장음표시 사용
411쪽
Boli Armeni orientalis, aut quod nune in Misenia reperitur, Seor ii, δρramni Cretici, rad. Scortaenerae , aut ejus loco Vincetoxici ana 3. j. 'Corticum eiret,sem. Card. bened. ana 5. s.
Omnia contundantur, re cum syr. papari rhaeados redigantur in formam electuarii: Equo assumatur 3. j. s. Plus minum: Pro constitutione aegri cum aq R. cyani seu rhaeados ludor exspectetur. Similiter pauperibus exhibui cum felici luccessu tantundem th riacae diatessaron quae paratur ex Gentiana, baccis lauri, myris rha & aristolochia rot. quibus ego solitus sum addere diptamnum, carduum benedictum & carlinam.
ς ι. Hoc praemisso, decoctum praescribo pectorale, quo singulis diebus bis terve utatur patiens, hujus aut similis formulae. . Radie. EUngi , Tussidetinu , altheae , labri Veneris. ana S. s. Scabiosae ,scordit, eardui benedicti hordei hybernalis, IuD-
Liquiritiae. 5. H. Omnia coquantur in mensura aquae, ad consumptionem quartae partis, postea coletur absque expressione, & tum adde h. s. aut iij. sympi papaν. rhaeados. Aut si materia jam si expectorationi apta, licebit ejusdem loco accipere strupum scabiosae : Et ad promovendum expectorationem Iussi die noctestue ut assumerent syrupum papav. rheados, qui etiam solet sudores ciere, interdum praeseripsi Loohe papavere,aut Looh e psyllio praescripsi itidem potionem vespertinam ex raparum succo cum sac- charo, non sine utili successu.* s. Et quandoquidem multi aegri dormire non poterant, di interim prae sti torrida nihil exs bunt, e B. s. pitularum mearum descriptionis de styrace formavi pil .num. . & exhibui vesperi tribus post coenam horis. H. Styraeis Calam. Meei liquiritiae, Rutae, Wyrrhae, Opii ana 5. s. Craei. 9.j. Redigantur in misam eum s . papav. rheados, quae asservari poterit per aliquot annos. '
412쪽
Ο a s E R v A TIONUM L 1 B. II. 981 Magna sanh utilitas ex usu harum pilularum extitit, nam &soninus fuit conciliatus, & dolor capitis imminutuε, & materia in pectore contenta ad maturationem perducebatur. Nihilominus pro eodem scopo sequentem emulsionem cum fructu exhibui tribus a cibo horis . . . Amudatorum dulcium exeorticatorum, δ. i. Sem papa v. albi 5. H. Sem. frigid. maj. a. 5.j.
Omnia contundantur minutim , posteaque per seinceum ranseola eum L. iU. aut V. aq. hordei decorticat;,
adde g. j. a r. rosar. O 5. iij. manus Christi per
3 6. Sed quia aegrorum plurimi nihil ex pectorabant, ii maxime, qui in sudorem erant proclives, eo in casu matutinis horis sudores excitavi haustu calido ex partibus duabus aq. hordei, uno vini & duobus cochlearibus sacchari albissimi. g . Exterius praescripsi proditioribus inunctiones exol. amygd. dulc. pro pauperibus vero butyrum recens mixtum mucilagine semin .lini. Quod ad potum spectat, non omnes interdixi vino promiscue, attamen majori parti, iis maxime, quibus febris ingens adfuit.
IscE gravi stimis, periculosissimis & hactenus in Germania inauditis morbis adnumerari equidem debet lues illa pestilens& horribilis, quem vocant Sudorem Anglicum, cui hoc nominis inditum fuit, quoniam anno I 86 per universam Angliam, cum miseranda consternatione, propter subitaneum mortis periculum, & inexpertam morbi indolem terribili modo infestavit. 6 2. Principium tale fuit, quod homines, qui belle valere videbantur, veluti in i ctu oculi ita incessebant summi dolores cum incredibili calore & anxietate circa stomachum & caput, subsequenti foetido sudore universali , siti inexhausta , di virium naturalium dc vitalium dissipatione,spatio2 horarum moriebantur.
413쪽
. I o A N N I s W I. R r iam 3 3. Causam nonnulli retulerunt in continuam de excederit: ' tem humiditatem aeris Anglici, quae sanὸ opinio meo adversatiat judicio, sic enim& antea &post hoc tempus idem morbus ibidem
regnasset, cum causa semper praesto sit. 3 φ. In Anglia tali utebantur praecalatione, Quisquis isto moriabo corripiebatur, si interdiu, mox vestibus indutus ad sudorem se componebat: si verb noctu lecto decumbens invadebatur, E vesti- io bene cooperiebatur, ad sudorem proclivius evaderet, & frigus edulo arcendum. Nam si aer frigidus accederet, tam periculosum habebatur ut h centum vix unus evaderet, aut semel terve recidivam patiebantur, tandemque moriebantur.3 s. Licet vero hic morbus postea per Angliam ulterius fuerit sparsus, placuit tamen omnipotenti &justo Deo eodem flagello subith & vehementissimh castigare dum pri md maritimas Belgici contermini partes, & deinde & paulo post quasi per tempestuosum turbinem ab occidente, Germaniam Anno 1 92. assiuvit, atque ita in circumjacentibus regionibus, ratione improvisi amatus ec invasionis, partim ratione subitanei periculi mortisque praesentaneae, partim quod anxietas in ejusinodi novo morbo adhuc dum
comperta non euent, maximus error & Consternatio oborta est.
6 6. Sed morbus in sua essentia, quantum equidem indicare
E=M M pQMumus eX symptomatis & circumstantiis, est Ephemera sive ze.. D-r AE estiunt, quoniam spatio 24. horarum aut remittat, aut ae- gro animam extinguat. Quanquam eruditorum plurimi hunc Fe, is morbum revocaverunt ad febres Graecis dictas Tniades, in quibus continuo sudore ac madore corpus quidem consumitur, artamen non ad eb venenum ejusinodi lethale ac praesentaneum, ut
nominatim quaedam pestilens plaga sit a Deo immiscus procul q-mni dubio. ε 7. Hoc venenum pestilens &subtile admodum primam s dem suam figit in Spiritu vitali, seu vitalibus viribus cordis &sc porro accendit corrumpitque sanguinem humores corporis, ubi tamen obluctans natura valde conatur hunc perniciosum,
hostem quam citissime a se propellere, & secundum robur facultatum naturalium hostis citius aut tardius superatur & expellitur ; quod si e eadem nimis fuerint debiles, aeger interit: Et scuti maligni isti morbi, quos acutos vocant ;judicantur Critice, die φ. 7. 9. II. I . II. χO. , aut et . sic in peracuto hoc mor-- bo
414쪽
Ons ERVATIONUM LIB. II. 983bo in paucissimus hohis ejusmodi Judicium decernitur, ut deinceps patebit. 6 8. In hisce nostris regionibus invasit morbus potissime cum
frigore aut horrore, durante per mediam horam & amplius , &cum magnis torminibus circa diaphragma& inguinis partes cum palpitatione Cordis, & tam Vehementi Virium jactura, ut aeger, pedibus vix posset insistere, aderat etiam nonnunquam dolor capitis & vertigio, non 'unquam , licet rarius, superveniebat etiam vomitus sanguinis nigri, aut bilis. Nonnunquam morbus subith invadebat tempore somni, aut 'tim ab eo, subsequente mox c
lore, eodemque tempore per universum corpus, maxim E in Thorace , erumpebat sudor copiosus dc graveoleus. Et sedulo adhibebatur cautela, ne aer frigidus, ullo modo ad aegros pertingeret,adeo ut urinam in lecto decumbentes reddere cogerentur, nec etiam pulsum explorare audebant, si etenim frigidus aer corpus tangeret , metuendum erat, ne sudor ille venenatus erumpens intro recederat versus interiora, & mortem causaret. Nonnullus venenatus ille humor per urinas exit. Ordinariε autem durat vis hujus morbi circiter et . horas, interdum deciditur citius, videt.
I . aut II. aut ΣΟ. horis. Uertim in nonnullis morbus & vens
num adeo erat potens, ut spatio, 6. I. aut 9. horarum exspi
6 9. Sed praesertim magna cura est adhibenda, quando aeger sub invasionem morbi e vestigio calefactum lectum ingreditur, Sestragulis, ad evitandum frigus ambiens tegitur, ne stragulis nimium onereturri recordor enim, quod multi astragulorum pondere nimio fuerint, excalefacti, sun ocati& mortui fuerint. Modus itaque hac in re adhibendus est, juxta uniuscujusque complexionem & qualitatem; tegantur autem magis circa pedesque quam corpus, quod moderate, uti & caput tegendu est: & si patiens iusterutro latus volvatur, oportet ut astantes diligenter prospiciant, ne stragula alicubi hient, adeoque aer frigidus corpus attingat: Neque verb rari quid est, aliquos robustos & validos ante praestitutum& debitum tempus a sudore surrexisse & tamen sanitatem recuperasse, sed hoc absque insigni periculo non fit. ε Io. Praeterea, etiam quamdiu durat vis sudoris foetidi, nec manus detumescunt, nec symptomata cessant, Oportet a somno absti- .
aere, eiq; resistere vel piis colloquiis vel aliis licitis mediis: Nihilo- viiiiii minus υ
415쪽
minus ab hoc rigore aliquid licet remittere seu dispensare, modo
somnus nimis diu non potrahatur, etenim hoc morbo laborarites ordinarth somno profundo detinentur, a quo metus est, ne veri E- num istiusmodi interiora versus aut in caput proserpat, pro dia Catque phrenesin, quam excipit morbus comitialis & tandem mors.
g i i. Postquam igitur sudor,cordis palpitatio & anxietas cessaverint, & patiens aliquod levamen persentiscit, ejusque manus, quae
durante morbo intumuerant & obriguerant, iterum detumueruntdc ad naturalem statum redactae sunt, detergendus ante omnia sudor est linteis calefaetis, indusiumque calefactum induendum, atque ita sensim corpus denudandum, aliaque facienda, quae in
3 ι 1. Principalis causa hujus aegritudinis est Divina virga & poena , quandoquidem inauditis blasphemiis & peccatis iram Dei sa-
per nos concitamus, justus Deus etiam eisdem incognitis antea mediis utitur ad puniendos contumaces, & ad poenitentes castigandum clementer. Sicut idem, proh dolor, ultimis hisce depravatis & Terribilibus Temporibus singulis anniversariis, imo singulis fere diebus nimium & miserandum experimur & ad oculum videmus. Deus nostri misereatur secundum suam bonitatem infinitam, & ineffabilem misericordiam, & mala haec clementer a- Vertat,&abiisdem nos praeservare dignetur virtute sui Sancti Spiritus per Dominum nostrum Jesum Christum. 3 I3. Si vero naturales spectemus causas, quibus mediantibus Deus etiam sua opera hominibus ostendit, cum lues baec tempore autumnali & initio hyemis venenum suum quaquaversum dispersisset, qui proxime antecesserat annus, praesertim verb aestas valde fuit humida, & calor mediocris, talis verb aeris constitutio valde est noxia, & morbis generandis opportuna, praecipue pestilentibus contagiis & febribus, quod & ratio,& experientia quotidiana & testimonium Hippocr. Galeni & Avicennae satis superq; evincunt. Et in variis tractibus Belgii haec pestis incoepit praecedente crassa ac foetida nebula, &venenam suum dirum magis est udit, multosque interfecit, mediante calido humidoque Vento Meridionali, magnaque pluvia. s I . Signa morbi hujus cognosci possimi ex recensito initio; sed breviter talia sunt, Frigus & horror, sudor foetidus cum magna angustia & caloris sensu circum cor & pectus seu praecordia, etiam
416쪽
palpitatio cordis, & calor. Rubor & tumor faciei cum dolore capitis : multi etiam dolore lumborum tentantur, alii ventris, alii stomachi, alii aliis in partibus dolores percipiunt. g Is. Pulsus, uti dictum, raro potest explorari ob continuum Fusere. sudorem, sed eodem finito reperitur talis , qualis in fine febris ardentis, nempe sub digitis plenus , mollis, & undosus, interdum quoque color, varius & mutabilis, pro diverso aegri temperamento. Urinam inspicere & examinare propter rationes praedictas, non possumus, quandoquidem initium adeo est vehemens, & aeger in lecto cogitur decumbere, uti dictum. g I6. Quamvis autem hic morbus pestilens sit, non est tamen adeo contagiosus, quandoquidem ii, qui continuo aegris ministrant, non adeo a veneno hoc assiciuntur,atque ii,qui magnam sui curam gerunt, & longe recedunt, cujus equidem hac causa est, quod hi valde sint ad suscipiendum dispositi ratione constitutionis re temperamenti tales Videlicet sunt praesertim, plethorici,ventriacosi, & qui humoribus pravis scatent; tales etenim magno in periculo versantur, si contingat eos ab hoc morbo corripi. Juniores & seniores magis fuerunt liberi, prae aliis mediae aetatis hominibus, quos praecipuε lues haec invasit.
s 17. Ut igitur pergamus ad Methodicam Curationem, quo- ω με niam hic morbus est acutissimus, ideo ut veneno huic rapido occurramus illudque evacuemus extra corpus, vires cordis vitales conservemus, statim ab initio nulla interposita mora, dabimus se quentis Electuarii 5. ij. aut 5.j. s. aut 3.j., pro aetate, temperamento & viribus aegri cum haustu calido ex media parte aceti vini, altera medietate aqu. acetosae aut scabiosae, aut cardui bene. dii hi,aut melissae, & eo assia mpto agrum cooperiemus, & sudorem promovebimus, ut supra dictum.
By. Pulveris liberantis 5. ij. Elelua. Coralli praeparati, margaritarum praepa . ana 5. a. s. 'Corticum citri,radic. tormenti ana B. h.
Furum sulphuris 5. s. omnia redigantur in pulverem minutissimum, secum 3. h. s. Theriacae optimae, sFrupi ex acido citri q. s. ad pulverem excipiendae fiet optata.
s 18. Aliqui praebent smpliciter theriacam Andromachi,
417쪽
JOANNis WIERI alii ovum aureum aliaque antidota pro cujusque arbitrios i8. Similiter Salia quaedam utilia sunt, e. g. Sal absynthii Scabiosae, Card. Bened. quae hoc modo parantur, Herbae in cisasem se neres rediguntur ustione, tum affunditur aq. calida recens ex heiba destillata, aut aqua bona communis, stentque simul salii pehoram cum dimidia decoquunt) dein aq. filtratur per linteum&asservatur, tum verbalia denudaqua relictis cineribus affunditur, iterumque stent aliquandiu aut decoquantur, & aqua itii rum colata affundatur priori, demum nova solvens aqua assurditur, & ita porro, usquedum talis affusa aqua nullo sapore saso amplius praedita sit, nec in sapore aut colore alterata cern: tur. Postea aqua haec colabitur inclinando per fit trum laneutr eaque filirata aqua indetur vasi testaceo, imponaturque carbinibus , aut arenae cineribusve calidis & evaporetur, ita remnebit sal in fundo aut parietibus adhaerebit, quod in phila vitrea est asservandum. Hujus praebeantur gr. xij. Cum Ino albo, aut aq. Card. Bened. aut aq. Borraginis aut Scabio calida. Ualde utile est ad morbum, & sudorem promovet. Αmisceri etiam poterit syr. ex acido citri , aut Saccharum rsaceum. Etenim hae res valdh resistunt pestilentiae. Ex hoc ff.z le paratur etiam oleum valdh efficax. Etenim hoc sal primis dsolvitur in aq. vitae, quae bis terve in balneo Mariae est rect cata, ad abstractionem humiditatis aqueae. Cum hac Spir. ni sal istud putredini exponetur per x. aut 6. dies in fimo eqno, aut balneo, deinde destillabitur; sic prodit oleum, cuR. aut q. guttulae Cum aquis convenientibus seu potione exbitae potenter sudores movent. Licet quoque Sal istud igne sti calcinare, & supra porphyritem in subtilissimum pulverei conterere , illumque phiala vitrea exceptum aut indirum lchumido in cella suspendere donec liquescendo resolvatur in sistantiam oleo similem. P.,;.A. 6 I9. Paratur etiam commune decomam valdd prolicuc rasera. ad sudorem movendum ex milio , quod -in aqua eXcoqui
donec exterior pellicula abscedat. Huius decom sum iriij. , & vini albi generosi 3.3., miscae & sumat calidε. Jtur idem in febribus aliisque morbis in quibus sudores sciendi.
418쪽
6 Lo. Quod si sudor brevi non apparuerit, aegroto apponemus silicem aut laterem ignitum , involutum tamen prius linteis in a l. & parum aceti madefactis, aut pedibus applicabimus lagenam staneam , aut vesicam communem aq. calida plenam , & lintea calida circumponemus tibiis, & brachiis, aut umbilico, ut tanto citius prodeat sudor. 4 6 2 i. Eodem tempore dum sudor propellitur, utile erit con- servas & condira cordialia praebere, e . g. Saccharum perlatum seu manus Christi, conservam fi . calendulae, fl. Rosiarum, Boraginis, Buglossae, mixtam cum succo ribesorum aut berberis, ad gratum saporem conservis concitandum, & ut tanto
melius ingens sitis restinguatur, cui praecipue sedandae incumbendum est , in quem finem sum cre oportet pruna Damascena in aq. cocta, sapam, defrutum) aut rob. ribesorum, cerasia condita & exsiccata, aliosque fructus acidos rith praeparatos. Quod si a potu abstinere aeger non possit, tale Ju-Iep ad cor roborandum ac sitim extinguendam parari poterit.
1 t. Aquae Aeetosae , Scabiose , Card. Benedici. ana Iisia. f. iii S1r. de aeeido estri, de suere aratos ana 8. j. s. Quae invicem permixta, pro libitu patientis exhiberi poterunt ita
tamen, ut durante sudore, semper tepidus reddatur potus. In magna animi defectione parum aq. cinnanomi cum aq. rosa ea mixta poterit dari. g 11. Conducit etiam succus Granatorum, malorum aUrantiorum , quorum odor etiam ad cor roborandum essicacis. simus, ut est & mala citria, etiam aqua rosiarum cum pauco mixta, & spongia excepta sapius naribus admovea
3 13. Conducibile est, s duae partes aquae rosarum & una aceti cum S. j. caryophyllorum contusiorum , & tantundem ligni iantali ni continuo in cubiculo aegroti super ignem decoquatur , id enim recreat valde & adversus pestem prodest. 3 24 . Non oportet quoque cibum exhibere, quamdiu durat anxietas , praeter jusculum Gallinae , aut ex ovi vitello
419쪽
paratum, avenae aut hordei, aut ptisanam hordeaceam, cumisceri poterit parum vini ad virium conservationem. Pberi debet tenuis cerevisi adclaecata, aut aque hordei cui inccsint pruna Damascena & acetosa, omnia tamen haec sub declinanem morbi rectius.s Sub finem dierum majoris accessionis, post sudoi abstersum, & vestimentis indutis calefactis , & igni assidentes ibo probae digestionis & potu convenienti reficiendae sunt vire roborandae, si patiens sic postulaverit, qui postea iterum in lectmundum se conseret, & ad somnum se componet, qui tam continuabitur, uti tunc natura requisierit. s 16. Ad praeservationem hujus tam vehementis&venes morbi, eadem adhibenda quae in peste, de qua multa exstant corpus expurgandum a superfluis humoribus qui vero nimia morum saburra premuntur , purgari debent regulariter temperatum corpus suum conservare per bonam diaetam,&ad sus aeris contagium munire cor Vitalesque spiritus praeser Electuario, & quotidiano usu acidorum cibis admiscendorum. grat. Omphacii, aceti vini, succi malorum aurantiorum, aciae, uvarum immaturarum, ribesiorum : in stuper moderato usui matum Ex. gr. acinamomi, nucis moschatae, macis, cariophyrum,ZinZiberis,croci, rorismarini similiumque herbarum.
V Λ N qu A M origo affectus illius externi, qui Epelas dicitur, non sit recens, sed Antiquitati jaregni tus, & eapropter alicui mirum videri possit, sibi locum vendicare inter novos, incognitos & hanus non descriptos morbos; Attamen, quandoquidem ejus cui plane nova est, & minime conveniens iis quae a veteribus iret sunt, tum etiam, quod idem affectus in nostra Germania cur
melius & ccrtius a Mulierculis, quam a Medicis experientis Italis, qui E Graecis scriptoribus erroris sui circa Curatio fundamentum hauriunt: Necessarium duxi, etiam hujus mei
420쪽
O a s ER V A T I o N U M L I B. II. - 98 nem facere, & hunc affectum collocare in numerum morborum hactenus non e fundamento suffcienter descriptorum.
6 2. Apud Graecos nomen sortitur Erysipelatis , Belgisve laoosel Germanis Das Rotia , &in quibusdam regionibus,
quanquam non sine fallaci errore Carbunculi. Et quidem consentio plane in hoc cum veteribus, uti & modernis exteris & indigenis Medicis, quod hic morbus seu affectiis originem suam habeat ex inflammatae bilis nimietate, quae ad conservationem partium internarum, puta cerebri, cordis , & praecipue jecinoris, vi & ro. bore naturae venas, in habitum corporis, utpote partem debiliorem ignobilior & veluti Emunctorium expellitur. Sed hic insuper addam biliosum illum humorem esse acrem &venenatae naturae ut- plurimum;etenim hic tumor invadit improvis 5 & tanta'cum celeritate cum rigore & subsequente calore febrili, item glandularum inflammationibus & bubonibus, ut aliquis statim credat se Peste correptum donec malum hoc se patefaciat in tibia aliave parte cum insgni ardentissimoque rubore, sed exiguo admodum tu
6 3. Hinc equidem Tu moris tria sunt genera,Videlicet Erysi- o..ia, pelas purum, Erysipelas phlegmon es , & oedemat des, proveniens e mixtura bilis &pituitae salsiae, quanquam scriptores nostri plures recenseant species. Et licet ultima haec species non sit adeo frequens in peregrinis regionibus ; tamen Germani admodum
sunt eidem subjecti , ratione frigidae & pituitosae constitutionis.
6 . Ut hoc malum tuto curari possit, duo sunt scopi attendendi, primo, causa antecedens & affluens est, per derivationem alio ducenda, aut est plane tollenda & radicitus exstirpanda per evacuationem; secundum malum parti assectae inhaerens est discutiendum. Ad prius obtinendum Sonam, oportet instituere diaetam, abstinere a vino, bibendo ejus vice cerevisiam,aut aq. coctam, aut acidulas ubi ea haberi poterunt: vitare cibos qui calorem accendere in sanguine possint, E. g. aromota, sinapi, cepas dc similia, quae unusquisque novit. Deinde circumspiciendum,num patiens ma selit plethoricus, & venas habeat amplas ac tumidas & an bilis 'veatur a sanguine, unde oritur Erysipelas phlegmonodes communiter in Germanorum corporbus athleticis; Tunc vena He-patica aut Mediana dextri brachii est incidenda,neque tamen per-