Caroli Comitis Firmiani vita

41쪽

tam sapienter collegit, Ut Veteres quique optimi, recentioresque scriptores quasi spirare in eius aedibus viderentur . Nec enim penes Firmianum Comitem otiosa in pluteis librorum supellex Mirere tot curis distentum ' hominem, si quid otii nancisceretur , non eo perfrUi ad voluptatem mirere Um Vacare USi potUisse , iisque me studiis , quae chara iuveni procul a negotiis fuerunt . Noe turna igitur diurnaqUe manu ei Sare Soli tu SeXcenta , quae comparaverat de Iure Naturae , mentium volumina , non iis abstinebat oculos , quae rebus hi Storicis cuiuscunque generis memoriam implerent . Quid mirum igi tu , Si a UcOS OS anno quam in Insubriam venit , tam cite de rebus OStri loqueretur quam Supra e indigenis nemo modeste hoc unum referam de me , cui multis adstantibus

quum plura apposite ad historiam Gymnasii huius

manu sua traderet SUO iam Studio collecta, perhumaniter dixit : agedum habebis me socium posthac , adiutoremque laboris tui . Immensa siquidem , quae in eo erat , hiStoriarum cogni ii , non tant Um ecclesiae , aut civitatis snibus continebatur , sed late etiam ad genera quaecunque porrigebatur iterariae provinciae.

Provinciam hanc iterariam valde amplia-

42쪽

tam nobis in auspice Firmiano ampliatam fuisse gratulamur . Suas habent literae tempestate , suaque fata . Non ego eam di Xerim quod verbum excidit alii' regionem quam colimus ima ginem veluti Boeotiae Graecorum in Italia videri . Atticum quid redolentes in Insubria literas omnis aetas protulit . Vagam equidem Sapientiam dixerim apud privatos homines diutius stetisse , quam ut ei publicum , in quo Bleretur domicilium pateret. Quod antea domicilium erat, ut male assectum iniuria temporUm , et USt Atem Sentiebat , collapsurum propediem nisi regia quasi manu fulciretur . vocata itaque ad se di-Vino pene consilio , eius aedificii instaurandi cura , protinus MARIA THERESIA Augusta curatores operi dedit avni igium Principem , Virum Summum , Firmianumque Comitem , qui forte suasor consilii fuerat Quum interim disputaretur de loco , ubi pedem Sapientia si Steret , placeretque aliis . ut Mediolani esset in urbe magna Ticini , dixit Firmianus, ubi vetus Archigymnasium, Sapientiae sedes . Quam auspicato intelli gitis: adiunctus enim primo, qui minus amicam praeberet manum Moseph pergestus , musis vere nostri amicissimus adiunctus deinde, qui cominus amplitudine consiliorum insisteret per per-

43쪽

o XXXVIIJo

ficiundo, Nicolaus eccius , quem honoris grati que animi a VS nomino. Absolutum opus, cuius mehercle quanta pars fuerit Firmianus Comes satis eius indicat nomen in ipsa fronte Gymnasii regio iussu conspicuum nobi , Seri Sque futu- rum nepotibUS. Ne quid tamen iactanter, aut minus modeste dicam de nobis , qui in hac Gymnasii luce versamur , tamet Si eStra Omnium Opera , Patre con Scripti, factum esse intelligam ut restituto Gymnasio ubique gentium laudatur, illud attingam leviter , quod laudi Firmiano est, nobisque maximo honori fuit . Auspicatissimus enim quum primo Venit ad nos , veluti ex iis tutelaribus alter , FERDIΝΑΝDUS optimus , Augustae Filius, Augusti Frater noster hic ordo inter clarissimos Regiae Civitatis , auctore Firmi a no , elediu Vocat USque quod maioribus nostris non raro obtigit' Sculatum deXteram Principis

cui a Xime commendarem Ur . Age ero an non

ipse Firmianus in suis aedibus excipiebat nos comiter, honorifices ut de nobis amice loquebatur ut nostra omnia , Si quae in Vulgu emisimus , ipse in deliciis habebat , quin ipsis etiam Regibus obtulit identidem quasi degustandum iniustus oppido sorem , si minus haec delibassem , infinitus , si omnia persequi dicendo velim

44쪽

de eximio Viro, quem ut accepimus sat con cessisse, vidi ego madere lacrymis omnium culos , ingemiscentium animorum teStes , gratiaSque agere , qua poteramus, audivi singulos tam benemerenti animae , Successoremque Firmiano similem , qui studia nostra foveret , precari nobis D. O. M.

Ne tamen ad tristia properemus , intueamUr quaeso , quid huc allatum vidente me , quod ante Firmianum deerat. RuinOSae tunc maXime aedes Gymnasiici nulla librorum, nulla machinarum ad hysica experimenta Supellec ignora tum neglectumque omnino quidquid thesaurorum Natura Xhibet : ne una quidem servata ab Anatonae dissectarum humani corporis partium, quibus utiliter,in quovis tempore studeretur . Nihil eXtra Gymnasium, quod ad nos pertineret. Non calidaria tuendis ab hyeme plantis Xstructa, ac ne hortus quidem ossicinalium herbarum Chymica ipsamet Ossicina , UaecumqUe ea erat, X-tra re nOStra cenSita . Quae nova hodie Gymnasii facies , quae nova docendi rati , quam auctus supra septuplum discipulorum numerus 3 Sed quam abunde consultum , ne quid deesset quam laute accita quae deerant, Vos qui adestis,

ipsime intueminor, iudicate . Nam ego si quos

45쪽

maxime fructus , longiusque duraturos e sapienti Reipublicae administratione colled tam iri confidimus , eos e literaria iuvenum educatione colligendos esse pronuntio . Quare si minus in caeteris Firmian obtigisset , quantum vel Oppi

do satis esset ad nominis perpetuitatem , Uis immortalis tamen habeatur a nobis gratia tam benevolo capiti, Sati Superque erit videre posthac Antistites Ecclesiarum Gureconsultos medico , mulieribus quenque suis rite obeundis non impares videre philosopho etiam , cultoresque musarum Ubique nam caeteris urbibus is Mediolano praesertim urbium maximae, prohibitis quamlibet graviorum magisterio disciplinarum amoeniorum fungi magiSterio Ultro concessum. Reliquum est , Ut quem in oculis luce hominum vidimus , quem in literaria, quem in civili Republica praestantem ubiqueri intus etiam

paulisper, in eaqUe bonitate contemplemur , quae nullis casibus augeri , aut minui visa est. Naturalis in eo, perpetua fuit honestas , Virtutum omnium conciliatri , gravita morum , prUden tia , aequanimita M. unquam enim ab ea , quam semel habuit , in vultu , moribus , verbiS, rebuS-que gerendis dignitate, Qquasi severitate receS- sit, facilis tamen cuique visus , nam serio in

46쪽

--2mmmmmmmaeo negotiis agendis erudite cum eruditis, Gucunde inter amicos .familiarius etiam cum familiaribus loquebatur . Dulce siquidem erat X- citatis aut inter prandendum colloquiis, aut etiam pomeridianis audire, quos ipse singUlis , Uam

que varios pro Varietate ingeniorum Sermones

apponeret Amicos habuit plures , quosque ab ineunte adolescentia fortuna dedit, perpetuo Servavit. Colebat eos maXime , quos probitate doctrina sui similes agnosceret . Os enim iit sibi ipse consulto voluntate iunXerat, sic absentes devincire solebat arctius epistolarum nexibus , ossiciisque . Itaque nonnullos ultra Alpes habuit , quorum assidua apUd pSUm commemoratio , Miugis memoriari multo tamen in Italia plure , earum praesertim urbium incolas, hi diutius consederat. Innumeros pene diXerim ex genere iteratorum, qui libros Firmiano tanquam patrono inscripserunt, Sola in eum Observantia nullaque praemiorum spe ducti veruntamen fastus in eo nullus , neque ulla iactatio. Nunquam eum iratum vidimus , Ut perturbatum: si qua immo iniuria illata esset , ad ignoscendum paratiSSimus magnoque animo semper fuit. Contemptor ut

eratis pene ignarus divitiarum, detrimentum

attulit uel Tamiliari , neques id tamen in I vitia

47쪽

venda jam integer vitae fuit , purusque Vi liorum' sed ad virtutem colendam , eique struendam domi pretiosissimam pro dignitate supellectilem . Diurnis ludicris , nodiurnisque spectaculis raro interfuit, ossicii potius quam sola

animi causa interfuit . Praeferebat is enim sub diales, donec potuit deambulationes , lectionesque noctu cum anagno Ste amicis . Quum ruri esset frequentius autem quam in Urbe maluisset non procul a negotiis erat . Urgebat rescenSUalis , quum primo ad Insubres venit, indictumque ut Xecutioni tandem aliquando mandaretur Firmianus interim , qui finem poneret laborioso operi , in illam deverterat Ignara plebs calumniari statim otiosum hominem , quaerere Satisne commoda rusticatio, mirari quod nondum satis tributum rure voluminum lectioni I Britannicorum . Quum ecce in Urbem rediens Firmia

nUS , Ut Se a cal Umnii purgaret , absolutum

praeter XSpectationem in vulgus edidit volumen Rei censualis , delineatamque in eius fronte et)Villulam , quae quantum ad id peris necesse esset, tantundem sibi otii pepererat

I Suum cuique cingenium . Firmiano, quidquid erat Britannicum, id ferme omne in honore ac deliciis erat. et Moncucco,

48쪽

Plena igitur virtutum omnium Firmiani vita sed in his Religio eminebat , quasi mater ,

altri caeterarum. Integra ei semper , in obsequio fuit ad cineres usque , pr OUt a Deo manavit , vetus illa Patrum nostrorum Religi , ab ineptiis videlicet , Omnique superStitione a Ua Huic totum ut se devoveret , quotidie solebat divina illa cum veteris tum novae legi praecepta meditari potius quam legere . Uin etiam ut eam studiosius e animi sententia coleret, theologiam sine magistro didicerat , ratus futurum satis, si manibus versaret in dies theologos Ecclesiae Gallicanae duos, icolium mugiletum Exterior itaque Religionis cultus , ut singulis lege praescriptus , ita erat in Firmiano propter

eius dignitatem solemnis, Xemploque omnibUS. Videbamus eum quot anni tum Saepe, Um Veleo potiSsimum tempore , quod sane iam hebdo madam appellamus , adesse Templo , adesse inter primo , deSSe tandiu , donec aut mane, aut VeSpere Sacra peragerentur , sed stato die intra illam hebdomadam non eum VidebamUS porro , corpore X tra Urbem in eremo latentem ,

animo ad mysteria religionis evecto . Quum publicae pro salute Augustae decimus quintus iam annus agitur), indictae fuerunt supplicatio-

49쪽

ne , atratus S atque humilis per varia longeque inter se dissit Urbis Templa anteire pedibus voluit frequenti populo : quum iusta funebria celebrarentur post annos tredecim, anthi ardor religionis fuit, ut seXis genibus interesse maluerit.

tamque diu interesse , Ut XaSperatum Ulcus in crure , UO multo ante erUperat, recrUdesceret.

Nescio an unquam X inde licuerit ei domo egre- dici alio enim iam pridem gravi morbo in praecordiis vagante , SenSimque ire affectae corporis fuerunt , desperatumque repente de bona eius valetudine . Eadem tamen vultu hilaritas, eadem animi supra periculum fortitudo , institutum tu diorum idem , flamma virtutis eadem , suus idem tenor , UaqU ObServatio religioni reddita . Nulla vacatio muneris aut aetatis , quo minia ala criter mandatis praeberet se Regnantium maXimi. Quod tamen mirere magis postquam in dies accessisse febres , doloresque senSit accreScere parcus omnino mollium querelarum , percontari ipse quidem non desiit medicos de statu salutis rpercontantibus ipsum nunquam respondit e male habere . Alterum scilicet praeceperat sibi religionis gratia , non mortis quidem horrore aut metu , Sed Ut eam alacrius, neque imparatUs. aut imprudens X ciperet alterum prohibuit huma-

50쪽

nitatis causa, ne luctum afferret . Quum semel respondit se male habere , heu i protinus valedictum amicis , supremum Vale rebus omnibus quotquot charissimae fuerunt iam. Sed refugit animus Obversantem Uasi ante OcUlO Videre re lictum sibi , suisque virtutibus ; videre obnoXium communi fato immortalem virum Paucis dicam quod lubet videre . Felicitas in omne aevum di citur Regio Principi , cui semper quod debuerat praestitit . Adstat rogatus indesinenter lateri Sacerdo qui Sacra peragat, commUnicetqUe eniXeroganti . Quid quaeritis ' religiosissime omnia Adstat supremae Voluntatis custos , ille ipse adstat indesinenter lateri , summu inter amicos quem forte Successorem Sibi animo praeconceperat, dederuntque nobis continuo DEUS CAESAR

FINIS.