장음표시 사용
81쪽
rant; nam nee Accola piam sunt oraue ς nec in natistimeo rem restituto οῦ quod sone , s macuti tuae ex aquae , ad die edijuslibet rei , prater ero si oc pingues , humore exstitissent , feri ηHis rotione potuisset . His omnibus aecedat cineris a monte G recenti incendio Aoe , G vetu- fioribus aiais Vocuisti conditio et ut comprobetur tum p troisi , seu bituminis od eetera Vesevians minerana avi misio ; tum ingens ejus copia . Is enim cinis usique eo tuitas hae pinguedine , imbutusque esse cognoscitur, ut neque usi pluviit , neque Di Dentorum non medioeri ex arboribus , Herbarumque foliis , albus forte inhaeserit , neque a domorum rectis extuli, abiergique soluerit et quin aqua pluviae admisu mussa eossota ex eo cinere est visessa admodum , ac tenax . Praeter Hanc, adas duas Vesuviani eineris dotes non iubimus , quibus evo sus humor Me maximae con macur ς quae pinguedo vide icet nonnis partis ejus b lumineα , Meo que , qua de agimus , effectus esse potest
Derunt . Quo feri, ccisim 'et sis majorum obsordiatione , inteuigimus , ut Uri , coviq*ς , quor forte cineri tuitis vis ingens obruerit , siquo minime iMbuan ur - ρου eam pene totam , quant m sicceperint , penitus rejiciant . Ita die compleris Dauibui , siliiD ς Θ micoribus Deis, iasia vexire soler , ut pos coυῖς scio es, forte etiam exuberanii ptavia facta , agri Iocoque alia clidis tuis Dbjecto , d irimenia eodesque non mediocres accipiant ; desita fiLeest in eos per inusiator cfuco, atque irruente aquarum rorailuvie , nouaque per Diom parte deperdita . intera dos , vetusissimis quoque icr coribus observata , usque etiam Straboni , eum de AEt na scriberet , ea es , uc agros . quos einis se insederit , faecundet majorem m modum; posvictricet quam per annum terrae penitur immipus , Dbactusque fuerit . Quae sane fertiritas , etiams fuchus iis , quibus Vesevianus cinis fisus es , dient attribui ; μοι re, a ceteri omnes ex 'uvis siBa materis cineres ob eam
Esam sarium copiam terram Iacundilis faciunt'. tamen non
82쪽
temere foditabimati fertilitatem tuam a pingui a laus rem teria , atque sessa , qua sco et V si Planus cinis , OB tio etiam ex parte creessendam cIJ . Hac nimirum invicta ar guinenta sunt ejus bituminit , seu Nopsthae , sea Petro ic haee enim omnia eodem reci πς qu'd in montis nutrivisceribus generatum , ejus quidem ad radices eontinenter erumpit ; at , eum mons PGςMentius arserit, Ioue majore eopia , ceteris eum miseraZibus . eructatur; tum enim eonin
furatione et Bementi , quidquid in montis rectimur eondiaium erat , evertitur , disimitur , exturbatur . Iam vero de su Bure Memus et eHur quo evis r in Vesuvianis eorrentibias vir es , eo minus nobis stiperes opera , turaque impendendae . Sane a mare tuto possumus, primas in in anis omnibus partes sulphuri deferendas esse; neque ob eam modo eopiam bene magnam , qua ejectatorum ab ardente monte saxorum massa obducta esse conspicitur e neque etiam ob anhesum fotam esseaei os, qui in his imeendiis eireumquaque exspirantiar ; sed ob quandam veluti
t , ignem aut excitari plane non posse , aut exeiratum cito evanescere G exrim i . Itaque Dxa prope torrenter ρο- sta su fure eo perso cern 'i r , eaque parte eamuLatius,
qώa ad Od eontinenti e- ἐβιDVi Piraeu iam te quae qui- iam exhalatio Dei hoc ipse , qβω , quomcungiae in partem feratur , quidquid incurrerit , id sulphure inertisatiam V Iin tiat ; documento esse potest , ni plane cnod tuam esse , qtiam sumam ex interioris D Θωris Liquatione perenne exinspiratum ; atque Bine , qua dicimur , de primaria Vestiolivoragine aque , ac de frequentibus torrentis iasias Maiibur dicta Votamus . Posremiam miseraIium , eujus es in Vesuviana materia praeipua portio , Mi es ; isque Ammoniceor ; quodiet, recensendis mox experimentis , de ejus Di fatuita-ιeque istisvimus , manifestum . MI Bis saxis , quin fiam Re diis o Strab. lib. s. pap. 3 s. Habent enim pineuedinem glebae , qua
Igni ardescunt, ct fructus proserunt . . . . consumta Dinguedine , dc gleba restineta , ac in cinerem conversa , ad fruges Producenda redacta. est commodior.
83쪽
a diversis torrentis partibus eductus ouambit , adhaeresis a . quin in montis usus vertice tanta tiatur copia aliquando , interiore aliqua ineensone , egesa es , ut superioribus annis aecora de eo ad vita tisias necessarios conigendo cogitarint . Sed ad salem quod pertinet eum , quem diximus saxis a fumo aspergi ; ir eerte iis lapidibus , quo fumus es recta delatus , fixus visitar , ae pendului ς haud forte stiter , quam veteribus eaminis ex perpetua irflammasione haeret fungo , atque dependet. Uuo in genere, nobiI Gomtem I irantistis jucandum satis , ae narrandum specta eu- tam , in fumante quadam torrentis rima , centum fere pases t o vis regia Dersas montem isante , fores Dor hujusmodi obtusiriane . Etenim satis particulae non haerebant iucm tuae , suspensae die erant , ut alibi possim , confuβsic perturbate; sed elegantissmos quosdam, arteque eLbora- σοι flaccusis exprimebant . Prope recta pendebot baciuum N pDrimis sani partibus eo=flatiam ; cui adbaerebant ad Duro , siarum injur , atia suris fragmenta tam ordino
referrent . E pluma Bae , Ociuom sisto θIuu , ternave , aut quaterna etiam Dei quina min ra baeiva dependebant, eique adhaerescebant , ut inde 'cculorum , quam diximus ,
imago Deeisque ex Neret . Hi vero freti ejuis sedibus d
moti abbacti vi non sine curo , inve inter manus , si eΘartae impositi , formam nihilominus suam tuebantis edi=racti vero , in sexcentas Desiti tenui as acus , ae inminutis om eanivismum e pumerem abibant . Porro Θas ita comparasas bans particuias explorare microseopio , uod tum praeso non erat , minime Devit e sed aliis tamen xperimentis , observationibusue ees tum non est , ut indolem fatis Vestiviani generatim eognosceremus e quar Did licet observationes nee Hjueundar Iedioribus mseris , nee inutior fiaturas , ciam iis cturo communicomur . I. fa Φicce nonnuuis in saxis reperitur vularis salis Ammoniaci specie Aniuimus . a. gusatu G sapore nonnilii ab tuo differt e nam Vesuvianus Iinguae impostus paulo ocutior es ;sarumque abes , tit S causuus esse videatur . 3. e diDedi
i soηji DI couectus non pari soporo es et qui enim e sub nigris
84쪽
nigris saxis, pleraque osterior Ocociorque es eo , qtii ex fadiis auisve decerpitur . q. siquae copio aequati pus Vestiniani DIis , quam Pu oris Ammoniaci semitar . s. enonntiuis Iapidibus Di eductus es quodam pinguedine , em Iore die subfavo aspersur : φρος igni injectus odorem Hiώ- mineum , Petrolei sere , es bor . 6. sal Vesuoianos in
ardentes earbones conjectus non crepust ; in fumum fomiatur , marinarum rerum ambUGrum c I nidorem referemtem . Vertiis iue ipse in unus torrentium saxa Fufus , absumi, discedereque in fumum omnino per vices r seviret fumigare , tum cessare , quo ρως totus plane esset abfuis-tus : ferme ad eam modum , quo prodire per vices fumias cernitiar tutas ore , qui ni Itonom Berbam is ammatam exspirat . τ. DI his nos' oleo tartari commisus , non
fermentescit ; uti ne si spiritu quidem vitrion , Pu satis
misceatur e qua nimirum obserestione duemur , Ia m eum neutrum , ut Ioquuntur , habendum esse ; qui scioeet nee scidi quidquam , nee araati habeat a sum ca) . 8. Hu-
si mos ei dolores ereavit, ut G miserabuiter jactaret sese, quatuor pos Aoror incerirer et ex oratoque eo ore saetati inventus es , ρ βm in i moxime posset , sotatus , at iae piarpureus et coisse e m Uc spsitio sex Borarum . s. Vestiolanus DI in minutum p recrem tritus, in naribias oti undis attrahatur , doloret capitis obsinatos facii. ro. st exploraremus , tum an incer sono e diverse saxis edocta muniam an id interesset; tum Nero , an in Iale Boe primigenia sita Deiam obtiaerent , felocet marinum μι, n ιrum , Duriolum, OLumen ς quorum Mementa inter foreemdiam eoncrescendumque in eosdem semper rigaras Dunt migrare , ut chemicis compertam es : csm , inqAsm, ob rem x mogna
odorem uuasi marinorum corporum Vesuvianae materiae plerun que reddunt; quod ab aliis quoque notatum, proditumque est. x hemici Scriptores universe Vesuvianum salem,ut et Puteolanum ad Ammoniac i genus referunt: quod & de Ritnaeo Ilorellus diserte tradit. vid. Mercati Metallotheta Atqui vulgaris, live officinalis Ammoniacus acidam aikalinamque indolem tirae se fert; vid.Petri Alsaui adnotaιiones ad Metallothecam Mercati VesuvianuI nequaquam .
85쪽
maena salium vis e multis faxis , euore inter se ει gra-Ditote disserentibus , collecta es atose seposita e tum liqviatione funa in Pasi discretis , adbibitoque microseopio , depre/endimus et primo nu fere Lasem a fale e didiersi Iapidibus elicito discrepare et deinde falis Bujus elementis terenuuas partes formarum primitidiorum salium superesse e
tertio mas Iae δια opporebant inustatae rigurae , ramosae ;ram cuIisique extremio inaequales ρIurimae, acutissmae , Aetili aeque nramider dependebant r interque rawUeuDriam intersitia Iongiuscuis quaedam eorpora , eademque fabra, interjecta erant , aequa diametro LateraIi , olindris, batiui me mina ; nonnuua etiam primatis basi postgona . In a quot era I actionibus eorθUeuia etiam quindam notata Iunt , cubica rigura ; sed ea vix paucibsima rquo experimento efffici posse videtur , DIi Veis iano partem etiam nonnulum nitri , san seque marini inspersam esse ;quamvis non omnia saxa aquis earum rerum partibus im- Buta Int et eaque nobis tentamina saepius repetita funt , G
qua forte fomitur , major in Godum yrgidam reddit ;idemque proportione perficit in cito quovis Aquore , praeter-Wuam in vulari oleo : qua in re vis satis hujus nosri ecim oularis ammoniaci essectibus congruis: praeterquam , quod Dini spiri iam Vesuvianus sol refrigerat non mediocriter ria iam , inquam , spiritum vini , eui cs FIorentinis ademiae ci fidem Babere viaimias nritam, aut certe mi nimum frigorii gradum Di ammoniacus in uat . I a. dua-bias saris Vesuviani unetis in unctis aqua octo statis . 1 uegiae Ilermowetri pila immersa, quod erat asium sto Iura deum G octo ; aqua ardens ad quatuor povices G quadrantem depressa es et qui utique depressonir moris is est . qm nunquam deveniri Jolet quocunque in qua Dis restato, De ipso ammoniaco: eujus certe Dim eum Dominus Gotiscfredus thermometro suo totidem povicibus auo tentare probareque insiluisset , eonfeeuta es depresso ad triginta tres lineas ca). His itaque duobus experimentis inter ρ eoAutis s I Vid. sub titulo Experimenta eirea nonnullas ealoris frigoriisse esse-
86쪽
eommunis ammonigei , dejecisse . ingo ut ea nobis perie Leatio ad amtifim procederet , cursivim ι , Mi aetermometrigis Ius ariquandiu aquae , quo fomcndum DI foret , immersus esset : intereaque sal ipsum ςverimenso desinatum
in eodem circumambiente aere continuim 1 r nimiriam Himmutatio , quae tHermometro des V occidisset post sota omDIem , nuui via fatis , PH ορ- , v infriamenti ustis conditioni atque cinctioni , profectα o circumflante aere , tribui posset. 33. Vesuviani solis porte in pusierem exer ra , nilaeque , mi Das σμα plenum cror injectum , inspem D ; Daseque tuo etiam atque etiam Uitato, ut praefer m dum refrizesceret ; aqua gusatum re uox musis tim , fassum , G graveosentem . Dei es io tentamento facto eum a tero tanto aquae , nivis , fluisque communis ; nutu ferme saporis depravoris ex bads ejus ihjectu depresensa es. I 4. fati Vesuviano hoc, quem e fumantibus torrentis Bi tibus e uegeramus , cum Dis iIIo , qui e Amilibus perpe-iuis Fori Vulcani vaporariis aesumtus fuerat , Dariis experimentis eonaeo , inrevecta nobis Bae fians, seque eomperta . I. sotationem P te σπi Jor gauaram inisso rensam , robieandum q ivim , σἔ s bobscurum, disitioremque euoreis in cere ; m Pio i sutem subriabiennaeiam σώ-dem etiam . sed aliquanto Tmidiorem . a. neutrum iumrtim fanum e/artom eaerulesim rubro colore inscere . 3. -- Iem Vesuvianum solutum , oleo , infusoque ea is tartari admisiam , primo nuuam fervoris indicium edere r ρω -- iam fere Boram , Ariore turbante , tenulasmos erotei co-Loris quas foetor ex/ibere r idem experimentum eiam tu Putesano Dis fecissemur , plane idem es efffectus eossea sus ; nis quod liquor omnis albo euore tinctus leviter se. imoque vost pars quaedam faecasentior resederit . Ut autem porro partitionis nosse modum teneamur , id hie seperes unum , ut de maxima parte , qua ex Vesuviana eriactatione ruiqua es pos detractum id omne , quod fatibus , D Hure , anisse minera Mus Merenus exsto tiseontinetur, disseramur: nimiram de massa iIIa Iapidea du-
87쪽
is a , pondero Moque, ae ferruginea, quae posquam in
torrentem fluxerit , congelascis G obdurestit, eum primum e Behementis o eo re caepit excidere , quousque omni tamdem parte refrixerit . Sane quo pacto materia is e Dfaproorediatur , quae caloris tutar emeaeia , quanta fluendivis', ariaque id genus multa , in superioribus eapitibus exinsecuti fumus . Eo nunc curam nosram convertimur , ut expediamus, quibus elementis massa tua consetur, quo item modo condieniant tua atque eoa stant in materiam elaborandam ejusmodi, quae G Derbis adumbrata nobis es , Ges enimvero conspicua non iis modo , qui torrentes hosce ad Vesuvii radices , tibi magna eorum maItitudo es , coromeontemplari sti erunt ; sed G tuis plane omnibus , qui orbis vias Ince fratas aliquando Diderunt : in quam rem nonnis decisorum ex vetusis recentioribusve hisee torrentibus faxorum Uus se edinsuevit . Neque vero aliter rem
Hane totais tractare nos MI aeeommodatius vel veraciuἷposse judieavimus , quam ii Boreuii puella , quibus pθα
nomenon Boe ipsum AEtnaeorum ineendiorum e Beare per-
vero ejus verba hujusmodi et quibus aeincept commentati
nem nosram aliquam subjiciemus . CARALI. De origine, G productione vitri ata materiae Midae δ voraginibus AEt is ejectae ci . Postquam de materia flammae , ct de modo accensionis
ejus abundε egimus , subsequi debet examen fluoris iu ius , qui in saxa vertitur. Verissimum Profect6 est, ut eruditissimus Franciscus Aretius nobilis Syracusanus mecum animadvertit , sulphur & bitumen ignita, & liquefacta intra AElnae sornaces nequaquam verti transssirmarique posse in vastas illas moles saxeas , nigricantesque , quas G areas v camus r sed potius censendum est terram , & arenam ainaei montis a serventissimo igne in ejus Brnacibus torreri , concoqui , atque in fluorem vitreum verti ; ct postmodum ad aeris conspectum concretionem , duritiemque acquirere.
88쪽
Quod non minus eleganter , quam eruditε Virgilius insinuavit , expressitque hisce carminibus rMimas andantem ruptis fornacibus Aonam , Flammaria uoque globos , liquefactoque Noseere saxa. Videmus enim , quod in mrnace vitraria ex sulphure , &hitumine liquefactis nunquam vitrum emeitur , sed requiruntur marmoreae glareae , aut arenae lixivialibus stlibus assimistae , quae ab ignis servore nedum dissolvuntur , sed etiam funduntur , & acquirunt Uitream consistentiam . Praeterea in larnace vitraria actu accenia servente & undique clauia , remanentibus tamen exilissimis spiramentis , ignis violenter inclusus vim faciet , ut exitum ad auras sibi quaerat ; & si sorte latus , seu crusta Vasis vitrum fusium continentis latis
gracilis , & dissipabilis fuerit , subsequi facilὰ poterit ruptio ,
di dimictio parietum illius non absque concussione , & strepitu & ab aperto foramine prosilient una cum sumis ias ammis primo saxeae partes parietis distracti , quae orificium obturabant , & postea vitrum fluidum serventissimum a Praedicto foramine egredietur , quod cito ad conspectum
aeris concreQCc, ec duruIulia IuPIucam , frangibilemque acquiret .
Eodem propemodum modo PhiloQphandum mihi videtur de AEtnaeis conflagrationibuS . Cogitandum est in pro fundioribus , & Iateralibus Tinde cuniculis clausis coacervatam materiam accensibilem esse , quae vehementer conflagrari possit, ut pulvis nitratus bellicus et & insuper habeat pabulum diuturnum , & perseverans , quod aut aliunde
subministretur per terra: mi Ositates , aut ibidem existat, sed talis consistentiae , ut tantummodo ejus superficiales partea comburi & inflammari possint , illae nimirum , quae aerem tangunt, non vero Protundiores , ut contingit in cereia candelis o
His positis essici potest inflammationis initium in praedictis cuniculis aetnae undique clausis , sed exiguis aliquibus spiracvljS patentibus ; a qua deinceps ambiens terra , & Ω
xa vehementi igne ex calefacta liquefiant, ut in fornace Vi traria contingit . Postea superabundante fervore , ct incendio , Primo crusta montis concutietur , di terIaemotu ante
89쪽
ante eruptiones in alna fient et postea subsequentur mugitus , & cuniculorum , parietibus in Iocis minus resistentibus diffractis , orificium aperietur ,' ex quo arenae, & fragmenta lapidea, & fumi ingentibus ululatibus, & tonitruis erumpent e & tandem terra jam vitrificata , & in fluorem versa per foramen egredietur , atque per loca declivia excurret,& ad aeris cons ectum concrescet , duritiemque saxeam acquiret ; deindeque distringetur in plurima fragmenta glareosa , quae ulterius impellentur a novo fluore superveniente , & sic facile fieri potest , ut torrens ille glareosus cree
Hactenus hujus enectus possibilitatem indicavimus e restat modo , ut probabilitatem ejus exemplis , di rationibus
Et primo quod terra arenosia , & saxa glareosa , ex quibus corte X I tnaei montis constat , possint a ferventissi mo ejus igne dicti vi , & liquefieri ad instar metalli , Vel vitri fusi , constat experientia r nam observamus quod in
Q rnace reverberii praedictae arenae facile fusionem patiuntur,
triolum &c. & hoc pariter observatur in vitrariis sornacibus rsi enim glareae marmoreae , aut arenae absque salium admistione in fornacibus immittantur , negant vitrarii dissolvi semper , aut fundi posse: at si iis admisceantur sales lixiviales ex cineribus confecti , cito in fluorem vitreum vertuntur e cumque in cuniculis , seu fornacibus . tnaeis sulphur& sales quam plurimi reperiantur , ut dictum est , & constat ex magna copia salis ammoniaci , quod ex fissuris glarea: egreditur , ct colligitur et ergo pari modo in cuniculis aetnaeis terra arenosa fiundi , & vitrificari debet , ac in vitraria fornace contingit . Id ipsiam praeterea confirmatur ab experientia facta Catanae r ibi enim in sornace vitraria posita suerunt vasa illa , in quibus vitrum coqui miet c quae Mortaria artifices vocant facta ex saxis glareosis nigris, &serrugineis olim ab aetna eiectis , & haec ab ignis servore prius liquefacta fuerunt, quam arente in eis contentae in vitreum fluorem dissolverentur . Hinc mirari licet inconstantiam Carrerae , di pertinaciam multorum , qui negant gla
90쪽
ream fluentem ab AElnae voraginibus gigni potuisse ex arena, aut ex antiquis saxis annaeis r & hi piosedio dccip:untur ab hae experientia r quotiescumque aut in torrentem glareosumatnaeum ignitum , rubicundam , di candentem projiciuntur arenae vel saxa , licet cooperiantur ab ardente materia fluida , veluti k ealce vel gypso in parietibus saxa circumdantur , non tamen liquefiunt, sed remanent inlaeta eiusdem figurae , ct consistentiae , quam prius habebant . Non vident hi aut res , quod materia illa fluens per campos apertos minime retinet ferventissimam caliditatem , quam in Qrnacibus habebat e & proinde non potest fundere, di liquefacere arenas , & saxa admista ; sicut in Q rnace vitraria extracta masis vitrea a Ernace ad aerem externum, si ei misceantur aliae concretae & frigidae Particulae vitreae , vel arenosis , non possunt a fervente illa massa dissolvi &liquefieri ; propterea quod requiritur valde intenis gradus Caliditatis per sieverans , ad hoc ut arena, di vitrum λlidum, di frigidum liquefiat ; quod evincitur ex eo , quod eadem
fornacem immissa mhito liquefiunt . Igitur dubitandum non est fluorem glareosum genitum fuisse ex arenis, & faxis con tentis intra ardentes cunicul OS , seu fornacea aetnae. Decipiuntur pariter illi, qui censtnt materiam, ex qua. gignitur glarea fluens , esse metallicam , ex eo quod fundiis tur ad instar metallorum et quasi non adessent sornaces vitr riae , in quibus terra , & arena simpleX in fluorem vertitur, non secus ac metalla . Sed his omissis luculentissimo experimento nostra sententia confirmatur . Intra Qrnacem calcariam si diu testae , & laterculi coquantur , tandem nigrorem acquirunt , di inflectuntur ut cera , commiscentur , di liquescunt ad instar vitri fusi; & post refrigerationem vitream consistentiam , nigricantem , & opacam acquirunt , Omninbsimilam fragmentis glareat ex strnacibus alnae eiectis. Stulta ergo reputamur hilumen , aut metallum concrestere in gla-μam , quando ibidem terra , & arena prestti sunt, quae facilliis vitream consistentiam acquirere possunt. Sed negotium facessit aspera figura , ct opacitas glareae , quae minima vitro competere videtur , quod externElaevi Disitigod by Cooste