장음표시 사용
421쪽
09o Jo Astro W. Iram timescendum est, ne bilis tam modica sit aut tali copia ici sitra ne suprabundet, ut per eam venae sectionem effervescat, se vel Diurgens ab una parte in alteram discurrat, quam regulam M Cattionem observare solent Practici in Phrenitide, aliisque a bi causatis morbis, ne bilis sanguinem faciat furerae, nam & veteriar axioma est, sanguinem esse frenum cholerae: quoniam Corpor nostra non sunt temperamenti tam calidi, sed magis sanguinei, uaded nullus ejusmodi metus adesse debeat: Imo novi ego Comitem, qui ex Erysipelate mortuus est, prae timore & putillanimita. te Medici, qui sanguinem ipsi verebatur detrahere. Fine, g y. Quod si vero plethorae signa non adsint, supersedere poL. sumus venae sectioni, & quam primum naturae laboranti subvenire potiuncula leniter purgante quae dicata sit bilis expurgationi , quale est sequens. IN Rhabarbari optimi 5. h. Spicae nardi gr. H. Minutim eoncisa infundantur per noctem in s. iij. f.
pressae adde Eleel. Catholici se rosati crassues ana 3. iij.
Syr. ros sol. J.j. M. f. haustus. Circa quintam matutinam assumendus. Si vero Erysipelas ma. gis sit cedematodes , tumorque elatior , loco Εlech. ros Me- sues sumemus Elect. diacartham. Quod si corpus statuerit mixtura variorum biliosorum , pituitosorum & aquosorum humorum, quos impossibile est omnes una vi ce expurgare, tunc apud me in usu est simile Apoetema, e quo haustus assumendus perties quatuorve dies continuos horis matutinis, Endiviae, Hesitropii, Chamed os, Buglossae ana m. sTama indorum S. ij. Sem. Reniculi S. L. Omnia coquantur in sq. aquae donee remanserintae. h. ,
Einetib. 3. iij. Εbulliant simul, & super cineres calidos, aut loco calido pernoctε stent in infusione, mane iteru calefiant & per gohpinum planum
422쪽
ΟBsERVATIONUM La B. II. 99 Iseiaceum diligenter exprimendo colentur, tum admisce syr. rossolui. 3. V. Hujus Apoetematis sumantur singulis diebus manes. f., continuando per quatuor dies & successum expectando. 6 6. Huc usque alii Medici mecum unanimiter concordabunt,
sed deinceps peculiari modo mihi procedendum est. Postquam igitur & pravis humoribus expurgatum est, sive una vice, sive apoZemate pluribus, sequenti die sudoriferum est exhibendum, ut natura partim per sudores expellat humores peccantes residuos, partim f 'materiam contentam &impactam per habitum digerat, si forte eadem aut imbecillis nimium, aut cutis densior existeret. Et siquidem cognoverimus, non adesse humorum plenitudinem, aut non permittere instans vel praesens iter, aliusve casus venaese ctionem aut purgationem, nihilominus sudoriferum erit exhibendum. Quoniam ordinarie unusquisque secum fert, aut habere potest ubique locorum Theriacam , cujus assumatur pondus aurei coronati, plus minusve pro conditione patientis cum aq. Card.
Bened. aut aq. hordei simplici. Potest quoque sequens propina
ri , quod F. M. Sambuci S. iij. sem. Apii B. h.
Terraesigillatae B. s. misce. g . Ad eundem affectum utilis est syrupus S. Ambrosi, qui sic sis. parari poterit. . e Mili decorticali 3. ij.
Coque in s . ij. a'. ad remanentiam quartae aut quintae partu, tum Col. tantundem vini admiscae, & assume calidὸ expectando sudorem. 6 8. Alias quoque probatum experimentum est, conducit ut 9. f. sulph. OI ccc parum aut plus cum ar. fumariae lupuli se heliotrepitana δj. aq. portulacae. J. u. Misce&assumatur. Haec in peste quoque prodest; si bis terve assumatur.
9. Ueniamus nunc ad externos affectus , qua ratione iis si succurrendum , & utrum veteres atque eXteri , an verbnos melius eos curemus, perlustrandum. Ucteres Scriptores, Galenus , Paulus AEgineta , Avicenna eorumque asciae , docent unanimiser , exterius refrigerantia medicamenta esse
Erysipelati adhibenda, imo aq. frigida illud esse refrigerandum quin imo astringentia esse applicanda, quae omni medica
423쪽
menta acerbioris sunt naturae, & repellentia. Sed quod magis mi- recre, nonnulli eorum suadent , procedendum esse ad ea quae in summo gradu refrigerant, Videt. Opium , Mandragoram& similia ; sed hae opiniones erroris sunt plenae , has ob rationes, I. quod humor in hoc affectu peccans acris sit, &saeia eius malignus ac venenatus , qui dum impeditur per imposita exterius refrigerantia per vaporosum halitum exire, interius oritur suppuratio, quae juxta Hippocratis doctrinam lib. uri. r Aph. Σ. valde periculosa existit. 2. Succedit facile partis moriatificatio , quia statim adest gangraena s. inflammatio mortificans , & tanto magis , squidem optum fuerit impositum , sicut ego vidi ex sola cum opto suffumigatione facta crus fui L. se suppuratum & mortificatum, multaque ulcera porosa fuisse enata , ad quae tandem patiens e vita decesserit, quae res saepius accidere debet Medicis Italis , & idem contigisse debuit veteribus Graecis & Arabibus, quapropter monuerunt, non esse nimis diu haec refrigerantia, parti affectae applicanda, ne psior praecedenti morbus suboriatur. Quapropter Paulus a inera tria signa recenset, quibus cognoscere possumus, quando medicamenta refrigerantia sussicienter opus suum peregerint videt. 1. cum patiens ipse experitur partem magis esse attemperatam , χ. cum calor ferh refriXerit. 3. cum color mutatur in
lividum aut nigrum, sed in hac tam ancipiti eorum methodo, antequam cavere sibi possint, reliqua recensita jam pericula ad sunt. Tandem etiam facilὸ intelligere possumus, tales acres
dc venenatos huissores retrocedere debere , & interiores pamtes principes inficere, praesertim si Natura nimis debilis si ad resistendum , aut quando humor biliosus fervidus est nimius, sicut in ea Erysipelatis specie experimur, quam Plinius a
nam vocat, in quo affectu malum a cruribus usque ad guttur
continuo Erysipelate se ostendit, sicuti memini me vidisse. sed hic casus rarus est : Indόque fit, dum Eysipelas collum occupat, aut caput, adhibitis refrigerantibus & repercutientibus medicamentis bilis feratur ad cerebrum , & ibidem producat phrenitim , surditatem , aut Erys pelas cerebri , quod lethale est , aut anginam aut similes aflectus, quod etiam bene animadvertit AEgineta , ubi dicit ; Erysipelas in eapite esse
424쪽
ΟasERUATIONUM L I B. II. esse periculosum, & causare angustiam colli, sed causam erroris silentio praeterit; quod si versus cor eadem materia feratur, succedit febris ardens eausos Graecis, similiter , si ad hepar materia accedat, subita nascitur inflammatio. Et iccirco refert Hippocr. Aph. χ s. lib. 6. periculosum esse, si Erysipelas a partibus externis intro feratur, uti contra pro bono habet signo, si ab M
g 1 o. Quid igitur faciendum hic est : Hoc breviter dicam;
Erysipelas nihil est aliud quὶm ardens inflammatio cutis, cum exiguo tumore, ab influxu bilis procedens, & eo fer : modo. quod ad Topica concernit, curari debet, uti solent Ambusta, si aliquod membrum sive pes fuerit sive brachium fervescente aqua adusseris , indasque in aquam frigidam ad refrigerandum; quid sequitur Nimirum, ardor ille per caloris concentrationem, introrsum cedit celerius, & dolor adaugetur. Nec solum in ejusmodi combustione exigua, sed si contigerit Turrim accendi a pulvere pyrio, aut si tormentum bellicum explosum fuerit, ianon est illud restinguendum aqua, sed aceto, quod penetrare potest, & extrorsum evocare calorem: itaque adhibenda sunt talia medicamenta, quae licet videantur esse naturae calidae, tamen possunt penetrare, & ardorem extrahere. Sed hic mihi foriath aliquis objiciat Ueterum Medicorum receptum Axioma;
Contraria eontrariis curari, adeoque calorem refrigerantibus,
frigida calefacientibus esse adjuvanda. Fateor sanε, neque enim inficias ire possum, sed videndum quis sit verus hujus axiomatis sensus videlicet, in quacunque parte adest calor praeternaturalis, ea per imminutionem causarum calefacientium est refrigeranda & reducenda ad naturalem temperiem : neque enim hoc. modo procedendum est ; haec pars est nimis calefacta, &influxum patitur humoris calidi, Ergo per refrigerantia calor,& per repellentia medicamenta influxus est corrigendus.. Nam causa Erysipelatis non tam peccat quantitate ac qualitate, quod vel ex eo facilh est colligere, quoniam saepius die uno duobus aut tribus contingat illud curari absque adhibita purgatione aut venaesectione aut similibus, sola externa applicatione. Neque hoc
solum, imi, multi tantum Erysipelas Mastiche suffumigant, aut thure , aut herba hypericonis; nonnulli adhibent lin-
425쪽
teum quod adhuc lotionem expertum non est sed recens a textore venit: Alii vero tibiae circum ligant filum rubrum supra in locum affectum, & ex imaginationi superstitiosa existimant Elysipelas
non ulterius ascendere, aut filum oblinunt Theriaca. Ideo communicare vobis volo, quaedam remedia eXperta, quae e Xterius applicari poterunt, & primo quidem E lixivio communi subsidentis quod penetrat & validὶ evocat, plurima parantur. ηἰ. Liximii communis, otii oliυarum sit j. Adde pro dolore mitigando vitellum ovi principio assunde parum lixivit oleo, ct conquassato bene, posteapias ct plus donec omnia fuerintsimul mixta. Intinge linteum in hoc liquore, & applica loco assecto poterit quoque vitellus omitti, quod si copia tibi sit iam bucinorum florum olei, erit tanto praestantius.
g II. Similiter sicuti autem e lixivio subsidente seu liquido paratur smegma, sic etiam illud ad hoc opus admodum est utile, ii sapo conquassetur in aq. florum sambuci, aut in ejus defectu in aq. communi , & linteum intingatur , & continuo exsiccetur& tepide applicetur loco assecto, & quam primum incipit ex-sccari, iterum renovetur. Possumus etiam miscere partem unam seponis Ueneti, 6c duas fimi vaccini in aqua, & ex iis conficere Cataplasma, quod Erysipelati applicetur. Sic etiam varia posisunt comparari remedia ex solo sambuco; nam praecipio , ut statim Erysipelate incipiente cortex sambuci abradatur, & circumcirca membro toto patienti obvolvatur , renovando idem ter de die, ut cito exsiccetur, Alioquin miscere soleo 3.j. Theriacae cum 4. aut S. J. aq. flor. sambuci, & linteum immergo, illudque expressum tepide impono Erysipelati, quod saepius a me probatum est, potestque hoc commodὸ adhiberi capiti, aut collo, aut lateribus seu costis. Hoc remedio curavi aliquando nobilem, qui apostema habebat sub brachio sinistro, quod aperiebatur , & multam saniem fundebat, cui supervenit Erys pelas, totum occupans latus, quod, ob Cordis viciniam , valde erat periculosum, si frigida fuissent adhibita,& praecipue cum eXperientia nosa haris doceat, &Hipocr. testetur Aph. I9. l. 7. Erysipelas valde pericu-' ' losum esse, quod supervenit ulceribus atque vulneribus, &praeter Topicum illud memoratum nihil adhibui amplius, quam cassiam recens extractam ad blandam biliosae materiae eXpurgationem.
426쪽
ΟΗsERVATIO NuM LIB. II. 99ss 11. Similiter possumus internae corticis Titiae manipulum unum , aut alterum minutim concidere, & per noctem macerare in aq. florum Ambuci, eique linteum intingere, quod leviter expressum imponitur, & exsiccatum , iterum recens adhibetur.
Ex quo facile patet, similia ferh adhibenda esse in Erysipelate, veluti ad ambusta. Est etiam secretum potans , si Erysipelas
inungamus leviter pluma id tincta in felle carpionis superponendo linteum nitidum seu exsiccatum. g 13. Hisce remediis scopum tuum obtinebis; interim poteris quoque uti baccis juniperi in aceto coctis, & inter duo lintea assecto loco impositis, renovando illud saepius , sicubi ab ardore loci fuerit exsiccatum. g 14. Alii felici successit inungunt atramento scriptorum communi, quae res probabili ratione non caret, & ni memoria fallor, a Benedicto Victorio Faventino in Empirica sua recensetur. I s. Nonnulli accipiunt vitellos ovi n'. . addunt parum salis,& pauxillum boli Armeni, ex iis Emplastrum conficiunt, inponuntque affectui, quod ardorem extrahit: similes plurimas medicamentorum formulas hic possem addere, sed supervacaneum existimo, cum in omnibus rebus modus sit. s 16. In Erysipelate oedematoso, quod frigidioris est naturae,& majore tumore conspicuum est valde expertus sum utile , si inferior crusta panis atri in cerevisia decoquatur, addendo manipulum flor. Camo miliae, donec pulticula inde fiat, quae vel intra duplicatum linteum, vel simpliciter cuti admoveatur.3 17. Quod si per negligentiam, aliudque infortunium contingat cutim abscedere sic parari & Erysipelas in ulcus transeat, affectui inspergendus est pulvis lapidis calaminaris vel diapalma in ponatur, vel sequens sparad rapum. V. Ol. olivarum ae. ij. ebulliat in vase terreo vitreato, adde
cerussae seuper porphyrite laevigatae 3. iv. Agita continuo & ebullire fac ad usque nigredinem, deinde admisce lythargyrii aurei,s militer laevigati J.ij .& agita donec spissum
evadat; dinceps ab igne remove & agitando misce δ. j. myrrhae pulveri satae, in quo lintea petia immergantur, eaque lae vigentur, serventurque ad usum, sunt enim petia haec utilia quoque ad ambusta, similesque assectus. sinas i 8. inandoquidem vero multi hoc affectu tentantur mul-
427쪽
996 IOANNIs WIERI taeque sint familiae, quibus ille haereditarius est sicut ego novi
Electoralia Principumque stemmata, quae ad hoc malum haeredi tariam habent dispositionem; iis valde necessarium est, tempestiud verno tempore purgari,&, si res postulat, sanguinem detrahi, .& bonam diaetam obtervare : nonnulli praeservationis loco, mense Majo , per novendites singulo mane utuntur hac placentula. . Chamaedryos, dentis Leonu, Absynthia ana m.I. Vitellos ου rum n . h. , concisa in butyro frigere oportet & placentulam consure,& singulo mane ea uti;alioquin iis praescribo mense Ma-jo per aliquot dies serum lactis , in quo praedictae herbae sint
ILIACA PASSIONE, qua labora*it Illustrissima Comitissa de Terebe&
Fuge Tus hic summὸ dolorificus invasit Illustrissimam Dominam Is 69. mense Decembri, cum esset annorum 3 8. complexionis sanguineae, & habentem tum internas tum externas partes valde sensiles, quae causa fuit, quod dolores celerius advenerint, & intensores fuerint, praeterea corpore ensiarco praeditam & praetumidam , ita ut corporis regio subjacens septo transverso, longo tempore ante hujus mali invasionem fuerit inflata, accedente respirationis difficultate. Ad quae omnia tandem accessit seu supervenit inauditus& intolerabilis dolor, praecipue in latere dextro circa regionem Hepatis in Intestino Ileo, cum inflatione, tumore, & tensione, aCs tota ea pars cordam tensam repraesentaret, in tantum ut metus
esset,ne totus venter inferior disrumperetur,subsecutus deinde est
428쪽
tam vehemens vomitus limosae pituitae & variae bilis, ut adstantes putaverint internum aliquod apostema fuisse. Et quanquam dolor postea per aliquot dies nonnihil fuerit imminutus, morbus tamen tractu temporis taliter recruduit, ut insignes&miserandi dolores iterum fuerint oborti, aegramque Illustrem graviter afflixerint, circa horam noctis potissimum undecimam, & ordia nariὸ tertio quoque die, instar motus seu typi Tertianae febris,
nonnunquam quarta etiam nocte, aut sexta, interdum ulteriore
vicissitudine. Postea mense M o a ne frigus continuo adfuit in abdominε, ad quod demulcendem usi sumus clysteribus cum lenibus purgationibus, quibus peccans materia fuit expurgata, etiam Emplastra fuerunt imposita, quibus frigus fuit superatum& frigidi status die nodesque fuerunt exclusi, adeo ut aestatem serὸ totam transegerit Valetudine sic satis commoda, nisi quod
interdum parvae aliquae remanserint motionum reliquiae. Attamen incipiente hyeme iterum affectus hic incepit sese ol endere, noctis hora circiter decima, & statum tempus circuitus retinuit de quarta in quartam noctem, nonnunquam quinta, sexta, imb nona redibat, prout major aut minor materiae copia per Vomitum rejiciebatur: Et hi miserandi dolores identidem sentiebantur intra Hepar 8crenem dextrum, in fine intestini Ilei, cui adhaeret intestinum coecum. Et quia hinc ascendit intestinum Colon ad ι- cava Iecoris, itidem dolor dispergebatur versus fundum ventricu- T -'li, versus lienem in latere sinistro, & porro descendebat versus os pubis, quo loco idem intestinum retorquetur versus Umbili- oti cum, sed magis ad latus sinistrum, tandemque desinebat in intestinum reictum.
6 1. Quandoquidem vero insignis ille dolor pro diverso ductu
intestini Coli nunc huc nunc illuc locum seu sedem suam mutabat , multi opinabantur, eum prou ire ε matricis ascensu, verum ita se res non habet, quanquam Germanorum plurimi, quibus non innotuit constitutio corporis humani, hanc passionem Iliacam praedominantem viri Matricem die LMans Multer appellent. Nam Iliaca passio tam subitus & miserabilis, imo lethalis affectus est, praesertim in senioribus, qui raro evadunt mortem, ut apud plurimos veterum scriptorum ob hanc causam nomen acceperit Eniserere mei, Latinis autem, ob dolores pungen- Uui . tes corripientesque in ambitum veluti di circulum Volvulus aut
429쪽
c.. Convolvulus dicitur : ob eam causam Graecis dicitur Ilios , aut ra-- etiam Chordosus, a tensione & inflatione chordarum instar. Et -- principio accedit cum vomitu impetuoso multisque ructibus absque levamine tamen, cum borbo gmis, alvi suppressione & fla tuum retentione, talique dolore lancinante, ac si venter acubus pungeretur, aut terebra perforaretur, etiam cum valida & forti contractione nervorum, usque ad posteriora capitis, instar spasini. Galenus verb noster in ea fuit pinione, ViX aliquis evadere, praeter infantes & pueros, qui bil umiditas naturalis praesidio est. g 3. In augmento hujus morbi, omnia vergunt ad partes superiores, dc sequitur vomitus pituitae cui bilis est admixta, frigus per universum corpus,dolor divellens, in multis respirationis disti cultas, & foetidus oscitantium halitus, ut etiam stercus, quod per inferiora exitum non invenit, nec eo deduci potest per clysteres validos, necessario cum eructationibus aliisque symptomati- bus debet sursum vergere, & per os exire, quae omnia iis citius accidunt, qui interituri sunt.
6 4. Cum itaque miserabilis hic assectus hoc modo aliquamdiu duravit tandem solet imminui & cessare, post insignem de copiosum) vomitum materiae phlegmaticae , & variae bilis,
subsequebatur nonnunquam, licet rarius, vomitus materiae nigri cantis & melancholicae, pri md enim evacuatur illud quod in ventriculo est, nam durabat ordinari h tempus accessionis per tres horas) deinde acris & inflammata urina cum arenula divellente, quae prius tempore majoris doloris planderat suppressa, excernitur, uti etiam flatus retenti, quanquam horum duorum, extra pa-roxysmum, nunc tanta non sit abundantia. Invadebat autem semper cum tanta vehementia & violentia, instar febris subitaneae rapidaeque, sed post varios cruciatus perpessos corpus reficiebatur somno, solummodo sine singulari tormento remanebant ructus plurimi, & murmur intestinorum, & sitis magna, ratione
praegressi dolorifici laboris. 3 s. Quanquam vero multi existimabant, in hoc malo optimum esse vini potum, & cibos conditos herbis calefacientibus atque aromatis ad meliorem digestionem, atque ad praecavendos flatus . tamen ego observavi purgatione excretam materiam fuisse liquidam , tenuem & cholericam; urinam vero inflamma
tam & acrem . Post Ιχ. Decembris anni I Io. qui fuit dies summae Diuitiaco by Corale
430쪽
ΟssERvATIONUM LIB. II. mae amictionis, singulo mane exhibebatur haustus cerevisae lenioris cum vitello ovi recentis, additis subinde duobus Cochlearibus syr. ros. laxativi, interdum quoque pulvis intestinorum lupi cum pauco cinnamomio. Praeterea in principio mensae, in prandio Mcoena bonam descecatam & lenem cerevisiam bibebat,& deinde vinum album purum , Interim ad sedandos intolcrabiles dolores valde conducebat 5 s. philonii Romani cum Ρj. mithridatii exhibiti cum duobus cochlearibus aq. camonillae calidae, aut tantundem vini optimi. Sed optimum & excellens supra omnia alia remedia fuit antidotum nostrum s. arcanum , quod Illust . patiens continuo secum habebat,ut eo uti posset,redeunte gravi paroxysmo,ser-ma exiguae pitulae magnitudinis seu instar dimidii pisi,quo ejusmodi dolores brevi compescuntur absq;ulla molestia,estque hoc medicamentum praecipue Illust . dominationi valde conveniens, quae solet incredibiliter a quibusvis pharmacis abhorrere. 6 s. Summopere item profuit, & conservavit abdominis temis o a. periem naturalcm Emplastrum excellens, quod continud ventri ap- α ' plicatum gestatur, & sic componitur.
Ruta, ab Inthii, an . m. q. mencha cruciata magorana an .m d. Hor. Camomilia Romana,m. h. Hor.Meliloti Romam, flor.a-rbi an. m.j .flor. rarismarini m. s. seminis cumini, anu oeniculi,
uauci an. 5 ubaccar laAra j j. cario 'storum, galari an. J S. Omnia pulverizentur , sed non cribrentur,deinde inspergatur panno laneo coloris ostrini ad magnitudinem ventris praeparati, imponaturque gossypium & irroretur ol. sic m. anethi destillato, iterum desuper inspergatur pulvis,-irroretur ol. sem. anethide- stillato, tum supra sindone rubri coloris cooperiatur, & s. a. Consuatur saepius filum traducendo. Quoniam verd sua natura hepar calidius existit, poterit hic sacculus in ejusdem regione parum abscindi aut relecari ) ne jccur offendatur.3 6. Ad renum calorem & tormina inuncti sucrunt lumbi. Ung. rosacco , & exhibitur sequens pulvis valde temperatus. catinium . Oc. cancri superporph risem laνieatorum, lapidis Iudaici similiter praeparatian. 5 h. intestinorum lupisiccatorum S j.
Seminu amsi, nucis moschata, cinnamons an. 5 S.
Omnia resigantur in pulverem subtilem, cujus sumantur singulis vicibus 3 j. cum aq. parietariae. J ii. & parum sacchari, aut cum