Opera

181쪽

CL. CLAUDIANI

IN LIBRUM

DE BELLO GETICO

PRAEFATIO.

Posae resides annos, longo velut excita somno, Romanis fruitur nostra Thalia chorim optatos renovant eadem mihi culmina coetus; Personat et noto Pythia vate domus. Consulis hic fasces cecini Libyamque receptam. drite mihi prostratis bella canenda Geti Sed prior ingiem tribuit successus aenam, oraque patriciua nostra dicavit honos. Annuit hunc princeps titulam Poscente senatu.Respice, judicium quam grave, Musa, subis I Ingenio minuit merces properata favorem; Carminibus veniam praemia tanta neganti Et magis intento studium censore laborat, Quod legimur medio conspicimurque foro. Materie tamen ipsa 'vat, solitumque timoris Is Dictum magna sedula parte lavat Nam mihi conciliat gratas impensius aurea

vel meritum helli, vel milichonia mon s

182쪽

DE BELLO GETICO

LIBER

INTAmr cum claustra freti, coeuntibus aequor Armatum scopulis, audax irrumperet Argo,

d tam Colchosque petens propiore periclo omnibus attonitis, solus post numina Tiphys

Incolumem tenui damno servasse earinam Fertur, et ancipitem montis vitasse ruinam, Demptoque vagae concursu rupis in altum Victricem duxisse ratem. Stupuere superbae,

te viri domitae, Symplegades et nova passa Iura soli, cunetis faciles jam puppibus haerent, oin vinci dissidere seme Quod si ardua Tiphyn Navis ob innoeuae meritum sic gloria vexit; se tibi, pro tanti pulso discrimine regni, Suffciant laudes, Stilichon 8 Licet omnia vates In malua celebrata ferant, ipsamque secandis Is Argois trabibus Jaetent sudasse Minervam;

Nec nemoris tantum junxiam earentia sensu Robora, sed, caeso Tmarii Iovis augure luco, Arbore praesagii tabulas animasse loquacem Plurima sed quamvis variis miracula monstri Eo Ingeminent teneras vinctum carmine mentes; Harpyiasque truma, insopitisque refusum Tractibus aurati custodem velleris anguem,

Et Juga taurorum rapidis ambusta favillis, Et virides galeis sulcos, fetasque novales MMartis, et in segetem crescentis semina belli;

183쪽

DE BELLO GETICO. I S

UI veris aequale dabunt. Prohibere rapacea et

Scilicet Harpyias, unaque exeludere mens Nobilior titulas, quam tot potuisse paratas In Latii praedam Geticas avertere fauces omne ego terrigenas potius mirabor in ipsis Procubuisse satis, vitae quita attulit idem Principium finemque dies, quam esea Getarum Agmina, quos tantis Quit Bellona tropaeis, Totaque sub galais Mavortia canuit aeriae si

Per te namque unum mediis exuta tenebris Imperio sua forma redit elaustrisque solutae Tristibus exsangues audent procedere leges, Iamque potestates priscus discriminat ordo Iustitiae, quas ante pares effecerat una dombe timor. Tu nos urgenti dextera lato Eripuit tectisque sui redduntur et agris Damnati fato populi, virtute renati. Iam non in pecorum morem formidine clausi, Prospicimus saeras campis Erdentibus ignes urata nec incertis metimur flumina votis,

Exscidio latura moram non poscimus amnes undosam servare fidem nubesque fugaces, Aut conjuratum querimur splendere serenum.

Ipsa quoque, internis furiis exercita plebis, so

curassam Roma levat tranquillior arces. Surge, Precor, veneranda parena, et certa secundis Fide Deis; humilemque metum depone senectae, Urbs aequaeva polo Tum demum ferrea sumet Ius in te Lachetis, eum sic mutaverit axem smederibus Natura novis, ut flumine verso,

Irriget Emptum Tanais, Maeotida Nilus;

Eurus ab occasu, Zephyrus se prodat ab Indis, Caucasiisque jugis calido nigrantibus Austro, Gaetulas Aquilo glacie constringat arenas, o

Fatales hucusque manus, crebrisque notatae Prodigus abiero minae nec sidera Pacem

Semper habent ipsumque Iovem, luctante Typhoeo, Si fas est, tremuisse ferunt, cum brachia centum

184쪽

Montibus armaret totidem, spiramque retorquem, a Lamberet attonitas erectis angvibus Arctos. Quid mirum, a regna labor mortalia vexat cum gemini fratres, genuit quos asper Aloeus, Martem subdiderint vinclis, et in astra negatas Tentarint munire vias, steteritque revulsis mPaene tribus scopulis coelesti machina bello. Sed earet eventu nimius furor improba nunquam spes Iaetata diu: nec pervenelae Juventae

Robur Aloidae dum vellere Pelion Otus Nititur, occubuit Phoebo moriensque Ephiaves SIn latus obliquam projecit languidus Ossam.

Adspice Roma, tuum, Jam vertice celsior, hostem: Adspice, quam rarum referens inglorius agmen Italia detrusus eat quantumque priori Dissimilis, qui, cuncta sibi cessura ruenti mPollicitus, patrii numen juraverat Istri, Non nisi ealeatis loricam ponere Rostris. O rerum fatique vires qui foeda parabat Romanas ad stupra nurus, sua pignora vidit Conjugibus permixta trahi qui mente profunda aes Hauserat Urbis opes, ultro victoribus ipse Praeda fuit nostri quondam qui militis auro Aggressus tehiare fidem, desertus ab omni

Gente sua, manibusque redit truncatus et armis.

Hoc quoque, quod veniam leti valuere mereri, som positis pendas odiis, ignoscere pulchrum

Iam misero, poenaeque genus vidisse precantem.

Quae vindicta prior, quam cum formido superbos Flactit, et assuetum spoliis affluet egestas tSed magis ex aliis fluxit elementia causis, s Consulitur dum Roma, tib Tua cura coegit Inclusis aperire fugam, ne pejor in arcto

saeviret rabies, venturae conscia mortis. Nec tanti nomen stirpemque abolere Getarim,

Ut propius peterere, fuit Procul arceat altus Im Iupiter, ut delubra Numae, sedemque Quirini, Barbaries oeulla saltem temera e profania

185쪽

DE BELLO GETI . et

Posiat, et arcanum tanti deprendere regni.

Quamquam, si veterum certamina rite recordor,

Tunc etiam, pulchra cum libertate vigerent, IMEt proprio late florerent milite Patres, Semper ab his famae petiere insignia bellis,

Qvi diversa procul tuto trans aequora vires Exercere dabanti Currus, regumque catenae,

Inter abundantis fati ludibria, ductata IoAt vero Italiam quoties circumstetit atrox Tempestas, ipsumque caput laesura pependit; Non illis vani ratio ventosa favoria, Sed graviter spectata salus ductorque placebat, Non qui praecipiti traheret simul omnia casu, II 5Sed qui maturo vel laeta vel aspera rerum Consilio momenta regens, nec tristibus impar, Hoc Pro successu nimius, spatiumque morandi, vincendique modum, mutatis nosset habeni Cautius ingentes morbos, et proxima cordi mulaera, Paeoniae tractat sollertia curae; rimendoque amat, ferro ne largius acto Irrevocandus eat sectis vitalibus errori Sublimi certe Curium canit ore vetustas.

Eaede Itala pepulit qui litore Pyrrhum MNec magis insignia Pauli Mariique triumphus, Qui captos niveis reges egere quadrigis. Plus fuga laudatur Pyrrhi, quam vineis Iugurtham Et quamvis gemina femum jam clade fugarit, Post Decii lituos, et nulli pervia culpae Imrictor Fabricii, donis invicta vel armis, Plena datur Curio pulsi victoria Pyrrhi.

Quanto majus opus solo Stilichone peractum Cernimus hic validam gentem, quam dura nivosis Educat Ursa plagis, non Chaonas atque Molossiam, Quos Epirus alit, nec Dodonaea subegit IssAgmina fatidicam frustra aetantia quercum, Primus fulmineum lento luctamine Poenum Compressit Fabius: campo Matium aperto, Marcellua vinci docuit: sed tertia virtus Ido

186쪽

IT . um BELLO GETICO

Scipiadae Luca tan udatorruit ossis Issi Unus in hoo Bullinati disertis artibus hoste Tres potuit superare duces fregitque furentem

Cunctando, vicitque manu, victumque relegat: Atque haec tanta brevi Miseentem incendi Hrrhum Sustinuit toto moerens innotria lustror es Et prope ter aena Itali per graminis herbas Massylus Poeno sonipes vastante eueurrit; Hannibalemque amem vix ad sua reppulit arva, Vindex sera patrum, post bellum natasuventus ImHic celer effecit, bruma ne longior una Esset hiems eorum; primis sed mensibus aestas Temperiem celo pariter belloque referreti

Sed quid ego Hannibalem eontra dictumque, tot Certatum memoremi ullis cum Spartaeus, omne IssPer lato Italiae ferro baechatus et igni,

Consulibusque palam toties eongrensus, inertes Exuerit castris dominos, et strage pudenda Fuderit imbelles aquilas servilibus armis. Nos terrorum expers et luxu mollior aetas, ImDeficimus queruli, si hos abductus aratro, si libata seges. Non hane ergastula nobis

Immisere manum, nec e jurantis arenae

Turba fui Qualem Stilichon dejeeerit hostem, Thraces et Haemonii poterunt, me que lateri. IMFrigida ter decies nudatum frondibus Haemum

Tendit hiems vestire gelu, totidemque solutis ver nivibus viridem monti reparavit amictum, Ex quo jam patrios gens haec oblita Triones, Atque Istrum transvecta semel, vestigiam IN Threicio funesta solo; seu fata voeabant, Seu gravis ira Deam, seriem meditata ruinis. Ex illo, quocumque vagos impegit Erimidis, Grandinis aut morbi ritu per devia rerum Praecipites, per elaum, ruunt: noe eontigit ullis IetsAmnibus aut seopudia proprias defendere terram

mi Rhodope, in ea iis Athos, nil proluit Haemus

187쪽

mosiis: facillio emtum Strymona aestu, Et istis rapidum damnant Haliacmona mari. Nubibua intactum Macedo miratur Olympum Iso

More pererratum eampi: gemit irrita Tempa Thessalus, et stomitis irrisam cautibus Erin. Sperchiusque, et virginibus dilectus Enipeus, Barbaricas lavere comam Non odio Pindi Servati Dryopes; nec nubifer Actia texit issLitora Leuearia ipsae, qua durius olim Restiterant Media, primo conamine ruptae Thermopylae: vallata mari Seironia rupes,

Et duo continuo connectens aequora muro

Isthmos, et angusti patuerunt elaustra Lechaei me tibi Parrhasios licuit munire dolonos Frondosis, E manthe, jugis; equitataque summi Culmina Taygeti trepidas vidistis Amyclae. Tandem supplicium unctis pro montibus Alpes Exegem Getis: tot tandem flumina victor Isse Vindieat Eridanus Domi nunc exitus, alteritorum secreta tegu,nisquamne, mel is Alpibus, ulte a Latii fore eradidit umbram'

Nonne, velut caepta, rumor maer ilia Urbe, Trans freta, trans Gallos, Pyrenaeumque cucurrit; Famaque, nigrantes sumineta pavoribus alas, mi eum cuneta traheta, a Gaditas usque Britannum Terruit oceanum, et nostro Procul axe remotam

Insolito belli trem est murmure Thulen Maudemum Noti floria, quoscumque timores IogPertulimus, a, doleant ne tristibus auresyAn potius meminissa juvat, semperque vicia mi udia praemissi remulant inopina dolor se Utque sub meidua jactati Picta nautis Commendis piamdum amria in ensentia Portinnira IoSie mihi tune metor Stillatam, eum laeta periesis Metior, atque illi redeunt in corda tumultus. Nonne videtantur quamvis adamante rigentes, Turribus invalidis fragilas promuntare muri, Feriataequae numae pandere portae; uis

188쪽

Nec vallum densaeque sudes arrere volantes IIa Cornipedum sanus Z Iamjam conscendere puppes, Sardoosque habitare sinus, et inhospita Cyret Saxa parant, vitamque freto spumante tueri. Ipsa etiam diffsa brevi Trinacria ponto, sto Si rerum natura sinat, discedere longe optet, et Ionium refugo laxare Pelari Fultaque despiciens auro laquearia, dives Tutior Eoliis mallet vixisse cavernis. Iamque oneri creduntur opes tandemque libido Sus Haesit avaritiae, gravioribus obruta curis. Utque est ingenioque loquax, et plurima fingi Permittens, credique timor tum somnia vulgo Narrari tum monstra Deum, monitusque sinistri: Quid meditentur aves quid cum mortalibus aether

Fulmineo velit igne loqui quid carmine poscat si

Fatidie custos Romani carbasus aevi. 'Territat assiduus Lunae labor, atraque Phoebe Noctibus aerisonas crebris ululata per urbes. Nec credunt vetito fraudatam Sole sororem ms Telluris subeunte globo sed castra secutas Barbara, Thessalidas patriis lunare venenis. Incestare jubar. Tunc anni signa prioris, Et si quod fortasse quies neglexerat omet

Addit cura novis lapidosos grandinis ictus, MOMolitasque examen apes, passimque crematas Perbacchata domos nullis incendia causis, Et nunquam coelo spectatum impune cometen,

Qui, primum roseo Phoebi prolatus ab ortu, Qua micat astrigera senior cum conjuge Cepheum Inde Lycaonia paulatim expulsus ab Arcto, EAS Crine vago Getici foedavit sidera plaustri;

Donec in exiguum moriens vanesceret ignem. Sed gravius mentes caesorum ostenta Iuporum

Horrificant duo quippe lupi sub Principis ora, raso

Dum campis exercet equos, violenter adorti Agmen, et excepti telis, immane relatu

Prodigium, miramque notam duxere futuri.

189쪽

DE BELLO GETICO ISI

Nahalmia humano gemina de eo ora poma Utraque perfossis emisit bellua massii 2ssula laeva tremens, hoc dextera ventre latebant, Intentis ambae digitia, et sanguine vivo. Scrutari si vera velis, fera nuntia Martis ore sub Augusti casurum prodidit hostem. Utque manus utero virides patuere retecto, reo Romula post ruptas virtus sic emicat Alpes. Sed malus interpres rerum, metus omne trahebat Augurium pejore via truncataque membra, Nutricemque lupam, Rome regnoque minassi Tunc reputant annos; interoeptoque volatu ISSVulturis, incidunt properatis saecula metis. Solus erat Stilichon, qui desperantibus augur Monderet meliora manu dubiaeque salutia Dux idem vatesque Fui Durate parumper, Inquit, v et excussis muliebribus ore querelis, o

Fatorum toleremus onus. Nil nautica prasunt Turbatae lamenta rati nec segnibus undae Planetibus, aut vanis mitescunt flamina votis. Nunc instare manu, toto nunc robore niti Communi pro luce decet succurrere velis, is Exhaurire fretum, varios aptare rudentes,

omnibus et docti jussis parere magistri. Non si perfidia nacti penetrabile tempus, Irrupere Getae, nostras dum Rhaetis vires occupat, atque alio desudant Marte cohortis, IN Idcirco spes omnis abit. Mirabile posset Esse mihi, si fraude nova, vel calle reperto, Barbarus ignota invaderet inscius Alpes. Nunc vero geminis clades repetita tyrannis rimosum vulgavit iter nec nota fefellit stas Semita praestructum bellis civilibus hostem. Per solitas venere vias aditusque sequendos Barbarico Romana dedit discordia bello. Sed nee praeteritis haec res incognita saeclis. Saepe lacessitam, sed non impune fatemur is Ausoniam here Senonum restinxitisanguine flammea et

190쪽

isa DE BELLO GETICO.

Haec, et Teutonico quondar patinet furori, sis Colla catenati vidit squalentia Cimbri.

Vile Meua, quod non erexit praevius horrori Ingentes geminant discrimina magna triumphos 2ssQuid turpes sam mente fugas, quid Gallie rura Respieitis Latioque libet post terga relicto Longinquum profugis Ararim praecingere castris pScilicet, Arctois concessa gentibus Urbe, Considet regnum Rhodano, capitique superstes et Truncus erit vestros stimulant si pignora regiam,

Me quoque non impar naturae cura remordet. Nec ferro sic corda rigent, ut nosse recusem, Quam sanetum soceri nomen, quam dulce mariti,

Quantus prolis amor. Sed nunquam, oblita decoris, obscoenam latebram pietas ignava requiret. Sosmo vobis fortis monitor, mihi cautior uni. Hic coniux, hie progenies, hic carior omni Luce gener pars nulla mei subducta procella, Accipe tu nostrae, tellus innotria mentis lovincula, communes tecum subeuntia casus; Exiguamque moram muris impende tuendis; Dum redeo, lectum referens in classim roburi'

His dictis pavidi firmavit inertia vulgi

Pectora migrantisque fugam compescuit aulae sis Ausaque tum primum tenebris emergere pultis Hesperia, ut secum Junxisse pericula vidit Augustum, tantoque sui stetit obside fati. Protinus, umbrosa vestit qua litus oliva Larius, et dulci mentitur Nerea fluetu, sto Parva puppe lacum praetervolat ovus inde Beandit inaccessos brumali sidere montes, Nil hiemis eoclive memor Sic ille, relinquens Irimos antro catulos, immanior exit Hiberna sub nocte lao, tacitusque per alta res Inoedit furiale nives stant eolla pruinis Aspera flaventes adstringit stiria aetas: me meminit leti, nimbosque aut frigora curat,

Dum natis alimenta paret. Sublimia in Areton