장음표시 사용
421쪽
la Et 'externa eluctantes crapula eruditorum hominum uigili a meditationes,&stu eli,hestem dia, honestost labores,&modestiam spurcido ore damnare, M suis obscoenitan bus scudare conantur, ex quo fiet, ut hoc uiso opere ridentes dicant. O liaspidus homo quant si dulcit Timae quietis, quantum temporis optimi perdidit, quantum friuoli laboris impendit, quot membranas amis Scin cassum uersiculos exara tuis Notia ne latuis tu erat amasest, potasse,domaiste,&tam grade tempus uoluptatibus tribuisse, quam has scripsisse nugas Profecto qui se prudentes haberi uolunt, stultissimu genus hominum est Nam petadito Iucubrationibus tempore, antequam unam diem laetam sentiant, damnando pae banda in mortem concidunt aequam cuctis. O sanum. O uenerabile iudicium,ex lenos num bacchanalibuς,ex senatu Gnatonicorum, ex Ganeis madiacon ulnatq; bibonum,&ex nactericantium emissum fornicibus. Sed quid multa Horum ergo uituperationes
illustiium uirorum splendidas laudes arbitror cu turpitudinis pamcipem a turpibus laudatum existimem. Vadat ergo tales,& cauponibus, lanistis, tauis,ati meretriculis gair Dientes applaudant,& somno uino i marcentes, suas illis laudes ingerant de sapietes uiros eorun plabores in sua luce petravitant C mn mi ignaro indecentius homine, nil insdocto fastidiosius,ante quidem diem miterum ato caducum mortalitatis suae corpus, ira felicis animi secere sepulchrum. Hi quippe tam foetida olent infamia, ut rudentes almos, grunnientes sues, mugientem boues, sapientes possint cum patientia audire, eos audire non possunt. Eant iterum tales Se uentri deseruian ti& nedum alios reprehendere, sed apearere, si quando sobrii sunt in conuentu hominum elubescant. Aduersus eos quicum non sint sapientes, cupiunt apparere,&praecipue Theologos. Cap. I ii Fuit enim hoc bominam generi ta fortase etiam erit vi ex plurimis coniecturam licet facere persperuam rum bonis literis cr honestis artibus bellum.
t Rospectabit,&hoc opus species hominum altera motibus latae minus redarguenda priore, sed prudelia no maior,& hi sunt qui ante uisum si hos: larum linaen. quia quandoq; philosophorum quorundam audiuere nos
mina putant se philosophos esse, seu si non putent ut ab aliis credantur exl optant, Sc quadam ficta grauitate uerborum,de morum ponderositate uis sis aliquando nonnullis libellis uulgatium non nisi de apicibus terum uerba faciatit, Musaeltimentur quod cu piunt,apiid eruditissimos uiros uersantur, mouentes perlaepe de sublimioribus dubia, utputa qualiter tribus personis una tantum sit deitas, uel ni inquid is deus possit sibi similem facere, aut cur non per mille millia seculorum creaverit deus orahem quam secerit &huiusmodi.Et dum responsa prudentum percipiunt factis quibusedam rauunculis friuolis in contrarium,&auditis doctorum replicationibus at conatisionibus, quasi non satis illis latisfactum sit quatientes si uideantur paululum caput. αxorquentes cum cachinno faciem,& circumstantes etiam intuentes no aliter, quam si indulgeant reuerentiae respondentis praetereunt Et tandem,quia ex ore probanssimo tu hominum intellectus eorum tenuit,&rentissus excepit, setu autem memoria apud mulieracularum textrinas, leu potius si praestetur in triuiis ignaro auscultante popello, uti ipsum deum consuluerint post long im suspitium blaterantes, emittunt uolentes ex hoc percispi, quod no abis labore plurimo quod dixerint ingenio Sc speculanone sua ex penetra/libus diuinae mensis eu uisum sit Sc ut omnino insipidis sapientes apparet amplians set
monibus non tamen eodem uerborum contextu, quin imo nunc huc, nuc illuc per ustias materias saltilantes, nec de aliqua concludentes, sed se auditores implicantes suos, seu plenissime liberales artes nouerint,quarum persaepe nomina non nouerunt, Prisciasn uia Aristotelem, Ciceronem Aristarchu,Euclidem,ati Ptolemaeum, aliosi circa hos insignes uiros stomachosa quadam dicacitate neglexisse demonstrat se tractos aientes ad
sublimiora Theologiae dulcedine.Sic&de moribus hominum,&de gestis heroum, aede lactis legibus 5 institu fis legum statotibus.Et si quando contingant Poesis, aut Poe
422쪽
LIBER latum intrare colloquium tanto cum fastidio illos, Npoemata, uti integre uide intonio
nia,S despicienda cognouerint damnant, uimperant, floccisaciunt, δca seeiicere ostens dunt, ut uix tolerate possint. etiam imprude re balbutientes aiunt Musas, Heliconem
Castalium sontem,& Phoebi nemus, & huiu smodi delyrantium hominu nugas esse, M puerorum ad grammatica esse praeludia. Ex quibus fatuitatibus iam satis scio quid monstrum istud spectantes in m quid in opus meum, quid in Poetas dicturi sint. Vetum resor horum uecordiae compatiendum potius quam rationibus insistendum. Nam cum seipsos non intelligant, longe minus alios intellecturi sunt, ignari sunt&luce ueritatis cirren to, sensualitate duce se trahi permittunt, quibus charitate mea non eotum metito dis xisse uesim, ut alicia is omissis ossiciis exerceant sua. Et sic hac gloris cupiditate agitatur, ut sapientes existimentur, scholas intrent, audiant prsceptores, libros euoluant,vigilemati discant 8c palestias disputantium solertes uisitent, memorct ne festini in doctoram euos ient, Pythagorici instituti, quo cauebatur, nequis scholas eius in trans locu tutus de Philosophis os aperiret antequam per quinquennium audiisset. Quod cum laudabilitet secestin t 8 in bene meritum titulum uenerint, si libet in medium prodeant, pr dicent disputent, redarguant,& castigent, at s acri spiritu suis redargutoribus instent. Aliter autem osse non ostentatio sapientiae, sed demen fiat est. Quaedam in Iurisperitos paucis de paupertate laudibus immixtis. Cap.r H rVnt insupet homines quidam toga aureis bullis, S ornatu sere regio,in si gnes, nec minus incessu Sc morum grauitate, ato oris facundia spectabistes, magnis postergati clientorum cateruans, & ingenti autoritate conspiscui. Hi quidem sunt clatissimi legum prFeptore 6c tribunalium presides, a quibus si rite exerceannir iura, frenet ut hominum illecebrin mores, res limi innocen ua, de quod suum est unicui poscenti conceditur, quibus reipub. neruus non solum in suis uitibus sertiatur, sed perenni iustitia augetur in mesius. Venerabilct eiego de praecipuo honore dignissimi sunt. Sane quatinimcunq; aliorum purgent sua prudet tia notas, una tamen labe sere polluti sunt om nre,auti cupiditate laborat, nec aliquid seu aliquem laude dignum putant, ni fulgeat auro. Hos ego uenturos existimo cum reliquis, ut prospectent, nunquid operi nostro aliquid criminis possint suis inserte legibiis. Nec me fallit, si morem sequenturisererem quid obiecturi sint. Consueuere quide relictis tostiis,& p otia exeuntes, & poissime dum curis paululum sol ufi,in conuentum amicorum ueniunt, si contingat in tet loquendum fieri mentio Poetarum illos extollerelaus dibus quoniam eruditissimi a is eloquenti ssimi fuere uiri.Tandem post multa absconsditum sub melle uenenum, non laetate tamen emittunt. Dicunt eos parum fuisse prodentes inquatum tempus omne terentin facultatem secuti sunt,ex qua post longos labos nullae cosequuntur opct, superaddent ob hoc pauperrimos homin re fuisse Poetas, nullo splendore spectabilct, nullis diuitiis nullo famulatu insignct, uolent ex his intela ligi, quia non diuitri fuere, nullius precii eorum existimanda sit facultas. Quae quide naba una cum abscondita conciu sione facile audientium animos intrant, cum onan rem auaritiam proni simus,& stulta credulitate arbitremur sumnium bonum possidete diuitias. Hac ergo impiissipelle autumo, si laborem inspexeriui nostis, eos post multa dictustos opus scilicet pulchrum, sed superuacaneum,& inutilem sudorem nam, eo quod misnime tendat quo caeterorum mortalium laborct intendunt,& sic non solum aduersum me apparebit dixisse sententiam, sed ex consequensia quadam tanquam summum 8 detestibile malum, una cum opere Poetas cum paupertate damnasse uidebuntur. Pia quippe&humanitati confomais,ati opinioni uulgari haec uiderat obiectio,&grauatuactione dignissima dummodo ex lante charitatis exundaret in medisi. Uerum quonia exos suscito appetitus inepti iudicio sumit originem ridenda est ais abiicienda, εξ eoru prurigini compavendu . Et quoniam dignitati talium insuper deserendum est. ne se postergastos existiment obiectione eo tu, uerbis an Pliotibus in suos ocius uertendani puto. Confi
423쪽
fuisse si pauperes dici deben*qui ultro spreuere diuitias. Stolidos autem sui me non confitebor, quod poesis studium secuti sunt, cum prudelissimos arbitrarer, si uerum deum catholice cognouissent, & nunc rea Gmendo, ne consessione mea tam ultronea uideae absolute obiectoribus tanqua uictoribus aream liquisse certaminis, &obiecti onem prisinam deducamus in medium. Dicut ergo splendidi legum interpretes insignes, poesim nullas afferrere diuidas, uolen tes ob id, ut satis percipi potest, eam ab imicidis excludere, quasi nullius inter sciendas reliquas si momenti.Equidem ut iterato dixerim, certum est Pocsm nullas afferte diuitias, non tamen assienuo, ut isti uolunt, hoc ignobilitate connagere. Verum quia speculanuaruna disciplinarum non sit ossicium tale, aut intentum, sed mechanicorum artificum seu foeneratorum, quorum in hunc finem omnis tendit instentio, qui ut cito ueniat, nil gratis penitus operantur. Sic & Causidici qui hinc ex deliuctis horai in una inde ex legum petitia sbi ossicinas con struun t, in quibus uenalis lingiis
malleo nummismata cudunt, Scaurum ex missiclorum lachrymis uerbositate conficiu
quod poesis generosae memor originis omnino abhorret Sc tenuit, ex quo si damnanda aut parvipendenda est, nullius una secum plecti erit Physica rem magistra,&cuius omire entium causas discimus. Nullius . tre Theologia, cuius demostrationibus rite deum cognoscimus,quibus nullum unquam quirendi thesiuros Misse studium audiui. Si nesciunt isti, poesis maioribus uacat. Nam in caelos inhabitet diuinis immixta cosiliis pauα runa hominum mentes ex alto in desideriuaeterni numinis mouet,&sua pulchritudine in lablimes cogitationes impellit, tractist inuen tiones pergrinas ostendiLatet exiit 'geniis egregiis sermones exquisitos emittit. Et si quando placidis uociata precibus e stibiis mi sede descendit in tetras lacris comitata muss, non cesse regum palatia, non moles dea Iiuolatum domos, exquirit habitatum. Verum antra ait praerupta monitu, umbras nestriorum, tantes argenteos, seces t studentium, quantuna cun paupetrimos, S luce peritura uacu os intrat Sc incolit, quod alibi Drsan plenius Ostendetur exigente materia Et siccum aethera sit, ait perennis nullum sibi cum petitutis commercium est, splendo rest manu saetos tanquam sutiles & inanes parui facit, & renuit de suis contenta bonis non cu rat aggregare diuinas. Post haec ex ia in dicta positione subnectunt minus prudentes fuisse Poetas, qui tale secuti sunt dogma, ex quo nullae sequacibus cosequantur opesia ciuibus ut responsum si reor plurimu prudentis opus circa eligenda consistere, Sc ideo hos conuenire uelim, quis in eligendo prudentior sit habedus mento luridicus, an Poeta.Aedepol ptu de ius actum puto elegisse trahentem ad rublimia mentem, quam ad tera redita deprimentem, stabilem, quam casuram, quae longaeuum bonum praestet, quam quae breuissimum exhibet. Elegere Poetae scientiam inter si dera, inter deoru sedes, otia a tusi caelestes suos tinua meditatione trahentem. Nunquid hoc uerum sit testimoniureddant ipsa tiatu poemata impulsu trahentis elegati stilo Poetaru descripta calamo. Catisdici uero legii sacultate secuti sola scriptorii ii alent memoria, no ex ingenio, sed ex literis legumlatota iura reddentes, nec putandu est, ut satis uideri potest, eos insistere circa excelsa,aut semota naturae, ut puta n liquid recta an transuersa uia sol ab Indis petat Hispanos, quin imo nuquid haereditatio iure an emphyleotico uel piscatio Tiuus uel Sena pronius occupet agellum, nunquid certa debitu aut usuariu dicendu sit. Nunquid ardens Minina solui possit a frigido uiro. Magna sunt εc egregia hec, Sc ex gremio naturς sublata. PHterea poesis qua ueteres praelegere Poetae stabilis est,&fixa scientia aeternis fundam ais Palidata principiis, ubil ε omni tempore eadem, nec ullis unquam cocuta motibus. Leages autem non sic, non aequo iure uiuit cum Aethiope Sauromata. Non eadem legii autoritas bello laborantibus,ato haera pace quietis. necnon augent saepe minuunt,quae plus timu potestaus instituta municipalia legibus constitutiones regnota facit illas in dictu iustiti una uias. Senesciit eua 8c moriunξ aliquado. Nano nullae iamduduin pretio fuere
reanaximo, J aeuo nostro, aut neglectae sun hau toino aboliti, & sic ia5 ide sempet sunt,
424쪽
ut comperta Podsis, ex quibus ne plura dicam satis patet lacultatem legum, n6 tam lani
esse dicendam. Et quam praesit scientia lacultati, prudentes no nerui tam ueteres qua mos derni. Insuper longaeuum bonum praestat imitatoribus Poetis, si bonum dicendum est, quod omnes optare videmur uitam, scilicet fama saltem, si no detur aliter in longaeuum aeuum deducere. Nam ut liquido costa sere immortalia sunt, cum nomine componentis carnain a Poetarum. I unsis uero etsi paululum splendeant uestibus, sirpissime moriecum corpore nomen. Breve est ualuisse per seculum, si secula numerent ut Homeri. Et ut iis optatum ueniam, nulli uidebitur dubium erudito prudent et Hegisse Poetas, ubi mistius Iurisperiti in electione fuere prudentes,insipietes effecti, dum quod suum est uuium conantur in immeritos retorquere. Pauperrimos fuisse Poctas ex eodem, quo supra fons
te haurientes pleno effundunt ore,&potissime cum ipsi sint doctissimi legistae quasi insiam is &detestabilis sit paupertas Manifestum est equidem Iuti spetitos, ex lachrymis alieni ex aetumnis, Malienis periculis,& persaepe miseriis, ut dictum est, auri iam multum conata,&inde palliatos, fimbriatos, uaria tectos pelle, aureis coruscos clauis, Ionga rost
tergum clientum comitante caterua,cum sic mortaliu uelit dementia incedentes.Sic Poetas non ignauia sua, sed innocensa,&quia uolutat pauperes sui me, negati no potest, sed quod isti minime uolunt spe labiles insigni atque perenni claritate suere,quod exemplis ostendita non erit difficile. Certum habemus Homerum,adeo inopem offita, ut non esset illi luminibus capto, unde sumptus puero duci posset impendere. Sed expecta paus xi IIuira, & uidebis nunquid haec suerit omata paupertas. Superato Dario potentissimo
at ditissimo Persarum rege ab Alexandro Macedone, eius in mediu uenere iocalia, inster quae capsula aurea comperta est a tuficio 8c ornatu preciosissima. Haec tam regis quam procerum consensu unanimi non Alexandri iocalibus, sed Homeri uoluminibus seruata est. is unquam tam spledidus phaleratis Iutistis honor impensus est Sars natae snorum Drtunae Plauto pauperior nemo fuit,aegestate quippe, ut honeste uentrem pasce ret,ad molas manuarias precio satigabam i die,noctes in componendis comoediis duces hat insomnes quarum numerositas&a ruficium egi ut laurea uictorum ato triti phansitum imperatorum insigi re praecipuum non parvipenderet eius quan mmcunt paupestis ambire comas, cuius odor 6 uiriditas in eius nominis decus peti. uerat usq; in hodicilium, ubi legum interpretum bittera auro non prohibente mures Sc fineae consumpses in F emoda re.Ennio insuper Brondusino homini clari minio, tamen uari adeo tenues fuere substanἐγκωβιον Po tiae, ut in Aventino unius tantum ancillulae contentaretur obsequio, cuius seruito tu pes et rum digne nutia honorum abundanda restaurata est,ex quibus cum de se famosissimus homo sit, degraviter unum tantum apposuisse mihi sufficit. Huius enim cum diem clausisset corpus, Scipio compositum, nes quorum fuerat amiciua usu suo sepeliri sepulchro uoluere.Non aspernantes Brons apud ciere os dusini hominis cineres Corneliorum misceri cineribus. Praeterea quis Matonem Viigiunem quos ba lium pauperem, dclud figuli filium non audiuit Fuit illi non amplius in bonis quambet in oratio/ patrius agellus unus apud uicum Aiaden, cui dicut Pietola hodierni, haud longe Manne o Arebia. Tuam non absque liugio possietas, cuius agentibus studiorum metius Octaviani Caesa, ad quem ris orbi toto praesidentis amicitia usus est, a quo cum iussisset monens Aeneida ignea mari, ut seruaretur poma egregium, omnis legum au toritas pedibus talcata est , sic eles ganti carmine iussum seruati coli p. is , praecor, legistarum quantum cunn splendenstium indicis lapillis,&auro honor ta magnificus a tam glorioso principe impensus este Verriebat in stiper plurimi lana paupertate,& honoribus aequis spicui. Sed exemplis fianis imponet adus est. Cum tam his, q3 praemonstratis rationibus satis ostendisse arbitror Poetas prudentes, Sc quan tucunt pauperes splendidos etiam suis, eos i perenni uiuore fama,ubi causidico tu opes Sc nomina tanquam sumus in auras abiere, item o eisdem rationibus demonstrata opus hoc si ualent poemata minime superuacaneu esse, nec susPropsuperta dores meos stivolos copon edo.Nucaute post hcc libet paululii exire limen, si sorte queate arcso obloquentiu in paupertate stenate impetu. Est igitur paupertas qua multi su ut tanqua
425쪽
DE cIMVs Q VARTVs xs7 importabile malum, ut uulgo placet caducorum bonorii paucitas. Esto ego existimem eam animi aegritudinem fore, qua Nabundantes persaepe laborant. Prima quippe, si dea
siderio careat augendi, placida atq; optabilis est,&eius in unita sunt comoda. Secuda uesto pacis 6 quietis est hostis misere crucians mentes, quibus inhabitat. Prima Poetaru suit quos isti pauperes uolunt eis quippe dummodo esset quod uitae sufficeret satis erat. Hac enim duce libertatem uolentes cosequi naur animi tranquillitatem. & cum his laudabile ocium, quibus mediis uiuentes in terris gustamus caelestia. Haec in solido sita est, nec Dratunae mundana uersantis minas aut iacula timet, fulminet aether desuper, concutiat uenatorum impetuosa rabies orbem inundent campos imbres assidui, diluant flumina, sos Det classicum, tumultuosa oriantur bella discurrant praedones undiq;. HG ruinas ridens& incendia dulci securitate laetatur. Hsc oraculo Apollinis in persona Aglai Sopli id id patui possessoris Agelli thesautis Gygis regis praelata est. Hac delectati Poetc ornare uirtutibus
animu, meditationibus uacare caelestiit, altisonis carminibus poemata texere, & nomens bi perpetuu quaerere potuere. Hac delectatus Diogenes, sui aeui splendidissimus Cynicorum princeps diuitias quaru abundantissimus erat omnes potuit largiri uolentibus at largitus est. Dolium quasi uersatilem do inu q palatia habitare maluit, &lactucas sylvestres suis lotas manibus manducare, Q Dionyso adulari, ut tuccetis uteretur regiis. Haec uoluntaria rerum abiectio,&claritas studioruna ad se uisendum euocasse potuere superabum iuuenem, at iam animo orbis tenentem imperi u Alexandrum Macedonem eius amicitia exquirentem,& frustra munera ingentia offerentem. Hac delectatus Xenocrates hortulo colentus modico, eiusdem iuuenis animii mouisse potuit in desideri u benelio sentie suae Q in signi legatione atq; donis regiis postulauit. Hac delectatus Democritus patrios agros innumerabiles opes reipub. Atheniensiu ultro concessit sitius ducens cum paupertate studior uni libet late litari, quam opum seruili cura uexari. Hac delectatus Anaxagoras dulcedine tractus philosophiae potuit ingentia praedia neglexisse, asserens quoσniam seipsum perdidisset. si illa colere uoluisset . Huius opere Amyclas pauper nauta nos Lue .la. scte in littore solus clamantem Caesi rem, cuius uocem superbi timebat reges, ad hostium gurgustioli atq; pulsantem audiuit intrepidus. Sic Sc pauper Aruns flagrante Italia omni ciuilis belli incendio inter marmoreos lunae moles caeli solis lunaeq; prospectans motus,
stetit impavidus. Haec non intuentur, qui paupertatem lacerant fugiu nt l. Dicalit, oro, si portuisset Homerum de re agraria cum uilico litigare, aut de domestica a curatore dos mus rationem exigere quando Iliacum excogitasse carmen,&n Omen suum claritate syaderea floridum in hodiernum usi protendere potuisset, quando Virg. Quando reliqui Poeticam cum paupertate sectantes. Non igitur illam spreuertit amicti purpura, eo quod palliastro tenui tecta procedat. Nam rite studentium prima gloria est nescio quippe, imo scio quid referat corpus otia asse uestibus aureis, si mens uitiorum labe sordescit, nec ut aebitrant anxia comitati turba sola procedit. Hanc uates sem per laureis insgniti prosequilatur Sc sepe nominatus Homerus, Hesiodus, Euripides, Ennius, Terentius, Uirgilius, Flaccus, aliique plures diuinis ornati ere carnainibus. Sic pompa tamen fulgidiori palamatis indu ri tunicis Camilli, inni, Curtii, Fabrini, Scipiones, Catones inuidia olim& gloria facinorum quam auro ditiores splendidis comitantur triumphis, eanique exocessis praeposuere regibus orbis praefecere imperio. Sic ergo sociatam, sic ornatam solam squalentem periti que tutis dicent incedere. Secunda insuper pati pertas eorum profecto
est, qui eam tanquam hostem conantur effugere, no aduertentes dum maiori conatu se
quuntur diuitias, uere proruant paupertatis in gremium. Precor quid aliud paupertas est quam summa in abundantia angi desiderio congregandi Tantalum ne diuitem di cam, si cibis circundatus, dc poculis fame si tris pereat Absit, pauperrimus habendus est. Sed cocedamus, legistis nostris opuleria dari, & quid exinde uoluptatis possint assumere uideamus. si experieus credimus assidua, ardenu sem p premunt sollicitudine, q diuites saucupans. Si appareat in aere nubeculaico festina pluuia suspicat, S timet anxius, ne ni
426쪽
3ss LIBERmia corrupant lata, si uetus excitet, ne evellans album, aut plificia impellans pauetat. Si
suscites in tetris incendiu, ne in stras euolet aedes timore labascit. Si bellu nascatur armens is gregibus t superiminere rapinam,miserariolatur Si concordia ex litigiis oriatur tans quam suum in tartunium ingemiscit. Anaicorum inuidiam, latronum astutiam, rapto rum violentia, affinium insidias tumultus ciuicos, secordia uexatus assidua expatiescit
Possem superaddere multa, quae non talum diuites hos pauperes faciunt, sed egenos. In lubrico posita sunt Drtunae bona, nullo certo fimaata subsidio. Desistat ei in benem 'ritos insultum facete miseri, uideanto ut litigii causam auferant omnem, nil secum uastes uoluisse commune illi turbilis immixta, dc frequentia Dii apud rostra insistut clamore uenali Poetae, in sylvis Se Blitudinibus ocia meditationibus terunt. Illi sontium crimina cupido exquirunt animo. Isti illustrium carmine extollunt clara facinora. illi tonsasssectibus cupiunt aurum. Isti totis uitibus gloriam quaerut 8c inclytam famam,&ne pluatibus instem, laus haec inter se distantia sunt. Quae si uos omnium rerum iudices mouere non possiant, ut loquamini moderatius in Poetas, moueat uos uestri Solonis autoritas, qui ex amplissimo legumlatore in Poesm iam senex uoluntarius euolauit. ii sint&quam multa Poetis quidam apponant. Cap. VIn mortactos π magistros nostros,quos puto aperte in bere propter aetatis
Si preterea serertissime regum, ut tu longe melius nosti, diuino munere domus in terris composita ad instar caelestis concilii, sacris tantum studiis discata in hac sublimi in solio ex dei missa gremio Philosophia rerum magistra praesidet augusta facie,&diuino splendore conspicua, regiis induta Destibus, Maurea insignita corona, nec aliter quam mortaliu imperatrix, cupiima sinistra libellos,& dextra regale baiulat sceptrum,& dis:rto sermone audire uoletites, qui sinat laudabiles hominum more quae naturae parciis uires, quid uerum bonum S caelestia docet archana.Quam si intres, non est dubium quin sacrarium omni reuerentia dignissinitim uideas, S si circuspectes quicquid humana pomant agere studia. qui quid ingenia I peculari quicquid comprehendere intellectus, uidebis liquido & adeo miraberis, ut tecum ducas unum totum continens domu esse, imo ipsam sere diuinae meutis effigiem, & inter alia lumina ueneratione dignissima sunt ibi post dominam celsiori in sede locati homines, non multi tamen, mites aspectu, atq; eloquio enam morum gras uitate tanta honestate alluera humilitate spectabiles, ut credas deos potius quam mortales. Hi iam praesidentes dogmatibus pleni abunde aliis ingeritia i quae nouerunt. Est Malia multitudo perstrepens, uatiarum quidem hominum specierum ex qua nonnulli osmni abiecta superbia, uigiles mandatis insistunt, si sorte studio queant in altiorem deuenire gradum. Alii uero sunt qui sere rerum principiis auditis elato animo in uestes impora tricis tantas iniiciunt manus, Sacri uiolentia quibusdam subreptis periculis uariis insigiam titulis quos non luinquana extra domum uenales comperiunt, non aliterquam si
mentem omnem diuinitatis perceperint fastu quodam inflati, ex sacra se proripiunt Me
oeianto tamen cum detriinento in splentum prudentes aduertunt. Hi autem aduersusquamini bonas artes coniurarione unanimi facta, ante alia conantur fingere bonu uis rum. Exterminant autem facies suas, ut appareant uigilantes. Incedui insuper deiectis in terram oculis, ut nunquam a meditationibus separari uideantur. Tardo tamen seruntur
gradu, ut sub pondere sublinitum speculationum nimio ab insipidis titubare credans Iur. honesto vellimen torum utuntur habitu, non quia mens honesta sit, sed ut ficta sensctitate decipiant, perrarus est sermo illis gravis m, rogati non ab si praemisso suspitio, sciem pusculo interposito,ac eleuatis in caelum oculis paululum responsa concedunt. Vos lentes ex his a citcumstantibus arbitrati, quia ex longinquo supercaelestium sanctorum archano non abso difficultiate uerba deducant in labia, quae sunt dicturi pietatem, sensctitate, o iustitia profitentur, Propheti petispe utentes uel bo scilicet Zelus domus deicomedit
427쪽
DECIM Usa UARTUs νυ eomedit me.Mine ad ostentationem suae admirandae scientiae procedentes, quae non nosuerunt omitia,damnant, nec stustra. Hoc faciunt enim, seu ut non interrogemur de quibus respondere nescirent,seu ut tanqua uilia 6c minora. 8c a se cognita despexisse atrii nesglexisse uideantur,& uacasse maioribus His autem decipulis captiuatis insipietu iudiciis ciuitates ambire, seculatibns se miscere negociis,consilia p stare, conubia tractare, comessidonibus interesse, testantiu dictare tabulas, testat nen tota executiones assumere,& mulata minus philosophos decenna agere p lanaptuose incipiunt atq; prosequuntur .exquibus fit, ut in famosam uulgi famam quandol deueniant, ex qua tanta tumiditate turgescunt, ut incedentes cupiant a uulgo digito demostrari,S longe magis audire, quia peta glandes magistri sim, uidete quod eis assiurgant praesidentes in triuiis, eos rabi uocitent. lalutent,inuitent, praeponam, ait praesciant. Ex his omni consideratiotae seposita audet omnia, nec ueren tur in alienas messes saltas immittere suas.ex quo fit, ut dum tera ptaetet sua ignominiole deturpare conantur, interuestiat aliquando de Poesi,&Poetis collos quium, quorum audito nomine tanto tepente accendatur furore, ut igneos oculos illos habere diceres. Nec possunt coia sistere,stemunt,aguntur Q impetu. Demum quasi aduet sus eos,non alitet quam in letales hostes coniuratum, si nunc in stliolis, nunc in plateis, nunc in pulpius auscultante non unquam uulgo inerti in eos insano clamore prorumspunt, ut non de innocuis tantum, sed S de se timeant circumstantes,&aiunt poesimosmnino nullam,aut sutilem facultate ait ridiculam. Poetas homines esse fabulosos imo illos, ut despectiori utantur uocabulo, nonnunquam fabulones appellant. Rura syluas α montana colentes,m quod nec moribus nec urbalutate ualeant. Praeterea eorum poemata esse dicunt obscura nimis ali mendacia lasciuiis plena, & deorum gentilium nusgis ais ineptiis reserta. Afferentia Iouem quendam adulterum & spurcidum hominem,
nunc deorum patrem, nunc caelorum regem, nunc ignem,nunc aerem, nuc hominem,
nunc taurum, launc aquilam,&huiusmodi in couenientia. Sic&Iunonem S alios insfinitos eos multorum nominum celebres facientia. Mentium insuper seductores clamistant esse Poetas,ac suasores criminum, Nut turpiori si possint, commaculent nota pridicam eos philosophoruni simias eme. firmantes inde Poetatu libros legisse,aut tenere praegrade piaculum,ac nulla facta distinctione autoritate, ut aiunt, sulti Platonis eos nedum edomibus, sed ex urbibus eme pellendos,& eotii scenicas meretriculas Boetio approbante in exitium uis dulces destestabiles lateat eiiciendas una cum tis,&renuedas omnis no.Quid multa longum nimis esset omnia in medium deducere, qui illis exitiale odisi infestante in uidia, dicenda furentibus parat. Ad hos tam celebres iudices,tam Nuos, iam mites tam fauorabiles satis crededum est princeps inclyte, deueniet opus nostrum, quod scio circumdabunt more leonis famelici ut inueniant quid devorent. 6c quoniam om De Poeticum est, non expecto mitiorem sentendam,quam irati fulminem in Poetas,nec scio quibus spiculis pectus opponam,nisi eis quae uetus odium demonstrauit,illa cona bor repellere. O bone deus sis tam indiscretis, tam inconsideraus clamoribus obuius, Scho tum dementiu obsiste sumit. Et tu etiam rex optime, quoniam ad Triarios uentii est generosi pecto is tui uicibus adsis, fer opem militanti tibi, nunc animis opus est, nunc pectore sumo, acuta 5c uenenari, nec roboris tela itatu sunt. Na si inepti sint iudices, alias tamen ualent,6 ideo horreo Sc tremisco, nisi deus primo, qui no deserit sperantes in se, re tu inde faueris,M tenues mihi uires sunt.S ingenium debile, sed spes ingens subsidii, qua fretus in eos irruam comitante iustitia, cordi ingerere iam audaciam sentio. Possim esse facultatem &uulctra. Cap. VI Υmnasium pusillus intraturus homo aduersus has Gyganteas moles fi 3 mantes amoritate,qua possunt aut nullam, aut sutilem lacultate fore reo; sim, si percontet ante alia quidnam sit Poesis, seu circa quod esus uerseturl officium, nil aliud secisse reor, quam in scirpo quaesisse nodum. Sed quo i nia faciedu est, quoi ut id appetiat hi facultatu omniu piscepto tes et egit, ut apea
428쪽
ut appareat, circa O nostru uesint uersari certamen. Scio obstinata fronte nullo uti ii perfusa rubore ridetes inquient,quod paulo ante male dictu est. O bone deus adsis,& has ridiculas obiectiones aduerte, Scin melius eorum dirige gressias. Dicunt ergo damnantes Poesim eam omnino nullam esse. quod si sic est, scire uelim unde iam dudu tot illustres uire sibi Poetae quaesiuere nome.Vnde Poematum multa uolumina Vnde hoc nomen Poessottum est Si Poesis nihil est, certe si responsuri aliquid sin per ambages ituros te Or, cum nihil aliud quaeantitare respondere, quam quod aduersus inanem positionem suam sit. Certissimum enim est, ut post haec suo loco monstrabitur, hanc mica te discis plinae,a deo a quo sapientia omnis,ininum habuisse, S uti teliquae ab effectu nonae sor ma est,a quo demum celebre Poetarum nomen derivatum, Scinde poematum Poetis. Cnibus stantibus non omnino nihil, ut aiebant, uidetur esse Poesis. Quae si scientia est, quid inquientis philtae clamosi Credo paululum retrahent pedem, uel potius in secumdam obiectionis partem ob disgregativam copulam transvolantes inquient, si facultas est,futilis facultas est O ridiculum rancidulum, satius tacuisse fuerat, quam uerbis friuos lis in errorem sese praecipitasse maiorem. Nclane uident ignati ipsum nominis huius fas cultans scilicet significatum semper aliqualem pleni mdinem demonstrare Sed de hoc alias. Et quaeso optimant elegantes hi uiri, quo iure Poesis facultas dioeda sit futilis, cum eius instigatione opitulante diuina gratia tot extent clara uolumina, tot memoranda poemata, tot inuenta perlucide ati per una, obmutescet equidem, si patietur inanis osten talionis uredo. Siquid obmutesceiat dico, mori mallent quam ueritatem nedu extremis labiis, sed taciturnitate fateri,in diuerticulum aliud irruent, & suo interpretantes iudicio, hunc dicent adiectione sutilem intelligendussire damnosam ali detestabilem, eo quod poemata a poesi uenientia deorum suorum cantent illecebra, Sc infanda suadeant Esto possit haec interpretatio reprobari, cum sutile non sit quod est illecebris plenum, poterat tam aequo animo tolerari, sed quod ob eam uolunt posset ratione fateri cum costaeat ubito nonnulla Dre poemata,id quod asserunt, exprimentia, quamobrem si mala species posset bono generi derogari uicissent. Sed deprecor, si Praxiteles aut Phydias sculptura doctissinii impudicum sculpserint,Priapii in tolem nocte tenderem potius quam spectas bilem honestate Dianam. Aut si contingat Appelles, seu noster Ioctus quo suo aevo nonia it Appelles su petior. Martem se Veneri immiscentem potius quam Iouem diis extro no iura praebentem,lias artes damnandas sore dicemus stolidissimu esse sateti. lasciuienitium quippe ingeniorum culpa haec est. Aequo modo iam dudum nonnulli fuere Poeaee, si tales Poetae dicendi sunt, qui seu ratione quaestus, seti ad gratiam populi promerens dam sic eo exquirente seculo,&illecebri suadente lasciuia,qui honestate omissa in has ineptias corruere. quidem damnandae, detestandae,6 abiiciendae, ut latius post dices Ob hoc tamen quorundam fingentium scelus non est uniuersetis damnanda Poesis, aqua tot in uirtutes suasiones, & Poetarum monita ait documenta legimus ab his quiabus curae fuit caelestes meditationes sublimi ingenio, ac summa in honestate S stili a uerborum ortu delatabere Sed quid multa Est non solum aliquid, sed scientia uenerans da Poess. Et ut saepius in praecedentibus uisum est,&in sequentibus apparebit, non sutilis, sed succi plena facultas est, sensus uolentibus ex fictionibus ingenio premere. Et sic patet,ne longius protrahamus sermones, primo certaminis ingressu duces hos terga dedis
se, eos i modico labore nostro aream liquisse duelli. Sed quid Poesis sit explicadum est, ut ipsi uideant quam stolide opinentur illam sutilem facultatem. Quid sit Poesis,&unde dicta,&quod officium est eius. Cap. VII oesis est,qi iam negligeiates abiiciunt & ignari. Est seruor quidam exquisite in ueniendi atque dicendi, seu scribendi quod in uetaeris. Qui resinu dei
procedens paucis mentibus,ut arbitror,in creatione concedit. Ex quo quoniam nutabilis lit, ratissimi semper suere Poc . Huius enim seruoris sunt
sublimes effectus, ut Puta mentem in desidebum dicendi compellere, per grinas
429쪽
DEc I rivs VIRTV s. Nigrinas Rinauditas in ueta fiones excogitare, meditatas ordine certo toti ponere, ornare compositum inusitato quodam uerborum ait sentenuarum cotexta, uelamento sabus lota at 3 decenti ueritate cotegere. P terea si exquirat in ueno, reges armare in bella,dedu*cere naualibus classes ,copias emittere, tu, terras Sc a quota describere, uirgines sertis senoribus insignite actus hominum pro qualitatibus designare,irritare torpentes, desides animare, temerarios retrahere, soles uincire,&egregios meritis extollere laudibus,&h iusmodi plura.Siquis autem ex his quibus hic infunditur teruor,haec minus plene secestit, iudicio meo Iaudabilis poeta no erit. insuper quan tumcunqi urgeat animos, quibus infusus est petraro impulsus commendabile perficit aliquid,si instiumenta, quibus moditata perfici consueuere desecerint. ut puta mira aucae prscepta ait rhetoricae, quotu pleuna notitia opportuna est. Esto nonnulli mirabiliter materno sermone iam lati pserint Scper singula poesis officia peregerin i, hinc liberalium aliarum artium,Sc moraliu at naturalium saltem nouisse principia est necesse, necnon Muocabulorum ualere copia, vidisse motrimenta maiorum,ac etiam meminisse historias nationum, α regionu oris his malium fluviorum, Sc montium dispositiones. Praeterea delectabiles iratum attinucio solitudines opportunae sunt, sic S tranquillitas animi 5c saeculatis otiae appetitus, α pers spe plurimum profuit aetatis ardor. Nam si deficiant haec, nonnunquam circa exseogitata torpescit ingenium. Et quoniam ex seruore hoc ingeniorum uires acuente at illustrante nihil nisi artificiatum procedit,ars ut plurimum uocitata essest Cuius quidem poesis nomen non inde exortum est, unde plurimi minus aduertenter existimant, scilicet a αοιῶ, αο iesr, quod idem sonat quod singo fingis, quinimo a poetes 'octuastissimo Graecorum uocabulo latine sonante exquisita locutio. Nam primi, qui inflatis ritu exquisite rudi adhuc taculo coepere loqui, ut puta carmine, tunc omnino loquelidi genus incognitum, ut sonorum autibus audientiu etiam uideretur, illud pelatis mos derauere temporibus, Nire desectationem nimia breuitate subtraheret, aut longitudine plurima luxurians tedium uideretur, inferre certis mensuratum regulis, at 3 intra dimnitum pedum & syllabatum numerum coercuere. Sanὰ quid ex hoc cum accurato dicendi ordine prosilibat, non dicebar poesis amplius sed poema.&sic, ut iam diximus, tam arti quam artificiam ab effectu nomen cosequutum est. Inquientibilan isti obiurgatores perlucidi, &si dixerim scientiam hane ex dei sinu recentibus adhuc animabus infundi, se nolle uerbis meis satis prestire sides, quibus satis roboris aequis animis, quae videmus assidus poterat prestitisse, sed adhuc egenrus testibus.Si ergo legerint,quid Tullius Cicoro homo philosophus non poeta dixerit in ea orasione, quam apud senatii habuit pio Aulo Licinio Archia, in fide forsan faciliores deuenient. Dicit enim sic. Ato sic a summiqhominibus eruditissimis vaccipirnus. Caeterat uterustudia&doctrita a,& praeceptis, Marte constite, tractam natura ipsa ualere,& mentis uitibus excitati, Squasi diuino quo dant spiritu in nati S c. Et ne orationem longius protraham,saris apparere potest, piis hominibus possim facultatem esse,& ex dei gremio originem ducere.&ab effectu nomen assumere,&ad eam insignia ait sausta multa spectare,quibus ipsemet negantes utuntur assidae. Si quaerant ubi uel quando in promptu est, fateantur ipsi quo duce, cuius operesstones suas ipsi componant, dum scalas gradibus distinctas in caelum erigunt, dum proceres arbores ramorum saecundas aeque ad astra productit, dum montes in excelsum uso circuitionibus ambiunt. dicent Misan, ut huic a se incognitae detrahant, quo utunstur rhetoricae opus esse,quod ego pro parte non inficiar. Habet etaim suas inuetiones thethorica . Verum apud tegmenta fictionum nullae sunt thethoricae Partes. Mera poesis est, quicquid sub uelamento componimus Sexquiritur exquisite. a in parte orbis prius effulserit poesis,&quo tempore. Cap. VIII.
SI,mi rex, qua sub caeli plaga, quibus taculis, cuius opere haec primo compaturit in
tertis exquiras, uix credo latis cetium posse dati responsum. Quidam autem arbitrari sunt hanc cum lactis cerimoniis uelatum originem habuisse, α sic apud Hebraeos
430쪽
exortiun eo quod ab eis primo deo lactificium oblatum sacrs testant ut litetae. In quibus legitur Caym dc Abel fratres εc primos natos orbis homines deo sacrificasse.Sic Ma Noe
Gndis cataclysmi cessantibus, eo aream exeunte deo sacrum fuisse consectum . Praeterea
es ab Abraha superatis hostibus, dum Melchisedech saceldoti uinum obtulit atq; panc.
Sane cum ex his quod quaeritur non sumatur, dato vaticinantes potius quam probates atatam, mininie arbitrandum facta haec absq; ulla uerborum prolatione consecta. Subo iungunt a Mose, cu sicco pede una cum populo Israel, rubrii superasset nrare,integre peractum, cum legamus eum sacra, M sacerdotes, εc tabernaculu instar futuri templi erectit, G orationes,quibus placaretur diuinitus inuenita, quibus aspectis uidebitur non ante
Mosis ducis Israclitatum tempus poesim apud Hebraeos habuisse piincipium. Qui quisdem citra finem uitae Marathi regis Sicyoniorum, qui diem obiit anno mundi. iii. mssidclxxx. populum eduxit, εc sacra consedit. Sunt 8c alii gloriam hanc Babyloniis largitiuoletes. Quos inter Venetus Puteolanus episcopus historiatu in uestigator permaximus erat asserere consuetus dicacitate prolixa poesim Mose longe antiquiorem, ut puta Nems broth temporibus ortam. dicebat enim eum primum idolatriae inuentorem, eo quod cum ignem mortalibus accomodum uidisset, ac ex motibus eius atq; munia uratio ibus
sutura quaeda cognosceret eum deum fore firmabat, Sc ob id loco dei non solum coluit Caldaeisque suasi Gueturn illi templa costruxit, sacerdotes ordinauit, Sc precationes etiam adinvenit,quibus in precationibus ostendebat eum exquisito usum eloquio, quod possibile es Lesto, unde sumpserit no explicaret liquido. Ego aut S si sinissime legetim apud Assyrios teligionis cultu philosophiae studiu,5 amotu gloria primo fuisse. Non tamen abso alio fidedigniori testimonio facile creda apud barbaras N adeo immanes nanoes
origine habuisse attificiu tam sublime. Graeci insuper apud se exorta poetica autumat ut totis uitibus affirmat Leodus in quam credulitate 8c ego paululu trahor, memor aliqua do ab inclyto praeceptore meo audiisse penes priscos Graecos tale li uic suisse principium. Nam cu primo inter rudes adhuc homines n5nulli caelsioris ingenii coepissent natum patentis opera admirari,&inde per meditatiore sensunt intrare credulitate alique unum esse, cuius opere 6c imperio gubernarentur de ordinarens cuncta quae cernerent, Sc eum
unum uocauere deu. Deinde existunantes eum nonnunqua terras incolere arbitrati sanctum sore ut diuerticula suo nomini dicata ueniens inuenerit ei sacras aedes erexere, sumptu pet maximo costruxere,quas nos templa dicimus hodie. Inde ut eum erga se propitium lacerent quosda honores prccipuos excogitauerunt.Illi statuus temporibus flendos, quos dixere sacra, Demu quonia quantu caetetis pia ualere diuinitate rati sunt, tantu praecaeteris honorandii, stituendas eius in sacris argenteas menta 6c aureas phyalas,cadelabra Saurea quaecul uasa, Sc ex prudelioribus atl nobilioribus populi homines, quos dixere postea sacerdotes, eos in sacris coficiendis no uulgaribus quin immo preciosissimis uestibus 8c Tiaris at lituis insignes esse uoluere. Tande quonia uideretur absurdum utos tacitos i pontifices deitati exhibere sacra uoluerunt uerba coponi, per quae ipsius deitans laudes Sc magnalia insistrarentur,sc populi uota exprimerens dc preces secundia opportunitates hominu porrigerens eide. Et quonia appareret in congruu, no aliter quas cum uillico aut seruulo seu colubernali amico loquereris diuinitatem alloqui uoluere prudedores, ut exquisitus loquendi modus inuenires que excogitandu sacerdotibus comisere Ex quibus aliqui, pauci tame quos inter suisse credunt Mussu Linus6c Orpheos quada diuinae metis instigarione comori carmina peregrina mensuris 6c temporibus regulata finxere, 6 in dei laude inuenere. in quibus, ut amplioris essent autoritatis sub uerborei cortice excelsa diuinoru mysteria posuere uoletes ob hoc ne tali ii uenerada mastellas ob nimia uulgi notitia in cotemptus praecipiuii efferretur. quod atrificili, quoniamitabile uisum est, & eo usi in auditu, ut praediximus ab effectu uocauere poesim seu Poetes, 'Sc qui coposuerant poetae uocati sunt, Sc quoniam nomen etiam fauet effectut reditus, ut omittamus additum caminibus cautum,& teliqua apud Cricos originem