinam Theophrastus histi plaut. IV. 14, s uti Thurinam celebravit Amphis apud Amen. I. p. 20. h. atque Horatius Tarentinae regionis ea pius delielis oleum Tarenisnum non eedere eontendit Venafrano. Od. II. s. 5. At Velialium Campaniae oppidum multi sunt quI testentur auetores Plin. X v. a. Colum. v. S. Varro de re rusi. I. 2. Horat. sat. ll. 4 ID. Martiat. Xlli. Iul. olivetis simul fuisse clarissimum et vino Athen. l. p. 2 T. e. ; quum en Im in oleo princIpatum toto orbe olim Italia saeile obtineret Plin. l. e , nuα quam tamen generosior erat oleae liquor quam in Campania. Plin. Ill. s. Iam oleum Tarentinum xi de opilino exaequatumi Verumtamen ut suam quaeque pestem habet regio, si e et rea Tarentum Theophrastus s. e. dieit, Ducium quidem Gereni semper promittere oleas, contra sub Ipsum soris tempus partem magnam perire; id quod susius explicat idem seriptor de caus. Plant. V. 10, a. apud Tarentum enim olearum

5쪽

sores aut rebIIInem eoncipere aere nullis ventis commoto ant aurae marinae nebulosae et erassae putrediti ') eorrumpi, qua de mussa arbores quamquam maximas et pulcherrimaa istius agri fruetum tamen exiguum reddere. Ad hane usque diem olei8 plena est regio Tarentina Salia iter p. et D. I T. et Ipsi Incolae earum colendarum sunt perii Issisl ibid. p. IV. 14s. verum eodem quoque laborant fruetus morbo rubiginis. lbid. p. I M. cf. Cardueel p. zz. Multae praeter vivum et oleum Tarentini agri erant fruges. Flatu Tarenti tantum na- sectantur praedule es, quas onas I voeatas esse testatur Plinius XV. 19. . proeul dubio e Laeonia petitae Theophr. hist. plant. II. z. I.; quum enim capriscus vulgaris esset in Italia, ut liquet ex oraeulo apud Dionys. Halic. antiq. XVII. 22. Et Diod. exe. Vatie. p. 32. Dind. . plurima etiam scorum genera, Chlaη, Chalcidicis LFdias, Africanas, in Italiam perlata se obsera a It Varro de re misi. I. 41. ), ubi proveniebant optime, quippe fructum non amittentes, antequam percoxerint. Theoplir. his L plant. II. S, I. Nostra quidem aetate se Neapoli lanae reeensentur inter optimas, sed Tarent Inae quoque in egregiis sunt. Sallu p. 104. Laudandae delude nuem Tarentinae, quarum duo fuisse genera retulit Plinius XV. 24. fragili putamine ac duro, quae sunt et amplissimae et minime rotundae. Prius ita molle erat

genus, ut nux vix ati reeiata frangeretur, quare Favorinus etymologiae studiosus Terentinam potius quam Tarentinam eam vocandam esse eensuit. Macrob. satura. II. 14. Varro fragm. p. 2lia. Di p. es lib. de orig. Tarent. pag. S. Λ genuina natura degenerando Ita molles videntur saetae e se nuce'. nam, Inquit Palladius Il. 15. si Tarentinam facere volueris, solam nileis carnem lana propter somnicae obvolutam in seminario debebis obruere. H. Geopon X. M. Aliam, qua nucem Graecam et avellanam '' Tarentinam Leero possis, rationem exposuit Columella V. 10. '), unde nucis genus primum Tarenis naium In alias deinde regiones hominum arte esse propagatum, ita ut id, quod ab urbe datum erat nomen, genus quidem nucum sed non cerium loeum Indiearet, haud nubiguo eluceat. Castaneae etiam nucum nomine solent appellari, quamquam aeeommodatiores glandium generi ut e enset Plinius XV. 25. Excellebat his quoque ager Tarentinus, nam faciles erant eastaneae Tarentinae nee operosae e Ibm Mura planae sed nilnus traeiabiles rotundiore east

nea. quae voea ivr halanitis; laudatissimis praeter Tarentum patria In Campania habebatue Neapolia. I l in. l. e. es Martiat. V. z9, 14. sq. Avellanas Tarentinas fuisse My tu, si Judieaxit Salma lus ad Solin. p. 602. d.; ideirco in eastanearum genus retuliti et Inipp. ad Geopon. II. S 4. Animum adverte deinde ad pira Tarent Iua piris enim v et Calaber Jubei hospes Iloral. epist. l. L 14., Tarent tua in Graeris ') recenset Piliatus X v. in . sertim genus ibid. R. a. Macrob. salum. ll. 15 sed Inter generosissima positum Columellae V. Iu, ex quoplea I.ta memora it Pomponius Sabinus ad Virg. Georg. Il. Set, laudaia quoque apud Catonem

a mari amantem aerimonia teneris floribus potui se nocere assimat. Quod ut verum It. Eon ideo, cur Ioeus, male explJcatus a Galla. emendandus iat. 3' dila re iii tili is ardulatis pro, Omaal est sori mei a taς, venales, pretiosas. et auxea. de uniri. Tarenti iv. I. 3 3 Reeenient ulla Columella v. IO. et Nacrobius saturn. Il. 16. De nneum genetibua ada Plinium XV. 2 i. noees Itielandes Walsebe Nusse).axetrama Haseltia H et am3gdalaa Mandesti di tinguetitemi hueem Graecam quidam in Iuglandium genere aer, anti De n ellanis vide F linei lemni ad Caton. de re re L vlu. p. 41. M. Salisit iter p. 46 sq. Abaeotidiis nImirum nuce Alve putam ne in serulae modullam. et de altiori cap. 22. PIta ira eis, memora it Cloatius Nud Macrob. ML Il. 15. xle dicta a Magna Graecia, quo genau etiam nuces

graeeas accepimus.

6쪽

do ro rusi. T. IlIdem pira Tarentina intelligenda esse apud Galenum eomp. medie. see. loca IX. 5, ubi te ntur timoι Πρενει οἱ, e Ruit Comarius es. Sehneldor ad Colum. V. 10, S.; ex piris denique Tarentinis viridibus medieamentum parari adnota It Celsus Iv. 19. CuJuΑvis serme arborum generIs totius lap3iao ager fuit seraeissimus Strab. V l. p. 292.

TEsela. nee reticuit silvarum Tarentinarum amoenitatem magnus urbia laudator Horatius epIALI. 16, II. dictis adductum propius frondere Turentum es Cardueel p. M. Attigit Galaesi horios SereIus ad VI M. Georg. iv. I 2G. et schol. IIorat. Od. Il. s. Io, quod numen um brosum pinetis dixit Propertius III. as, sin Laelian. Ipsisque horiis eonstitutos fuisse eust des adaxo ρους, eoirileias ex Nevellio s. v. IbIq. Inipp. quaedam laudantur Insigniora hodilorum Tarentinorum ornamenta, sle Cato de re rugi. III. cupressi Tarentinae mentionem In-Jeeit, de qua serenda ex Manio Pere nio praecepium attulit; hane Plinius XVI. Go. eonia deetura haud spera da nomen Inde censet obtinuisse, quod primum venerit Tarentum nisi-rum ex Creta insula, eupressi patria Plin. i. e. XXIV, GI. Cle. de lux. I. 5. ubi arbor ea et frequentissima et magnifieentissima proveniebat, proseeta. Theophr. UAL plant. Ill. I, s. α 5. IV. 5. 2. II. 2, 2. Vide Boectatum ad Da . Piud. p. sa I. et de Iabulosa cupressi origine lutpp. ad Geopon. XI. 4. Myrti genua Tarentinum solio minuto laudavIt PiluIus XV. a , quam m3rium Romae galam esse propagine Tarentina, In Campania autem haecis prodidit idem auctor XVII. 11. Exsiat do mrru quoque o igine eommentum apud Ceopon. XI., s, ubi notam adeas. Addimus porrum Tarentinum, eujus mentionem feeit Columella VII L. II do uxv eius exponeus tu alendis pulsis pavoninis. De eo epigramma legitur apud Martiat. XIII. IS: Porri secti, Ista Tarent Iul gra iter redolentia porri, Misit quoues, Oseula clausa dato. Fulna denique opiImo provenisse tu agro Tarentino perspieitur e Theophrasto de eans. plant. IV. 16, 2, quum enim faba e terrime Teriniculetur, lutegerrima manet apud Apolloniam

et Tarentum.

Quibus de agri Taren Iul Inalent fertilitate expositis si addideria poese m rius descriptionem apud Virg. Georg. IV. 4 121 - 148 hoe loeo non repetendam, ubi is Coucium genem

indueit loquentem, quantum operae agrorum suorum culturae veterea Tarentini impenderint

deo perspectum habebis, ui rem agrariam dieas veram ah illis artem, qualem iudieavit eam ipse Varro de re rust. I. a. existimatam esse. Tradit Idem aeriptor I., I , saepimenta habuisse agrum Tarentinum ex terra et Iapillis eompositis in formis, ut in Hispania; aeseribit Frontinus de eoton. pag. III. Goes. habere muros provineIam Calabriam, macerias, re Ioves et terminos Tiburtiuos, quae etsi ad Romisa tempora perii neni, Initia tamen priori aetate habuerunt. Neque a probabilitate omnino alienum est iuris agrarii RIsae Tarentinos peritissimos, quam poterant disciplinam ab Etruscis aut aliis Italiae populis sibi Meessere, os dilebile hist. Rom. tom. L pag. 166 sq. edit Il.) primis eoloniae temporibus, qvibus nondum in universa Italia formidabilem suam potestatem Romani ex rectant. QuIn immo agrieulturae doctrinam exposuit ipsius Tarenti iuxta Areutas Pythagoreus philosophus n, terrae numeroque carentia arenae memor Πorat. Od. I. M. I mathematicis haud dubie usuε praeeeptis, a Varroue de re ruat. I. I, et a Columella I. I laudatus inier eos,

cuius nuῖα stamenia philosophica dissertatione illustrant Guatiqua uarie tela. DPa. Ima. s.

7쪽

qui graere seripserunt de re rustiea. Cuius scriptoris opera quin a PlinIo In eonseribendatiaturali h Isio Ha slut adhibita, nullus dubitarem, si auctorum index lutuo operis positus. MI . Aretiyias Inter eos recens tur, quos ante oculos Plinius libro Vlli., X. xlv. XV. X vll. XVIII. habuerit. ab Ip o Plinio prosectus csset. es. Fabricii bibl. latin. lom. II, p. 2ΝL ed. Ernesii. Ceterum Aresinam illum qui de agris eo tendis egerii, Diogenes Laertius VIII., M. Ide ibi Motia .ὶ a philosopho tristagoreo diversum esse perverse contendit. es. Navaristoniam. do Archyia. P. IS. Est quoque scriptor quidam Tarenti itis nomine uiter geopouieos qui aut Heraclides medicua Tarentinuq est 'aut nomen proprium existimandum. Suid. s. v. Neodliam prolog. ad Geop. p. L ll. sq. Mes. Verum egregio quodam modo Tarentinorum in re agraria positum studium ip is eum probatur tabulis ueracleensibus Carducet pag. M. sq. Micali Italia tom. Ill. p. dis.)