Expositio critica doctrinae quam Kantius de categoriis proposuit

31쪽

Ut lutei ii iiii preSSion OS XOri 9 nliir, nec SSe est, recepit vitule lunon interiit illere, dum pontanei tu agit. Itaque manifeSluui St, unam juXl ultera in in mente esse. Quod puli uni mentis est. Praeterea aulein elucet, Spontanei latem recepti vitalem equi;

nam primum mens recipit et deinde reactionem sucit. vii ex re otiam lenipus menti ultribuendum est. Tempus igitur ut spatium non inanes lini mae sunt Sed m0menia in quibus principiti in e manifestat Palet autem, empus et palium mentis ex receptivitate et Spontanei late pendere. Recepti vita autem et spontaneitas ab eo proficiscuntur, quod mens sinita be Schrankl os t. Itaque necesse est, etiam in ceteris omnibus sinilis principiis tempus et spatium apparere. Num omnia sinita principia et impulsus recipiunt et in eos reacti0ne suciunt. Sed ex inersitate principiorum et 0rum receptivitatis et reueli0nis eliam tempus et palium disersa sunt. Sin hujus rei rationem n0n habemus, quales sint receptivitas et reactio ut qualia in phaen0mena, quae e iis pendent, emp0ri et

und ebeneinander eXOriuntur. EXp0Suimu caleg0rias, quae e cogitatione Og OXOriuntur. Sed eo, quod mens de Se scit, nondum omnino sibi uia nifesta si mons cogi latione ego quidem cognoscit, Se QSSec ausum, Sed nondum Oum in ei manifestum Si quae cauSuli tulis rati ei propria sit. 0u0d lum demum cogno Scitur, quum

mens libere inter duo contradicloria eligit. Invenimus igitur categoriam liberi arbitrii 'Vahil rei hell). Cur haec categoriuin philosophia h00reticu anlii nullum l0 cum habere potuerit, sucile intelligi potest . uti in Objectum , cujuS 0gnilion UmΚanlius assequi voluit, esset natura, nullam aliam nisi naturaecuusulitulo in in philosopli iam he0 reticum recipere potuit. LeX autem naturae est necessitIS seri n0n potest, ut alio modo ηgat quam qu agit: omnes tu esse clus neceSSurii Sunt. 0ui igitur existimat, e sola conditione causalit uti legem reηlem vim huliere, ut offectus causam ratione neceSSuria atque imui utabili Sequatur, non potest, quin contendat, eum cui Sali-

32쪽

latis ilio duili, tuo libere iiii r duo contrudictoria eligi uir, in telligi non posse ne lite in hooruli curtillosophia ullii in habere

loculia.

R Slul, ut inquiralii US, Urn una ni principale in calogoriam Grundkutugurio inveni utilia S, ad qualia ceterae innUS UVO-candae sint liantius secundu in lirmus judicioruin cutegorius quantitatis, quali tulis, relationis, inodali tulis distinxit neque Opera in dedit, ut talein priinam calegorium inveniret. Patet aut 'in relationem SSe illatii categoria in principalem Catego rium relationis mens in Se ipsa invenit, quum c0gitalio ego eo Xoriatur, qu0d phaen Olnena recepti ve- Spontanea ad ens, qu0d in iis se manifestat, reseruntur. Celera omne catego riuo ad categoriam relati0ni inter phaenomena et en rev0curi OSSUnt. Relatio enim inier ens et pliae nomen variis m0di c0nsiderari p0l est et calegoriae Sunt varii modi, quibus relatio inter ens et phaenomena conSideratur. Relatio inter ens et phaen0men est etiam relatio inter substantiam et accidentia, causam et esseclum, unitatem et pluralitatem, subjectum et objectum. Si animadvertimuS, phaenomen enli inhaerere, retali inter ens et phaenomena sit relatio inter substantiam et accidentia Si obScrvamus, hae-n0men a cente pendere, cogitatio causalitatis eX0ritur. Praeterea phaenomen duo et plura Sunt, ens autem unum in illis phaen0menis se cogitat. Denique Si consideramus, phaenomena

referri c0gilari ens aule in id esse, quod phaen i mena ad se refert, c0gitat), 0gilationes objecti et Subjecti exoriuntur. Categoriae autem possibilitatis, existentiae, Spontanei talis, necessitatis, contingentiae, liberi urbitrii sunt varii m0di relationis inter causam et effectum Eliam calegoria mutui influxus P echsul vir ung causalitatis categoriae supponenda St. Illae autem relatione eam ob causam fiunt, ut men sinem suum assequatur vel ad cogitationem: ego veniat quam ob remeliam finis categ0ria in categoriis relationis ponenda St. Denique relatio inter iis et phaenomena ducit id mutationem

33쪽

m0lum, tempus, Spatium. Itaque etiam liue cuteg0riae retulioliis categoriae Supponendae Sunt. Quum aulem relati , quam mens in se ipsa habet, sit relatio receptivitatis et spontanei latis ad ens mens etiam re lationem habet ad alia principia. Uuum autem men cogitet, Se e impulsu aliorum principi0rum pendere, se QSSe sinitam, n0n poteSt, quin etiam cogitet, se non per Se SSe. laque ei ponendum est ens absolutum, quod per Se est. Etiam aden abSolutum mens varias relationes habet. Stendinui igitur retali 0nem esse principalem menti categ0riam. ReSlat, ut demonstremuS, categoriaS, quas men in Seinvenit, etiam ad cetera omnia principia adhibenda esse. Qua re demum id efficiemus, ut dem0niremus, categoria eSSe

omnis cognitionis principia ullgemein Pringi pien der Erkuniit niss) Sed quomodo ad alia principia venimus 3

non potest, quin praeter Se ipsam etiam aliud principium sui ipsius conscium p0nat. Nam neceSSe St, illum impulSum, quo mens ad manifestalionem adducta est, ad aliud principium umente resurri, quum fieri non p0SSit, ut mens eum d se ipsam reserat. Sed etiam, quale hoc principium sit, c0gitat. Nam quum iis solis principiis, quae jam ad cogitationem: ego Venerunt, men impellatur, n0n 0teSt, quin hunc impulsum ad principia, quae c0gitalionem: ego jam habent, reserat. Ex qua re elucet, mentem iisdem categoriis, quibus se ipsam cogitat, eliam alia principia relativa quae ad cogitationem : ego

venerunt, cogitare.

Sed elium quaedam cogitatione in me Se offerunt, quarum causam neque me ipsum neque aliud principium, quod sui ipsius con Scium est, p0nere OSSum. In qu Irtim numero p0nimus sensuum percepti0nes SinneSWahrneliniungenh, imaginationes durch Thuligkei der inbildungskrust vermittet te Vorstelliingen), schemata Gemeinbiliter), quae ad objecta X-

terna et ad sensus reserimus. Eo autem, quod men phaenomen quaedam ad se resert cogitat se eorum cauSam realem

34쪽

Duuin i ilur ii iis non e ipsa in ill0ru in phaen Olia nor Uin au Suin ponat, Orum alii realis causa ei ponunda est Realis uti leni ait Sa ibi St, quo liue noti iena res runtur. Illa alite in phaeno inena una ex parti ad Objectu externa reseruntur. Itaque objuctu externu eoru in causa in Objectivam esse, menti cogitanduin St. Deinde autein illa phaeno inena etiam ad Sei SuS, quibuS Objectu externa percipiantur, reseruntur. Mens quideli illas sensuuin assecliones elia in ad Se reseri mens c0gilat ego sensibus percipio ullamen non cogitat, Se esse earum causam; nam negat, Se SSe earum cauSalia et corpus Sensuale earum

causam ponit. Itaque mens illas aspectiones eatenus lanluin ad Se resere potest, quatenus cuin illa assecli 0 num causa in unitate formali conjuncta St. Metili igitur cogitanduin est, sensus esS illor Uin haenomenorum causam subjectiva in Invenimus igitur aliquid, qu0dscit, et aliquid, quod scitur, subjectum et objectum re eX- lernae enim Sciuntur et corpora sensualia Sciunt. Mens autem quum cogitet, illa duo esse subjectum et objectum, non Olest, quin ea ad unum principium una inque cauSam realem reserat. Objecti enim et subjecli 0gilationes ex sui ipsius conscientia X0riuntur; et mens subjectum et objectum non c0gilat, quin e esse e0ruli unum principiti in cogitet. Itaquem en etiam percepti0nu in iiii aginali 0num, chirinaltim Subjectum et objectum ad unum principium, cui nomen naturae imponit, refert. utina autem cogitet, natura in esse principium, qu0d objectiva ratione et subjectiva ali in Se munis QSlet, non potest, Uin etiam celera Omnes calegorias, quae cogitationibus principii atque manifestali 0nis continentur, ad naturam cognoscendam adhibeat. Quo modo men illa m0menta, quae in natura insunt, quorum cognitionum autem natura SSequi n0n

potest, invenit. uum autem natura sil principium . qu0d a

35쪽

in unitale reali sed in divisione reali non formalis disse rentia ex0ritur, sed principitiin pSum dividitur. Primcipi uinnatura , si objectum sit, in latuita paries dividitur, e qui bii una caetra alteram S l. Itaque quum naturae principiti inn0n nulla post hinter phaeno inena maneat sed unum in phaenomeni fiat, ejus c0gil alio sive conscientia in eo con Si flere non potest, ut principium de Se pS Sciat Men eo o

lum de se scit, qu0d ejus disserenti Di malis est, qua re fieri potest, ut se ipsam post pliaenomen inveniat. Id autem principium, quod tu objectum sit, ut unu in in mulli sit, si subjectu in sit, nihil liud quum illa multu atque varia in or muli unitate comprehendit. Mens igitur se reale in unitalem formulis plurali tulis reuiu in hei in s0rmulserat ulliuit cogit ut,

natura tulem cogitat Imrmalem unitatem realis pluralitatis sorinale inliseit ei Pater Hothei l). intelligimus igitur, naturae principium ejusque conScientia in menti jusque cogitationi contradictorie SSe opposita. Hanc cogitulionum id quin lite ei appellamus illa aulein sui muli unita in Schemate et in noli 0 ne invenitur. Sola mens quidem notione sormare poteSt, Odnotionibus formandis non eum cogitandi m0dum, qui ei prO- prius St, OXercet, Sed continuat, ita natura incepit et quidem ea ratione, quam natura prvecepit. Uum autem naturae principium ejusque cogitatio menti ejusque conscientiae contra dictorie opposita Sint pulet, innes menti categ0riaS , Si ad naturam adhibentur, immutandas Sse. Naturae calegoriaSplene atque persecte Xponere ad propositum no Sirum non pertinet Sussicit, quod significavimus, quomodo e no Sira en- lenti doctrina de caleg 0riis naturae tractanda it. Eliain in h0mine, qui cognoscit, se esse naturae et mentiS

et mentis et naturae inmutandae Sunt. Transeamus ad deum. 0u0m0do autem venimus ad id eam

dei, qua es idea simul cum c0gitatione: ego exoritur ' mens

36쪽

noli potest, illi in Si inulta Se pSaul cogitat, tituti cogit l, Seesse principi uin, quod naturam receptive-Spontaneant habeat. Itaque mens negat, Se SSe abS0lulam qua de causa neceSSueSi, aut se ipsam trans Scendere et principi ulla ab Solutum ponere. uum ni in inen neget, Se SSe principi uin ali Solli luin, realitalem sua in ea solii onditione tenere potest, ut hanc negationem iterum neue e principi uin absolui uti ponat. Si igitur mens deum et Suam restitionem ad deum cogitat, non phaenomen ad principium Sed principium ad principium reser t. Itaque

non potest, quin deum DSSe creatore u Se autem USSe creatam

cogitet. Nam per manutionem ex de Oriri n0n potest, quum neceSSe Sit, en , qu0d modo emanationis e de eX0rtu eSt, ctiam divinae naturae particep eSSe, quam men de Se pror-SUS negat. uum autem a deo proficiscatur, nihil aliud restat, quali ut cogitemu , mentem esSe pri initus deam dei, quae

idea eniis absoluti negatio est. Mens igitur eo est, quod deUS illi deae realita leti dat, quod idem est ac creatio ideam autem negationis sui ipsius deus habere non potest, quin sui ipsius ideam habeat vel ut ipsi iis conscius Sit Quum autem

neceSSe Sit, n0S 0gitare, deum S Se principium abso lilii tua, quod sui ipsius conScium St, etiam ceterae omne calegoriae ad deuin cognoscendum nobis adlii bendae sunt. Sed n0n minus manifeSlum St, rem ipsa in postulare, ut calegoriae usoli conditione ad deuin adhibeantur, ut immutentur. Nam

de vitam describentes absoluti principii manifestati0nem describimus. Ad proposiluit nostrum Sufficit, quod SignificavimuS, categ0ri IS, qua mens in Se invenit, ea condilone, ut immutentur, qualenu principium abs0lulum postulat, etiam ad deum transferri posse. Ipsum dei manifestationem describere init

Ostendimus igitur, calegorias menti ad celera omnia principia c0gn0scenda adhibendas esse. Nihilominus et menti et nati irae et hominis et dei propriae calegoriae ponendae Sunt. llaque eo, qu0d diversi latis illorum principiorum alionem non habemus, univerSales cogit ali0nes principii, causalitati et ce-

37쪽

lerno Xoriuntur, qua lingit Vernu culti up p llumus Aligemein Staminbegrisse. EX Sententia antii calegoriae primitus universules notione intellectu Sunt, unitalis soritiae, quibus varietas inluilionum ad unitatem conScientiae redigatur. uum categoriae primitu univerSale notion PS, inane sormae sint, qua in intellectu a priori inSunt, materiam vel objectum requirunt, quod inluilione praebetur. O autem ostendi inu S, categoria esse 1 0rmas, in quibu Sui ipsius conscientia sit. Deinde autem demonstravimus, ea etiam ad celera uini a principia adhibenda eSSe Uanlius Xistimat, secundum calegoriarum notam SSe n cessitatem. Sed n0li 0, quam antius de neceSSilale habet, ea St, qua fieri non OSSil, ut calegoriae immutentur ut odi seiri erilen . EX OStru sententi necessitas categoriarum pendet ex ea ruui sirmitate Ge isShei l); mens ni in omnis firmitatis sons est et quidem ea ex causa, quod Se ipsam cogi lii vel quodn0n in pilaenomen Orum cogituli Oile manet sed eoru in reale et causale principium P0gilat. tuque etiam categoriae mentis sirmae Sunt, Si intelleXimus, ea PSSe cogitationeS, quae cogitati0ne ego, quippe quae Sit cogitatio de ille, continentur. Sin mens cum omni firmitate cogitat, Se SSe phaen0menorum Su0rum reale et causale principium, cum eadem firmitate etiam

alia phaen0mena ad alia principia refert et eorum calegorias c0gnoscit. 0Stremo, quum dei et mentis deae c0ntradictorie sibi oppositae sint, eri potest, ut a mente etiam dei caleg0riae cum omni firmitate inveniantur. Sed sicut in c0nscientia mei

ipSius lare non p0ssum sed me ad absolutum ens, quo p0Situs Sum, neceSSari reser , ita etiam in ea sirinitate, quam mei ipsius c0nscientia efficit, acquiescere non p0SSum Sed neceS-sari firmitatem, quae mei ipsius con Scientiae propria St,

cogitatione dei stabilio sichore ideoque etiam firmitas, quae

inest menti categoriis, de calegoriis stabilitur. Cum qua firmitate necessitas calegoriarum arctissime cohaeret. anliu calegoriarum necessi lutem, nulla ratione si milulis

38쪽

tul ex uarii in firmitate et eo intelligitur, quos ii monstratur,on esse leges secundu in qua ipsa principia e munis Stent. Suii ima igitur iis quis ilionum nostrarum liae est: utilius cogitationis ego vim naturamque non penitus intellexit. Itaque non mirandum cst, quod eliani dii de calegoriis doctrina pro hi iri non potest. In hoc quidem uultu in Sequi inur, qu0deXiStimum US, categoria a priori, id Si, e monte ipsa originum ducere Sed mens X 0Stra sententia os cns, quod Se pSumptinen Oincnoruli suoru in reale et cauSale principium cogitat; relationes aule in inter phaeno in una et en Sunt categoriae. Itaque calegoriae non ex formis judiciorum logicorum dedu- condae Sunt Sed X 0gitatione ego, qua ori reale et ait Sale cogitatur. Deinde manifestum est, calegoria non OSSe40rniaS, quarum in mi edi ilum objectum est natura, Sed mens Se pSum his cogitationibus cogitat. Praeterea negandum Si calegorias ad phaenomen tantum adhiberi posse categoriae sunt sorinae illiS. Denique Uin, quit in Og nae ipSum t quidem culi ea firmitale, quae monii propria Si cogitavi et calegoria meas cum omni irini late iii veni, etiam cuin eadem firmitate calegoria ad 0gnitionum e

lororum omnium principiorum adhibere possum, Sed lamen ita, ut immutentur, qualonus principiorum divei Sita postulat. 0uuiali momenti autem nostra de categoriis d0ctrina Sit, sucile intelligi potest. Num en eliscitur, ut diversa principia agnoscere et Onismum vel pantheismum, qui untii de ca-t 3goriis doctrinam necessario equitur, evitare poSSimuS. Inlius existimavit, mentem nihil aliud esse nisi Subjectum, cujus objectum esset natura et calegorias habuit cogitandi formas, quae a pri0ri menti inhaererent et multas atque varias intui-li 0nes ad uni lutem conscientiae conjunger ni MOX Ulem inlelluctum est, illulia dualismum, quem antius latuit, lenen-

39쪽

duni non SSe, Subjectum et objecluui non Mersu principia sed unius tantum principii diversas manifestationes esse qua de re ille dualismus in monismum mutatus est. Illa autem doctrina, quam nos de e0gitali 0ne ego et de ratione, qua categoriae ex cogitatione ego X0riuntur, propOSUimus, O nismum vel pantheismum unditus evertit. Ea efficitur, ut principia essentialiter diversa agn0scere possimuS. Proprias mentis, proprias naturae, proprias de caleg0ria ponimus con tingit igitur nobis, ut monismum vel pantheismum evitemus atque mentem et nat)ιram, deum et mundum essentialiter esse diversa cognoscamns. laque noStra d0cirina eam philos0phandi rationem quae fidei christianae inimicissima est evertit et illa Vera quae sundamenta dei christianae sunt stabili stoD

40쪽

Nulli Stilii Liuili, vicus Ger kr ulli Col0niue Agrippiuueanno . . triceSiui secundo patre Antonio Augustino matre Elasa butha e genti line liter e quibus male ut Orte inihi erepta est. Decimuin annum agens dii gymna Sium CD-loniense quod n liram in ii rectore floret, unde multiritali Stestimonio munitus a. Jl DCCCL ad hanc utinam litterarum uni si talem me contuli studiis theol0gicis et philosophicis ne a turus. Auctumno a. MDCCCLII Berotinum pelli, unde Vere a. MDCCCLlII 0nnum redii. Bonna audivi ducente hos viro Sclarissim0s: Aschbachium, Berna ySium, Brundisium, Cli in emat in inita tu eam , ii Lavi ii , Η id gias ii iii, lino odii uin, o ebullium, Pluckerum, it schelii ita, Riaturum, Schiali hausen tum, Scholgium, et clier um; Berolini cli. Bene Liunt, Mi chelel irati, Troia delen burgium,

Wer derunt cito Tum Onsiliit in virorum de me ni eisque ludiis optime meritorum gratissima niihi Sol per ii memoria praecipue autem gratia qua det o maxinius ah praeceptori cariS-simo Petro lin00dlio, qui ion solum egrogia Scholarum institiali 0ne sed ullum saluber imis coiis illi studia muti valde