장음표시 사용
401쪽
Z1irrhae L. f. Prius Mercurium in mortario marmoreo unam cum adipibus
subigere oportet, commiscere & mortificare ut Vocant) , posteaque addenda sunt reliqua, donec acceperint unguenti consistentiam : Minuenda quoque est pro exigente patientis necessitate, quantitas mercurii, aut insuper adjungenda alia corrigentia, uti sunt Mastix, Ladanum, Styrax, Unguentum marciatum, Ol. Therebinthinae similiaque. 3 i . Poterit etiam loco prioris unguenti, haec minor formula parari. Axungiaesuillae, anatis, ung. marciati ana j. Οι. Lilior. Dicae, a. 5. ij. Argenti viυi A. Vj. Thuris albι GMastiches, Utharrarit,auri, Salviae,Stoechadosa. 5. j. S. - . Utin. 5. ij. Ol. Laurini E. iij ex quibus omnibus fiat unguentum.
3 Is. Multi sunt, qui ad profligandum morbum Gallicum
utuntur suffumigiis, quorum usus est omnium praestantissimus& incomparabilis , si quando laboratur de fluvio capillorum : nisi robustioribus. Estque hujus medicamenti basis cinnabrium, quod est mercuriale , proindὸque juxta vires patientis nunc augeri nunc minui debet, additis Correctoriis sequenti consimilive formula.
-Cinnabrii S. iij. Myrrhae, Aloes, Nuris a. 3. j.
Suraeis calamitae, Benzoim a. 5. h. Contundantur omnia grosso modo, ejusque pulveris una vice Ladhibe pro suffumigio, nunquam tamen niti debita corporis praeparatione praemissa. Utendi vero modum sive unguentum sive iussi migium describere, supervacaneum existimo, cum sit quotidianum Chirurgorum opus; quos tamen monitos velim, ut inter ungendum abstineant a praecipuis & nobilioribus corporis partibus, capite videlicet, corde, abdomine, corvice, Ventriculo, pudendis, & tantum artubus extremis brachiis & foemoribus un
402쪽
ΟBsERVATIONUM. L i B. II. 97rguentum adhibeant. Observaturque nunc temporis in Gallia hieprocedendi modus, ut per triginta dies utantur decocto ligni, deinceps aliquot diebus unguento mercuriali, donec effectus se prodeat si ve per os lalivando, seu per sudorum, seu per alvi flu
3 i 6. Solent quoque, praemissa purgatione, Emplastra appli- E- cari artubus , praecipue iis , qui nequeunt domi se continere, '' 'sed necesse habent aut proficisci peregre, aut in publicum prodire, volui itaque celebrem formulam adjicere Unguenti de Ranis dicti. OI. Camomissae anethini, Dicae, Litiorum alborum a. S. j. Axungiae suillae, vir utinae a. E. H. Euphorbii s. h. s.
Thuris 5. IV. Ol. Laurins 5 vj. Pιnguedinisserpent nα 5 X. Ranas viventes n. iij. Lumbricorum vino lotorum A. I . Succi rad. Ebuli, sucei rad. Enuia a.Ij.
Schoenanti, Stoechados matraearia a. m. s. ι
Decoquantur simul, donec vinum fuerit absumptum , postea exprime , & exacte cum expresso misce Lythargyrii auri S. H. cerae mundae. q. s. cum Therebinthinae 3 j dein ab igne aufer, in eoque dissolve Styracis liquidae 3 vj. di cum parum resei Xerit, Mercutii mortificati, saliva jejuni hominis.h. probe misceto, &s. a. fiat Emplastrum, quod efficacius erit, si addideris ad huc ἶ. j. Mercurii. Potest hoc emplastrum confici absque admixtione ranatum aut pinguedinis Serpentinae. 3 i 7. Quod si huic Morbo grave aliquod symptoma superis veniat, necesse est peritum Medicum advocare; nam quod con- cernit faucium aut gingivarum exulcerationem, ad eam supra in Trachatu de Scorbulo descripta sunt Gargarismata, pulveres, unguenta & similia. 3 18. Insuper, possumus quoque subitaniam illam salivatio nem, quae e faucibus &ore, una cum in ligni pituitae copia profluit, minuere usa Pitulae Cocchiarum, E cujus 34. formentur pili. n. vij. aut S. iij. Diacarthami plus minusve, pro statu patientis,
403쪽
6 19. Ad motus impotentiam , hoc quoque unguenta . a. tum justo tempore articulorum adhibitum summopere condu
U. Saponis Veneti iij. Ruas dissolve ins q. a'. vitae, Lumbricorum terrestrium vino sitorum , eontusorum O. per seraeeum tralleolorum iij. Euphorbii, Castorei ana 5. h.
Mais. 3 et O. Ad alia ulcera seu affectus in hoc morbo valde condu cit Oleum Sulphuris &Uitrioli, ubi acrimonia fuerit jum tem-
' perata per additam aquam pro mali exigentia. Potest etiam parari lixivium e decocto ligni indici, in cineres redam, & cum ' . aqua aliquoties percolati, quo gummata & Tubercula mane de vesperi laventur. 6 χr. Ulcera quoque maligna & putrida seliciter mundantur νηορ- pulvere rubro Mercuri HI ,. dicto Praecipitato, estque excellens' admodum, modo rite paretur. Rus autem praeparatio talis est. . Mercurii & aq. fortis. s. regiae ana partes aequales quanquam alii plus aquae sumant) inde intracto, usque dum Mercurius probe fuerit dissolutus& per aquam di spersus, tum inpone cineribus ealidis, donec aqua tota exhalaverite licet etiam matractum imponere igni lento, illumque parumper augere, donec aqua absumta suerit & exhalaverit, dei n matractum seu phiola est rumpenda, &asservandus pulvis ruber, qui tunc vocatur Mercurius praeeipitatus: quod si vero nonnulla grana Mercurii, nondum soluti, remanserit, iterum igni imponemus in cacabo aeneo aut terreo, & sinemus evaporare. Si vero adhuc melius Mercurium praeparare quis velit, abluendus ille est, & infundendus in aquam rosaceam aut plantaginis, deinde in aenaea olla igni imponendus probeque agitandus usque dum exsiccetur. Aliqui aurum merum admiscent Mercurio, infunduntque simul aq. regiae, relinquentes donec fuerit plane solutum, & Mercurio bene permixtum, deinde supra ignem evaporant, uti superius dictum, & ad pleniorem correctionem super affundunt aq. vitae, donec aqua ea a pulvero tingitur, deinde at rolaceam affundunt, & super ignem lentum, spa-Diuitigod by Corale
404쪽
Ons ERVATIONUM. L 1 B. II. 973 spatula tantisper circumagitur, dum nihil Mercurii appareat, &pulvis plane exsiccetur. 9 L 1. Si aliam desideras artificiosam sermulam praeparandi Praecipitatum, invenies eam in libello Fallopii de Morbo Gallico.
9 Σ3. Hujus bene praeparati & purificati pulveris interius dantur 3. aut Φ. imo F. grana, habita ratione aegri , cum B. j. aloes ro- satae, aut pilular. aloephanginarum, aut pil. de Masticho, sermantur inde pili. n. iij. cum paucis guttis aq. cinnamomi. Hujus Praecipitati similiter usus adhibetur in Pelle, una cum optima Theriaca. Novi quendam , qui junioribus gr. j. provectioribus ij. gra. praebebat, non tamen jejuno existente homine, sed oportebat patientem prius assumere panem butyro illi tum , deinde pulverem butyro permixtum, cum buccella panis assumere, aut cum butyro subactu ni in recentis ovi vitello absorbere , postea assidere igni, exspectareque sudorem, eaeteramque secuturam operationem. Plurimi miscent gr. Iv. Praecipitati cum S. IV. sacchari rosacei, sicque patienti a Peste infecto, exhibent, Hoc autem medicamentum operatur tum per inferiora tum per se periora : Et cum venenatae sit indolis, putant multi inter doctos, illud aptum natum esse ad educendum secum venenum pestilens seras: simili ratione uti Galenus Theriacam scribit facere, quamquam cam ingrediantur viperae venenatae. Celeberrimus Medi cus Gabriel Fallopius, in dolore Ischiatico, pro secreto habuit, si B j. musterdae cum gr. Iv. Praecipitati pauculoque cinnamomicum jusculo calido offeratur patienti, modo is ante comederit aliquot ova sorbilia. Eodem modo Praecipitatum etiam, uti superius dictum , hoc tempore in Morbo Gallico saepius praebc-tur, uti ante plusculos annos saepissimh in Italia fieri solebat. Estque hoc idem Arcanum, quod a Paracet sistis nomine Turpet hi ris, Mineralis fuit occultatum. Nonnulli ex eodem paratas pitulas exhibent mand , alii vespertino tempore, etiam vel paulo ante vel post cibum , prout a suis cuique persuadetur magistris. Succedit ad ejus ulum vehemens di arrhoea, ut etiam nonnunquam sanguinis fluxus subsequatur, quam excipit insignis vomitus &
9 26. Quandoquidem igitur apud quam plurimos do. Fos & Celebres Medicos Mercurius habetur &aestimatur pro summo Mysterio
405쪽
sterio & veluti antipharmaco, non solum exterius applicatus, sed& interius exhibitus, adversus morbum Gallicum tandem eouL. que devenit hominum industriorum experientia,ut etiamElectuarium ex eo confecerint, hujusce g. iij. singulo mane de vesperi exhibuerunt , fuitque brevi tempore patiens a morbi Gallici tuberibus & ulceribus lanatus. Hinc quoque contingit ut validae pitulae ex eodem fuerint paratae quas BarbarosiaTurcici Imperatoris Archi thalassus Regi Galliae primus transmisiit, unde & nomen suum, pili. Barbaro lsae, traxerunt. Possunt autem sequenti modo parari. V. Vercurii 5 iij. tere eundem super porphyritem eum sueeo Limonum aut arantiorum, donec Guercurius taliter fuerit extinctus, ut amplius internos non possit. dein adde Rh barbari, Agarici a. 5. b. Myrrhae, Iastiches a. 5. j. Cinnamomi, Gartophyliorum a. B. i. Omnia misceantur & incorporentur in massam pitularem eum Thopebinthina Veneta, ὸ cujus 5. j. Formentur piluia IX. Capiat principuo pitulas iij. Dein, sedpro morbi conditione, S. s. Tandem, B. h. habita semper patientis ratione. Usus harum pilularum esse in malo Gallico inveterato, aut cum adsunt ulcera in collo aut palato, aut cum patientis nolunt subire curam quae per decoctum ligni fit: possumus tamen aliquid praecedenti compositioni adjicere aut demere, eapropter describam adhuc duas formulas, quarum prior purgantia habet admixta, posterior non item, . t Mercurii 5. V j. Rhabarbaris. iij. Farinae Tritici 5. h.
Praeparandum est Mereurius, ut supra dictum, cum succo Limonum, postea adde farinam tritici, & tere ulterius, & sensim permisceto reliqua ingredientia. Altera formula talis est, . C Vercurii in ar. Salviae extincti)j. Sem. papaveris nigri S. iij.
406쪽
O A s TRVATIONUM. L I B. II. 97sFormenturque pitulae exiguae quod si post earundem usum dolor aliquis corpus exagitaverit, assumendus erit haustus purgans.s et s. Tandem etiam repertae fuere & in dies reperiuntur eximiae praeparationes E Mercurio a Chymicis adversus hunc morbum , & alias quam plurimas aegritudines, uti est cinericeus pulvis, dictus infercurius Diaphoreticus , cujus paucula grana sud rem feliciter promovent. s 16. Expertum quoque est in hoc morbo, praecipue vero
cum externa ulcera aut tumores adsunt, vitrum Antimonii, si 3. . fimo. aut Φ. grana cum conserva rosacea patienti exhibeantur. Etenim ς'
ulcera Cacoethe post ejus usum apprimὶ mundari incipiunt: Sed ratum quia ejus operatio est paulo vehementior, ideo praestabit ψ. grana ejusdem Antimonii in duabusCochlearibus vini per noctem infundere, & mane per linteum nitidum transcolare, atque colaturae admiscire parum aqua cinnamomi, quod patienti tum praebeatur. Alioquin est Antimonii usus in variis morbis, & in prima Pestis
invalione licet exhibere gr. Iv. ejusdem cum 5.j. Theriacae optimae, aut consectionis liberantis; attamen oportet vires adhuc
sint constantes. Insuper pulvere antimonii praeparati uti possit-mus in Ulceribus malignis, sicuti Saccharum Saturni, quod nihil aliud est nisi pulvis albus ac dulcis paratus h plumbo in aceto destillato dissoluto) magno cum fructu ejusmodi externis malis applicari potest. s 27. Alia quoque via est, hunc Morbum curandi, persu T-
migia, ex cinnabari atque adjunctis. Et quamvis sit remedium violentum, licet tamen eo uti satis tuto, praesertim in tribus casibus, primo, cum volumus praecavere defluvium pilorum, nihil enim e Scacius ad hoc quam unguentum mercuriale,& sussi migia,
quandoquidem decoctum ligni aut sar separillae nihil huc faciat,
nisi longissimo temporis spatio; secundo, cum ulcera depascentia,& maligna adsint; tertio cum in hoc morbo oculi Machryonationi us vel granciis exulceratione infestantur. Utendi verb modum unctionum & sussimi orum nolo hic adseribere, partim ne imperitis ansam praebeam his tam periculosis remediis abuti, partim quia est quotidianum Chirurgorum ossicium, quos tamen monitos volo, ut inter inungendum abstineant a partibus corporis praecipuis, capite videlicet,corde,pul monibus,stomacho, pudendis,quae s. is. omnes a Mercurio laeduntur, & in essectus insanabiles conjiciun-
407쪽
JOANNis WIERI tur; sed ut solummodb ungant brachia ec semora. Neque etiam particulariter hic memini Bubonum, gonorrhinae, pustularum similiumque; qui enim perfecte de his agere institueret, integrum
librum conscribere necesse haberet. 3 18. In catalogo accidentium Morbi Gallici, non possum non commemorare inauditum & intolerandum malum, quod milites Hispani in nostram inferioremGermaniam,cum aliis quoque per- -- petuis nobis'; improbandis novitatibus, ultimo suo reditu intule. runt, communicarunt: Vocatur Formica,estq; venenatus malignus& contumax Serpes sive serpigo; sumit autem initium a verendis, progreditur ab iis per universum corpus cum doloribus & intolerabili pruritu, nominabo itaque Formicam Gallicam, Teuto. nich Zitterseben, sive Flechim. In quantum vero hic morbus cum o Gallicohabet quid commune,ejus curatione per interna desumere, ... possumus ex Tractatu praecedenti. Exterius verb corpus inunge. Mareo. mus lixivio e ligno Guajacino parato aut oleo Guri acino parum. per correcto, hoc est leniore reddito per additionem aquae cujui mentio facta est in Historia Scorbuti ad luxuriantes gingivas Alioquin valde etiam prodest aqua plantaginis, cui in mortario adjungatur tantundem aeruginis & sacchari, donec mordacitatem possideat exiguam : Uocatur haec aqua a nonnullis aquιδ Caααo; sed & alia conficitur ejusdem nominis, quae etiam hui intentioni inservire potest, ex isti. aquae Ligustri, aluminis 3 id& parum aeruginis : insigniter medetur tonsillis collique inflammationibus: possumus re sic exigente, aliquot grana sublimati eidem addere. M ' 6 19. Conclusonis loco duplicem hic addam Cautionem. Prima est ne quisquam, qui Gallico morbo sit infectus , curam subeat acidularum , sive Spadanarum , Birchenialdianarum, sue Schoalbacensium , aut quarumvis aliarum. Neque possum satis mirari, haud paucos doctos & pro x viros, tantum habuisse de utilitate harum acidularum, nulla tamen suadente id experientia) conceptum, ut etiam statuerint esconducere ad quorumvis morborum sanationem, atque etiam lbris suis inserere non dubitaverint, ut post expurgationem coiporis per pharmaca, acidulas mane & vesperi biberent aegri, istud orem promoverent, simili modo uti fit in usu decoctiligi Guiaci aut Zarsae-parillae. Proverbium est , tam tritum, qua
408쪽
veritate munitum e Sit modus in rebus; fateor enim praestanti Lsmum Dei donum esse acidulas, easque ad quamplurimos morbos sanandos , ad miraculum usque conducere, praecipuε iis prodesse, qui ex vii cerum dyscrasia laborant, aut intemperie ventriculi frigida; & hepatis calida, unde contingit vapores multos cerebrum petere, & catharrates morbos progigni: Item juvare eos qui calculo renum & arenulis tentantur, aut morbis lienis , febribus erraticis, venarum obstructionibus , imbecillitate virtutis retentricis , & ab eadem pendentibus debilitatibus: Sed ita res se non habet in morbo Gallico, propter antipathiam quae inter aquas has & morbum intercedit: Etenim acidularum virtus maximam partem pendet ex vitriolo , alumine, ferro, sales milibusque, quae omnia mineralia habent facultatem adstringendi; quod ex eo patet, quia ventriculum roborant, appetitum acuunt, dysenteriam & diarrhoeam omnem listant, dc insuper notabilem pectori angustiam concilient , quapropter neque asthmaticis conducunt, nisi sorte angustia ea procedat a catharris a capite decidentibus: Similem ob rationem acidulae malo Gallico sunt adversiae : insuper lues Gallica curam postulat a centro ad circumferentiam, & selennes atque insignes evacuationes per secessum , sudorem corporis , & salivationem : sed acidulae utplurimum suas operationes perficiunt per vias urinae, auferunt obstructi onem venosi generis temperantque intemperiem viscerum tum calidam tum frigidam. 6 3 o. Altera Cautio est, ut in morbo Gallico vitentur thermae, seu balneae aquarum calidarum,quoniam aquas non feri,ur testatur experientia, propter actualem suam humiditatem, quod inde patet, quia specificum Gallicae luis remedium est virtute exsiccante proditum, sive ea per accidens sive per se rebus aut medicamentis insit.
409쪽
PESTILENTIE TEPIDE MICA TUSSI,
ΩM Anno I s 8 o. universam fere Europam invasit. Rioni Libro harum observationum morbos nonnullo Pestilentes descripsimus, qui regnabant aut in nostr: tantum regione aut in vicino Belgio, sicut etiam suo tempore Hippocr. descripsi in sua regione grassantes lues& inter alias etiam lib.v I .Epid. sect. 7., meminit cusiusdam Tustii Contagiosiae. At vero Anno xy8 o. universalis, pestilens& rapidi Tustis non Belgium solummodo aut Germaniam sui quidem contigit in sudore Anglico) veruntamen universiam Europam brevissimo tempore, & subito invasit & peragravit: Qualis cum hacte nus nefando quidem fuerit intellecta, & cum praecedentibus morbis magnam gerat assinitatem, operaeprecium erit, ut posterita fiat ejusdem particeps. Nam omnes hi morbi ex una eademqucausa originem suam habent, videlicet ab Epidemico Catarrno
ab quem profluxisse consentaneum est ab humiditate aeris nimia causata a superiorum annorum ventis meridialibus de occidentalibus, subsequento per totam ferε aestatem Euro, comitato a calor siccitate , & serenitate aeris continua , quod uberrimus vinproventus & natura abunde probavit, cujus tanta fuit praestanti tempore autumnali, ut a longo tempore ejusmodi non fuerit visa
Et lac aestate adulta & autumno praedicto Tussis saeviit, Scircaequinoctium autumnale praecipue grassari coepit. Statim a principio adfuit incredibilis capitis dolor & febrilis calor, attamen abset remebunda corporis concussione in quamplurimis observabatuinevitabile dormiendi desiderium, sicut in peste : Alii contra cortinuis vigiliis torquebantur & impotentia indormiscendi: Hoc vestigio excepit tussis arida, pectoris dolor, sed praecipue medis stini seu menbranae dividentis cavitatem pectoris in dextram lsinistram, & tandem rhonchus, ut in moribus dis : Er quanquaiia tussis paucos saltem dies affligeret, permansit tamen rhonchiPt
410쪽
Ons ERVATIONUΜ. LIB. II. 979 per quatuordecim dies. Plurimi in sudores solvebantur, & hi
trium aut quatuor dierum spatio a morbis liberabantur, nec multum tussi ejiciebant, sed causa morbifica expellebatur per habitum corporis seu externum opus sudoris. Alioquin ordinariὸ circa quartum diem expectoratio subsequebatur, & serὲ omnes sanitati fuerunt restituti, adeo ut ex mille Vix unus interierit, iis exceptis , qui vel apostemata occulta intus in corpore latentia habe hant, aut quibus prona quaedam materia hepati aut cuidam viscerierat impacta, aut qui venefectione usi sunt. Nam penes nos Germanos, proh dolor, prava ea consuetudo invaluit, quamprimum morbus Epidemicus regnare incipit, sive novus ille sit, sive communis, venam pertundere : & siquidem tussis conjuncta fuerit, bibunt decoctum pectorale, ex hyssopo, ficu bus, seminh foeniculi disimilibus paratum, quod si malum cessaverit, bene quidem , in
Nomine Domini; siverhnon, dicunt, oportere morbum sinere suam absolvere periodum, nullum aut parum admodum remedium assumendu esse, quoniam putant Medicos, eam aegritudinem non cognoscere, δέ hoc pacto multi abeunt ad plures.s 2. In hoc malo curando, siquidem mihi obvenerit, nemini jussi venam aperiri, ob rationes praecedenti libro allegatas, &etiam experientia edocti sumus, omnes fere ei, quibus sanguis fuit detractus, fato cessisse. ae res fortasse in causa fuit, quod in Italia & Gallia plurimi mortui fuerint, aded ut audiverim Romae ultra χocio. mortuos fuisse,proculdubio duplici de causa, tum quia Medici Itali mox, & sorte nimis praecipitanter suaserintvenae semonem, non attendentes ad venenum & ardorem conjunia
chram, tum quod adjuncta febris in regionibus calidioribus graviora & periculosiora symptomata prod uxerit, quam apud nos. 3 3. Quantum vero ad Purgationes attinet, hunc ego methodum observavi, quod illis non indifferenter in omnibus, sed in plurimis usus fuerim non tam i ante quartum diem, postquam ex variis mutationibus symptomatum cognovissem, quod materia inciperet furere tum enim exhibui Caussae recens extractae, J.j. aut Mannae in aq. hordei ct decoctionis Polytodri, 3. . s. a quo non tantum causa materialis imminuebatur, sed etiam expectoratio promovebatur. Praeter hoc etiam mox in principio Antidotum e hibui, veneno refragans, sequens vero mihi probatum. H. Methridasn optimi, g. s.