장음표시 사용
11쪽
superbe egerunt cotra eos, sanctes uertit Temerarie egistis persecutisunt hos queadmodu risit atra. Explicatur hie quo Amorei Psecuti sunt Israelitas, coiugedo se simul aduertus eos queadmodu faciunt apes, ei qui mel eam accipe re uult.Sic Pial HX.habes . Circui dederunt mechid rina . .sicut apes, Et aduerte dabar esse radicem deborat, quod apem significat cuius allusionem ad uerbi tignificationem quae est loqui, non aliam uideo, quam quod sibilationem seu sibilum emittunt ad modum murmuris. vano
sistis in Gades diebus multis, fecundum
dies quibus mansistis. Putant Hebraei popu
lum tot annis mansiisse in Chades, quot mansit in omnibus alijs mansionibus nempe annis decem di nouem, ut dicit liber Seder Olam. Possiimus tamen literam simpliciter intellitere ut sit senius. Diebus multis uiasillis in Chades: de totquotquot illi fuerunt, neque illos numerare re
HAecsiqnt uerba quae loquutus est seb id omnem Israel,t as Iur δε
Quid bone Dius,tam curiose uis, haec loca describi,quibus seruus tuus ad populum tuum locutus est Admonui in Exodo neque saeptus admonuille pigebit, uoluisse cum dominum tum sanctos loca quibus populum admonuerunt ex parte dei describere & adnotare,ut si postmodurebelles causaretur,se non admonitos, loca ipsi quae tam ambitiose deserabunt,in testes uocare tu ac eos admonitos testarentur.Si enim homines lapidu cumulos de statuas quas erigunt intestes foederis uocat quemadmouit legimusde Iaacob de Laban Genes si .qui eum ulum lapidum quem statuerant,cumulu tellimoni j vocarunt,
quare hoc non licebitDeo decim diem tim
iter e,a C res usque ad Gades barneab.
Est aliqua uoluptas,merita ingrati sex probrare ut poeta dicit queadmodu ei; et sua culpa bona magna amisit, ut ea de caetero manuteneat dc conseruet.Poterantisti quam citis,ime sedes s-bia domino paratas acquirere,nis sua culoa perdidissent, qua in re etiam docemur beneficia tahominum quam dei .cceptare , quamprimum nobis offeruntur: quoniam pol modum contingit benefaciotem manum suam retrahere & be
loco prudentiam sancti uiri, ut quem uolueris legibus astringere dcobligare prius bene fit ijs exhibitis disponas. Facile enim homines illorum iugum admittunt: quos prius beneficos senti ut.
Satis habitastis in monte i Το.Expede quae
se pietatem Dei, ut non patiatur bona promissa
differri aut suos in malo loco detinere. Non petunt 'pii locum mutare,deserto ementantur αsqualore. ipleuero curat eos inde auferre, de adamR mora loca perducere dc uide quomodo eos inuitat.Venite inquit de possidete terram , qua iurauit dominus patribus uestris. Sic dc in euangelio Christus. Venite inquit benedicti patris m M. ebperc te regnu quod uobis ab origine mu-di palatum est. Sed expende discrimen. Isti Iu
daei uocantur ad terram de terrenam mansirone
post promissionem seruanda, legis, illi uero pos
adimpletam,uocatur ad coelum. Elurivi inquie& dedistis mihi manducare.Sitivi dedi liis mihi potum: ubi uidensquam diltinctum sit praemiupromittetis de implentis legem. Ned licet illi uocentur od promissam terram promisia lege,non tamen ob Ioum promissionem sed propter o seruantiam patrum. Audi quid dominus dicat μου sancto llaach .Multiplicabo inquit semen tuu sicut stellas coeli,daboque posteris tuis uniuer sis regiones illas: de benedicentur in semine tuo Omnesgentes terrae. Sed quare N unquid ob promissam legis obteria tiam Minime. Sed qi are Eo inquit quod obedierit.Abrabam uoci meα& custodierit praecepta de mandata mea: & ceremonias legesque seruauerit. Donninus Deus
uester multiplicauit nos. omnia haec audito
rum beneuolentiam conciliare solent Ie amorem:quae inter doctorem de eosquos docet, iam
me necessaria sunt. si uomodo j lus ferum tiborem uestrum' Licitum est principi ae prae
lato, nusae solicitudinem suam diuidere: & in alios partiri: praeffertim cum hoc uiderit reipublicae suae expedire Date uiros sapientes.
Non debet princeps, popillo quos uoluerit ipse praescere: sed quos populus petierit δέ obtulerit, qui eorum mores nouit, de etiam ut amore ducatu dc expede.Populus offert ornicipi eoadiutores,sed princeps statuit de praengit illis conditibnes quas debent habere qui praefi di sunt ut scilicet sint uiri sapientes intelligentes & ρο- '
riri. Non agnoscetis faciem tu iuditio.
Causas hominum diligentissime cognoscere debet iudex:sed omnium hominu facies ignorare. Claudere
12쪽
Claudete ut ita dixerim hominibuιlitigantibus
debet oculos iudex, sed causis eorum aperire.
Non timebitis a facie uiri, quia dei iussi.
tium est. Haec summe iudices aduertere debee ut te non homines sed deos in iuredicendo ariabitrentur, neque hominem sed solum Deum revereantur & ti meat. Istue pertinet quod in Psalmo dicitur. Ego dixi dii ei tis. Praecesserat enim Deum stetisse in sinagoga deorqui 3c eos in medio diuidicasse.Viquequo iudicatis iniquitatem
de facies peccatorum sumitis P resisti ad me omites cs dixistis Mittamiu uirosMuem
admodum audere sine Deo fatuitas est ita timere Deo urgente neglectus magna: dc itide litoriidem etiam, modo iussi intrare negligunt introire postea uero a domino prohibiti ingredi contendut . Nihil ergo timendum nihil cunctanda et poliquam Deus aliquid facere iubet, quoniam mille sinistri casus succedunt. Placuit iuocillis meis res. Non debet praelatus suis subditis connivere, cum uiderit eos iniqua appe tere, aut quae sibi sunt nocitura. Portetiam hac de causa no introivit Moseli terra, quia topulunon diuertit ab hae exploratorum missione.
Praecedebat uos iuuia ad explorandum uobis locum pro castris uestris. Solent serui
dominos suos praecedere in laia, de explorare aeparare illis hospitia hic uero uides Deum seritis hospitia ac quietem querere. Hoc est quod Christus apud Ioannem dicit. Si quis inquit mihi
ministrat, me sequatia de ubi sum ego ibi de minister meus erit. Et si haec magna Dei tui dignatio sit, maior tamen est quae sequitur ut scilicet eos quati puer umine praecederet. Etiam con
tra me iratus es dominus propter nos.
Periculosa ualde res praefectura malorum: ubi omni hora in discrimine maximo sunt praelati, quibus sepius propter malas oves indignatur Deus, dcluit bonus p aetatus, malarum ovium poenas quod si homines ad memoriam reuocarent: non tam fellini ad praelaturas currerent.
tur illuc. Audis quam bonum de lucrosum sit,
seruis Dei ministrare: luoniam propter eos euehit dominus ministros eius. Fuit etia forte haec magna Santi Mosel, tentatio, cum uideret s eruum tuum sibi subrrogari non filium, de concessum illi,quod sibi negabatur: omnia tamen aequoanimo tollerat sanctus uir. Filii uestri qui. AD LITER A M. non cognouerunt hodie bouum neque m. lum ipsi intrabant illuc. Bona semper fuit apud Deum pariaulorum conditio. Nili ait Clitistiis conuersi fueritis,& efiiciamini sicut paruuli non intrabitis in regnum coelorum. Quena admodum enim soli paruuli promissam ingrediutur terram,ita lui conuertuntur de malitia sunt paruuli,c Elorum regnum intrare a Chri sto prohibentur. Similiter ex hoc loco aduerte quia ualeat non esse criminis participem. peccauimus domino, vascendemus. Noni omnem pue- nitet iam dominus accepta ut propter eam do net quae postulantur quemadmodum legimus de Saule dc de Esau. Similiter uides quam seuere dominus nostram puniat inciuilitatem , qui et' 'hpro nihilo reputamus Dei mandatis primum non obtemperare, si postmodum obediamus.
Dic eis. Ne ascendatis. Admonitiones multiplicat peccatoribus dominus,ne omnino corruant, sed tanta est eorum pertinacia,ut tam frequentes parvipendant admonitiones: dc suauia
incedere uelint. No M pum in medio uestri.
Considera signum quo cognoscas an Deum a pud te habeas.Si enim offenderis, scito te eo deinititutum,si non offenderis,eum crede in medio tui eis .cti cuiuimus montem Seir. Quandiu diristit Deus hominisgressus, recta graditur, si uero dimittat circulum facie quoniam in circui tu impij ambulant. Pessima res motum, quod non solum hominem in uia salutis remo ratur,sed etia retrocedere facit. Per niam ma ris Sub. i. recta contendentes ad mare terminatum quod nostri rubrum appellant Et cir cuiuimus more Seir Quoniam non concesserast Aetnorrei transitum per terram suam illis.
MVθμm uobis circuire montem ista
Duplex est horu uerboru sensus. Prior Multum uobis .i .dispendiosum uobis aut di melle de hunc sensum ali tui sequutur putantes quod Israelitae traiierint per terra Edoniemedo qui necessiaria erat sibi abEdomeis, de lensus est, quod Iudaei multo tepore circuierut teraram Edom seu montem Seir contendentes uer sus orientem, dominus uςro laboris eorum miserius,iussit in no amplius monte circuiret: sed A A uerte
13쪽
uerterent se ad aquilonem traseunt Is per extrema terrae nitorii Edo : unde secundu istos sensus literae,est. Multum uobis. .graue uobis aut multus labor est uobis,cireo ire monte SeirLtotumueritas uero est quod filii Esau nunquam perini serunt lsraelitas tras te per terram suam, nequerer terminos suos sed per terminos iuxta terra luatri ' circuierunt totum molem Elati de uerterunt se in fine montis Seir versus aquilonem ut interius magis explicabimus de sensus literae et .mult in uobis circuire montem istum.1. diu illum circuistis nunc uero uertite vos. Time . btin I a nobis.Quod scilicet uelitis illorum occupare sedes: ideo cauete uoliis ne scilicet misceatis litem cum ea. Ne myce itis litem contra eos Licet significatio uerbigat aliquod miscere
litem uertimus, non perfecte nota Hebraeis sit: quia tali en communior eli de omnibus fere locas quibus uerbiim ponitur conuenit: placet eatne acceptare. V que ad calcationem plant. epedis. A uerbo darach quod est calcare compri-
mere,eIl midrach. i.calcatio.Sigitiscat etia uerbum calcando uiam im edere ut N umeri. 2 annotairimiis sit per illud Daracli .i incedet stella Iaacob quod etiam uerti pollet calcabit aut con
etinauit. Dominus Deus benedixit tibi, in
omni opere manuum itiarum. Admonui noseniel bi 'edicere dei esse beneiacere, lue autem significat subitantia dc opes augere. Solet ei uni homo laborare es ex parte sua facere ..uod litumeli, Deus uero labores eius secundare, & illis fauere. ut ex eis lucrum habere pyssit. Cassiusem ide uitius esset omnis labor noster: si dominus illisnon apponeret manum auxiliatricem. Et ergo horum uerboruin lenius. Dominus Deus fecit, ut ex laboribustuis imagia uni liaberes luc '.
Ouit ambula e tuum per desertum via.
liuiue ali 'num V tia. 1.nouit laborem que in ambulan-
2his it: per hoc de certum palliis es,& hebrai sinus est
seut llud Plat. Quoniam nouit dominus uiam iustorum, ' noste Dei accipitur tam in bonam quam in malam partem: & quod in malam acci. piatur constat lia x 7.ubi aduersus regem. Alsimoruni dominuι dicit. Habitationem tuam Seegressiim tuum & introitum tuum,noui, Neq; denotat simplicem cognitionem, sed cognitio nem cum miseratione, seu ad imbueniendi im in bonis,atit eum intentione seu affectu puniendi
in malis. Vin caruisti altituo. Multa illis de
futile legimus, sed dominus Deus istatim illi,
subueniebat: unde cum dicitur, Non caruitii liquo 'otelligendum est tandeni,' ioniam iit diximus dominiis flatim illis prouidebat. Aliqui Hebraeorum sic locum uitelligunt. Nihil tibi defuit quoniam Deus dedit tibi pecunia. ad aliaemedae cum benedixerit tibi, dc sic nihil tibi defuit neque displicet sensus ille. Transitimius
afrati ibus nostris, lus Gau. .diseessinius
ab eis transeundo per connes eorum ut dictunt
et , si etia tralia imiustu diuertimus auia
Jobtudinis. no teque tes amplius eam scilicet a
I elathctabHeliogabe nomina sunt loco rua et 'bus diuerterui, dc uidetur qd cum perueniisent ad lixe loca, liuerterunt uertus aquilonem. Ni haec uia soliti id inis contendebat uersus ortum:& hic Helion gaber uidetur elle illa, cuius meminit ii illoria libri regum,quae est ad oram ni ris terminati uel prope. Nam primo regum nono in fine habes. Et naiiem fecit rex Selomo, in Helion Obei qtiae erat iuxta Eloili filiae lue dicitur Elath iuxta ripam maris Supli, in terra Edom. Aduerte etiam lue, quod id quod Santes uertit, a tua fblitudinis, ali; uertiant a uia plana dictio tame arabat, ut saepius diximus neque planum neque soli idinem sed mixtionem significat ab arab quod est miscere: unde melius
Uertas a uia mixtionis, id est,qua nospossemus illis iii praelio commiscere cum hoc tamen stat quod irent per terminos ipsius. sed non per terram eorum, dc ab eis aquam dc alia necessaria e
mebant. T ransiuimus per fiam deserti
Moab . Est Moab in finibus Arabiae pet reae ad
latus orientale terrae Edoni, atque inde super Asphaltidem lacum protenta, usque ad Auuium Arnon, quatia Iudaei circuierunt, quia dominus eoi grestus , cum Moabit s eis prohibuerat. Et Iepte Iiidicum.ii .astirmat lsrael circvisse ex
latere terram Edom ct Moab: licet ali Qui dicat eos transisse inter Edom &Moab. Ne strisi .
gus uobis ne misi eas oricet litem cum
eis.Verbum fur quod uertimus stringere significat ligare stringere & augustiari: quare non
tam bene uertas, ne oppugnes: de praecipit ne obsideant uel altringan eos au t urbes eoru : qauero significet ligare aut astrigere, ex multis scripturae iocis coiiat. Nam infra. liabes. e carta. i. e ligabis seu stringes argentum in manu tua. Et capi .ao. Ve arta .i.Obsidebis seu stringes eam scilicet urbem Seques uero uerbum .isgarali ut iam hoc eodem diximus capite, significat litem miscero. Nos cum aliquem admonere uolumus
14쪽
nec amatio litiget,d et nati . Nom te tra aeu com
urbis re H abitarum, cuius prophetae equ*ter. aenii erunt,aduersus quam se plus uatici cinitur.Deprehendes etiam ex lioe loco. ii 5 esse
T. ,, i, i iii uero in Vera n theologorum sententiam' dicitiῖorii, dicentium ,rerum diuisionem esse de iure gen-n ais. - tua ira: cum D minus regna haec dederit filiis ri Esau & M , bis, filii Lolli,de terram Chena --hoeta. laa n ieliudaeis ut asserit Moleb Deutero. tragel coeost a. ii moleeundo. Mando inquit linreditare fecite celi is gerites, quando separare fecit filios Α- dxii uel nominum statuit terni nospopuloru, secundum numeram filiorum Israel. Ex quo loco non solum illis, ted ominbus uidetur diuitiise haereditates, quoniam dicit, cum iij red itare
faciebat altissimus gentes. Emim autea habitabant in ea,scilicet Ha M. abitarum. Paestaliqui hebraeorum d etiam nothrorum istos populos dictos Emim,ab aniali quod ut dicunt significat terrere aut terrorem incutere: quod p- .litiosa corporis proceritate atque robore: om nibus ipsos aspicientibus, terrorem incuteret. Emalienam ut dicunt terrorem significat. Sed salua eorum reuerenti ion ita res babet. N ul-
uam enim quod occurrat in icripturis offenνiemali lignificare terrorem, ses a mali ancillam , quare dici ionem potius arbitror ortu habete ab em quod est mater a lita a mali, id ei me isura quκ quasi mater, continet alias par- uas: unde nome Emini potiusὶ mesura quam a terrore dici puto, , liuiae populum dici Emim quod magnarum ni ensurarum ellent lio mines illi de quibus Genesis it imo quarto habe,liabitat se in planitie chiriata uia. Populus
maguus, multus excetrus. Putarem
iri, num referri ad nobilitatem. Non enim ad corporis uastitatem referri potet , quonia runt, id eis excelsiis ad hoe refertur:& nillil aliud ha - l uius e lii, populis quod ueritate contineat, qui scilicet erat sicut filii Hanachuri Fuit Hanactis gas, cuius tres filii nominibus suis describuntur Numeri decimo tertio, quos uidsi percusserunt ut habet it primo Iuui eum & ab eo post motum omnes gigantes di ii sunt filii Hana chim: de quibus hie Sc leboluali undecimo.
, Gigantes etiam reputabantur se ipsi
sicut He iaciam. Hebraice est Rephaim e
tiarii repta tabant tir. Sonat rapita a quo repliai m
ideis gigantes hebraeis, sanare. Italae texto. Eteonu rtatur uera pha, id est & lanem eum. ite ecundo Regum uisessurio. Ecce ego rophe, id . eii fano te: unde ii tepliaim eth a rapita cum a-
tephaim significabit gigantes qu4d homines alii uidentes eos a biles licten: Sc qirab is deiit tuerentur: probabilius tamen eli esse a radice rapti acti in aleph in fine. litoria multis to eis scri- m
plura meminit, ei e re prim , Paralipomembrias.&seeundo sena uelis uigessimo miliaO, Ge- .nelis decimo quarto,dc decina ἐν quinto. latra. t. Iehoi ualiduodecimo, Pial. octuagessimis octa uo, Protierbiorum secundo deno io dc u gessi- nio primo Item liatae decimo quarto. Vt forte quemadmodum gigantes di ii sunt i senaclum ab Hanaesi patre eorum: ita Sc replisim a quo dam gigxite ite appellato. quo multi octi tu Quod enim fuerit gigastic tiocatus, uidetur colligi ex uigessimo cap. prioris libri Paraliponie- non lib. dicitur. Illi nati sunt te harai lia in Gad rque e t urbs Philitii norit m Quidam tamen i-
Emim. Surit qui putant Emim non esse no- meia proprii Hra tedeona nautae ac si dicat. Voo- Lueruat eos melisura leu homines magnarum mensurarii in Sc lic luperius cum dicitur Emim
antea liabitabant mea sed uerius puto popa tum futile eertum, ut ex Genesi decimo quar e . to deduximu . habitaveru ut aurea
6 st in Ante ingress ori filiorum Esai, , liabi- tauerunt montem Seor illi populi quis O b1- tur Clioriri, de quibus mitii aliud habemus, quam quod hie scriptiira refert, nisi quod Genesis decimo quarto dicitur Claedorlaomer per S . elisi de Choreum in montanis Seir, de credi de rim illos lignis rati. Si nominis raddi sit clia tali quo se i excandeseere&irasci,cli oriri dice- .rentui licabimine litate irae quali irati seu infla- ω
mali. Filii E au expulerunt eos: defice
refecerunt eos Pollet etiam uerti. Hereditarunt eos, seu haereditate acceperunt eos : an haereditate pepulerunt eos. Seques uero uerbii, ama l potius lignificat deficere dc coia sumere, quam perdere. iudicum uiget simo primo. . Quia ni taedali, id est colitumpta est seu defe- cit de Biniam in mulier, si tamen uertas disperdere non contena M.frausite uobis torrentem Zared. Alii uertunt uallem, quoniam
dictio utrumque hebraeis significat: mihi tamenidetur magiς proprie tignificare torrentem. o i , t Ei autem torrens aut uallis uxta montes Ha-
tarim.1 ita quibus ambulauimus de Cha- h
15쪽
. DE UTERO., des Bumeab, donec transiuemia torren
tem Zared trigila octo anni. Loquitur textus de pruna mansione in Cliades anno secundo egressita de Aegipto quido exploratores miserunt: ab illo enim anno usque ad transitum Zared triginta octo anni supputantur quibus si . . duos iam transactos ab exitu ex Aegipto addas, perscies annos quadraginta ab exitu de Aegipto. Aliquo tamen modo supputatio liae non uidetur 'era, quoniam mense quinto Mini quadragessimi uenerui in mont2 Hor ubi occubuit Aharon do inde circuierunt Moab usque ad Zared: postmodum utque ad undecimu mensem pugnarunt terram Aemora orum & Midianitarum : unde uidetur quod. 38 annis de sex aut septem mensibus hoc iter confecerint &quod litera loquatur de annis completis. Donec co.
sumeretur omnis generatis uirorum bella
torum. Vocat hebrai sinus ut Hebraei putant uiros bellatores, omnes qui annum uigemmum excedunt Sie enim supputabantur ad bellum.
Etiam manus Domini fuit tu eos. Non solu
communi modo obiere, sed plaga aut punitio Domini, que late per manum lignificatur,perdidit eos. Omnibus enim plagis multa milia mortui luiat,scilicet uiginti tria milia propter uituli peccat uni, postea in plaga Clisret, ct serpentum Jc multis aliis,quas Dominus in eopam misit qua in re etiam pentanda est Dei misericor- . . . qia,quae non pue os aut iuuenes in his plui, coH limpsit: sed senes de ui s bellatores. Et mansiqi ..titi D0'inici in aliquem hebraismus est sonan, Gud sit. in bonum S in malum. Nam de beato Ioanne Baptista legis Lucae primo. Nam dc manus domini erat cum eo id est auxilium ad iuuandum eum lucuero ui malum sona ut statim expli
catur Ad conterendum eos donec consume. ret ne iniret eos. Tu transis hodie teriminum Moab Har. Praecipit modo non bel
lare aduersus Moabitas: dc Harest nomen urbis . regiae Moabitarum, cuius mentio frequens a
. pud Prophetas fit. Ne stringar eos, aut ne obsideas, in ne litiges cum eis, scilicet super
pecunia seu praetio rerum uenalium,aut melius an praelio, quoniam nolebat eos cum Moabiti,
bellare. Terra gigantum reputabatur e . G tiam D. Hebraice est,terra rephaim,de quibus hoc eodem capite diximus. Hammonitae uocabant eos .m Rumim. Ignorant he-IL AD LITERAM.brti quid proprie significet ramam a quo ram
Eum uia, dicunt autem significare cogitare: ad quod probandunt ei tant illud Threnorum se- eundo ubi dicitur. Fecit Dominus quod ramam id est cogitauit: quod ii uerum est illi dicenturetam rumim,id est cogitati seu excogitatae magnitudinis aut quia uidens eos colitabat se illico moriturum. De his habes Genens decimo quarto quod habitauerint in Ham. Et mi uim Isti uidentur fuisse illi quos Π s vocamus Hi-ueos quos Chaphiliorini expulerunt de habitauerunt pro eis. Isti uero aphesiorim qui egressi hie dicuntur de Chaptor in sula: de ut Genesis decimo dicitur orti sunt a Miaraim , id est a patre Aegaptiorum,erant consanguinei Philistinorum habitantes prope eos in insulis maris magna. Aliqui putant esse Capadoces de nomen ut/cunque eos iuuare uidetur, Transit lumen At nou. Diximus de eo libro superiori quod uidelicet diuidat Amorreos a Moabitis. Iosephus dicit quarto libro antiquitatum fluere ex montibus Arabicis Sc per totam solitudinem labens in Asphaltitem lacum erumpere & seiungere Moabitide abamorreoru gete.Hieronimo rupese excelsa inter Amorreos & Moabitas. I acum re in bello. Melius miscete cum eo, aut misce cum eo bellum. Incipiam dare pavo . rem tuum . timorem tuum. Plus Q is
eat nomen pachad quod pavorem uertimus quam lata quod significat absolute timere. Sub omni caelo. Non absolute, sed cum sequeti modificatione, scilicet qui audient auditum tuum id est famam eorum quae me authore s
bis Pavebunt timebunt Melius uertar.
Commovebuntur& languescent seu debilitabutur , facie tua seu ante te. Verbis integritu tW aut appositiue uerba integritatis, id est quibus illi integritatem optabam. Sic melius uertas quam pacifici . Pertita per uiam : pergam t. omnino per uiam: quod statim explicae
dicens. Non declinabo ad dexteram,ireque ad sinistram. Munsterus uertit. Per iter tritum incedam: sed non tam germane. Tantum transi bo cum pedibus meis. Exposuimus similem
loquutionem Numeri uires ino,id est non dii πι- cani exercitum aut non ad modum exercitus incedani,sed pedes omnes transibimus:&qs dicitur cum pedibus, potest uerti in pedibus: aue onmia mihi praecio uendo, sed solum transita quo pedibus meis transibo gratis concedes: aes dicit solum transitum pedum ttratis cone dea
16쪽
do, aut solum in nedibus meis traiicbo gratis, uel suppletidum erit ill ad quod additur Io
eo citato Nu iterorumscilicet tantum non verbum pedibu ς meis transibo di eth tacens transibo cum pedibus meis: nullam eum tuis misee
his . Sicut feceruut mihi filii Esau.
Numeri uiget simo habetur filios Esau negasse iudaeis transitum per terram sitam, hic uero oppositum uidetur uol)li dicere. Midam haec Gciliant,quod itidelieeti principio non permiserit rex Ldom,quando ex Aegipto egressi sunt: pol modum uero timens sibi, concesserit: sed mihi uerili milius a paret, quod licet non concesserit per terram tuam , concessit tamen per extremitatem terrae suae,ita tamen quod non ibant ,er terram Esau sed extra eam perviam flerat circa eam: dc ibidem uendebant Edoinei illis necellaria: quod enim non transierint per c fines terrae Edom. ita qu5d uia esset in terra Edom constat Numeri uiget simo ubi dieitur. Et renuit Edom, permittere Israeli, ut transiret per terminum suum. quod uero permiserit per terminum extra terram, eo altar ex principio huius ieeundi rapitis: ibi dicitur. Vot erasitis per terminum fratrum uestiorum filiorum Esau. Pollet nihilosetius itinera, quod prius non concesserint etiam per huius nodi terini. nos conuino os terrae suae trantire: & po tino dum perinis erint. Petit ergo Israel Sichoni regi Aemoreorum ut concedat tranatum pereo istnes, eo modo quo concesserant Edom et uendendo sibi necessaria excivitatibus qliae prope terminum erant quod ille concedere noluit, δ: ideo ab eis debellatus est. Et inneauit Da
minus Deus tuusipiritum us,er rose
rauit cor eius. Elt cor hominis suapte natura molle Se facile mutabile, sed aliquando durum,
cuius duritiam,quae facile in mollitiem uerteretur,Dominus aliquando manu ten*t, ne caedae
suadenti uel praecipienti: de hoe eth Deum cor alicuius indurare, id est tenere in duritia ne ii cui suapte natura lolet mollescat de mutetur. Disputauinius abunde detentu huius loquutionis Exodi quarto dc decimo, quae loca consulere lisebit, id elimami tenuit illud politiuum nolle, quo nolebat e s transitum concedere: de peripiritum intelligit fortitudinem, determinationem intellectus: Se per cor uoluntatem, aut per spiritum intelligit animam uel iram, quam concepit aduertus Israelitas: & forte lice ultima est melior interpretatio nominis
spiritus ireta ueritate hebraicam. Vt est dies
Lec , u praesens dies xcitatur. Di
coram te Sicbdiu , id eit Mepi tradere illum id tua potestate:&e thebrai tui. Et Joliunt
Wrbium quas cepimur idetur uerbu in fialal, id est spoliare, a quo sielal, id est spoliunt, contrarias habere signifieationes: aut actinam de passuam Milicet spoliare Se spolium dimittere inaspoliari: de prioris sitnificationis exempla sunt in hielis uigessimo nono ubi dicitur. Ue sales salalati,id est. Et spoliabit spolium. Et cap.ttigessimo nono. ia tu salotaad et hipoliasti gentes multas. Idem capite uige imo sexto. Et Za chariae secundo. Mitte me ad gentes quae lias olelim,id est spoliauerunt vos. Idem liate decimo dc Ieremiae quinquagessimo. Alterius uero signi fidationis,scilicet eontrariae exempla sunt Rutili secundo. Et etiam solealoiulati, id est dimitterido.dimittetis ei, de manipulis, unde salal, id est spolium sie dictum est, quod dimittatur Sc re
linquatur a uictis. Ab Aroer quae est super
extremitatem torrentis Arnon. Hebraicero extremitate et , super labium. Uocat entui ebratim ut uniuscuiusque rei extremitate di bium, quod extremitates Se ripae, modum labii trabeatae. Videtur enim mare aut flumen os, deuorans Sc absorbens ea quae in ea proiiciun tur: ripa uero habet modum labii huius oris.
braiee ad literam est, ad omnem manum torrentis: sed ut diximus. in hebraismorum explicatione , uocati hebratimus manus numinis uel m ris,linus ipsius iuxta illud Plalmi eentes,imi tertii .Hoc mare magnum Sc latum manibus similiter diuerticula terrae iuxta illud Genesis tri- gessimo quarto. Negotiamini terram quae lata est manibus. Hie uero sinus ipsius torret NO-cat manur: in quibus urbes erant sit ut isoalet.
icit uobis circuisse molitem ista.
Flet reuera sunt hominum uiae,nempe est
euire de deflectere. In cireuitu ait Psalmus impii ambulant: Domini uero est, uias nostras di rigere, ac re fas tacere dc duo hie aduerte, alterum quanta pacientia Israelitae tollerarunt molem Seir ino to tempore circuire, non conque. rentes, neque postulantes a Domino ut uiam
tectifiearet: alterum ipsius Dei misericordiana,
17쪽
qui eis non petentibus, sed taeentibus uiam direxit & ad recta perduxit: quae ideo admonui,
ut non fatigeris neque murmures,si te Deus ducat per uias difficiles. Audi quemdam. Propter uerba labiorum tuorum,ego custodiui uias du
ras. Vos transitis per terminum fratrum uestrorum: Cp timebunt a nobis. sunt ho
mines qui si aliquem audacem uiderint, non audent illi nocere, neque ullum dicere uerbum: sim uiderint meticulossem, audaciores in eum fiunt: non timent laedere neque spoliare: quos locus i ste arguit qui docet, non esse metum meisticulosis iucutiendum : unde dicit, de cauebitis uobis ualdene. tales laedatis. Non dabo uo.
bis de terra eorum, u siue ad conculcatio nem pessis. Sine poenitentia cait Apostolus
sunt Dona Dei: neque ut lio mo solet dare deifatim auferre,& licet isti indigni essent qui
bus munus datum conteruaretur: non tamen
abstulit ted conseruat, quo uos docet non retrahere quod semel dederimus: neque eandem re
multis conferre. Cibum ab eis emetis argento. Audiant lite .qui exercitum hine inde ducunt: depopulantes omnia per quae transire co tingit: nihil loluentes,nihil curantes quaerellas: eorum quorum praedantur bona. Non uult dominus nos transeuntes,alicui esse iniurios, nihil ui ab aliquo auferre omnia suo praetio comparare: & considera aequitatem, ut aquam quae omnibus gratis dari solet: uelit a suis iusta pecu
ma comparari. quia Dominus benedixit
tibi. Libenter diuites gratis a pauperibus sibi
oblata accipiunt, nihil dantes,' nihil soluentes: quos locus ille merito arguit, docens nihil quod possis pecunia emere gratis accipere, neque statiarume, cui Dominus copiole benedixit.
Nouit ambulare tuum per desertum qua draginta annis. non caruisti aliquo. Conq-
runtur in tribulationibui sancti, quod uidelicet Dominus non uideat,non consideret labores illorum. Obliuisceris ait quidam) inopiae
nostrae, de tribulationis nostrae. Et alius quidam. Circa cardines coeli perambulat, neque nostra con siderat. Vides hic quam 'pet spicaci ocu lo cuncta rimetur: de locum dc tempus consideret, ut non sit opus illi illa iactare. Sed mirum ualde est,eum dicere nihil eis defuisse. Nihil sanctis deeit,nisi quδd non decet eos habere,de si aliquando deesse incipiat,statim Dominus ea suppeditat.Cum vos ait Christus apostolis misi sine Pera,nunquid aliquid defuit uobis Respondent. Nili L Sine pera incedunt & sine pecunia: de tamen nihil eis defuisse coto affirmant . . Quid dubitas modicae fidei Qui te mittit diues est,misericors est, seruum mittit, quomodo er- . . go necessaria non administrabit Audi quid G CK pud Icuam dicat .Populus Sion habitabit in I rusalem, plorando non plorabis miserendo inbserebitur tui ad uocem clamoris tui, cum au
dierit respondebit tibi Fibis Londedi Haer
haereditatem Admonui frequenter quid boni parentes ualean etiam malis filiis. Emim anistra habitabant in ea. Optimum agit chronographum Moleli,qui omnia non solum praesentia quae narrare instituerat ostendat: sed uelut scriba doctus in regno coelotum, de thesauro suo profert noua de uetera . Similiter ostendit nobis locus,quo modo populus propter mala qin terra operatur, praesertim propter uiolentias 3c illarus proximis iniurias: perdit habitationem
suam, de sedibus suis pellitur. Triginta Grillo anni, donec consumeretur generatio. Expende Dei sementiam. Ad quid putas popu
lum suum ad quadraginta annos in deserto uelut oves facit errare, nis quia durum illi erat, eos uita tam breui tempore spoliare Licet enim mille mortibus digni essent, indignum tamen iudicauit,eos tam breui, dulci uita priuare. Vbi simul aduerte quod malu ni sit, oculos gaudere ad munera, de mirabilia Dei, qui enim claudit oculos ad recepta beneficia, indignum
se reddit recipiendis. Etiam manus Domini fuit contra eos ad perdendum. Quemad
modum Domi uus iuuat pios ad uitam, ita manum apponit aa mortem impiorum : ut consumantur δ pereant Audi Dauidem. Nisi Domi nus iuuillet me, proculdubio ad uirum: paulo minus habitasset anima mea in sepulchro.
Iu die ista ncipium dare pavorem tuum super faciem populorum. Ecce quina time
di sunt iusti, quos nos Deus ipse timere vult: neque tam ipsi quam Deus qui cum eis Jc in eis
habitat timendus est. Misi nuntios ad Chesebon uerbis pacificis. Multa hic habes viae ad
uertere potes. Primum neminem bello esse sollicitandum, quem non prius uerbis pacificis admonueris,etiam si iustam bellandi causam habeas.Secundo nemini pacificum transitum, per publicam uiam, esse negandum i modo fideiubeat se nihil mali illaturum. Inde.3. Ortam purro legem, ut uicini teneantur uiam mihi dare ad praedia mea: si non habeam aliam per quam intrare
18쪽
intrate & exire possim. Est quartum, quod disos a Domino, non uti uiolentia, quoniam uerbi, pacificis illos ad transitum hortatur, neque dedignatur circuire Deus: quia populus aut rex homo, transitum neeat. ruis audiuit unquam talia,quis potens,unquam tanta patientia usus est Diuertit a recta Deus: quia homo
non permittit ea incedere, Vide.Incepi dare coram te Sichon. Aduerte quaeso uerba.Aatequam donet de in potestate tua regem tradari te oculos habere uult de uidere praeeipit: ut antequam beneficium accipias illud uideas, ne que line oculis transeas quod te Dominus uoluit tam oculate uidere. 1 erit eos Dominui
ante nos. vult Dominus iustorum de seruorum sirorum inimicos occidere: sed eos illi j tradit occidendos, ut uindicta iacientur: quoniam nouit quod licet ius lux in uindicta gaudea magis tamen laetabitu eum manus suas lauerit in sanguine meratoris. Destruximus
omnem urbem uiros mulieres: sed iu
menta praedati sumus. Pluris facit Dominu
iniquorum substantiam quam impios ipsos,ue eos mori uelit& opes bonis seruari.
Bassau. Continuat Moseli narratione
suam: ὀρ dicit uertisse se, scilicet a uia qua con tendebant adhuc utcunque uersus orientem,&aquilonem uersus promissam terram: δe inter desertum unde ueniebant A: Iarden, erat terra horum duorum regum .Erat autem urbs re a, cuius solum fertilissimum fuit de animalia pin euia reddebat unde Psalnio uigessimo seeundo
habeς.Tauri Baslan, id est pingues ei undederunt me.omnem regionem largob Verbum Gabal a quo ebebelodest regio, omnia haec hebrii, sigmficit, scilicet pignerari, mutuare, cor rumpere, gubernare nauem,de dissipare: quod mihi praetentissimum signum est,eos propriam signi hcationem ignorare: ut saepius teitati suamus. Quantum autem ex coniecturis locorum quibus uerbum ponitur colligi potest: videtur ignificare ligar Obligare, de ex consequenti in pignus tradere,quod fit obligare quodam . EZ
ebielis decimo octavo. Chabot lo chabal, id est Pignita non pignorauerit, obligando scilicet eu qui pignus tradidit. Aut obligatione non oblis gauerit. Dicitur autem pignus oblitatio, quia oblieat eum qui tradidit ad soluendum. Item Necnemiae primo. Chabol chabaliau,id est obligando obligauimus nos: aut obligatione obli agati sumus tibi. Est etiam locus apud Zacharia
capite undecimo,qui liane sunt fieationem con uincere uidetur. Accepi mihi duas uirgas, unaniu aut iocund: tatem alteram uocaui colligationes: quod nostri dissipantes uertunt: sed quod
magis quadret colligationes, ex uerbis inserius eodem capite positis constat. Dicitur enim inferius.Et praecidi uirgam meam secundam colligationes , ut disiiungerem fraternitatem inter
Iehu dali 34 Israel.Muni erus dieit si iuncare funiculum distributionis: sed non nis; ratione ligationis quia.s ligat. Significatio non est plene
nota haec tamen communior est, unde hic uertendum puto. Omnem collectionem Argisbi Erat enim multitudo oppidorum', urbiu & ρο- orum: in ea terra quae dicebatur Argob. Et uiisetur Argob nomen loci proprium: si uero sie appellatiuum a regeri dubiae significationis est: quemadmodum regeb quod uidetur riuum aut extremitatem significare: quod ex uerbis Iob eapite uigessimo primo apparet, ubi sie habet ιDuleuerunt et rigbe,id est riui torrentis: quod alii uertunt glebae torrentis. Ponitur etiam nomen capite trigessimo octauo eiusdem libri, ubi dicitur. N uni nosti,dum roboraret terram, in medio centri, uregabini, id est de riui aut glebae coniungerentur; scilicet ipsi terrae Ex quibus non facile percipitur nominis significatio .
praeter urbes noti muratus nivitas ualde. Incertu est quid proprie signiscet paraa, a quo
perari quod nostri uertunt non muratum seu absque muro, Ic licet haec significatio multis seripturae locis quibus nomen ponitur conueniat rest tamen locus Cliabachuli tertio,quo haec siganificatio nullo modo quadrare uidetur: ubi vicitur. Perfodisti baculis eius caput , perarau trnostri uertunt , urbium eius absque muro, sed non multum conuenit, neque apparet quid sit caput urbium absque muro: neque quomodo posite baculis periodi. Quare rabbi Dauid non multum tribuens huic significationi, uertit lo
co citato Caput exercituum eius. Chaldaeusa'
pertas interpretatur, k quo Hebraei acceperunt suam significationem : quoniam idem uidetur urbs aperta:quod urbs absque muris. Ex hoc loco coniectura est significare uitllam: sed non
talis: cui certo fidamus.mros mulieres e paruulos. Ignoratur quid proprie signiscet dictio matali a quo methim id est uiri.Aliqui eius o tum putant muli quod est mori: cuius senten
19쪽
tix fuit Hieronimus Isaiae quadragessimo prumo, qui uertit mete,id est qui mortui estis ex Israel, quod alia uertunt uiri Israel: sed quod nosit a mut quod est mori constat, quia metim ut est a mut scribitur cum sere sub mem, sed ut est a malab est cum sesteuah, de uiros significare uidetur: ut patet Genesis trigessimo quarto
tibi dicit Iaacob.Et ego mete, id est uiri numeri, d est 3c nos sumus pauci: & si sit a naut, significabit homines quia mortales sunt. Vocaue
rei uocant Senir. Motis Sirion meminit Psaliani usui gessimus octauus dicens. Vox Domini confringcias cedios, ct confregit Dominus cedros libani. Et saltare faciet eas,scilicet cedros. sicut uitulus Libanum de Simon sicut filium unicornium tibi per Simon, hunc intelligit monte, scilicet Chermon. Item Psalmo celatelsa motri- gessimo secutico Sicut ros Chermon, qui deicendit in montem Sion. Dicunt autena Chol in graphi montem Chermon toto fere anno
nimbus opcriri, quarum pars dissoluta in stlate, foecundat campos de vicinos agros, Estque pars montis Libani, qui Libani stet minus est terrae sanctae a parte septentrionalbfuitque quodam terrae Eueorum: quorum terra dicebatur Malpa, ut patet letioluat, undecimo .
femorei uocant eum Senir. Putat rabbi Se
Ionioli Sanir aut schnar uocem esse germanica, acchenanaeam quae niuem significat, quem Musterus arguit dicens germanos uocare niuem stlineae non schnir: sed la re in uocibus fit magna aut saltem aliqua mutatio, dum a populis
non omnino diuersis mutuantur quemadmo
dum nos dicimus homeni , castellani hombre,
nos mollier ili mug r. 9mnestiuitates plani
tiei Hebraica uox milior, a lassar quod est rectum esse ortum habet, de uidetur rectitudine importare sed hebraismus etiam plana recta uocat, quod in planitie nullus sit gibbus. Posset tam eu Ucrit,om nes ciuitates rectitudinis: id est sitae erant in rectauia perquam transiuimus: melior tamen est prior interpretatio. Elonia
tantum fg rex Bassan remanserat ex re bquiis Rephaim. Nonnihil scrupuli de dissi
cultatis habet sententia haec : quoniam decimo tertio capite Numerorum dicunt exploratores, se uidisse in terra filios Henacluiande conflat aliquot fu ille in terra de non solum Og, ut hic habetur. Conciliat haec Caietanus noster, quod ibi fuerit sermo de gigantibus in terra Clienaan quae est ultra larden,llic uero de gigantibus ci-
tra eum .Secundo dicit exploratores non dice' .re se uidisse gigantes, sed homines procerie sta turae,e eis Ortum habentes, hic uero de uere gigantibus literam loqui. sed iam superiori capite diximus ex duobus gigantibus, scilicet Hanacti de Rapha ortum habuisse illos qui terram promissionis incolebant: qui cuidem Raphali habitauit in Galli urbem Philistinorum .Habes enim primo Paralipomenon uigessimo. Isti nati sunt te Rapha in Gath: sed quia ibidem dicitur tunc temporis fuisse Rephaim: &occisos a seruis Dauidis, de etiam quia capite superiori dictum est,Eniim reputatos Rephaim,e. incoluisse terram Moabitarum uerius puto tantu Og, remansisse ex gigantibus seu ex Rephaim in illi terra. Nam in Gai remanterunt Sipat, frater etiam Goliath, dc alius tertius qui lenos habebat digitosin singula manu δ: pede, additur ius quartus lecundo Regum uiget mo primo. Fit etiam eorum mentio Genesis decimo quarto, ubi ociis si deserabuntur, de etiam capite decimo quinto δι letiosi h duodecimo. Et adueite quod gantes primum dicti sunt Nephitim, a cadendo quod uidelicet homines eos uidentes, non ponsentante eos subsistere,sed caderent, aut quod in diluuio omnes ceciderint ut dicitur Genesa sexto,post diluuiu uero vocati sunt Henasii mdc Rephaim,forte a parentibus prioribus .Posset tamaei dici Rephaim esse commune nomen synisi etias gigantes,aut homines multarum men-smarum. Est autem lensus literae. Solus Og rex Bassan remansit, scilicet in terra Moab ex reliquiis Rephaim, id est sigantum: ab illa destructione quam fecerant lilii Loth seu Moabitae .
Ecce lectus eius,l lus ferreus. Dicunt bo
brii eres significare lectum,quod firmant ex his quae dicuntur Psalmo quadragessimo primo. Lachrima mea arsi' id est lectum meum lique- faciam. Item Canticorum primo. Arsens,id est lectu, noster floridus, sed fateor intellectum meum nondunt in hac significatione quiescere.
Secundum cubitum uiri. Quemadmodum apud nos duplex est cubitus,scilicet brachi idc ligna aut ferri, ita arbitror fuisse apud Hebraeos. 'Vocatur apud nos cubitus brachii: longitudo a cubito ipsius brachii, usque ad extremitatem maioris digiti,extenso brachio cum digitis, de crediderim antiquos huiusmodi cubito mensurasse,sed quia ille in diuersis hominibus est inaequalis mensurae, institutus est cubitus omnino aequalis ex ligno aut metallo, do iste cubitus braclui uocatur cubitus uiri. Aliqui putant cubita uiri referri ad cubitum eiusdem gigantis, unde Chaldaeus uertit lac Secundum cubitum regis
20쪽
stili et Og: quod author complutensis aeditionis explicans uertit.In cubito eiusdem regis, sed prior expositio,huic praeserenda est. Adverte e tiam nomen animali,id est cubitus, ortum ha- bere ab ein quod est mater, unde ani mali mensuram significat non qualemcunque, sed quae ueluti mater alias minores ueluti filias sub se c5 tineat. Caput etiam multarum uiarum aqua ueluti a matre aliae strictiores seu semitae oriuntur dicitur em,id est mater: ut patet Ereehielis ui gessimo primo ubi dicitur. Stetit rex Babel ad em , id est ad matrem uiarum: quod' Hieronimus transtulit in bivio.Cosulto rue omittimus fabellas iudaeorum de hoc pigante , quoniam a re tam seria & uera longe debent esse fabulae, qsi legere animus est, uide Mausterum hic.
omnem regionem Argob. Posset etiam legi
omnem coniunctionem Argob seu te am con
iunctam. que ad terminum Gesuri.
Forte haec est Gesur, ad cuius regem fugit Ab- solon postquam occidit Amon fratrem: ut dicitur secundo Semuelis decimo tertio 'ocauit
illas fecundum nomensuum Busan Chau
noth iubis, id est uillas Iair. Si radix chaliuoti .uillae est chaiah quod est uiuere, dicentur uillae a uiuendo, quδd homines ibi liberius & libetius uiuant. si uero a chausi quod est anun clare,non uideo quid allusionis habeat senificatio nominis ad uerbum: nisi quod ibi annuntietur quae in urbibus dicuntur Due ad torre tem Arnon: medium torrentis remi num usque ad taboch. Posset etiam esse sensus,& dedi eis medium torrentix, scilicet Arnon Secundo de torrens erit medius de terminus,unque ad torrentem Iaboch, ut scilicet torrens Arno esset medi'δc limesusq; ad Iaboch:deinde u N torrens Iaboch limes esset diuidens regiones.
Et planitiem . Iarden. Posset etiam uerti
pro planitiesconiunctionem, id est terram con vineta in ipsi Iarden . Significat enim arabali potius coniunctionem , quam planitiem .
Et terminum a 'innereth usque ad ma re coniunctionis marestis ub essu Aui .
neret lacus ille in Evangelio celebratissimus qui dicitur Genesaret, per mare uero salis intelligitur mare mortuum: quo dicitur salis ad discrimen alterius laci scilicet Genesaret & cuius aquη erant dulces, dicitur uero more hebraico mare,quemadmodum omnis aquarum congre
gatio. Dicit autem Augustinus Eugubinua Nilmeri trigessimo quartoliune lacum Chinnereth corrupte apud nos legi Sc uocari Genesareth cuius sententiam hic improbat Munsterus, asseres lacum tepore Christi uocatum Giliolar a Chaldaeo interprete.Sed reuera parum aduersuς Eugubium probat licet enim tepore Christi Chal- dii uocauerint eum Ginosar, non mirum tunc temporis apud hebraeos & chaldaeos uocabula fuisse in uulgari corruptum. Non enim dicit Eugubius nomen post Christi tempora deprauatum,sed a sua origine, temporis successii deprauatum. Curerem hominem in re tantilla modestiorem in fratrem, sed nusquam bene inter ita Ioς & germanos conuenit. uod uero sequitur. Sub e usionibus Hapi ah,iliqui legi int sub effusionibus collis ad orientem. Nomen etiam essed quod uertunt hic omnes effusionem,no plene notum est. Nam Hieronimus aliquando uertit dices ut hie ad radices Pi ali. Haec tamen
significatio communior est, armati transibitis ante fratres uestros. Potest etiam uerti separati seu diuisi transibitis,aut melius soluti seu expediti transibitis. Significatio tame nominis chalus non est plene nota Hebraeis .
sinues Alii robusti Hebraice omnes filii ex
ercitu id est omnes uici bellatores. Et oravi
ad Dominum in sempore illo. Dicunt He
braei uerbum uaethhanari quod orare uertimus significare orare pro gratia: seu offensum precibus placare, non meritis nitit dicentes uerbum
deduci a chen quod est gratia , sed ni eo iudicio ;uerbum non deducitura nomine, sed nomen a uerbo: sed uerbo tot tarnque uarias hebrei tribuunt significationes ut homo nesciat inter eas veram ac genuinam deligere. Dicunt enim si nificare misereri, largiri, rogare,parcere,gratificari, rem gratam facere,aut gratis dare: sed in ter has omnes communiores puto, parcere,condonare,& misereri: hic uero uidetur significare, misericordiam uel gratiam petere. Dixi abunde de uerbi significatione Exodi trigessimo tertio .
tapsi sendere seruo tuo magnitudine
tu Id est qxibd sit excelsior omnibus diis, d
per manum potentiam intelligit qua Aegiptios perculsit :& pro quiς est Deus melius uertas quis est fortis quoniam ponitur hic nomen es,
quod a sortitudine dicitur. Transeam quae .sO G uideant terram bonam. Nimyar quantum potest sanctus uir, iudaeos gratos Deo reddet ostendens se summe desiderasse intrare te ram promissam, que mirum quoniam uole