장음표시 사용
741쪽
varie eonturbando, iam obruendo, lamsensus exstimu-eAeaeiae ad- timido , plarorumque de fere Iam graui honorum quam rum quorumlibet morborum ioni atque fomites exsistant. f. XIII. Quemadmodum autem: ram exsistentiam harum Infrequentia caussarum, qua falium, (nempe quod re Nera in illis asseetibus hae res affectu- vere ea alem rationem habeant, & essectumhunc talem edant & exerodunt primo prorsus loco refellit ipsa etiamrtalium affectuum , qui sibiliu tanquans ipsis tanquam effectus tribuuntur , INFREQUENTIA iam jubsellita, effereas tribuisquam respectivas dum videlicet non solum niuersim ex omni homi-ribuntur. num numero certe sic satis aucis. eueniunt , sed illis ipsis etiam non quolibet Aed migis peculiari atque certo tempore snprimis aetatum, obtingunt: ita destruittotum negotiumstanto potentius illa consideratio, quodinterim hae tales cauc , pleraeque resinquam tales, sine vera eiusmodi essiciendi libera energiainon solum passim S promiscue magno hominum numero familiares sinita imo multae aliarum etiam
passim Neluti communes , .citra tamen deiusmodi effectus consecutionem; Nerum etiam apud magnum hominum numerum multae talium
rerum in amo multotiesan Ane nihilo minus ullo huiusmodi ipsis ita adsignato effectu. XIV. Cui rei addendum adhuc amplius est asterum huius- saepe mino.
modi ingens offendi culum, quod, utique vitam eminenter tales res, res& plane quando maxime in corpus humanum admittuntur, agmen passim vel dispares esse- minores, vel certius ad minimum plane Amram, &alios, quam quales' 'dssyx
ipsis ita imputari solent, effectus edant. ad quod de essica ia ita dicta' i8nti, uta cui
rum potentiarum , in comparatione ad verum potentiorum narum, ali filium effectum, aeque ae ad variarum-UMO- rumque spe.
sam', acet am, cereuitariam , saccharatam , falsam, cierum. muriaticam diaetam febriosam etiam , i& ingurgitatoriam manis stum euadit. Quandoquidem longe maximus passim numerus talbum hominum Moccurrit, qui varia talia assatim defrequentissime, imo vel continuis plane successibus .& quotidiano si ingurgitant; neque tamen interim ullam effatu dignam alterationem sanitatis suae hinc incurrunt: ne dum ad ullam proportionem, a qua, per hane F
latam Pathologiam , deinde multi magni alii morbi areessendi pin
742쪽
PATHOLOG. PART. II. SPEC. SECT. V.
petieula &m- XV. Imo , quum etiani passim reipsa verum compareat, commoda va- I eet alio procedendi modo, dum v. gr. vini potu penitus insolito grauietudinis eX bi' sese onerantes variis, ct saepe etiam ingentibus incommodis, imo
rebus diuimum exponuntur; milia. fi o inditaranae , cmaemia minime sutit. sed pessi- adlueri, tum etiam pim,1 dur1oribus, sc II, aut mollioribus, au-ine ad hypo- giuilis, ostreii cte. praeter consaetudinem, aut cum aliquali nauseaudithesin consue-scentes, quamlibet etiam non admodum talibus abutentes, grauia petudini MEM perieula & incommoda valetudinis non solum , sed uniuersae quoque vitalis oeconomiae incurrunt: interim, quando hoc utique dissimulari non potest, quaeritur huic rei excusatio in eo, quod huius diuersitatis mussa tribuerula veniat Verisi me omnino; sed pessime ad bpothesin. Cum enim haec superstruatur materia i euchae cosporalies leaeiae huiusmodi rerum, & ante omnia quidem in ipsam crasin atque consistentiam hinnorum : peris ibi omnis energiacon uetudinis. Cum absurdum sit a materib exspectare, ut hae per consuetudinem desinant mutuam activitatem & receptiuitatem habere. (Vbi ne quidem addere placet, quod materiae illae tales etiam semper recentes hic sub-
sint ,. in nullum vero nouum siue agens siue patiens, Ut nouum, consuetudo cadat. 'Erevitai s di- s. XVL Recte autem vera est omnino haec res deuersa instru- diuersa instructione, secundum ordinatammtranquiliamtollarandi &ctio Lited iidi eliminandi methodum: aut contra, atque turbulentam, cir
eontactaudae res praeter ordinem molestas, exagitationem, qualis apud nihil adsue- soliti, est tos circa huiusmo i negotia sese offert. Tali enim demum considera. quam essieaeia troiae dilucescet, quod, quaecunque etiam tandem energia ipsis eius- earum, modi materiis veret affignari posse videatur , tamen in se passim adeo exiguae si essicacite, ut corpori, ne duim ineonomiae vitali , nullum tam insigne periculum aut damnum inferre possit; quin illud, si modo ordo motuum vitalium iustae proportione S decente moderamine contris instruatur & exerceatur, eo ipso satis e aciter subigi ct expugnari valeat, imo vero praecipue In hae autem re , amone in rebeiusque administratione debita, quando demum haeret, prognascitur hinc eiusmodi magis magisque abhinc initalescens morbida constitutio; quam maxime vero solennius, secretoriorum S excre-mriorum peruersione praecipue Peccans quam simplex S directum materiae vition pro sui findamento exhibens, hiprimis proportionato a niuersum affectui compl*Xum
743쪽
s. XVII. Habet autem sane huius rei debita sussciens conf- Quem usum deratio furiamum pro praxi medica rationali usum. Qui generatim quidem in duogus consistit, primo, quod hoc invia tu longe mi ira p optativi
huere, nedum fidere conuen at ejusmodi methodis & medicamentis qualia hodie passim talibus in aeteritatum laesionurn energiis opponUntur ipsis quoque mag. s i mda sectione nitentibus qDam ulla in numerosis. exemplis talium eventuum immunditas probabtilitare. Secundo, ne medicamenta et tali hypothesi malenti destitiara, acrimonia quacunque
in MOTUS potius quacunque stimulandi energia impetum facientia, alienos, intempestiuos, nimios MOTUS ita porpetrent, & eo ipso et
lautorii ira incommodis passim grumaviora concitent . Imo gero non tam
tertium his adiungere, quam proprio omnino loeo constituere necessarium duco, peculiare prorsus illud , quod hac ratione irritis intentionibus materias , ct poterater qnidem largis medicamentorum
dosibus, cos rigendi ac siibigeudi TEMPvS frustra perdatur, hec imterim ad veriorem scopum secernendi & excernendi vita intentio in
mentem veniat: quin imo remediis sub opinione correctionis materiarum motus turba tibus, ordo & succenus excretionum auu pedi
XVIII. Perit certe tali incommoda Et incondita opinione serita iIla in- omnis & agnitio, & qualiscunque praeoccupatio veriorum caussarunt tentione ma materialium, mediatarum Se a te cedentium , Paulitatis, simpli--β' UT eioris qualitatiae peruersae t qui iri etiam simplici i8 emnerati*nis es aut in ' hodii pera ad hane tendentis apparatus, seu Vulgo divae Vergentiae atque uertitur. tiae. Quae interim res vel totam methodum decentem, & in ipsa veritate tandatam, peruertunt Vel , quod omnino notatu dignissimum est,ireliquae etiam quantumcunque siue methiasicae , fauet veriori empirica seu experimentali medicationi, eiusque effectui, ita moram obiiciunt, ut, quae sub ista subordinatione ad eiusmodi V aruri agen erica um carum serum' atque certissimarum connexiom ut, quibus specialiores affectus ab istis pendent atque siuentur, praemisias remotiones insignem Usium praestare possent, sine tali obseruatione, imo vero praestatione, etiam prorsus in irritum recidant.
s. XIX. Vbi prosecto non ita , ut seri hodiernus gypsus Monitum anis opinionum , simpliciter contemni atque negligi debet, sed eum grano liquorum: salis accipi, ct Ubi vere conuenit, applicari. constans illud monitum
744쪽
resurpari d dirempraemissisumvers Ass. Quod quidem si non temere. contra auctorum mentem, simpliciter mi irine capiatur, ac si in quo libet speciali affectu omnes, aut laneplersque , uniuersaliores evacuatio mes necessariae essent, sed potius dogmatice de omenienti is (vere liliboeiri genericio explicatur applicatur; imo magis aduertitur ani mus ad vere tempestratam praeseruatiuam (eum plerique huiusmodi asse. suum repulIulares oleant) quam simpliciter curativam talium applicationem : prodeunt certe hinc longe aliae veritates &vsus vere
dogmatici, quam e contrariis illis opinionibus, non magis suam omnem veramnatque selidams ixin destruentibus. Rerum adue ,. XX. Nempe, Ni de hae etiam re sententiam diserte elo titiarum acti- quar, tantum abest, Ni eiusmodi ausim tam amplam, sph: vitatis sphaera materialem efficaciam tribuam ad producendos illos
uati . 'si io formaliter , Et loquundar , seu ipsam maxime specificam ratio sus es. atque indolem iisdemimprimendam, S quidem, de quo proprie
est sermo, per directe agendi energim: ut potius in vero agendi magis pro memotioribus , occasionalibus , aut ad summum , ct exacerbam magis, . uim simpliciter sim mare huiusmodi affectus compotibus, illas passim reputandas censeam. Vnde maxime prorsus suidio considerandam denique selide pervestigandam esse reputo illam mutuam com ioncmm e. Dccessionem caususalem, qua huiusmodi aduentitiae externae caussae, ct quicquid tandem vere ex illis in corpore efformari potest, ct subnasci, ad veras tandem
sexies sextorum affectuum contribuere potant. Interna, eaussae XXI. Quandoquidem e X Ohui USmndi confideratione eer magnam prae tissimus sum, facile apparituCum esse, quanta, Mon solun ordineprio. illis praerog - ritatis, sed dignitate esticaciae , dis praerogatiua, internartim illissam h bent aurum caussarum , qualitatis , bdc actiuae , iterum dico actitiae atque destinatae motionis, & peculiaris localis directionis sanguinis; & v xiarum p theticarum, praecipue valde sensitiuarum, S conis concitationum; supra omnem proportionem simpliciter per fleam materiarum 8 prae quibuslibet, inprimis autem usitatioribus, externarum aduentitiarum caussarum effectibus, .non solum uniuersa essicaeia , sed inprimis ordine successu agendi. Quibus interim rebus veram methodum medendi vi tanquam vorii Fundamentis inniti non Potest non manifestum esse. 3
745쪽
SI quis me reum agere suscipiat interuersi ordinis; quod hic potius Exeusatio inspectatiore loco quam in praegressa prima parte magistras attonem hanc de SENSIBILITATIS ad inducendos varios mors dos assectus agere susceperim; habebit ille quidem iis genere focilem ad confitendum, quod haec ipsa trRctatio etiam illiloco facile conuenisset: interim uti hoc delictum non adeo graue esse confido, & veIillo vulgato, fac cito sat Aene satis emendandum ita si prudentiae
etiam, non nudae scientiae leges nouerit, non faciet tanti, si etiam haec res eo loco in conspectum Veniat', ubi nihilo minorem attentionem inuenire possit, quam si quam maxime appropriam loco penitus euoluta suisset. f. II. Enim vero inter illas considerationes, quae etiam vul- sensibili alisgo minime, quantum satis est, distincte perpenduntur, imo vero sine seu sensationis consideratione etiam Taeternaturatam assectionum atque constitutio- circumstantiae num ne quidem posiunt satis comprehendi est omnino haec , de qua sermonem hic capesso SENSIBILITAS. Secataeonis nempe cireumstantiae ita satis passim enumerantur , secundum quas , tanquam imgenere, sensatio fieri solear. Hanc autem aetae talem quod alii hoc evrae alias imo uiuem homines, solium tempore, eandem sensationis Minodum expoeiantur, non solum in ipsa thesi , citae se habeat, minus in considerationem speculam lium venire manifestum est: sed etiam veras eius rei circumstantias, minus, quam deceat, ver pensitare,. vel explicari,. non minus conspicuum. III. Vulgus quidem tominum uti quotidianam huius vulgus taxat rei obseruationem propemodum minus potest negligere , ita & nouit teneritudi- satis , ct taxat atque aceusat hane constitutionem sub titulis teneritu , Medicidinis, molliti ei debilitatis &e. taxillae , meieli e , schivstolide grum rum Assy q*hi Petite, die nichio vertragen tonnen, bon dem germqstensi bstracta ubet in Medies , tauiquam si maxime in suam xem conuer-
746쪽
suri essent totum negotium, S nudae morbidae factu tali constitutioin totam rem asserturi, Zmplet Uumr in m is vocabulum debilitati Unde fere per hodiernam illam facundiam , Verbis exornandi res. quae solidum conceptum minVs admittunt, formula illa, debile genuineam um, passim decantatur. sensibillias S. IV. Interim cum Vrique totum negotium sensationis nug- minime pro quam debit tala, sed potius acuuitate, seu positiva actuatione generis debilitate, sed perpetretur; certum omnino est , quod etiam ipsum AVG-
. . . MENTUM sensationis nihilo magis cooriri possit ab ulla debuiraticuebet erepsieahb des tu, sed potius excessu illius ACTIVITATIS. Praeterea ve
ro cui ensibilitas, quatenus de illa nobis maxime sermo ei , non simpliciter consistat, tanto minus autem sub stat, in nuda perceptione; sed potius varios ulteriores successus, tanquam essectus, Variorum mo- post sese trahat ; MOTUS vero tales, nemine contradicente, sint utique actio potius, quam piscio; dc quidem omnino conueniens aestimationi sensoriae , simpliciter eum ratione consorini: non potest inde satis probabiliter haec ipsa talis sensationispromtitudo seopae: ac abundantia iuxta solitam recep tam Vocis aeceptionem, pro vera . desilitate explicari. Sensibilitas I. V. Vt rei melius satisfiat, necesse erit eius pri- non subsistit ino loco exhibere. Postquam tamen adhuc praemisero, quod sen Aloquor, non simpliciter subsistat in crastarum vulgo diuque sensuum sequiraque sera uum actibus, & absolute manifestis atque distincti,
sed phodii se' horum discretionibus , quae Vulgatis etiam certis nominibus explicari etiam e moti. consueuerunt: sed saepe etiam se prodat magis solum aebus succeden- succedentibus: sicut mortis non solum regulariter subordinaturuhβὴ, sensui, S illius (non tam simpliciter pera tionem , legitime)aestimationem sequitur; sed etiam ipsam manifestam , confessam se, Abilitatem (v. . perfrigerationis) omnino motiti prDportionatus butiae constrictorius) ordinarie presso pede sequitur. Mesu, vheo S. VI. Quemadmodum autem, Uti etiam modo dixi, motis, non tam per- quisensum sequuntur, non tam simplicixer ipsam perceptionem, quam Uxionem, aestimationem e ita in prpessent* queoque negotio plurimum soti es si is se considerari meretur illa p*xis' Oimatoria ratio sensibilitati tui. simplex perceptio. Im- Vero etiam perceptio ipsa praesupponit
747쪽
Forem, directionem; tum ipsius quast animi, nempe quodcunque
ipsum percipit praesentiorem S intentiorem aduersionem. . VII. Quanquam ab hac inseparrabilis est ante notais illa InseparabiIlassistimatoria actio i ita ut reuera cogitatione utrasque has distin. tamen est aestia guere, quam phae secum temporis momentis vere discretas ob -'ph seruare, sit integrum. Quandoquidem utique actus aestimationu petitus , Di iucundi , aut auerso, Ut aduersi, ipsium perceptionis illum circa talismodi obiecta tam cito atque proxime insequitur, quam retentio, secundum huiusmodi aestimationem conuenientes motus suscipiendi
f. VIII. Exserit se vero haec etiam manifesto in Aestimatio exatalibus sensibilitatis obiectis, quae crassiore quadam si aestimato- serit se crassio-ria certe) patientes assiciunt; unde quotidiana est, v. gr. inter plures q*3 eandem rem ad animum non admittentes, unius aut alterius, ita sen- ' bilis subieeli , de horriduli abundantis caloris, certi boni aut mali odoris, simo, qualem ne quidem adhuc ut bonum aut malum exquisite definire statim ausit,) eertisporri, perceptio, deque illa iam laudatio vel approbatio, aut contra quiritatio. Qualis etiam sepe numero circa ipsum tactum, quantumlibet non nominanda quadam ratione, se exserit; in imis in cardiasticis avique Mauseabundis
anxietatibus; ubi familiarissimae sunt illae formulae,' sepe thnen munis s. scrobiculum ita dictum , .& vulgato nomine praecordia) sepe sis ubet, etiam citra quidquam vere inauseo
sum b. IX. Has tales manifestiores sensat ones imitantur paulo sunt vero stae magis clandestinae atque dissimulatae, quantum ad crassum essiciendi sensationes actum atque modum; interim motuum succedentibus perturbationibus Vi/s destinN, nihilo leuiores: dum inprimis iam uniuersali languore sese insigniter hilo hui, exserum, fastidiosa cruadam, de omnimodo taediosa ac indignabunda, certe molesum quiddam in genere declarante, animi assectione; iam specialilauserio motu illarum partium, in quibus res talis , sensum huiusmodi essiciens, haeret; aut certe Ioco quidem distaentibus, in-Zgget terim
748쪽
rso PATHOLOG. PART. II. SPECIAL. SECT. V. ART. VLTIMus
terim scopo Sc efficacia omnino maximopere congruentibus eiusmodi motibis, qui illam rem, utique Vi x lissim, eX uniuerso corpore eliminare valeant, eique seopo recte quadrent atque satisfacere possint. His rebus-- S X. Haec nempe est inprimis vera illa ratio,&i estis& ad nq- uti vulgo loquuntur, dependentia caussalis sensibilitatis & eius effectu.cendum apita imo vero hine pendentis vulgo dictae constitutionis vario. φppy nxssy rinii subiectorum ; in quibus dum praesentiae rerum molestarum, imo ad noeendum aptarum, huiusmodi motus excussorii, plus minus proportionati, opponuntur: hoc ipsum autem non fit sine i) fastidiosa illa animi , ut a re molista, affectione; a) aliorum motuum, intentione operosiore ad unum praecipuum iam directa, qualicunque imminutione ;3 ipsorum ita insolitorum motuum concitatione; quae (vt omnes res extraordinariae Ac insolitae) nunquam fere simpliciter ad exquisitis-sirnam proportionem instituitur, quin potius imperat , aequalitates dura, exquisitam proportionem varie transcendat; S) tanto magis, cum subiecta hae sensibilitate affecta manifestissime etiam ei rea ipsas res morales fastidiosam illam , impatientem trepidam , suctuantem & inconstantem, dubiam &bonae Pei impotem agendi non mag s, quam Hestinandi atque dirigenaei rationem perpetuo & infallibiliter prae se
Nine ma- S. XI. Ex hac tali constitutione prognascitur illa morbidascitur morbidae vulgo dicta indoles, seu indiuidualis ratio atque conditio, qua ad occurrenteS res etiam laesionis atque periculi compotes huiusmodi subiects mox eiusmodi alterationes circa motus vitales ( rerum molestarum atque noxiarum, excusorios adeant: quales, cum ab ordinaria ratione ,. tranquillitate, aequalitate alienae Vtique sint, nempe notabiliter diuersae, eo ipso in ut praeter natura les hinc arguantur, cum tamen inflecte, & inprimis vero 'ali respe u, solum non- naturales haberi mererentur, nempe ad conseruationem utique corporis proprie destinatae, ct eo etiam generice , non magis respieientes , quam etiam habiles. In moti sem s. XII. Cum autem utique in consesso sit, quost huiusmodi ct illam sequentea motuum m seriorum machinationes
Indoles. leuiensibilitatis; effectu3
749쪽
praeter exquisitam rationem verte phresicae essicaciae materiarum, contra naturant,quod
quas dir guntur, ita instruantur; adeoque omnino aliquid praeter naturam, erroneum, & quantum ad Pecialissimami rationem & propoditionem, irritum subsit: dilucescet tamen ex iusta ordinis harum rerum ita deductarum consideratione, quod utique vitium illud quodcunque minime tam haereat vere&dio e in ipsa corporea phaesco- mechanica constitutione; suam potius animi ad hic habitu, nempe aestimatione oblatae eiusmodi sensoriae perceptionis, & proportione secundum talem testimationem institutorum motutim excussoriorum. f. XIII. Quae certe res quamlibet aliquatenus etiam innita. sensibilitas tur teneritudini texturae, quae aliis hominibus prae alteris peculiariter tanquam propria exsistit: non exhaurit tamen haec simpliciter uniuer-- φ
sum verum huius negotii latifundium ; cum nihil notius exsistat, quam subsia 'ob quod omnino etiam huiusmodi ingens sensibilum passim obtingat quan- tingit, tam intumlibet intexturae seque, atque uniuersae indolis subiectis; par- morbis quam tim sub aliis morbis, adeoque iam vigentium peculiarium Post tales. rum necessitatum aut machinationum intentionibus S agitationibus;
panim proxime tales, ubi vix superati pera duli, laboris, fastidii,
timoris, recentissima adhuc memoria facile ita denuo excitatur, ut inde nouae molestiae qualiscunque oblatione ad tanto promtiorem occurrendi atque resistendi intentionem nomas connisus suscipiatur. s. XIV. Haec talis constitutio uti minime raro occurrit, ita prae allis vero est utique certi mum, quod ubicunque tandem occurrat, ibi utique occurrit in iis, maxime sese offerat illa peculiaris dispositio, quae vulgo moerbida ap- quibΠ3 mo
pellata, non solum ita di*osita subiecta prae aliis suae speciei promtiori 'Id si fixi
variorum insolitorum momum concitationi ita apta, imo exposita reda 'μ' dit: verum etiam tanto magis verum primum atque praecipuum sundamentum constituit, quo 'equentia illa aegrotandi, hus Enae specliuora omnibus aliis animalibus propria, vere nititur. f. XV. Interim quantumlibet, ut paulo ante monitum est, Quod fenerior etiam haec utique constitutio sensibilis aliquando pro qualicunque occa- teXtura corpo-Fone habeat corporis teneriorem: ita tantum tamen abest, ut rahi ind/men-Zetet et a tum huius rei
750쪽
noti alabIuat; haec vere solidum huius rei iundamentum eonstituat, ne dum abseluat, sed alia subsit vi potius triplici documento satis dilucescat, quod prorsus alia subsit ratio, triplici o etiam innumeri dantur eadem textura evidenter instructi, tamen ea sensibilitate non laborent. G Etiam, qui talem prae se ferunt, tamen tempestiua omnino disponi possint, ut prorsus alia ratione , quam apparens illa ipsorum constitutio inferre vi. deatur , hic agant, ct incommoda illa alioquin percepta evitent. a) Exaduerso vero etiam magna satis atque spatiosa corporis mole affecti, &omnino satis robustis corporis fibris S textura instructi, huiusmodi sev- sibilitate non minore laborent, quam alii longe teneriore structura a que textura affecti autem totam, hanc rem tanto magis duplex ' utique illiud speeimen, quo & corporis, S reliqua mimi constitutio ab restit ilotis, huiusmodi peculiari consecutione sensibilitatis ita insolidum excluditur, in hoe negotio, ct magis solum, inprimis inaltero casu nudae salsae aestimationis energia
arguitia declaratur, ut diuersitas illa inter veram materialem hane retentiona-ai iustatem , siquidem de uniuerso negotio seruationis verus con-hi, sis fosse ur,liquido dilucescat. Est autem primum horum illa omni hos solliso hu' singuli cuiuscunque etiam de reliquo hominibus familia-miosos affecturum, omnino perpetua militas huiusmodi, po praegressos alios labo- aut post animi mios assectus di imo post nudas aestimatorias ex contio animi commoti-
Romuotiones. ones, terrorem , timorem, nauseam, vehementem factam commotio
nem a formula medicamentosa , cui eiusmodi res sorte vehiculi loco imserinit Se. 'ret. Auersio& XVII. . secundum eitatum specimen est avraso illa summa, Perq*pxio per & perceptio etiam nimium. quam exquisita, eiusmodi rerum, a quibus me, malen abhorrescentia quaedam per imaginationem maternam impressa est: impressa: alteri sublesto, quam auram infantis. Quemadmodum enim tota illa anemo , nihil aliud utique est , quam nuda mentis motuu interim illi, qui propter illam instituuntur, peruersi es insoliti utique non feeundum veram phymicam materialem, energiam , sed simplieiter secumidisam illam fictitiae et erroneae aestimationis, es secundum illam--Nionis , instruuntur i xeliva in qxim quaelibet promtitudo ad alios