Opera

201쪽

DE SEXTO CONSULATU

HONORII AUGUSTIPANEGYRIS.

Avana Fortunae Reduci si templa priores

Oh reditum vovere ducum, num dignius unquam Haec Dea, pro meritis, ampla sibi posceret aedes, Quam sua cum pariter trabeis reparetur et Urbi

Majestas i neque enim Campus sollennis et urna et Luditur in morem species nec dissona coetu, Aut peregrina nitet simulati Juris imago. Indigenas habitus nativa Palatia sumunt; Et, patriis plebem castris sociante Quirino, Mars augusta sui renovat suffragia Campi lo alis erit terris, quem mons Euandrius fleri Romanis avibus, quem Thybris inaugurat annum Quamquam omnes, quicumque tui cognominis, anni Semper inoffensum dederint successibus omen, Sintque tropaea tuas semper comitata secures Is Hie tamen ante omnes miro promittitur ortu Urias et Augusti geminato nomine felix: Namque, velut stellas Babylonia cura salubres optima tunc spondet mortalibus edere fata, Coelicias cum celsa tenent, summoque feruntur o Cardine, nec radios humili statione istundunt; Haud aliter Latiae sublimis signifer aulae, Imperii sidus propria cum sede locavit, Auget spes Italas et certius omina surgunt,

Victrici concepta solo. Cum pulcher Apollo s

202쪽

strat Hyperboreas, Delphis remantibus, aras, ras Nil tum Castaliae rivis communitas undae Dia miles vili nec discrepat arbore laurus et

Antraque moesta silent, inconsultique recessum

At si Phoebus adest, et frenis grypha Jugalem so

Rhipaeo tripodas repetens, detorsit ab axe, Tunc silvae, tunc antra loqui tunc vivere fontes rTunc sacer horror aquis adytisque essunditur Echo Clarior et doctae spirant praesagia rupem Ecce, Palatino crevit reverentia monti. SExsultatque habitante Deo potioraque Delphia supplicibus late populis oracula pandit;

Atque suas ad signa jubet revirescere laurum Non alium certe decuit rectoribus orbis Esse larem nulloque magis se colle potestas o Estimat, et summi sentit fastigia juris. Attollens apicem subjectis regia Rostris Tot eircum delubra videt, tantisque Deorum Cingitur excubiis. Juvat infra tecta Tonantia Cernere Tarpeia pendentes rupe Gigantas, ICaelatasque fores, mediisque volantia signa Nubibus, et densum stipantibus aethera templis;

remque vestitis numerosa puppe columnis Consita subnixasque jugis immanibus sedes, Naturam cumulante manu spoliisque mirentes mInnumeros arcus Acies stupet igne metalli, Et circumfuso trepidans obtunditur auro.Agnoscisne tuos, princeps venerande penates Haec sunt, quae primis olim miratus in annis,

Patre pio monstrante, petis. Nil optimus ille asDivorum toto meruit felicius sevo, Quam quod Romuleis victor sub moenibus egit,

Te consorte dies; cum se melioribus addens Exemplis, civem gereret, terrore remoto,

Alternos cum plebe docos, dilectaque passus mssurgia, patriciasque domos, privataque passim

visere deposito dignatus limina fastu.

203쪽

Publi, hinc ardescit amor, eum moribu aequis Inclinat populo regiae modestia culmen. Teque rudem vitae, quamvis diademate necdum Setingebare comas, socium sumebat honorum,

Purpureo latum gremios parvumque triumphis Induit, et magnis docuit praeludere fatis. Te linguia variae gentes, missique rogatum Foedera Persarum proceres, cum patre sedentem noriac quondam videre domo, positoque tiarum Submisere genu Tecum praelarga vocavit Ditandas ad dona tribus fulgentia tecum Collecti traheatus adit delubra senatus, Romano puerum gaudens offerre favori, sUt novus imperio jam tunc assuesceret haeres. Hinc tibi concreta radice tenacius haesit, Et penitus totis inolevit Roma medullis; Dilectaeque urbis tenero conceptus ab ungue Tecum crevit amor nec te mutare reversum Evaluit propria nutritor Bosporus are Et quoties optare tibi, quae moenia malles, Alludens genitor regni pro parte dedisset, Divitis Aurorae solium, sortemque Paratam,

Sponte remittebas fratri: Mimat ille volentes aes Assyrios habeat Pharium cum Tigride Niluma Contingat mea Roma mihLU Nec vota fefellit

Eventus Fortuna, novum molita tyrannum,

Iam tibi quaerebat Latium belloque secundo Protinus Eoa velox accitus ab aula sosuscipis Hesperiam patrio bis Marte receptam Ipsa per Illyrica urbes, oriente relicto,

Ire Serena comes, nullo deterrita casu,

Materna te mente fovens, Latioque futurum Rectorem, generumque sibi Seniore supervias MIam repetente plagas, illo sub cardine rerum, Sedula servarum per tot discumina pignus Restituit sceptris patrui, castrisque marissi

Certavit pietate domus, fidaeque reductum

204쪽

Felix ille parens, qui te securus olympum Succedente petit 3 quam laetus ab aethere cernit Se factis crevisse tuis duo namque fuere Europae Libyaeque hostem Maurusius Atlas Gildonis furias, Alaneum hastam Peuce los

Nutrierat qui saepe tuum sprevere prolana Mente patrem. iracum venientem finibus alter Hebri clausit aquis alter praecepta vocantis

Respuit auxiliisque ad proxima bella negatis, Adurata palam Libyae possederat arva Ilo

Quorum nunc, meritam repetens non immemor iram,

Suppliciis fruitur, natoque ultore triumphati Ense Thyestiadae poenas exegit Orestes; Sed mixtum pietate nefas dubitandaque caedia Gloria materno laudem cum crimine pensat IIS Pavit Iuleos inviso sanguine Manes Augustus sed falsa pii praeconia sumsit, In luctum patriae civili strage parentans. At tibi causa patris, rerum conjuncta saluti,

Bellorum duplicat laurus, isdemque tropaeis ImReddita libertas orbi vindicta paranti. Sed mihi ampridem captum Parnassia Maurum Pieriis egit fidibus chelys arma Getarum

Nuper apud socerum plectro celebrata recenti. Adventu nunc sacra tui libet edere Musis, IMGrataque patratis exordia sumere bellis. Iam Pollentini tenuatus funere campi, Conmmaque sibi rerum sic admonet usua Luce, tot amissis sociis, atque omnibus una

Direptis opibus, Latio discedere jussus Isoriostia, et immensi revolutus culmine fati, Turpe retexit iter. Qualia piratica puppis, Quae cunctis insensa fretis, scelerumque referta Divitiis, multasque diu populata carinas, Inedit in magnam bellatritiemque triremem, IssDum praedam de more parat viduataque me a

205쪽

Remigibus, scissis velorum debilis alis, set

orba gubernaclis, antennis saucia haetis, Ludibrium pelagi vento jactatur et unda, vastato tandem poenas luitura profundor mTalia ab Urbe minas retro flectebat inanes, Italiam fugiens; et, quae venientibus ante Prona fuit Jam dissicilis, Jam dura reversis. Clausa putat sibi euncta pavor retroque relictos, Quo modo temnebat, rediens exhorruit amnes. IdsUndosa tum forte domo vitreisque sub antris, Rerum ignarus adhuc, ingentes pectore curas volvebat pater Eridanus, quis bella maneret Exitus et imperiumnes ovi, legesque placerent, Et vitae Romana quies; en jura perosus, ImAd priscos pecudum damnaret saeeula ritus.

Talia dum meum movet anxius, advolat una Naiadum, resoluta comam complemque Patrem, Maen Marieus, ' ait, D non qualem nuper ovantem vidimus t exsangues, genitor, mirabere vultus. ISSPercensere manum, tantaque ex gente juvabit Relliquias numerasse breves. Iam desine moesta Fronte queri, nymphasque choris jam redde sorores.

Dixerat me caput placidis sublime fluentis Extulit, et totis lucem spargentia ripis ImAurea roranti micuerunt cornua vultu.

Non illi madidum vulgaris arundine crinem velat honos rami caput umbravere virentes Heliadum totisque fluunt electra capillis. Palla tegit latos humeros eurruque paterno I65 Interius Phaethon glaucos incendit amictus. Fiataque sub gremio caelatis nobilis astris, AEtherium probat urna decus namque omnia luctus Argumenta sui Titan signavit olympo, Mutatumque senem plumis, et fronde sorores, I o Et fluvium, nati qui vulnera lavit anheli.

Stat gelidis auriga plagis vestigia fratris

Germanae servant Hyades Cycnique sodalis Laereus extentas adspergit circulus alas. S

206쪽

gialiger Eridanus, sinuatis flexibus errans, IIS Clara Noti convexa rigat, gladioque tremendum Gurgite sidereo subterluit oriona. Hoe Deus effulgens habitu prospectat euntes Deiecia cervice Getas tunc talia fatur: M Siccine mutatis properas, Alarice, reverti Iso Consiliis 3 Italae sic te jam poenitet orae 3 Neo jam eornipedem Tiberino gramine pascis, Ut rebare, tuumn Tuscis nec his aratrum Collibus ineunetis Erebi dignissime poenia, Tune Giganteis urbem tentare Deorum 85Aggre,sus furiis nec te meus, improbe, saltem Terruit exemplo Phaethon, qui fulmina praeceps

In nostris emavit aquis, dum nammea coeli Flectere terrenis meditatur rena lacertis,

Mortalique diem sperat diffundere vultu 3 IsoCrede mihi, simili bacchatur crimine, quisqvis Adspirat Romae spoliis, aut Solis habenis. Sic fatus, Ligures Venetosque erectior amnes Magna voce cie Frondentibus humida pia Colla levant pulcher Ticinus M.Addua visu Iss

erutus, et velox Athesis, tardusque meatu Mincius, inque novem consurgens ora Timavum Insultant omnes profugo, pacataque laetum

Invitant ad prata pecus jam Pana Lyceum, IssIam Dryadas revocant, et rustica numina, Faunos. Tu quoque non parvum Getico, Verona triumpho Adjungis eumaeum nec plus Pollentia rebus Contulit Ausoniis, aut moenia vindicia Asiae. Hic rursus, dum pacta movet, damnisque coactu Extremo mutare parat praesentia casu, mNil sibi periurum sensit prodesse furorem, Converti nec fata loco multisque suorum Diras pavit aves inimicaque corpora volvens Ionios Athesis mutavit sanguine fluctus.

latum Stilichon violato foedere Martem , 21o omnibus arripuit votis, ubi Roma periclo Iam procul et medius belli Padus arbiter ibat.

207쪽

amque opportunam motu strepuisse rebelli Gaudet perfidiam praebensque exempla labori,

Sustinet accensos aestivo pulvere solem is Ipse manu metuendus adest inopinaque eunetis Instruit arma locis; et, quo vocat usus, ab omni

Parte veni Fesso si deficit agmine miles, Utitur auxiliis, damni securus et astu Debilitat saevum cognatis viribus Istrum: Eo Et duplici luero committens proelia, vertit In se barbariem, nobis utrimque eadentem. Ipsum te caperet, letoque, Alarice, dedisset, Ni ealor ineauti male festinatus Alani Dispositum turbasset opus. Prope captus, anhelum Verbere emis equum nec te vitasse dolemus. 226 I potiva gentis reliquum, tantisque superstes Danubii populis i nostrum vive tropaeum. Non tamen ingenium tantia se cladibus atrox Ddicit occulto tentabat tramite montis, mom qua per scopulos subitas exquirere posset In Rhaetos Gallosque vias. Sed fortior obstat Cura ducis quis enim divinum fallere pectus Possit, et excubiis vigilantia lumina regni 2Cujus consilium non unquam repperit hostis, res

Nec potuit texisse suum: meret Getarum Nosse prior, celerique dolis occurrere sensu. omnibus exelusus coeptis, considii in uno Colle tremens frondesque, licet, depastus amaras, Arboreo figat sonipes in cortice morsus; do Et tetris collecta cibis, annique vapore, Saeviat aucta lues, et miles probra superbus Ingerat obsesso captivaque pignora monstret; Non tamen aut morbi tabes, aut omne periclum Docta subire fames, aut praedae luctus ademiae, cs Aut pudor, aut dietis movere Procacibus irae, Ut male tentato toties se credere campo Comminus auderet. Nulla est victoria major, Quam quae confessos animo quoque subjugat hoste Iamque frequens rarum decerpere transfuga robur

208쪽

Coeperat, inque dies numerus decrescere castris. Nec lain seditio paucis occulta parari, Sed eunei, totaeque palam discedere turmam Consequitur, vanoque fremens clamore retentat, fidCumque suis jam bella gerit mox nomina supplex Cum fletu precibusque ciet veterumque laborum Admonet, et frustra jugulum parcentibus offert:Defixoque malia Enimo, sua membra suasque Cernit abire manus qualis, Cybeleia quassans Hyblaeus procae sera senex, revocare fugaces am Tinnitu conatur apes, quae sponte relictia Descivere favis sonituque exhaustus inani, Raptas mellis opes, solitaeque oblita latebrae, Perfida deplorat vacuis examina ceris.

Ergo, ubi praeclusae voci laxata remisit MFrena dolor, notas oculis humentibus Alpes Adspicit, et nimium diversi stamine fati

Praesentes reditus, fortunatosque revolvit Ingressum Solo peragens cum murmure bellum, Protento leviter frangebat moenia conto, moIrridens scopulos nunc desolatus et exspes Debita pulsato reddit spectacula monti. Tunc sic Ausonium respectans aethera fatur:

iis regio funesta Getis V heu terra sinistris Auguriis calcata mihi satiare nocentum SCladibus, et tandem mostris inflectere poenis lEn ego, qui toto sublimior orbe ferebar, Ante tuum felix Editum, ceu legibus exsul, Addictusque reus, flatu propiore sequentum Terga premor Quae prima miser, quae funera dictis Posteriora querar non me Pollentia tantum, MINec captae cruciastis opes hoc aspera fati Sors tulerit, Martisque vices Non funditu armis Concideram stipatus adhuc, equitumque catervia Integer, ad montes reliquo cum robore cessi, Minos Apenninum perhibent. Hune esse ferebat Incola, qui, Siculum porrectus adusque Pelorum,

Rinibus ab Ligurum populos complectitur omnes

209쪽

Italiae, geminumque latus stringentia longe

Utraque perpetuo discriminat aequora tractu raso Huc ego continuum si per juga tendere cursum,(Ut prior iratae fuerat sententia menti Iam desperata valuissem luce quid ultra Zomnibus, oppeterem fama majore, perustis; Et certe moriens propius te, Roma, viderem IssIpsaque per cultas segetes mors nostra secuto

victori damnosa foret. Sed pignora nobis

Romanus, carasque nurus, praedamque tenebat: Hoc magis exsertum raperem succinctior agmen.

Heu quibus insidiis, qua me circumdedit artes et Fatalis semper Stilichon dum parcere fingit,

Rettudit hostiles animos, bellumque remenso Evaluit transferre Pado Pro foedera saevo Deteriora jugo Tunc vis exstincta Getarum: Tunc mihi, tune latum pepigi. Violentior armis sos

omnibus, expugnat nostram clementia gentem.

Mars gravior sub pace latet capiorque vicissim Fraudibus ipse meis. Quis jam solatia fesso Comitiumve ferat socius suspectior hoste. Atque utinam cunctos lieuisset perdere bello sio Nam quisquis duro cecidit certamine, nunquam Desiit esse meus. Melius mucrone perirent; Auferretque mihi luctu leviore sodales Victa manus, quam laesa fides. Nullusne clientum Permanet offensi comites odere propinqui Bla id moror invisam lucem Z qua sede recondam Naufragii fragmenta meri quaeve arva requiram, In quibus haud inquam Stilichon nimiumque potentia

Italiae nostras nomen circumsonet aures 3

Haec memorans instante fugam Stilichone tetendit, Expertas horrens aquilas Comitatur euntem G2IPallor, et atra Fames, et saucia lividus ora Luctus, et inferno stridentes agmine Morbi, Lustralem sic rite facem, cui iumen odorum Bulfure caeruleo nigroque bitumine fumat, 25 Circum membra rotat doctus purganda sacerdos,

210쪽

mm pio spargens, et dira fugantibus herbis SI

Numina purificumque Iovem Triviamque precatus, Trans eaput aversis manibus jaculatur in Austrum, Secum rupturas cantata piacula, taedam so Acrior interea visendi principis ardor Aeeendit eum plebe Patres; et saepe negatum Flagitat adventum. Nec tali publica vota Consensu tradunt atavi caluisse per Urbem,

Dacica bellipotens eum fregerat Vlpius arma, res Atque indignantes indura redegerat Arctos;

Cum fascea inxere Hypanim, mirataque leges Romanum stupuit Maeotia terra tribun Nec tantis patriae studiis ad templa vocatus Clemens, Marce, redis deum gentibus undique cinctam

Exuit Hesperiam paribus Fortuna periclis smisus ibi nata ducum: nam ammeus imber in hostem Decidit: hune dorso trepidum fumante ferebat Ambustus sonipes hie tabescente solutus Subsidit galea, liquefactaque fulgure cuspis B SCanduit, et subitis fluxere vaporibus enses. Tum, contenta polo, mortalis nescia teli

Pugna fuit Chaldaea mago seu carmina ritu Armavere Deos sev quod reor omne Tonantis obsequium Marci mores potuere mereri. SoNunc quoque praesidium Latio non deesset Olympi, Deficeret si nostra manus sed providus aether Noluit humano titulos auferre labori; Ne tibi jam princeps, soceri sudore paratam, Quam meruit virtus, ambirent fulmina laurum sunm toties missi proceres responsa morandi Rettulerant, donec, differri longius orbis

Communes non passa preces, penetralibus altis Prosiluit; vultusque palam confessa coruscos,

Impulit ipsa suis cunctantem Roma querelis scii Dissimulata diu tristes in amore repulsas verem parens, Auguste, queror Quonam usque t nebit

Praelatus mea vori Ligua vetitumque propinquar