Studia Luciliana..

91쪽

VI CHRONOLOGICA.

Temporum rationem quibus Lucilius saturis scribenesis operam ederit. Cum in eis quae antea exposui noua argumenta attulisse mihi uidear, paullo accuratius quam Bouter-we de Lucii sat p. 8 Ilige Lucilianorum P. 22, qui roma Lachmanno bene inchoatam plane peruertit, uelle odit. p. X et p. 20 Conabor explicare. Lucilius natus circiter anno 574II , mortuu anno

65 illoc Muelle odit. p. 80 reliquit saturarum libro XXX,

quos in tria uolumina dispertitos esse contra editores nouiSSimo Statuo Lachmannum et in hac quidem re eius sectatorem Muellerum, qui duo uolumina antiquitus suisse Sumant inique

reCte quidem Lachinania statuit Κ l. chr. I p. 62 Nonium

duobus uoluminibus esse usum, quorum alterum libros XXV inde a primo Complectoris adhibet Cum dicit Lucilius fastrartim libro, altero libros Omnes XXX Continente utitur cum simpliciter scribit Luci Hus libro Muelle edit. p. XVIII). Tamen sicut uolumen posterius Lucilii non ex V libris continentibus constat sed librum XXX ovopipλo esse multi dixerunt recte Schoenbec apii Corpetum clit. p. 07 uelle edit. p. X , ita Nonii uolumen prius libros I-XX Continens

diuidendum est in Guo uolumina quorum alterum saturas I-XXI complectitur. Quoi uolumen inprimis lectitabatur eoque utebantur solo grammatici sere omnes praeter Nonium in locis Lucilianis asserenitis Gellius Varronis compilator hoc uolumine usus est, laudat libros I XX tantum cur e libro XXI omnino nihil soruatum sit non liquet et Varro ipse sine dubio idem hoc Scit . l. L. V I 'A qua bipartita diuisione Diqitia ' Corale

92쪽

Lucilius suorum unius e uigin i librorum initium secit hoc U. M). Ubi quominus quinque e uiginti cum Lachmanno corrigatur impedit uel id quod cum libri XX omnes

Conscripti sint heroico metro libro XXII manifesto erant uersus elegiaco metro Compositi itaque uel metro liber XXII et Sequentes a prioribus secernuntur Saturas autem qui postea Scripsere Lucilium imitantes heroico tantum uersu usi sunt, quo etiam Lucilii saturas esse compositas Acro ad Hor. sat. I 4, et Ioann Lyd. e mag. I I scribunt cetera metra quibus usus est poeta non curantes. Neque uero tria hae uolumina secundum temporum rationem disposita Sunt, se ut Lachmannus recte posuit libri inde a XXV priorestemPore sunt antecedentibus. Argumentum quidem illud, quo Muelle edit. p. IX affert mihi dubium uidetur et parum

Certum.

Liber I ut supra uidimus post Carneadis mortem . . post annum a5IIa uel a6lIa compositus est. Atqui Horatius sat II I, 3 sqq. dicit Quid Cum est Lucilius ausus

primus in hunc operis Componere Carmina morem . . . . . . num Laelius et qui

cluxit ab oppressa meritum Carthagine nomen ingenio offensi aut laeso oluere Metello Famosisque Lupo Cooperto uerSibus C. q. S. Aemilianus autem obiit eodem anno quo Carneades Tuditano et Aquillio coss. Cic. de nat. cor. II 4 nec multo post Laelius Cons. interpp. a Cic. Lael. Io4) ergo qui Lucilii Satura potuere probare hi uiri, si iam ante primam clitam decessere Quominus Horatium clicas errare' prohiberis non tantum ipsius insigni doctrina se etiam his Cic. e n. I :

Nec uero ut noster Lucilius recusabo quominus Omne mea Acro I. I. Illi enim iambicis usi in codd. quasiJ comoediis,

Lucilius heroicis. Intellegendum est sedibus numerisque, ad quae uerba Horati scholion adscriptum est. Cons. Porphyr et commentator Cruq. a. h. I. Teusse Gesch. d. oem Lit ' 43, 3 Horatium putat haec neglegentius locutum esse.

93쪽

legant. Utinam esset ille Persius Scipio uero et Rutilius multo magis, quorum ille iudicium resormidans Tarentinis ait se et Consentinis et Siculis scribere'. Itaque statuendum est primum, neque Scipionem neque Laelium uidisse saturarum libro XXI priores ordine, se suisse aliud Corpus saturarum quo illi legerint et probarint, einde ho Corpus non oSSenon esse libros XXVI-XXX. Nam ut supra expositum est libro XXVI de nouae suae poeseos ratione LuCilius agit quasi a scribendas saturas primum aggrediens Liber igitur XXVI omnium primus compositus est Quando uero Lucilius Coeperit Saturas scribere, apparet uv. XXVI 6 Ia 57a L io. 57 Mhunc laborem sumas, laudem qui tibi a fructum erat: percrepa pugnam Popilli, facta Corneli cane ). Tanguntur aperte res ante Numantiam gestae ' Cornelius Scipio Numantiam euertit anno a III 33 reuertit igitur LuCilius Cum imperatore eodem anno, anno 22lI32 Currum triumphantis secutus est Cum exercitu uictore. Non errabimus,

si anno a3li 3 librum XXV editum esse ponemus, quia certa uestigia in illo libro extant quibus a res anno a 3II 3Igestas educimur. Recte si disputauimus, necesse est insit libris XXVI XXIX tricesimum enim secerner malo et Lupus laeSus

et Metellus Secundum uerba Horatii. AC Lupus quidem ut malus iudex carpitur libro XXVIII 60 L LM: e Metello Acro ad Hor sat. II I, 7 et a cui satis scientiae fusisse supra iam uidimus, loco priore adnotat 'Metello Macedonici filio 4 loco posteriore, cuius partem exscripsit uelle edit. p. II a Q. Caecilium Metellum Macedonicum, Scipionis inimicum a Lucilio laesum esse dicit. Metellum Caprarium MacedoniCifilium a poeta irrisum esse probauit Schmidi e libro XLucilii p. 8 cons. uelle edit. p. 23 neque ego reprobo: Put autem Caprarium laesum esse potius in libris ordine prioribus, quia fragmenta quae ad illum reseruntur a doctis,

in libris illis inueniuntur Schmidi l. l.). At in eis libris quos

Τ Ηunc uersum in castris ante Numantiam esse scriptum quo Musam alloqueretur Lucilius uelle arbitratur edit. p. X et 249.

94쪽

Scipio uidit Macedonicum ipsum a Lucilio increpitum esse aclis. 7 idem Choliasta certe hoc loco octissimus nam illam de Lucilio Scipionem mappa serituro narratiunculam fingere non potuit Cons. Cic. de r. II aa - tradit his uerbis: Caecilius Metellus consularis. Hic III filios consulares uidit et ab ipsis elatus est . . . Potens stat temporibus Scipionis AfriCani. . . Lucilius eum in gratiam Scipionis carpsit Ante I lios inserui III, cons. Cic. de n. V a Q. Metellus qui

tres filios consules uidit . . . quartum autem Praetorem e. q. S.

Val. ax VII 1, I ' Fortuna secit ut Q. Caecilius Metellus

Macedonicus eodem tempore tres filios Consulare . . . et

quartum praetorium uideret Plin. VII 4 Uoll. I I Cic. Philipp. VIII 4 Brut. I. II. Scipionis aduersarium eum suisse tradunt Cic. e rep. Ira cle m. 77 e ff. I 8 Val. ΜaX. IV I, 2 Plut apophth. Metelli Di). Nec Lucilius qua sui ingenii natura Metellum Macedonicum non laedere potuit. Librum XXV anno a 3li 3 scriptum esse posui quod si

obSeruamus multo maius pondus inest prosecto omnibus libri illius uersibus, quibus de uxorum molestiis agit poeta, prae- Cipue Cons. u. O3 6o4. L. 88 80m: homines ipsi hanc sibi molestiam ultro atque aerumnam offerunt, ducunt uxores, producunt, quibus haec saciant, liberos. Animaduertas enim, MacedoniCum illum Censorem anno ipso 6 a 3II 3 Censuisse, ' ut omnes Cogerentur ducere uxore liberorum Creandorum Causa ut tu per 50 tradit dein pergit: Exstat oratio eius quam Augustus Caesar, cum de maritandisy Censores ambo anno 23 I3 Aemiliano inimici suere et Metellus Macedonicus et Q. Pompeius Rufus apophth. Scip. min. ): itaque etiam Lupus ab his princeps senatus Iectus a Scipionis parte non erat Totus enim senatus in duas partes discissus erat cons. Cic. de rep. I I 'Quid enim nepos . . . non quaerit cur in una rePublica duo senatus et duo paene iam populi sint Nam, ut uidetis, mors i. Gracchi et iam ante tota illius ratio tribunatus diuisit populum unum in duas partis, obtrectatores autem et inuidi Scipionis initiis lactis a P. Crasso et App. Claudio, tenent nihilo minus illis mortuis Senatus alteram partem dissidentem a uobis auctore Metello et P.

Mucio e. q. S.

95쪽

0O ordinibus ageret, uelut in haec tempora scriptam in Senatu recitauit'. Cons. Suet. Aug. 80 Libros totos et senatui reCitauit et populo notos per edictum saepe fecit, ut oratione SQ. Metelli de prole augenda'. Gell. I 6 'Multis et cruditis uiris audientibus legebatur oratio Metelli uindici, grauis Ciliserti uiri, quam in censura anno 65al Ioa dixit ad populum e ducendis uxoribus, cum eum ad matrimonia CaPOS senda hortaretur Ubi Gellium errasse et Macedonici scribendum esse uerisimile est, necessarium non est Cons. Meieror. Om. Ἐm P. 5. 37. Nulla ortasse res magis Lucilium impulit ut saturas scriberet quam illa Macedonici oratio, ius Censoris qui Lupum principem senatus legit eodem anno quo Lucilius librum primum t. e. XXVI composuit 23II 3I. Etenim in omnibus Lucilianae poeseos partibus elucet Uantopere Lucilius uxores oderit, amicas amo uelut librum XVI post annum 44lii aliquanto editum clo Collyra amica sua SCripsit annos natus supra LXX, cons libro X Iuguruini paler huius et Muelle s. 3 eclit., I Similem ευθυpprluOGUvnVprae se fert in eis quae de Hymnide et Cretea Craua conieci)narrat libris ordine posterioribus ' Contra uxorum more Perfidos et improbos scripsit libro XVI, inprimis libro XXX, quem ex libro aureolo Theophrasti e nuptiis' Senec. rg. 47 aase exscriptum credideris, tanto uxorum odio flagrat. cons. Gerlac edit. p. LXXXIII Corpet p. 073; de puerorum et amicarum amor libro XXI p. II 6 edit. Mueller. et Si PaSsim per omnes saturas, uel ut VII VIII XV 446 L 35 M: Cum tecum est, quicquid satis est uisuri alieni Sint homines, spiram pallas redimiCula promit. Singulo uersus exscribere longum est: si libro XXVI et

in Ad eandem Metelli de ducendis uxoribus orationem refero XXVI 50 L Is, ex Nonio p. 35 quem locum sic suppleuerim: 'blutare, derelinquere Virg. Georg. lib. II exilioque domos et dulcia limina mutant Lucilius lib. XXVI mihi quidem non persuadetur,

publice mutem meos'. Publice Mercer publice et pulices codd. ubis uocis meos similitudine appositum est. Meos, scilicet mores amicarum amores matrimonio praesert poeta. - Uergilii uersus quem excidisse puto est Georg. II II.

96쪽

9IXXX scriptos illo quo dixi lustro, perlegeris accurate ipse inuenies uxorum mores prodigos et doloso castigatos neque lubitabis quin etiam in hac re Lucilii imitatores sicut in insectatione poetarum rhetorum Stoicorum inuentorem presso secuti sint: oratius altera libri primoris Iuvenalis famosa illa sexta satura. Concedes denique, ut erat Lucili animus, in hoc genere nihil suisse tum aptius quod satura laceraret quam Macedonici illam e ciuibus uxores ducere cogendis orationem eamque Cum id genus tractaret tetigisse Lucilium utique. - is quae modo exposui illa ob quam uelle edit. p. 207 retractationem Saturarum finxit isticultas apte expe

dita est. Itaque libri XXVI-XXIX et fortasse una XXX

Scipione Laelioque uiuis scripti sunt annis a 3II 3 624 i3o6a5lia Τ cum Cornelius Lupus princeps sonatus Metellus

Macedonicus Censor esset. Post Scipionis mortem anno

6a5li 20 longius interuallum scribendi poeta secit neque enim libro XXIX, XXX cum in hoc de ducenilis uxoribus agatur longius remouerim ab anno a 3lI3 uel a 4li 3o

neque tres tantum libros a Scipione Cognitos dixerim. Libro I agitur de inseritu Lupi Lupum mortuum esse Certum Est intra annos 626IIa exeuntem et 620II 25 ineuntem, si Cte supra disserui anno 628sI 26, si meam de tempestate illa ConieCturam reprobaS, ortasse anno 627lI 27, nempe ho non multum isteri Satura tota riget ac torpet nisi si Romae est Statim post mortem Lupi et scripta et edita, Sicut SeneCaeludus e morte clivi Claudii statim post mortem Caesaris eclitus esSe putandus est. Itaque apparet puto librum IRomae editum esse anno seres 28 ia 6.

Libro II iudicium Albucii et Mucii celebratum esse Supra probaui quo reuera actum est anno 34IIa Cum Mucius anno 33 Ia praetor Asiae prouinciae uerit. Cic. cle or. II a 60). Itaque Cum nihil magis cauendum esse uideatur

comico aut satirico quam admodum UOTε9lζεiwT V rparuuTMV, circa annum 35 II librum alterum esS Scriptum Sumo. Librum X circa annum 44III sequentem Scriptum ESSE

Τ Lucilium intra tres annos tam multa scripsisse ne mireris in hora Saepe ducentos . . uersus dictabat stans pede in uno

97쪽

02 multi monuero Muelle edit. p. 88 asserentes uersum illum:

Quintus Opimius ille, Iugurthini pater huius Cons. uecheler proem Bonn 877 . : Lucilium denique

post annum 47IIo saturas scripsisse uincit Cic. Brut. I 6o, qui e L. Licinio Crasso 'ita tacitus tribunatus, ut nisi in eo magistratu cenauisset apud praeconem Granium idque nobis his narrauisset Lucilius, tribunum plebis nesCiremus suisse'. Porro 6I: Omnibus quidem aliis, inquam, in magistratibus sc Scaevola Crassi collega fuit), sed tribunus anno post sui eoque in rostris sedente suasit legem Seruiliam Crassus'. ex Seruilia anno 648 Io lata est cons. Mommsen

R. G. II p. 20. Ergo Lucilius post annum 6ψ7IIo quo Crassus

tribunus erat tres extremos Certo libros composuit neque enim in eodem libro bis Granii cenam narratam ESSe Crocli-bile est neque in duobus continuis ' o cur intor librum Iet II ab anno a8lIa usque ad annum 35 II Lucilius

Saturas non scripsit C. Lucilius Suessae Auruncae natus est i), genere cliuite

Hor sat. II I, 75 ibique scholi). Suessa oppidum quotannis praeter pedites circiter LX equites populo Romano dabat Liu. XXIX 5, ), inter quos sine dubio Lucilius quondam

erat, Cum prima Stipendia merebat: nam annos natus XLVI anno a I 34 Scipionem in Hispaniam secutus St eques

Lucilius sine dubio caelebs uixit ad summam senectutem, Si eius reliquias recte intellego. Itaque etiamsi Romae domum habuit Muelle edit. p. 7I ciuis Romanus fieri non potuit, quod eis tantum liceret, qui stirpem ex se domi reliquissent. Cons. Liu. I, 8, 9 atque omnino de sociis nominis Latini in urbe commorantibus tu. 39, 3, 4 ibique interpretes et 25, 3, 6. Contra Lucilii frater et ciuis Romanus sui et senator, cuius filia Lucilia 'stirpis senatoriae Uell. II 293 Cn. Pompei Strabonis uxor Cn. Pompei Magni mater facta est. Recte igitur Acro ad Hor sat.' I, 75 'Inis Lucili censum. deo quia sertur Lucilius maior auunculus suisse Pompei Magni'. Contra Porphyrio ad . l. 'Constat enim Lucilium auunculum omisit cod. in maiorem Pompei fuisse. Etenim aut Pompei Lucilii soror fuerat. Uerba ea quae seclusi uncis, salsa sunt ut ex Vellei loco apparet et scholiastae ingenio debentur quid auunculus maior sit perperam et intempestiue explicantis.

98쪽

Uell. II, et diuites quo merere solebant. Atque Lucilium equite suisse ex reliquiis cognoscere licet: nam cle equis et Saepe narrat et ut homo rei equestris peritissimum uelut libro XIV: ipse cu' non formosu' gradarius, optimu uector qui campos collesque gradu perlabitur uno

libro VIII

si omne iter euadit stadiumque acclive tolutim

libro XV

hunc milli passum qui uicerit atque duobus, Campanus sonipes succussor nullu sequetur maiore in spatio ac diuersu uidebitur ire.

uelle tolutim hic semper iter coepturu' uidetur ij. Quae ab homine equorum peritissimo et amantissimo scripta sunt. Itaque Lucilius non fuit ciuis Romanus se peregrinus neque uoluit haberi Romanus cum aperte profiteatur libro XXVI 'Publicanus uero ut Asiae fiam scripturarius Pro Lucilio, id ego nolo et uno hoc non muto omnia'. Iam apparet Lucilii saturam qua primores arripuit populumque tributim nisi Romae non potuisse aut scribi aut clivulgari. Atqui uidimus inter annum 628IIa et 35III i. e. librum et II Lucilium nihil saturarum scripsisse: nam intra Corpus ordine primum libros singulos secundum temporum rationem esse dispositos uel idcirco credendum est, quo Lucilium ipsum illud corpus disposuisse et eclidisse patet emarronis uerbis 'a qua bipartita cliuisione Lucilius suorum unius et uiginti librorum initium fecit hoc' quae Varro non scripsisset, si grammaticum XX libros Lucilii diuisisse et edidisse scisset. Cur Lucilius nihil tum scripserit, ea causa est, quo inclea anno a Ia non erat Romae. Nam anno ipso a8lia 6 M. Iunius Pennus tr. l. legem tulit qua peregrinos ex urbe exterminaret Cic. de ossi III 47 Brut Io0. Mommsen R. G. II p. Ioa). C. Gracchus absens fuit illo anno quaestor. Aurelii consulis in Sardinia magna cum uoluptate aduersariorum Plut C. Gracch. 3, qui olose eum etiam in annumi Adde u. 7 LII 33, succussatoris taetri tardique caballi.

99쪽

Sequentem ab urbe remouebant Consuli in Sardinia manendum esse rogantes C. Gracchum dissuasisse Penni legem oration o

quam de ea lege et e peregrinis ab illo habitam esse Festus P. 286 auCtor est, antequam in prouinciam abierit, uiri docti statuunt quo reprobo l. Nam aduersarii tantopere gavisi Gracchum urbe prohibori Plut . . . sine dubio callide Exspectauerant clum ille proficisceretur. Quod ipsum in orbis Ciceronis Brut Io agnosco: M. Pennus facile ita ocl. , facete editt. agitauit in tribunatu C. Gracchum paullum aetate antecedens j. Fuit enim M. Lepido L. Oreste Consulibus quaestor GraCChus, tribunus Pennus e. q. s. Facile nimbrum, qui Gracchus absens negotium ei non lacessivit. Anno

63olia Gracchus biennium in prouincia moratus Geli. Uia iratus quod fallaciis optimatium Roma prohiberetur in urbem rediit Plut C. Gracch. a multasque orationes habuits Plut. l. l. et . Gell. l. l. Meter Or Rom. segm P. III. II 8), inter quas pono illam e lege Penni et peregrinis hanc enim legem abrogatam esse Gracchi auctoritate illo anno apparet ex Plui. l. l. 3 'O ε . . . U0υ cm nluuyxia inpuno ...

Unde probari possit C. Gracchum antequam in prouinciam abierit orauonem illam habuisse non uideo. - Statuerim ego quidem sic: Cornelius Lupus mortuus est uere anni 28lIa cum illa quam obsequens memorat tempestas erat statim post eius mortem Raturarum librum I Lucilius edidit. Post discessum Gracchi in Sardiniam senatus per legem Penni peregrinos inter quos et poeta sui ex urbe eiecit. Quam diu ista lex ualuerit, num ante reditum Gracchi anno 3olI24sactum abrogata sit, nescimus ueri simile tamen non est. Cons. Fischer Zeittasel ad annum 628 I 26. Meter or Rom. fragm. P. III. II 6. Ante C. Gracchum uerba comma posui uechetero auctore.

100쪽

Vη πεpio Vb T V Ouin χε ipOTOVtaV. C. Graccho inte secto nihil iam opus erat talibus Italorum eiectionibus Cum nobiles uictores euasissent, et anno 34IIa exeunte Lucilius Romae intersuit sine dubio Mucii repetundarum causae. Inde

ab anno 35III senex Hor Sat. II I, 34 LX annos natus saturas ab altero libro usque ad XXI XXVὸ scripsit ).

Intra tria uolumina Lucilius libros ipse ordinauit ut supra uidimus, ipsa uolumina temporum ratione neglecta sic disposuit opinor grammaticus fortasse secundum metrum, ut primum constet heroicis uersibus, alterum distichis, uersibus o0 cvouc, iπλασio ex maiore parte tertium.