장음표시 사용
391쪽
Ermis iste alatus, me es Diat posis, seu figura Ver-
caput collumque mium istorum Vernorum quos Ve- habet in circuitu nenatos esse arbitror. fuscum , qualis violaceus color , & non absque mitore quodam, a capite
prodeunt flagella duo longa ad digiti latitudinem , inter quae cornicula totidem acuta, parVa,
lunata , veluti forcipes minutuli. Alae ex virore obscurescunt. Sub alis desuper dorso anuli sunt colore discriminato, mo- db nitore virescenti, modo flavedine obscura. Uenter & pedes, capitis collique colorem simulant. Ventri tres piae-rumque pedes utrinque adhaerent longi, in medio articulis suis curvatis,ad articulorum in aliis formam. Quam diu juvenes sunt, colore sipectantur in universum
magis caeruleo. Accrescunt in longum ad binum digitorum latitudinem : crassescunt in digiti unius latitudinem. Reperiuntur in viis publicis Majo mense, videnturque esse ex cantharidum genere,
Veruntamen ego eos Venenatos esse censeo.
g 2. Habent magno quoque in pretio Di imarsi, sicut &West-phali, nec non & comitatus Techeinburgici incolae, herbam,
392쪽
Walchen baum. quam Malchenbaum linia digitant, crescentem copiose juxta arcem Tec elaburgum, Latini s
lanum 1omniferum vocant. Hanc tu iam cum cerevisa contra Varenos
aeger tam vehementi sopore obruitur, ac si cum morte luctaretur : sed per 2 .horas magna cura
a somno distinetur; quod nisi fieret, periculo non careret. Nam ex hoc potu visus mirificὸ obscuratur, sensusque ac intellectus per aliquot horas debilitatur : Quod tamen mirandum non est, cum herba ista supra modum assumta, venenosast, videlicet frigida in
tertio gradu, potentiam habens, gravem soporem inducendi, non tamen ita periculosum , ut opium solet. Uerum duro nodo . durus cuneus quaerendus is est.
6 3. In territorio BrunsNicensi similibus potionibus utuntur , quibus aegroti per horas circiter a . soporati quiescunt, opinorque e X eadem planta Malchenbaum d usta, potiones illas elixari. Neque mirum id videri ; quippe ego quendam ex meis novi, qui ad versus varenos, mane quidem vermes dabat, sub vesperam ver b, propter dolorum acerbitatem , Philonii Romani 3. j. praescri- P-bebat: est autem dicata confectio ista somno provocando, & dolori sedando.
393쪽
IOANNIs WIERI 4.. Alii omnigena medicamenta potus, pulveres, electuaria construunt pro diversitate regionum , multifariaque experientia& observatione uniuscujusque. Interea deprehendo plaeraque abs. que ratione, & legitima methodo administrari. 6 s. Qu3propter ego summa solicitudine secundum artis prae cepta, conditionem magni hujus morbi consideravi; communemque curandi usum expendi. Insuper & meam medendi rationem ob oculos ponere volui, ad liberum cujusque judicium, aut commodum, quo occasio detur , majori certitudine indagandi res illas per quas gravissimae huic ignotaeque& venenatae lui, certius ob viam ire, & auxiliari detur. Oiain 3 6. Ante omnia autem corpus, ut alias ustatum, expurgariis' convenit cum electuarii rosiati Mesues 3. vj; aut cum Diacatholici
ἔ- - j j: aut cum Diacartham i 5. H. Justulo gallinae,aut pisorum insullo permistis; vel si mavis radic. mechoacae quibusdam rhabarbari albidim & rhabarbari singui. 5. j. tenuiter simul concisiacum 5. ij. pulveris Sennae purgativi per noctem unam cum modico justuli insulsi, calido loco macerata, mane exprimantur. Deinde sequenti apozemate quotidie mane utendum.
. radicularum suceii , seu morsus diaboli j j.
Aristolochiae rotundae, S. iν. Salviae, betonicae, ana manip ., Abrotoni, rutae, pervineae, sabinae ana M. s.
Decoquantur simul in aquae fontanae dimidia mensura, aut j. xxxij. donec fere dimidium sit absumptum. De hoc apoZemate percolato & clarificato, sumantur quotidie mane circiter unciae quatuor; addendo quinque lumbricos anulum in collo gerentes, qui vino toti prius&contus, cribro cilicio simul transigi debent, . quo facto admisce theriacae optimae drachmae semissem, cinamomi boni 9. j. & sacchari quantum suavitas requirat. Potus iste quotidie taliter concinnandus, & bibendus est ad sudoris provo
g 7. Quod si cum praescripti potus usurpatione, radix Virunque hujus mali sudando nondum exturbata funditus, nec fatis per alvum subducta fuerit; tunc subsequenti decocto, quod simul mediocrem purgandi vim habet, pro ratione circumstantiarum, uti licebit.
I . Radie. polypodii J.j. . Salviae,
394쪽
ons ERVATIONUM. LIB. II. s63 Salviae, betonicae ana M. , Scabiosae, rutae, abrotoni ana M. s. Sem. anisi, sem. citri ana 5. V. Pa sui. Corinth. vel aliarum expurg. seminutim incisarum 3. Iv. Decoquantur simul in sontanae xxxij. dum tertia pars exhalarit, & postremd fol. Sennae selectae 5. x. additae , semel ebulliant, stentque per noctem bene tecta ; mane recalfacta, exprimantur valide; deinde novem lumbrici mundati, ut ante dictum, simul trajiciantur, addita sussiciente saccharis puri quantitate, ne potus corrumpatur. ue isto apoZemate per ternas auroras aegroto dosis calida propinetur, non tamen ut sudet. Quod si verti aegro dos sunica ad purgandum sufficiet : utendum erit sequenti, cum meliori formula :Iy. Pu .sennae purgativi 5. V. infusus in aquae beronicae j. Ersemis. Stet calido loco per horas xij. postea exprimatur valide adhuc calens, per cilicium, admistisque diacarthami 5. Iv. detur patienti totum una vice, calefactum in aurora.
g 8. Cum in Aprili anni is 69. mihi oppidum Moersam in
gresso puella adduceretur, quae Varenis correpta, membrorum debilitatem subito incurrerat tanto cum angore , partiumque eXternarum calore,ut nihil aliud ,quam intus acri toxico infectam suspicarentur : Consilio extemporaneo ac parabili, prout locis a pharmacopolio remotioribus fieri potest, succurri; &subscripto remedio juvi: videlicet lumbricos quinque eXpurgatos contritosque haustulo bonae mitisque cerevisiae percolari, probataeque theriacae drachmam dimidiam, cum cinamomi crocique & saccharis modico admisceri, maneque omnia potui calefacta dari, &insupersu- dari, nec non per aliquot dies usurpari, praecepi; ut ad omnium admirationem puella sanaretur.3 9. Si quando vero virus in singularem aliquam particulam decumbens apparuerit, solet multum commodi conferre, & auxiliari plantago cum sale in mortario lapideo trita atque superimposita. si io. Si qui etiam tumores in abscessus Versi,ex hoc morbo ad eruptionem se comparent: Dii marsenses chirurgi cataplasma formant , ex radicibus cicutae aquaticae, quam ipsi lingua sua maden-
dune ; Germani Masserschirting indigitant. Radices autem has stuppa obvolutas, sub cineribus assant; inde tusas melle permiscent
395쪽
so. I o A N N I s W 1 E R. 1 in cataplasma; persuasi vermiculos quos die Varen appellant mellita dulcedine illectos prodituros, & radicum veneno mori
6 II. Alii cataplasma aut pultem parant ex radicibus sigilli Salomonis, Germani Isseisibisurtet, di isti, aquae aut cerevisae incoctis, addentes aliquando radiculas dryopteris Dche am Germ. vocatae locoque affecto imponunt: Quia vero ex artis chirurgicae peritia, abscessias hujusmodi curari possunt, non putavi hac de re plura verba sacere., et L. Descriptio pulveris sennae purgativi Joan. Wieri, cujus ante mentionem fecit, ita se habet, in tractatu de scorbulo, p.79o. fol.sennae Alexand. Electae δ.I. Tartari albi S. IV.
Cinamomi, Gartophyli galangae,sem. anisi ava S., Diaevdii 30 s. Ex tritis mistis, cribroque cretis, fiat pulvis ex arte.
D hunc Tractatum de novis morbis , jure merito refertur praecipua lues , & horribilis poena pudendae libidinis , quam communiter Germani V cant Morbum Gallicum, quae circiter annum I 94..e Xoriri primum coepit, cum Carolus Rex Galliae potentissimo exercitu Ita iram ingressus, celeberrimam urbem Neapolim in suam ditionem redegit. Eo namque tempore suti scribunt autores leprosus Eques, pro sua satianda unius noEtis libidine, famigeratae Meretracis Ualentianae in Hispania concubitum, pretio O. coronatorum impetravit, ad quam postmodum alii libidinosi, impii, & brutales ingressi sunt tanto numero , ut brevi temporis spatio circiter *cio. tuerint infecti: quorum plurimi, Gallos in Italiam expeditionem sumentes , insecuti sunt, atque eandem hisce cimeliis ornarunt: Unde postea factum est, ut, retrocedente exercitu, & ad sua unoquoque loca redeunte, haec Italica Bellaria& Hispanica scabies inter alia de honestamenta , nobis quoque
396쪽
OBsERVATIONUM. LIB. II. 963 Germanis caeterisque Christianis nationibus fuerint transtri pia; a quibus per haereditariam ad posteros transmissionem non parum debilitata fuit nostri corporis constitutio; cujus clemenister Deus misereatur. Non equidem ignoro, alios, quos interest Leonardus Floravantus, in libro cui titulum iacit Caprieei
Medicinali, lonia alia ratione de origine hujus mali scripsisse;
sed quia brevitati nunc studeo , haec omnia suis relinquam autoribus. Similiter novus hic & foedus Morbus , nova eaque contumeliosa nomina consecutus est a suis primis Inventoribus, s a L. a quibusdam enim vocatur Morbus Gallicus, ab aliis Lues Hispanica, ab aliis contages Neapolitana; quaelibet namque natioquὶm longissime a se voluit removere hanc infamiam. a. Quoniam Vero nunc temporis Morbus hic nimis quam communis est, praecipvh inter Magnates, quapropter etiam de ejusdem Curandi ratione plurimi libri excuti extant, poteram equidem huic labori super ledere, tamen cum existimarem posse
me longa & continuata mea exercitatione & experientia, nonnihil utilitatis iisdem afferre, consultum mihi vi sum esse breviter Curandi rationem describere, &cum adjunctis commonitionibus hoc quicquid esse ossicii, indigentibus exhibere. 9 3. Principio itaque iis qui sanguinis copia abundant Media--nana brachii dextri erit pertundenda, & prout necessitas suaserit, sanguis parcius aut largius detrahendus : Dehinc per aliquot dies
continuatos Apinemate longo corpus bene esse praeparandum&purgandum, antequam ulterius pergere possimus in usu Antidotorum 8c alexi pharmacorum. Poterit autem hoc apoZema seque
ii aut simili formula praescribi , Radicum Polypodii: ij.
Interioris eorticis flavi Frangulae s. Radicum veratri nigri bene praeparatorum S. iij. Scabrosae umariae,veronicae, Icamarae ana pugili. Item :Seminis ani sigranorum mali citri, carduibenedicti.ana 3 ij. Liquiritiae rase 5. vj. Garyophyllorum L. f. mas: est q. Decoquantur omnia haec in Mensura lixivij. ex cineribus clavel
latis parati,ad consumptionem fere dimidiae partis. Tum adde sol
397쪽
966 IOANNIs WIERI Sennae Alexandrinae elect g. h. , & fac simul bis terve ebullire, tum
per noctem benh tecta relinquatur olla: manh facta iterum ebullitione, quam fortissime exprime, & post unius horae res dentiam, decanta, relictis in fundo Decibus : Ex hoc apoetemate ebibat aeger singulis matutinis, calide urceolum exiguum, Fc deinceps per ψ. horas jejunet: atque prout plus minuite purgatus ex eo fuerit, augere possumus aut imminuere potionis quantitatem. Quod si non sum cienter ex hoc purgatus fuerit apOZemate, eodem absumpto, licebit haustum eidem praebere purgantem,
Cum a '. fumariae aut Iure ealido, dissolvantur. Sin placuerit pilulas assiimere, licebit circa tertiam matutinam deis Vorare novem ex S. i. pitularum de Nitro, quae valdὸ in hoc morbo praestantes sunt, vel de Hermodactylis, vel aggregativis confectas.
6 4. His peractis decoctum ligni Gu aci ita parabitur. Ligni Indiei reeentis, se subtiliter raspari ae. j. Corticis 6 2em f. ij.
Earsaesarissae, liquiritiae minutim concisar. ana L. j. Omnia indantur ollae aut cantharo, intus & extus vitriato, capienti circiter mensuras c. shoc est xv I. ae. &super affunde 3. mensuras aquae, unam Vini albi, ut per diem ac noctem macerentur:
deinde juxta lentum e carbonibus ignem per s. horas lentὸ decoquantur ad dimidias. Inter ebulliendum spuma est auferenda, seorsimque asservanda. Ubi parum refrixerit, fortissimh est exprimenda materia, & vitro aut ollae sive cantharo, arcte concluso, in cella deponenda, ad usum. M s. Deinceps huic decoctae &expressae materiae iterum aD fundendae sunt 4. mensurae aquae, & duae vini, macerentur simul per Σ . horas, denuoque ad dimidias erunt coquendae: quod si patiens siti valde torqueatur, & copiosh bibat ex hoc decocto, siuia ficit tertiam partem selum coquendo absumi. 6 6. De primo decocto ungulorum dierum hora matutina quinta p. aut 8. unciae bibendae sunt calidh , & tum sudor per
horas duas aut tres provocandus , pro tolerantia patientis, a
quo sudor pannis lineis calefactis abstergeatur; qui itidem in calido cubiculo detineri debet, ne frigus subingrediatur poros cor-
398쪽
ons ERUATIONUM. L I B. II. 967poris , proinde nec manus aut faciem aqua frigida perfundat
abluatve. Sed aestivo tempore non est necesse ut tantopere se excruciet , quin imo, si dies fuerit calidus & serenus, etiam licebit ipsi foras exspatiari. g 7. Hora circiter decima jentaculum sumet aeger, sed admodum parcum, sensim singulo die parum adhuc detrahens, a cibo
consueto, per I . dies usque : ideoque ex assata aut elixa carne gallinae vel perdicis aut vervecina tantum sumat,quantum sussicit ad comedendum panem album mediocrem, aut duo ova recentia
seu tremula & sorbilia, cibusque sit aut nullo aut pauco sale conditus. Deinde per I . dies utendum erit strictissima dieta, nec amplius sumere quam circiter, *. h. , aut 3. ij. f. uvarum passiliarum cum biscocti tantillo , quantum sussicere possit. Per totum autem Curationis tempus non bibat nisi de secundo decocto, loco vini aut cerevisae, quantum libuerit, quovis tempore, etiam pomeridiano, ubi sitis monuerit. Post meridiem hora circiter tertia patiens se recipiat in lectum calefactum, uti mane fecit, & 6. uncias primi decocti calide bibet, vacabitque sudationi per horam unam aut alteram , sudoremque abstergeri jubebit: post horam coenabit minoreque cibi quantitate, quam in prandio contentus erit :Et postquam hac stricta diaeta per I*. dies usus fuerit patiens, sequentibus quatuordecim diebus sensim augebit ciborum quantitatem, donec ordinariam paulatim attigerit: sed secundo semper decocto utetur, nisi virium debilitatis ratione haustus vini concedatur. Tandem per . aut s. dies mane solummodo bibet de primo decocto, non vero pomeridiano tempore, &sic spatio, 6. septimanarum integram intermiserit seu absolverit Curam,
habita tamen ratione mali. Interim accurate observandum, ut
semper prospectum sit aegro de duplici hoc decocto. g 8. Si quae vulnera hiulca adfuerint, ea mand&vesperi, post
sudorem elicitum, cum ablata spuma, aut primo decocto abluentur & mundabuntur, aut si majora fuerint, aperito Chirurgo ,
6 9. Necessum quoquc est, singulis decem aut quatuordecim
diebus corpus semel expurgare, ut non solum tenuis dc subtilis materia per poros cutis sudando absumatur vel evacuetur, sed insimul crassae illat impuritatis, quae meatus sudoriferos penetrare nequeunt, per inferiora abscedant: ad hanc rem apprime condu- ggggg . cunt.
399쪽
968 1 o A N N I s W I E R Icunt. Pulvis sennae supra in Tractatu de Scorbulo descriptus, ut &Elemiaria, Confectio Hamech &Diacarthamum, aut piistulae, quarum facta est mentio in initio hujus Curationis: Hae
tamen usurpata cautione, ut illo purgationis die ab assumento sudorifico potu abstineamus; probh interim attendentes, sitne morbus recens an inveteratus, sitne aeger ille juvenis an aetatis provectae,debilis ne an robustus; etenim juxta has circumstantias, non tantum purgatio instituitur blandior, sed etiam materia potionis sudorificae majori aquae quantitati incoquitur, quo tanto tardius suam perficiat operationem. 6 Io. Paucis abhinc annis arbor quaedam viribus excellens,
innotuit, quae primum ex Insula Florida huc ad nos delata est, hanc Indi indigenae Pauame vocant, Hispani, Itali & Germani Sassafras appellant: Sapore est acri, & aromatico, & gustui grato
admodum, praecipuὶ ejus cortex, uti in cinnamomo, sed quo vicinior radici est, tanto est sapore essicacior : Rus ad morbum Gallicum talix admodum usus est, ut & ad plurimas alias aegritudines, videlicit febres lentas, cathar ros, vapores & frigida materia sublatos, lumbaginem, renumque calculum, pellit flatus inflationesque , menses ciet , ventriculum corroborat, & admodum refragatur arthritidi . At enim praeparato prius corpore medicamentum purgans , ad potionis ex eadem consectie usum accedemus cujus parandi modus hic
φ ii. Accipe electi hujus ligni una cum suo cortice minutim incisi 5. IV., cui affunde aquae fontis ae . Iv. stent in infusone bene tecta, per Ιχ. horas, deinde in olla terrea decoquae ad dimidias , cola deinceps per linteum , & asserva in cella pro potu primo. Ad hunc semel decoctum pulverem adde 5. h. recentis pulveris, & in f . x. per sex horas plus minus infundatur & dccoquatur ad remanentiam 12. vi. Hujus primi decocti 3. U. aut v I. manξ patiens calide assumet, similiterque
post meridiem hora 3. aut Φ. & postea ad sudorem largum in lecto se componet : Altero decocto loco vini , sive in prandio, sive extra illud, urgente siti , utetur ; in reliquis eadem observentur quae superius de Diaeta dicta a nobis
400쪽
OasERVATIONUM. LIB. II. 969s ret. Saepe saepius contingit, cum morbus hic est inveteratus , aut alioquin in pejus vergit non recte a medicastris curatus, ut gummata seu nodi duriusculi enascantur in tibiis, brachiis, & capite, quae sene in causa sunt, ut quod curatio majori cum dissicultate ad optatum finem perduci queat ,'praecipue si ossa fuerint exesa, corrupta, tabefacta, aut si debilitatio haec extremos artus assiigat nocturnis iisque intolerandis dolori- bus : Hoc in casu Zaret parillae praesentaneum est & pretiosum t remedium, quam possumus absque ullius alterius admixtione decoquere, & in uuim convertere, juxta supra descriptam formulam , aut hanc sequentem. 6. Sarnaesarissae minutim incisae er eonius I. iv. Tacerentur per noctem in n. xij. aquae in loco calido,
sive in hypocausto , sue supra cineres ealidos, ct δε-
eoque ad consumptionem quartin partis. Tunc adde i. j. Hermodactylorum subtiliter pulverisatorum,oc invicem bene misceto & sinito refrigescere , posteaque per- colato: Ex hoc bibet manἡ & post meridiem vi. & inter prandendum utetur simplici Saretae-parillae decocto , nimirum cum S. j. Saletaelarillae decoquitur in m. xij. aquae, donec absumta fuerit tertia pars ; & tota haec Cura peragi poterit spatio trium septimanarum , neque est necesse patientem se adstringere strictae huic diaetae, sed gallinas aut vitulinam elixam comedere interea potest : attamen corpori per debitam expurgationem prius est prospiciendum. g 13. Quod si tam altas radices morbus egerit , ut per superius descripta medicamenta cedere nolit, nonnunquam accidit, ut sub finem decocti Zarsae-parillae Inun mones quoque in usum venire debeant, quibus etiam majori cum certitudinae, minorique periculo , quam si decocta non praecessissent , uti nunc possumus ; itaque formulam Unguenti hic subjungere
Fig. Edipis suillae non salitae ct repurgatae 3. vi. Axungiae anatis f. iij. Axungiae gallinae δ. ij.