장음표시 사용
751쪽
oscunque seni hi in tali subiecto nihil usquam pecuIiare, Ac ab aliis
hominibus diuersum exserit aut fouet: fit certe hinc satis euidens, &omnino conspicuum, quod neque talis hic subsit corporis, physica receptivitas maior, & ut loquuntur, patibiliae constitutio peculiaris ;neque tanto minus materiarum, quae huiusmodi sensibilitatem ita potenter assiciunt , tanta directa atque simplex energia, sed praecipua, imo potius sola, aestimationis culpa, ct secundum hanc conceptae partim fastidiose & indignabundae , circa obieetim extraordinariam operam &molestiam, animi inquietudinis atque perturbationis; paxtim susceptae
S administratae secundum talem aestimationem ET intentionem operae, nempe motuum , ad amolitionem & excussionem qualemcunque tendentium, imo etiam plus minus effcacium.
XVIII. Effectus sensibilitatis generaps non est adeo eximie Effectus seria
malus in se & directe. Sicut enim tanquam a priori hac ratione natura si uixdxii in eiusmodi indiuiduis priste consurgens ad sibi consulendum, & excutienda pericula, ita mature iisdem defungendo, promtius ad se reuerti, & oeconomiam suam in integrum restititere, intelligi potest: ita videtur omnino hanc rem illustrare atque eontamare experientia, eiusque obseruatio ipsi vulgo hominum familiaris, aposteriori; qua videberet notant, pIerosque ita a ictos, debiles atque morbidos apparentes &vulgo quoque ita dies os, minime pro hae proportione huiusmodi morbidae dis sitionis aeque promte mori. XIX. Vnde triuialis est illa obseruatio, quod tales homines, TrIuialis o cum sua ex hoc iundamento sepe, diu , quasi perpetua apud multos rei sexddxio, quodlium morbida dispositione, longe rarius e singularibus eiusmodi insultissius intereant , quam alii, maxime Vsi loquUntur, limi, nempe hositione aia quam maxim ori vegeta, atque eXquisita apparenter, imo vero Vere est lonoe r tali, e Ionga tranquillitate,secura, & veIut otiosa sanitate freta. Cum rius intereant, hi taIes e longa securitate ad obiectas res sibi insolitas, instruendas quam athletice nempe prouide pecuIiares, proportionata , ordinatas, operosas tamen omni modo vitet Iium suarum secretoriarum & excretoriarum' ailio num directiones ita ex improuiso adacti, familiariter ad res suas trepide, aut imparienter, impeti me, intempestiue, praepostere agendas prolapsi,
Perperam Perfuns inur hisce suis coeptis, imo debitia ossiciis.
752쪽
ulae uitag ro- Sicuti, quod vulgo notum, illud ita eti uri omninbbusta notandum venit, quod huiusmodi subiet a non latum in genere animι per occasione' manifestis trepidationibus atque deJerabundi; deiect onibus conspicui minus peri*d' simulatque effatu digna aliqua imo saepe numero vix talis, periciblosas in i* reeonomiae vitalis ipsis obtingit: sed pari euidentia notissimum et- oh r. .. iam est, quod huiusmodi subiectis, e talibus affectionibus etiam statim tur. languores nimio maiores, quam alteris illis obtingere soleant, etiam e multo leuioribus causis. Vnde nata est notissima illa locutio, Nonn
helten uber se tominen: quorsum etiam spectat pariter familiaris illa
obseruatio, quando de animi iam impatiente, iam anxie trepido habitu, O inquietudine varia, spectatores inter se mussitant: toni me deni
Periculo au- s. XXI. Ex aduerso vero maximopere utique aduertendustem superato animus ad illam circumstantiam, quae ex eadem triuiali atque notis. citius ad se re--obseruatione dilucescit, quod huiusmodi subiecta, sicuti per oc-Rqxxdi xR ' eisiones minus vere dignas in insignes huiusmodi trepidationet aguntur: ita etiam postqvan, iterum superatum est periculum, tanto ettius atque promtius ad se reuertantur. Vnde eadem communis locutio,
f. XXII. Interim ut hae etiam in parte verissimum est illud poetae: interdum populas rectum videt, est ubi peccat; ita ut verum utique discrimen, quod in ipsis rebus est, etiam agnoscatur atque deprehendi possit obseruatione prudente, est illud utique ita considerandum, ut animi decente aduersione observetur, quod quidem sensibiles tales, eoque ipso ad quaslibet oecurrente molestias, ne dum periclitationes, promte occurrere sueti, ad occurrentes gulas commotiones saepenumero felicius dirigant & exsequantur machinationes suas excussorias;
adeoque singulos atque singularci insultus felicius superent, quam ma-
Licet autem sensibiliores plures insultus tolerent & felicius superent , reueratamen breuiorem vitae metam adsequuntur
753쪽
xime vegeti, & extraordinariis eiusmodi apparatibus minus aut nihil adsueti : anterim ad summam totam periodi vivendi non solum nullam praerogatiuam habeant, sed vere potius breuiorem umendii metam adsequantur; probabiliter tam ex ipsius energia, praeter veram necessitatem nimis prodige consumtae, successivum maturiorem desectum; quam animi , seu intentiorum praeterrem trepidae, magis magisque inualescentem abiectionem, adeoque etiam des itutam ius arti & vere decentem directionem ad agendum, S in agendo. Vnde utique sit, ut licet eiusmodi homines plures insultus tolerent atque saperent, quam alii similibus rebus minime adsueti: tamen respectu totius vivendi ambitus atque durationis re vera communiter citius deficiant, &, quantum ad totam summam, breuioris aeui euadant. XXIII. Vbi tamen iterum obseruanda venit illa peculiaris constitutio, & vere specialis, nempe certae talium ita se ibi um V e CVPxx propria ; qui nempe ad huiusmodi se brotatem crescentibus uren annis deuoluti , sensibilitatem illam suam praeterea aliquo solo, aut ad deuoluti aIi
nainimum praecipuo, modo atque motu excussorio exseqUUntUr. Ta- qua exonerari
les enim contingit utique saepe numero ad insigniter disrurnam totius di methodo vitae longitudinem durare. Quando inprimis conspicua aliqua exone- edan/hiis, randi methodo efficaciamsensibilitatis suae absoluunt. s. XXIV. Seterum non magis ex ita dictis. quam ipsa ad animum reuocata quotidiana experientia, maxime utique constare pot- sibilixuxi est, quanta sit efficacia sensibilitatis eiusmodi, ut rei inprimis aduenti,tiae, nempe adscititiae, Sper initia indulgendo, aut insuperhabendo asDefactae, ad facilius suscipiendos varios insolitos motus adeoque formandos affectus, a naturali ordine usitato recedentes. Quam rem, ut di-. gnissimam consideratu, ct ingentem ambitum eo rehenden tem, prudenti pensitationi utique commendo.
754쪽
DE REBUS TOTO GENERE PRAETER NATURAM
opus esse puto, ut prolixus sermo instituatur; ut que nostras' praesente adhuc methodo, ubi non ipsas specialissimas res, sed sub alternas tantum species tractare voluimus. Unde sicuti facile intelli gitur, quod per res i. g. p. n. intelligautor tales, quae nullo plane modo ullum usum in corpore habere possint, sed unice vel incommodis, vel damnis illlud assicere valent: v. gr. vermes, calculi, deglutita absurda, per vim incussa, globi plumbei, fragmenta gladiorum, sagittarum ita frustra impenderetur tempus prolixiori descriptioni rerum itaphis conceptui obuiarum, unde potius transitum secto
755쪽
PAT OLOGIAE MEDICAE DOGMATICAE
SiNGULARIBUS SPECIEBUS AFFECTIO
NUM, P. u. Cum praegressis duabus partitionibus, GENERALI S interis
media SPECIALIORE, illud agere & praestare laborauerim, ut ostenderem, quali a se mutuo pendeant anomaliae con-s itutionis p., ct quo ordine illae etiam procedant ex ipsis quam maxime fecundum naturam constitutionibus; quam varie etiam esimplicissimis illis alternationibus atque mutationibus, ad quas omnes, tanto magis autem praecipuae partes corporis materiali sui constitutione maxime procliues sunt, simplicissimo modo aeque ac successu subnasci non possimi magis, quam re ipsa foliant; quibus adeo deductionibus etiam illud ad MEDICVM scopum agere atque praestare sategi, ut passim agnosceretur longe profundior ille nexus, qui inter varias assectuum cies , earumque causas atque fomites, ita intercedit, ut pro vera solida atque stabili eradicatione , imo laepe numero solum efficaciore praeoccupatione dc imminutione , alio plane loco quaerenda sit origo& verascaturigo affectuum, & consequenter curationu etiam methodus alio utique dirigenda veniat, si talidius atque constantius assectus eiusmodi vere subuere potius, quam nuda temporaria mitigatione , pendere atque palliare, animo sedeat: progredior itaque assistente Aa aa a diuina
756쪽
PATOLOG. PART. III. SPECIALISS. 38.
diuina gratia ad complendumst & absoluendum plene hoc coeptum, SPECIALISSIMA hae parte ulterius ostensurus, tum quid SlNGULA.RIBVS affectibus, vexe Beoprium sit; tum quid iidem
non solum sorte possint, . sed communissime etiam soleant, commune habere, non solitam cum generalioribus, ordino tempore, dignitate efficaciae, & totius veluti fundamentalu energiae, &Vt vulgo loquuntur , etiam cum aliis quibusdam secialibis, ct in ordine reciprocae conchationis se collaterat met, cum quibus partim in illos nudo metas ematismo mutuo transfig rauri soleant.
ae quidem res uti non solum ad veram, directionem praxeos, ct euitandam illam familiarissimam offensionem inseruit, qua effectus tales ut in simpliciter &sol iis considerati, aliquando quidem supprimuntur atque obnubilantur ; . interim autem alia non minoris. eiu-caciae; imo valde familiariter adhue longe deterioris ,se elys &schema introducitur, adeoque ipsa artis opera aeger vere in peius coniicitur: sed etiam; ad illud quam: maxime: facit ut hae ratione etiam si quid tale gestum iam est, eo melius diiudicares, adeoque &tunc, & alias, veram atque iustam METHODUM, penitus, exsequi valeat rationalis Medicus3. Ita confido fore, ut hac ipsa ratione vere MEDICAE P THOLOGIAE , nempe inuentioni eruam iustorum atque proportionatorum auxiliorum. O verae metis praelucenti, recte satisfiat .
757쪽
FECTiBUS, CUM ILLIS PROXIME CON- NEXIS.
DEduxi partim in generali, partim proxime praegressa Perialiore parte, quomodo vera simili illima, quae non solum, sed quam maxime ipso secto soleat, exsittere S in esset um deduci, spe
cies eamssarum morbi ferarum comprehendatur sub exiguo, nempe binario numero materiartim, uenico, ex parte quoque istas demum consequente, motuum anomalorum. Nbi materiales illas duas caus
sis comprehendi, primo ABUNDANTIAM insignem cuiuslibet, etiam quam soridi, sanguinis: secundo vero etiam ab ipsa platiora naturali quodam successu oriundam simplicem sanguinis SPISSITUDINEM. E quibus harumrerum conditionibus varii insoliti MOTUS, iam ad exonerirndum di simpliciter deplendum, iam ad de loco in locum, .ct e qualicunque impeditiore successu, projellendum ita reis fractarium spissiorem sanguin , iaeoofiantur. i Quarum rerum etiam mutuos nextu , quae , Squomodo inter se mutuo erohaerere oleant, quam tum in me suit, indicaui. Aggredior itaque praesente deo vltimam uniuersae huius rei deduistionem verespecialissimam, secundum 'gularium affectuum ductum, titerum iterumque commonstrare intendens, quomodo hi ipsi tales specialissimi affectus re ipsa minime albunde, quam a citatis huiusmodi simplicioribus praegressis de coniunctucaussis, re vera dependeant atque foueantur.
758쪽
. I. Haemorrhag. TN-dictum est de haemorrhagio, es ante omnia marium mode, si quidem, ut simpliciore, NARIVM, quod illae, & inprimis haec, do et & suis, nec ipsis etiam nimium albGYta v. vi , ct evomu bui se adhue respondent, reuera non adeo insigniter a scopo conseruatiuo Cabire iudicari possint; nedum veram speciem simpliciter morbidae & absolute passus est fionis sistant: sed potius pro
actiuo quodam exonerationis , adeoque verae conseruatoriae ventilati nis, conatu haud iniuria reputentur. Eiugabere, S. II. Sicut autem huic asserto omnino hodieque ita insistortio & anoma- ita venit tamen utique consideranda illa ipsa huius coepti aberratio, adeoque illi innitens & successus & assectus anomalia ; quae uti non raro sese omnino, sistit atque offert, ita postulat etiam veram sui tam aes mationem quam etiam veracem atque in ipsa re fundatam essicacem moderm tionem. Dixi de laudabiliore illa & vere in usem oeconomiae corporis suscepta sentu oriade exoneratoria narium haemorrhagia, quod certae maxime meuenire & familiaris esse soleat nempe uera ii, ad sescenti. Quod adeo eertum est, ut quotlas etiam aliis aetatibus, inprimis citra satis euidentes externas occasionales caussas stamium motum , vinosum insolutum potum, aestumsolis toleratum & iam annosioribus paulo , haemorrhagiae ipsarum, quoque narium facilius & saepius occurrunt ; illi ordinarie aliis etiam pluribus incommodis exerceri obseruentur, quae non tam simplicem aut sinceram amplius subesse haemorrh giam affatim testentur: aut intercurrant etiam tales intempestiuae narbum haemorrhagiae , manifestioresolum essten motu, mani sistis diuersae vehementiae aliis conatibus atque motibus SPASTICIS ; non solum sine
in usu, sedxqvexa passim manisostiorq qssera tali concitatione vaga,
759쪽
DE HAEMORRHAG. NARIUM MORBIDA r
vt dum iam hoc iam illud tentatur, etiam haec ipsa eua toria contentio uti nullo regulari ordine atque scopo, ita nullo quoque debitopro
portionato aut ordinato essectu aut euentu tentetur. Quo intuitu quidem ausim generalius asserere, quod quaecunque nartam haemorrhagiae subieelis ultra T. annos progressis repetitis vicibus eueniunt, viX Vn-
quam sine complicatis, familiarissime adhue multo importunioriuus iis pathematibus orti se rus ita obtingant: nempe vulgo ita dictis rheumaticis aut verius arthriticis , Sasticis S congestoriis molimini
III. Vt autem hanc rem, manifestius inquam Morbitarum haemorrnatiarum per nares veram indolem, luculentius delineem, piae lipemorrhag.
edi illas sub triplici ordine sis ere. Prinatim constituendo, quando 'u'peruptiones huiusmodi, ultra commotionem magis Pontaneant per irritationes externas in effictum deducuntur; ct hoc ipsum frequentiore euentu sensim ita insolescit, ut non solum iusto plus sanguinisi a pereat, sed inprimis etiam mala CONSUETUDO ita simul introducatur cuius efficacia in posterum, etiam per longe leuiores instimseus, nihilo secius par & promtitudo dc intemperantia cooriatur, quae vel sponte aliqua sua, vel quam maxime minus prouidis artificiis sterum cessans, aut oppresis, longe plura, sed omnia grauiora incommoda certo post se trahat. IV. aetera classis est abundantium huiusmodi eoacuatio- Altera cla num sanguinearum rim esserarum passim, quae ab HAEREDITARIA dispositione pendentes, famosam illam similitudinem introducunt, quam vulgus de pueris eiiusmodi enuntare solat: te hi
bringen-,. ( Mouentur autem ad huiusmodi loquendi formulam inprimis duabus e circumstastiis; una , quando pater simpli eius phthisica tabe interiit: & puerum etiam talem non satis nat' ri eonspiciunt. Secundo, quando pater magis hectica rabe consumtus, proxime dicendi ordmis haemorrhagiis ipse quoque delassatus, tandem ita morte interceptus est: vel aliquando etiam phthisiciam tabem hum hae-m toicis profusionibus complicatam expertus , illi tanstem succin
v. Tertia classis comprehendit illos haemorrha- Tertia classiugieos, quibus sub aliis affectibus, plethorae commotae, sed non potirpe, Prognatis, etiam ipsis quoque varie turbulentis &Aa aa a 3 serot
760쪽
et a PATH. PART. III. SPECIALISS. SECT. L MEMBR. I.
ferocientibus, erupti Onestales superueniunt; largae communiter, imo immoderatae: intractubiles insuper, Squae collibitionibus quentum eun
.que necessaris visis grauiter exa erari soleant, aut ipsum ad minimum assectum reliquum exasperare. Solet huiusmodi haemorrhagia praeser. tim euenire arthriti . , VAGO huc malo vehementer assenis; tum etiam tabidis , hecticis , quam vere & simpliciter.( Vnde antiqua manet traditio, quae non solum guttam rosaceam incaulescentiae nimiae sepatis imputat , sed etitam haemorrhagias narium fe-trociores at ultiorum obstructionibus eius.) Imo superuenit huiusmodi peruersa haemorrhagia etiam passim aliis eiusmodi affecti. bus, qui a sanguinis inquietis motibus de reliquo pendente unde faeminini sexus subiectis euenire solet , etiam iam adolescentiae annos prae. tergressis; audioeo eruptionis ivehemente dolore capitis, restagnatione congestionis sine exitu, patientes obsidere. Sicuti re vera iterum asse- uero, quod antea iam attigi , quod haemorrhagiae narium adultioribus , imprimas trigesimum annum longius supergressis, nullum usquam solidum, sed simplicius forte aliquem temporarsumet um praestent: dum interim alio magis legitime dirigendas excretiones sanguineas, de his subseruientes stractu asta illam , ita inauspicato ad haec loca transferunt, quae omnino inde nihil certius , quam multiplicia mon solum ineom. moda, sed etiam pericula incurrunt. Caussae horum VI. . Caussa huiusmodi exerrantium profisionum sunt va-
errorum. Tiae, communiter tamen GmneS atque singulae adventit . Quamuis indoles etiam acriter S clam praesertim , .cholerico-me-Iancholica vulgo dicta, etiam veluti per se ad largiter , S plus quam rei
necessitas postulet, excutiendum inclinet: tamen vix certe ab hac sola caussa cooriuntur tam insignes excessus, nisi haec dispositio per alias activiores caussas verem dissectum, aut plane in habitum deducatur. Sunt autem illae tales causta, c(praesuppositis generalioribus internis, insigni abundantia, s& sensim concepta eliminandi intentione tales
praecipuae aduentitia eMernae siccasiones ,-qUse commovendat illi abundantiae sanguinis, nempe tam grauiter concalefaciendre, quam vehementer T. e rebus non- expandendae heu turgefacienda, inseruiunt: inprimis e rebus non-n
naturalibus, turalibus AER enormiter calidus, praecipue caput magis assieiens, infimas corporis partes reninus, s pocaustorum sumilium; aestus folis ma-do eapiti diutius incumbens, lotionei capitis insolitae &e. motus corporis repente insolens; inprimis autem e caeteroquin usitata deside quiete: fomnlir