Petri Iacobi Montifalchii De cognominibus deorum opusculum

41쪽

F DE COGNOMINIBVS ,

quentem Mercurius quae fortunare solet trado ego cum uolui. Idem ostendit oratius inquiens

nihil amplius oro Maia nate nisi ut propria hcc mihi munera faxis. Aegyptii δἰ Galli TEvTAoTEM uocant quou GaIli humano sanguine illi

sacrificabant. Lucanus Equibus inuitis placatur sanguine diro Teutates horrenso seris altaribus Haesiis. Sunt qui Mercurium TRI MEGIs TRVMessie pro explorato habeat vitum immo heroem,siimma scientia & uirtute. quem Lactant ius pro :Phetis sibylliso adnumerat. ut non iniuria diectus fuerit Trimegistrus hoc est ter maximuS. quod philosophus maximust sacerdos maxistmus t rex maximus uixerit.

DE COGNOMINIBVS MINERVAE.

MINERVAM Cicero uel a minuedo uera minando dictam ostendit. est. n. Dea tam literarum si belli. illa minuit uires corporis studio ut dignus uenias hederis S imagine macra. haec proelia &caedes minatur. unde dc BELLONAM lCognominarunt. Ouidi. Pollutoso simul multo bellona penates Sanguine perfudita renouata proelia miscet. Idem Bellica Pallas adest. Idem Bellatriceml Minervam cum Ioue diis a uocat Auso. Praeses Tritonia bellis. forsitan hinc natii. quia bellum ipsa inuenit. si credimus. M. T. Ciceroni. Martianus capella clypeu & hastam utra m. n. gerit Palladi datum e se scribit. Sapientia quod regat orbem. Vel ratiois opem φ spumea

proelia poscant. Hasta etiam vibrans reneti bid

42쪽

le monstrat acumen. Idem caput mediiseum qc Minerua in medio aegide portat homines in Castra conuertens hoc dicit significare Quod paulaclum hipidet sapiens nolertia vulgus. m. n. Mii nerua non solum belli uerum etiam cut innui, mus in sapientiae dea. Propterea fingitur ex Iouis eapite nata. Scio alias huiusce figmenti rationes afferri. quas aliis explicandas relinquo. Nos nostrum institutum deorum cognomina recessendi sequamur.eo priuS relato quod Porphyrio scribit uires absq; prudentia non modo uanas esse sed sibi aduersari. Iccirco Minerua bello' Deam re prudentiae dictam. Minerua igitur ut etiam lippis &tonsorib' notum estJ PALLAS uocatur idest ab hastae concussione. uel Pallantem gigantem occiderit. ut Seruius uet eta nata est in Pallante palude ut Festus enar/rat. Verg. Aegidat horrificam turbatae Palladis arma cerinum squamis serpentum aurocli polii bant Connexos 3 angueis ipsamq; in pectore diμuae Gorgona desiecto uertentem lumina collo.

TRITONIA &TRITONI s. Verg. Iam summas aris

is Tritonia, respice, Pallas Insedit. etiam sine Palladis adiectiGe. ut Nec dubiis ea signa dedit Tritonia monstris. Idem Effugiunt famael petiit

Tritonidis arcem. Item TRITOGENIA. Festus Tri

rogenia inquit Minerua a ripa Tritonis fluminis clicta, ubi primo sit uisa.Lactantius siue Lutatius Papinii interpres & Pomponius Mela fluuium

hunc libyae ascribunt. Diodorus ficulus cretati Eus ebius chronicus lacum uocat ubi regnante Argis Phoroneo uirgo apparuerit. quam Graγ

43쪽

DE COGNOMINIBYS

et Mineruam appellant. Catullus haud rapidi Tritonis hera dixit de Pallade loquens. Ouidia iis urbem Tritonida athenas significans. nam 3 Athenae Palladis urbs est. Unde illud Pallas

cecropiaG tuetur arceis. hoc & non en ip in ostenditi siqui dem Athenae a Pallade nominatae surarunt quae graecis modo 'M- να modo dicitur de apud nos Statius Acteam uirginem dixit Palladem notans Monstrabant acres Mavors acteat uirgo. Eisdem graecis GLAUCOPIS uocaumr. quod Minerva. i. aer glauco sit aspecta ut ait Diodorus. Sed diuus Augustinus Minerui aetheris non aeris partem sublimiorem habere ait. de hac occasione poetas fingere 'Iouis capita naolta sit. Sane Glaucopis noctuae uisus latiue intero pretatur. γλαὲl enim noctuam & 'ο-m ullum significat. Glaucopis ergo ab oculis noctuarum Pal las dicta. quae oculos habeat glaucos.i.cGOS ci . si caelicos a colore caeli. etsi Eusebius hanc nomi, nis interpretationem deridet. Obscoeni auctor. operis dixit Mi nerua fia uo lumine, Venus peto. ITONIA a loco sic appel lata ut Festi codices lia bent. locum Strabo xeddit Itonem scilicet mon/tem extatem super Amplirysium flumen in Theosalia. OPERARIA Ppter plurima quae inuenit ad uaria opificia instrumenta ut Diodorus siculus perhibet.. graece η quod est operor. Apud Strabonem legitur Pallas i o Ni A.

44쪽

D EORVM

et Ixu 'estυν οικον idest aeream aedem adepta sit . uel cya Calcidensibus eius aedes fuerit aedificata.Chalciocae Plutarchus etia meminit. Propertius Mio neruam C AEAM cognominauit inquiens Euryopilii placet meae texura Mineruae.propher Cae am uestem o qua sibi Et tenues cara uesta moue re sinus.Fest. n. Minerua multarum artiatn S imprimis texturae dea. siue caram dixit quod i Caea insula coleretur. a Martiale uocata est MEDVsEΑ

propter indusiae caput quod aegide ut supra dixitnus) serebat. Martialis carmen est Accipe bell=ligerae cruda thoraca Mineruae. Ipsa meduseae quo tumet ira deae. a Martiano capella VIRA Goquia viro' consultis prosit. Ouidius uero dixit belli metuenda virago. Statius virginem pateronam uocat dum ait annuat illa uirgo paterna tiobi. nius DAEDALAM a uarietate artificioν cum Graeci ψαλά, ν uariare significent ut Festus refert. Consueuerunt Mineruam in portis urbium pin gere. Propterea PT LETIs uocata est graeciSτκσ πψλin hoc est a porta. Porphyrio oratii intex/pres Mineruam tradit cum Marte certasse eoi uicto appellatam NERI NE N forsitan quia nero

Sabina lingua fortem significat Suetonio & Gelilo auctoribus i

DE VENERIS COGNOMINIBVS

TVENEREM nostri nominauere quod ad

re S Omneis ueniret ut scribit Cicero. uel quod Peam omnia ueniat. Loriani. Venerem. n. gingeni di vim uocant. Vnde Lucretius naturam rerutru

45쪽

- DE, COGNOMINIBVS ν

scribere aggressus Veneris auxilium implorat. Huius quoq; plura sunt cognomina DIONE uel

DI ONE A a Dione matre Fin Homerum. Auso. Aut restingue Uuein quo torreor alma Dione. Sta. Cedat equus, latiae qui contra templa Diones. Vergilius. Sacra Dioneae matri diuiso ferebam APHRODITE atq; APHROGENIA quoniam e spuisma genita fuit quae a graecis ibo appellatur. baturnus enim cui Hesiodus meminit uirilia caelo Amputauinquae in mare lapsa spumam fecerunt unde Venus dicitur procreata. utrumq3 uomen apud ipsum Hesiodum in si latinitate DC natum sic legitur unico uersu Nunc Aphrodite, nuc distcitur Aphrogenia. Sunt & qui diuam merito PHILOMEDEA dicunt ut idem ait Quod dea testiculis quoniam sit nata mariniS . uam amicus & a genitalia uel pudcda suta CΥPRIs

Ausonius Emeriam pelagi nuper genitalib' viradis Cyprin apellei cerne laboris opus. & alibi Idem vera venus fictam cum uidit cyprida dioxit. CΥPRIA Festus Cypria inquit Venus dicta est D ei priuium in Cypro insula templum sit conostitutum. Tibul. Et faueas concha Cypria uedfatua CΥPROGENIA. Hesiodus auod sata sit Cypri dea Cyprogenia uocatur. Cypris ut Hesio ius secum ex cum Festo concordet) equidem expoν no in mari Cyprio siue cytheriam . quia matCramoris Nuda cytheria As edita fertur aquis. ex

quo concha uecta Cyprii siue ut Festus Cythera in appulit. Propterea eius sitnulachrum conacham gerebat.& a poetis conchae venerae dictae Martialis Leuior o conchis galle cytheriacis.

46쪽

Propertius Et venit e rubro concha erycina mast . ri.Eadem CΥTHERE A cognominatur Vergi. Para

ce metu Cytherea. ab Urbe Cythera i in qua priθ' mum deuecta esse dicitur auctore Festo & Hesio/ doiq ait Cytheream dictam quod admotis prioi us appulit orta Cytheris. Tortelius Cytheramy dicit esse urbem Cypri. Strabo& Plinius Insuo i tam cum urbe. Sic & Pomponius Mela & Sero' uius insulam esse aiunt. Strabo etiam in numero ii multitudinis haec Cythera. ut Hesiodus ac Vero ' gilius qui ait Super alta Cythera Aut super Idaas lium Sacrata sede recodam. Item CΥΤΗΑEREIA

petasyllabon.Oui. Exigit indiciis meritam Cyat' thereia poenam. Item CΥΤERE. Auso. Nec bis cina cta Diana placet nec nuda Cythere. Item CΥTHE RIS. Oui. Mercurio pueru diuam Cytheride na inm.Nominatur& PAPHIA ac CNIDIA. a Paphou Cypri teste Seruio & Cnido urbe Cariae ut Straobo ait. Ora.O venus regina Cnidi Paphil sperii ne dilectam Cypron. Vergil. de Venere loquensi Ipsa Paphum lublimis adit. Sedesque revisit laetari suas . Marti. Ne violes teneras praeduro denteli colutabas Tradita si Cnidiae stit tibi sacra deata: n IDALIA. Vergilius Tunc uicina astris erycios no in uertice sedes Fundatur Veneri. dicta ab. ii Idalio siue Idalia Cypri nemore de quo Vergi :s lius quod paulo ante citaui Aut super Idalium I Sacrata Sede recondam . & mox solum gremio e ciea tollit i altos Idaliae lucos. ACIDALIA Vergi ι rius At memor ille Matris Acidaliae . ab Acidaot Iio fonte in Orchomeno ciuitate Boeotiae ubi se. Exauae lauant teste Seruio ERICINA ab Eryce Sia,

47쪽

ω DE COGNOMINIBVS ,

ciliae monte ubi et' templum suit. docet Oui. ita scribens Est prope collinam templum uenerabi te portam. Apposuit teplo nomina celsus Eryx. de templo Vergilius Tum uicina astris erycino in uertice sedes fundatur Veneri. de Erycina oratius Sive tu mavis Erycinia ridens Qua torcus circa uolat& Cupido. CLVACINA quae Rostme signa habuit illic ubi Romani & Sabini pacificati fuere depositis armis cumpp raptas uirgines dimicare uoluisssient. Dicta a cluendo hoc est pugado ut scribit Plinius. MΥRTE A quae postea murtia dicta fuit Plinii tepore ut ipse ait. noinen Myrteae a myrto cadit. quae arbor Veneri sacra est auctore Seruio. Propterea Vergilius myrtos paphias ait. VERTI CORDIA cuius simulachrum ut Rome consecraretur Sulpitia Seruit Paterculi

filia. CL. Fulvii Flacci uxor censuit. quo facilius uirginum mulierumq; mens a libidine ad pudio

citiam colauerteretur. ut a Valerio maximo traditur. Deuerticordia meminit & Priscianus scriobens verticordiam a uertendo seque ac vertuntidici. Meminit etiam Iulius obseques dum refert sedem Veneri Verticordiae factain quando tres uno tempore vestales virgines nobilissimae cum aliquot equitibus Romanis incesti subierunt poe/

tur a libendo ut vult Varro. & Cicero quoq; dea monstrat scribens Cupidinis & voluptatis &liobentinae Veneris uocabula uitiosarum rerii nemnaturalium esse. ome ut Plutarciis est auctor in aede Veneris Libentinae ea quae pertinent aclsepulturam ex Numae Pompilii comentis ueno

48쪽

dere atq; emere consueuerunt. quod illa princi/pium & finem vitae in potestate habeat. quippe ingredientibus vitam uel decedetibus praesides. Eisse autem Libitinam Venerem & hoc ostendit. quod Delphis EpITΥMBIAE Veneris statua cersnitur ad quam Manes & libationes eliciant. ut Plutarchus ait. Epitymbia latine supra sepul rchrum sonat e supra & sepulo, chru.Libitinam dixit oratius Non omnis inool riar multam pars mei uitabit libitina. et si Acron, libitinam exponit lectuin quo mortui efferuntura alibi uero locum. dum exponit illud eiusde poe i tae Autumnust grauis libitinae quaestus acerbae. ι CALVA Rome propter tormenta quae capta ai Gallis urbe Romani in Capitolio obsessi ex foesi minarum capillis egerunt teste Lactatilio firmiast; no.VENUS ARMATA Laceda mone ex eventu quo, Lacedemonii bello quod gerebant contra Mesri senios armati cum uxoribus coluerunt. ex quib', sunt Parthenii nati ut scribit Lactatius idem. Adi hanc Venerem puto refertur illud Ausonii gallii Armatam Venerem uidit Lacedemone Pallas., STRA a Syris apud quos morata est tradentei Diodoro MΥLiTTA ab Assyriis. ab Arabib' AL ist, TA a Persis MITRA nominatur teste Herodoto.i Apud Strabonem memoratur Venus pΥRENEA

i in CRAEA cum templo mirabili. Est inuenire Venerem ISTHMIAM apud Papinium ita dicenstein Quisquis collibus isthmiae Diones. a Graecis

49쪽

DE COGNO MINIB US DE DIANAE NOMINIBVS ue

DIA N A dicta est ut scribit Cicerob quasi

diem. noctii essiciat sim eos qui dicut Lunam esse Propteream appellari NOCTI LUCAM quod solanod ι lucet ut ait Varro. Oratius Rite crescerem face NOct illicam. PROSERPINAM sub terris ut ideait Varro quod siub terris serpens modo in deratram modo in sinistram partem proserpat. Item IVNONEM LUCINAM a iuuado S luce quam dat Partui. a quo parientes eam inuocat. Terentiana Glycerium Iuno Lucina fer opem. serua me obit secro. Vergil. Casta fave Lucina. tuus iam regnat Apollo. Oui. Gratia Lucinae. dedit haec tibi nostmina lucus. Aut ea Principium tu dea lucis haνbes. Parce precor grauidis facilis Lucina puellis Maturumq3 utero molliter aufer onus . ad eam Catullus Tu Lucina dolentibus Iuno dicta puerperis. Agraecis ' in vis hoc est ILITHΥIA nomio natur. q tamen S nostri dictione ut aliis plerisinutantur. sui. Tunc cum matura uocabis Pr positam timidis parientibus Ilith yiam. Orati Rite maturos aperire partus Lenis Ilithyia tuere mao tres.Siue tu Lucina ybas uocari seu genialis. Ea/dem DEA MONTIVM Ora. Montium custos neis morumi uirgo inae laborantes utero puellas Ter uocata audis adimisit leto Ditia triformis. Item DEA VENATIONIS Verg. Qualis in Eurotarripis aut perii a Cynthi Exercet Diana choros. quam mille siequutae Hinc atq; hinc glomeratur oreades. illa pharetram seri humero. gradic ideas supereminet omneis. Ouid. Phoebe uenatiis

50쪽

bus adsit Iuue. Per calamos uenatricis pharetra Dianae. Unde PHARETRATA dicta est ab Oui. Caede pharetratae spargitur ara deae. hoc & Dioctynnae nomen demonstrat. nanam a retibus aduenandum compertis quae a graecis uCCantur δέ, α DICTΥNNA est cognominata. Tibul. Perlsiuas impune sinit Dictynna sagittas Assirines. est S Diana FONTIVin DEA ut Catullus in carmine ad eam canit qd legas DEA VIARUM auctore Feststo. Vnde & uirginem esse uoluerur. qct uia nihil pariat. sicut scribit Augustinus. haec TRIVIA diam. qth in triuiis colebae auctore Varrone. Verg. Iam subeunt Triviae lucos atq; aurea tecta. Mart. Nec Triviae templo molles Laudenturhonores Propterea treis facies habere ficta est. Verg. Tria uirginis ora Dianae. Clati. Ecce procul ternis heocate uariata figuris Auso. Tergemina est hecate. tria uirginis ora Dianae. Oui. Ora uides hecates

in treis uergentia parteiS Seruet ut i ternas comopita secta uias. Nam Diana MECAT F nominatur

quod hecaton id est cetum habeatpotestates tuti Seruius atq; Eusebius tradunt: propter uarias corporis figurast quas Luna a Solis distantia suo

mere uidetur. OMNI VAGA . non a uenando

Diana etiam dicitur Sed quod in septem n uomeratur tamm uagantibus . ut uerba sunt Cice, ronis . PHOEBE nomen habet. Clati. Qui ita δriam phoeben alieno iusserit igne Compleri Soolemq3 Suo. a lucendo. nam ii αἰ lucidam graeo Ce significat. uocatur S DELIA a Delo insuola ubi cum Phoebo una est orta. Ouidius Iam

mihi prima dea est arcu praesigilia adunco Deo .