장음표시 사용
191쪽
tum toties haberi, dc censeri confirmatum , de novo factum , quoties appareret aliqualiter revocatum, dictumque Procuratorem eo casu ex nunc, prout ex tunc , ex tunc, Prout ex nunc de novo
constituit, & pro noviter tunc constituto haberi voluit, Ac maniadavit ad omnia, & singula suprascripta, promittens eidem praesenti, & pro se, & suis haeredibus recipienti, & stipulanti, pro omnibus, & singulis quorum interest, ct intererit, aut interesse potexit quomodolibet in futurum se priodi tum mandatum non revocare, nec suspendere quoquomodo, atque omnia praedicta, & quidquid per d. procuratorem, factum, gustum, & procuratum perpetuo firmum, & ratum habere, & tenere, nec Contra facere per D. vel per alium quoquomodo, in iudicio, vel axtra de iure . &de facto sub poena dupli eius, quod pro tempore exigi possit, de
valeat cum effectu, quoties contra praedicta, aliquid factum fueriti qua poena commisia, vel non solut , vel non, seu etiam remisia , rata, & firma maneant nihilominus omnia, & singula supraseripta , sub hipotheca , & obligatione sui, suorumque, de bonorum omnium, ptae lentium, dc futurorum rogans, Sc.
DE OBLIGATIONIBUS, QUAE EX QUASI CONTRACTU NASCUNTUR. T I T. XXVIII
PErtractato primo causarum genere, unde oritur obligatio, s
perest agendum de altero ex quasi contractu. Quasi contractus est tacita conventio, per quam obligatio praesumptione Iuris inter ignorantes Contrahitur, adeoque dilieria contractu , qui expressa voluntate inter scientes , dc volentes perficitur. Obligatio etenim ex quasi contractu nascitur, cum citra conventionem , quia obligatur ex facto non turpi, dc huius generis quinque hic recensent, videlicet. Negociorum gestio in Administratio Tutelae is communio re-Tum citra causam societatis in aditio haereditatis α indebiti solutio ea Gestio negociorum est cum quia sine mandato negocia absentis, dc ignorantis gerit, ex quo ultro, citroque nascitur acti
negociorum gestorum. Di recta competens domino contra negociorum gestorem , ut
gesti rationem reddat, contraria competens negociorum gestori
192쪽
τ' adversus dominum , ad repetendum quod ex re propria in huius- inodi gellione impenderit. Negociorum gestor tenetur domino non solum de dolo, eui. pa lata, & levi, sed etiam de levissima, S. ratio est, quia q ii iitro aliena negocia gerenda suscipit, videtur sit in tuam diligentiam polliceri, & sibi imputet si alienis negociis sese obrui erit. De administratione Tutorum satis alibi actum est, quare hie Dotandum dumtaxat quod est quali contractus, cum proprie ii ter Tutorem, & Pupillum contractus non initur, sed qua sita
Si communio rerum citra causam societatis est, cum eadem
res pluribus sorte legata, aut donata fuerit, vel cum pluribus diaereditas fuit relicta; ex qua communione obligatio oritur ex quali contra tu , & singulis coniunctis competit actio adversus alterum, quae extra causam haereditatis, dicitur actio communi dividundo. quae datur pro rei communis divisione, ad consequendam partem expeniarum, quae sectae sunt ab aliquo in re communi, nec non ad consequendam partem fructuum dictae rei communis; in causa vero haereditatis dicitur actio familiae herciscundae , & ad dividendam haereditatem. Quarta species quasi contractus est haereditatis aditio; haeres enim adeundo obligatur ex quasi contractu legatariis . & fideicommissariis, ad praestanda legata &c. quorum nomine Competit actio, quae dicitur ex testamento in personam haeredis.
Quinta species est indebiti solutio, de quo supra actum fuit.
Unum hic notandum, quod illud semper non potest repeti , & id contingit, cum Lis per inficiationem creicit; ut in actione Leg. Aquiliae, ex. gr. damnum tibi datum fuit a Cato, id ego emendavi, cum non essem obligatus ignoranter indebitum solvi, non competit mihi repetitio indebiti, quia solvere videor ex causa transactionis α & ratio rationis est quia actio adversus confitentem datur in simplum, adversus negantem in duplum ,
Leg. contra negantem f. a. Leg. acquir. Secundo casu non COm-
petit repetitio in actione depositi facti in causa ruinae, tumultus , incendii, tertio in actione legatorum Religionis, vel pietatis causa solutorum. Notae ad N κ. Gestor. Nota quod aliquando Nogo torum Gestor tenetur tantummodo de dolo , k lata culpa , quando scilicet accessit negocio deserto . Nota ulterius casus in quibus etia in utiliter gerens actione destituit verb. grat. quando quis causa pietatis , α ox Patern
193쪽
rgo dilectione actione negoc m-sessit, veluti quando vitricus alimen ta dedit suo privigno, nisi fuerit protestatus se velle ea remistere, vel confecerit librum rationum, ex quo declaretur eius animus se velle expensas repetere vid. Oi t. super instit. lib. 3.rit. 28. in g. igitur, ex quo plura exempla colligi possunt, quae in praxi quotidie occurrunt m & de quibus sparsim agunt practici, praecipue Sura de aliment. Mantici de tacit. O ambit. αpassim alii. Ad mater. condit. Indebiti ..
Datur actio quae dicitur eonditio indebiti illi qui indebitum
solvit, modo I. Ne .per naturalem quidem obligationem debitum sit x. Solutum non sit errore iuris a persona cui ius ignorare non liceat, nam error facti excusatur 3. Factum non sit malitiose, & ex certa scientia. Qui dubitans nominatim paciscitur quod sibi restituatur s Iulio si debita non sit, obligat ex vero contractu recipientem. Qui dubitans simpliciter solvit aequiparetur erranti. Qui ex certa scientia acceptat solutionem sibi non debitam, si ereditorem se essa simulans, alium ad solvendum inducit, etiam furti tenetur. Qui solvit ex causa futura honesta, sed non Verificata repetere potest solutionem actione quae dicitur Conditio consa data, causa non sequuta. Qui solvit ex causa futura, quae ex parte tantum acceptantis turpis erat intentare potest actionem quae nuncupatur Gnditio ob turpem causam. Qui absque causa solvit, vel ille cuius res ad alium perum nit uti potest actione, quae dicitur Conditio sine eausa, vel condiditione incerti licet actionem civilem non haheat, cum inter illum , & possessorem nulla inita fuerit conventio. Leg. s me. O Titium Τ. de reb. credit.
LX ORDIN. INSTIT. SECUNDUM NOS TIT. PER QUAS PERSONAS NOBIS ORITUR OBLIGATIO. T IT XXIX. EX dictis supra g. in secundo libro; tit. nono per quas Pe
sonas &ς. remanet explicatus hic titulus.
194쪽
QUIBUS MODIS TOLLITUR OBLIGATIO.
TIT. XXri Blissatio dupliciter tollitur ipso iure,& vi exceptionis. t Tollendae obligationis modi; ipso iure quatuor hic rete
sentur vid. solutio, acceptilatio, novatio, contrarius consensus.
De exceptionibus agetur lib. se . Primo igitur ipso iure tollitur obligatio solutione debiti, &si aliud pro alio praestetur, consentiente tamen creditore, eo enim invito, aliud pro alio solvi non potest. Qui reddit pecuniam in alia Arma non videtur aliud pro alio Asuere, nisi creditor ex hoc damnum sentiat. viae Theor. ad Texi in L. a. f. Mutui datis j si cern petat. O in auth. Hoens Cod. de solus. ubi quod debitor quantitatis si pecuniam non habet potest rem aliquam in selut uni dare creditori. Est in arbitrio creditoris hipothecarii, eligero inter bona debitoris ea quae mavult pro sua satisfactione. Leg. Creditoris arbitrio f. de distram pigv. Regulariter ereditor cogi nequit ut quod sibi debetur recipiat in loco diversb ab eo quo conventum est lutionem esse faciendam . Leg. his qui certo loco f. de eo quod certo loco.
Secundo tollitur per accepti lationem: est enim acceptilatio liberatio per mutuam interrogationem, & responsionem, eredi- tot enim ronatus a debito , an id quod debet acceptum serat,& creditor respondet se acceptum ferre; per hanc tamen tolluntur solae obligationes' ex stipulatu; Quare si quis ex alia causa debeat, quam ex stipulatu per accepti lationem huiusmodi obligatio tolli nequit, nisi prius debitum deducatur in stipulationem, . Hinc pro dilatando accepti lationis usu a Gallo Aquilici introducta fuit sermula ,, qua debita ex quacumque causa in stipulationem Aquilianam, ab auctore ita dictam, deduci , & ita accepti latione valeant extingui. Accepti latio inutilis regulariter substinetur saltem in vim pacti, nisi aliud impediat quam stipulationis defectus.
Tollitur praeterea novatione, quae est prioris obligationis in aliam translatio, Leg. pr. y de novation. & clarius est prioris d bili , seu obligationis in aliam obligationem, vel naturalem, vel civilem, transfusio, & translatio, ut prior Obligatio perimatur. &nova constituatur i. ad hanc inducendam primo requiritur quod vetus adsit obligatio. Secundo quod inducatur nova obligatio per stipulationem. Tertio, ut animus novandi appareat.
195쪽
r 8 1 Dupliciter novatio neri pstest, vel manente eodem debito. re, quod fit cum aliquid novi veteri obligationi adiicitur, vel detrahitur , puta dies, conditio, fideiussor, vel mutata persona debitoris, cum alterius locum subit. Quarto demum contraria tollitur voluntate sive dissensu; id tamen procedit in solis obligationibus consensualibus; quia nil tam naturale est, & h ic quidem re integra, id est nondum pretio soluto, aut re tradita Quinto compensatione, quae est debiti, & erediti inter se
contributio, Leg. r. V. de compensationibus. Sexto confusione. Se- .Ptiino oblatione. Octavo rerum extinctione. Nono consignatione ec. N O TSolutione tollitur obligatio, ita ut iura crediti, quamvis censent si cedenti postmodum fuerit lutum. adhuc extincta rema- arent si legis, 3 et hominis inhibitio non obstet, Legis videlicet, quia creditori decocto, vel decoctioni proximo, vel Iudicio creditorum universali pendente solvere interdicitam est, pariterque .s pupillo, aut prodigo absque tutoris sui auctoritato solutio sacta sit, Leg. ait praetor. f. permittitur F. de minor. Grat. discept.
Hominis si per interesse habentem debitori ne selvat sit inhibitio intimata, vel si a cessionario cessio sit notificata, vel a de-hitore solutio, cessionario inchoata iuxta L. 3. C. de Novationibus. Quando vero preditum fuit extinctum eius cessio fieri non potest. Limita tam ρn favore fidei utaris, vel si solventis protestatio, sue declaratio de subintrando in iuribus creditoris praecedat. Glof in Leg. Aristo. g. quae res pignori obbgari possint.
Debitore. nec creditore eligente in quam causam fiat solutio quando plures vigeant causae debendi, eadem cedit in causam duriorem Sa Hic. dec. 123. Marta vot. Pisan. SI. Maur. deflui. cap. Io. Gratian. discept. bor. cap. 224. num. 3O. e n-. 43. Rot. dec. 229. mim. 2. par. 9. ree. fructiferam aut fideiussoribus Vallatam alias in antiquiorem solutio facta censebitur , Mar-nimedic. exam. Is . per Iol. decis 2 s. 26. 27. Meriis decis so7.
O 74 I. Pariter notandum aliud pro alio invito creditore solvi non posse ad Text. in L. 23. mutui datis V. si certum petatur Maur.
le a 4o97. limitanda tamen haec conclusio si debitor non habet undς solvere, nec inveniatur emptor bonorum eiusdem, etiam
196쪽
faeta subhastatione, quo ea su eogi poterit creditor ad accipiundum dicta bona in solutum per atinent. Me nis Coae de solutioπItem animadvertendum pecuniam solutam a debitore crediatori avocari non posse, limitanda tamen videtur conclusio Davoro dotis, itemque si pecunia adhuc existeret poenes credit re non consumpta ; vel si debitor solvens erat decoctus, Leg. ait pret. f. P. quae in fraud. credit. Constant. ad Statui. Ur .
quo solutio facta fuerit per duos menses arire decoctionem is de coctus vere dicitur, qui nulli mode solvendo est viae Caball. re- sol. criminat cas. Io6. per tot. qui plene examinat disposit. a Stat. Florem. 9 Curiae Mercat. vel decoctioni proximus. Solutio totius debiti probarur per quietantiam, & solutionem fictam de resduo, nam residuum denotat, nil aliud deberi; Maur.
de fiat. eap. 4 num. St. Merlin. dec. 74. num. 14. Rot. par. s. ree. dec. 28s. limita tamen conclusionem, quando dictio m per resto is potest referri ad partitas particulares Rot. par. dec. Is. xvm. Ia. Oc. uide . Barbos de clausu. claus Io 8. O Rota pari. 17. dec. 2s3. num. 8. O s.
Ubi adsunt diversa eomputa, & distincta inter easdem partes J eo casu consessio α per resto, e sal do is non dicitur generalis. sed refertur ad unum tantum computum, nisi aliter appareae
Notae aις nouationem α Appendix. Duplex novatio esse dieitur, alia scilicet additiva, seu cum t lativa, extinctiva alia; primae speciei eam esse constat, ex qua prior obligatio non extinguitur, sed potius maius robur accipit. Praecipue quando alia sequens obligatio ad cautelam fit. i) llludque praecipuum est, in dubio novationem potius additivam, seu cuintilativam dicendam esse, quam extinctivam, ideoque progenerali regula statuendum, quod la possibilitas compatibilitatis secundae obligationis cum priori, sufficiat pro novatione e X- tinctiva excludenda sx . Extinctivam novationem adesse dicendum est, quando prae- existens prima obligatio transfunditur in secundam, idest cum
ex Praecedenti causa , ita nova constituitur , ut prima Perimatur , alias si prima non perimatur, secunda dicitur cui nu-lativa. quae primam non tollit 3 . & tunc regulariter dicitur inducta per supervenientiam novae causae relative ad primam , quando illa relatio fit circa idem, alias secus is . Novatio
197쪽
itamen redite etiam induestur s , non selum per mutationem
unius contractus in alium, verum etiam per delegationem, de qua inscrtus, non Vero per se collum, seu, ut aiunt, accollati nem, de qua pariter inferius. i) Sabell. summ. verb. novatio tis. 3. 9. num. 3. O 7. a
Iso. num. LI. par. I. ree, Leg. qui bis f. de ver . oblig. ue Casares. de commerc. disc. I 38. num. 2. O 3. Monita pro Neoter. Tabemσπ.Utilis cautela erit dicere in primordio contractus ubi n vatio, vel incidenter posset induci α quod contrahentes per ea quae faciunt, & dicunt non intelligunt novationem facere, nec recedere ab hypothecis, anterioritatibus. & potioritatibus iplis quomodocumque competentibus, scd ea velle intacta, & integra
Iemanere , quae tamen regulanda sunt iuxta casuum contingetviam .
De Delegatiove, 9 Accollo, DElegatio proprie est quando debitor delegat suo creditori aliquem debitorem, qui dictum debitum persolvat, & ipse
debitor te soluturum permittat creditori delegantis, & quamvis Parum haec disierre videatur a cessione , attamen realis intercedit disterentia, quia in cessione non requiritur interventus, &assensus personae cellae, sed in delegatione istius assensus necessarius est , quo mediante in eodem instrumento delegationis Promittat solvere debitum delegatum ereditori delegatario . Ad constituendam veram delegationem, tria necessaria sunt,
scilicet ut delegans sit debitor illius, cuius favore delegat; ut delegatus sit debitor delegantis, & quod creditori delegatario soluturum se per stipulationem promittat si , omissis iis deficit
delegatio; verum tamen est, quod nil refert si debitor delegatus sit praesens, vel absens delegationi, & eius obligatio non sit Contemporanea delegationi, dummodo ex intervallo recognoscat debitum, & promittat solvere delegatario, non nudo pacto, sed stipulatione x . Attamen inter mercatores valet delegatio absque
stipulatione, Iiam ea fit nudo pacto, si alia requisita concurr/n 3 -
198쪽
Quo vero spectat ad delegationem, non semper eadem liberat debitorem delegantem; & hoc accidit, quando non fuit quaesta obligatio ei cui fasti fuit . vel si intercesserit protestatio,
quod delegans non censeatur liberatus ante solutionem, quo tamen casu delegatarius non debet esse in mora exigendi, alias
illi imputatur decoctio debitoris sibi delegati , vel si promis
sio fuerit in diem , vel si fiat reservatio priorum iurium, vel si delegans sciebat debitorem delegatum proxime decocturum . Delegatio tamen non inducitur per acceptationem literarum cambit s) , nec per accollationem inducta censetur 6 . Accollatio. seu accollum , cum delegatione fraterni ZZaro videtur , & est in alienae obligationis in se ipsum translatio α ut quando emptor pro rata pretii, tot venditoris creditores de eius consensu dimittore allum it . Etenim si creditorum stipulatio defecerit, nee debitor si e venditor remanet liberatus ). Attamen si accollatarius defecerit in solutione tenetur ad damna, & interesie 83. i) Genua de script. prio. in addit. qu. 8. I farzimedis. decis 66. num. 8. Ludovis dec. 2i7. xvm. 3. χ) Leg. pr. O . de novat. 3 ADogr. cons. 6. -m. 28. IIarzimed. dict. dec. Rot. dec. 47. Eec. 9 I. dec. 26o. par. Io. rec. s) Lot. par. Io. Cec. dict. dec. 47. Ier tot. o) Marrime P. De. eit. 7 Merlin. de pignor. dec. Ic6. nam. 14. 8 Rot. post Merlin dec. II 6. num. 8.De urium Ces e. OUamvis sub titulo de donationibus actum fuerit de ren inciationibus, nil dicendum videretur de Iurium Cessione, quae in abstracto eadem et Ie videtur, at quoniam relative ad Varios iuris essectus, & substantialiter diverit mode iurium cestio sieconsideranda , ideo de ea praecipue hic agendum aggredimur. Celso siquidem de qua in praesens agimus , nil aliud est quam α Translatio sui iuris in alium is & haec Iate sumpto vocabulo idem est quam mandare actionem i , interdum idem G praestare Σ), saepe pro exhibere usurpatur 3 , non raro idem est ac concedere ), multoties vendere significat s), hinc orbtur quod cessio praedicta induit naturam contractus, cui magis accedit. nam si fiat titulo donationis, donatio est si venditionis venditio, & sic de coeteris s), denique fraternigat cum rei uia Ciatione translativa, atque una eademque res est, quia per re Tom. II. Λ a nun-
199쪽
tue , Vel si dato, & sacto cedentis, debitor fiat non solyendo,
Magon dee. Flor. 39. & s fuerit praecise pro inissa evictio . 1llud tamen certum est, quod veritas nominis cessi semper praestanda , etiam si iuria talia qualia sint cessa , adeoque cedens creditum tenetur Consignare instrumentum, & scripturas pro illo exigendo.
In hac materia multum scire interest dispositionem Textu tin L. per diversas 21. L. ab Anastasis, O L. sequenti Od. manda-gi, prohibentes quasdam cessiones, quae plerumque fiunt a maligno , sordido , & doloso litium redemptore , qui avaritia ductus celsionem acquirit iuris incerti , & de sui natura controvertibilis Viliori pretio quam par est; is etenim non nisi pro rata pecuniae cedenti solutae valet experiri dicta iura, reliquum vero cedit luero debitoris. Sed si credit υm quod ceditur, soluta tamen longe minori summa quam illud contineat, sit certum, di liquicum, tunc cessio in totum valet.
Pro coronide addendum, quod subingressio, seu ut aiunt, subintratio aequi pollet cessoni; haec squidem p cipue procedit quando constat de versione pecuniae in causam extinct ionis crediti, fatisque explicata remanet secundum ea, quae tradit De Luc. de cred disc. 4. n. 15. ibi is passitin de subintrando initum inter debitorem, & credentem pecuniam ad effectum diaeittendi Priorem creditorem aequi pollet cellioni iurium pro istorum subintratione, quatenus ipse anterior creditor dimissus id sciat, repatiatur : siquidem aut agitur pro solo est tu subintractionis , Iam excipiendo, quam agendo adversus intermedios, vel etiam alios dimissbs aequales, & recipienda venit opinio, ut talis scien
Gabelia. Ex Statuto Gabellarum Rubrie. . constat m Delia cessione delle ragioni si paga la Gabella, eccettuate pero quelle Cessioni, ehe lassero salte me distia , o se urta dei Beni comprati, o res, o dati in pagamento ; e ancora sono ec
200쪽
isseeleuata dat pagamento delia Gabella delle Cestioni in denari eontanti, e cose mobili, tuiti quelli, che tali Cessioni ricevessero. in denari, crediti, e cose mobili, come mallevadori, et obbligati per altri, pur che apparisca per pubblico Instrumento ilprincipat debito. E simit mente non sia tenuio, a tal pagamento di tali eessioni, qua lunque persona, che come malle, adore avesse pagato al-cuns dote, o donarione per te noetZe ad alc una donna, e daquella riportasse ragioni, o regresso m ne si deve pagar Gabellaritille Celsioni delle ragioni comuni, che si facessero intra i compagni, al tempo delia divisione delia compagnia. α
Gabella de Instrumento cessionis non debetur ab emptore,s suerit productum ad probandam evictionem damna, & expensas, secus si fuerit productum ad probanda potiora iura repori ta a cedente. Pota post Gironae de Gabel . dee. t 3. Gabella non debetur de accestoriis, & consecuti vis contractus principalis, pro quo fuit soluta. dict. Rot post Girond. decis
Gabella una non duplex debetur de contractu, cum facultate nominandi. dict. Rot. dec 3 s. u. P. Gabella debetur de omni acquisitione dominii res immobilis. dict. Rot. dec. 36. N. s. Gabella non debetur de alimentis debitis in subsidium vitD Rota ut supra dec. 4O. Notae ad Verbum Compensitio. Inventa fuit compensatio, quia interest potius rem non tra dere, quam traditam repetere,& haec duplex est, voluntaria, de necessaria: Voluntaria fit partibus volentibus, necessaria fit a lege, idest ipso iure, quando tanten sumus in debito competa sabit . Ie ιarae de uor. qu. 34. num. Io. 9 sqq. Vel engento Iudi cout quando duo sunt ad invicem creditores , & debitores, & debitum ex una parte est fructiferum, ex altera Vero non, tunc enim ad sistendum cursum usurarum, ministerio legis fit compensatio, etiam si inter partes non fuerit conventa, Leg. constat tibi Gose. Cod. de compensari iniquum enim esset solvi usuras ea qui tantundem debEt, Ron par. 3. Dec. dec. Io. Magon. dec. Flo
secus est in usuris ratisne morae , sed ex alia causa debitis, ut