장음표시 사용
41쪽
spides qua omnes sunt εύαπMVραt, quibus utuntura Calculis Ner dicis se rebus aliis, uti Aunulorumilis se Armillis. Et quia tales aliquando usernitur Calculi, sunt qui ad hos significandos trauit Nomen Sheshdere, quod receptiore usu Aliaum in quo ejusmodi Calculis luditur, denotat. alunt nempe ut significet seu ευεθον, cplanis praeditum quidvis. sic Lexici Persico arcici I iἱlato'l Maha d Epitomator,
ohdere est Ner diludii Castulas qui sexto quovisano, alligatur seu applicaturJ Alveo. Sic nem-legu 1,oII Upva da, i. e. In Plano seu Pusiti ias pro legendum sit ἡρ
i ev-da, i. e. In sex Domibus seu Coir: nempe erdiludii Calculus quo in 6 Alveoli Punctis tu tur; si recte interpretor, nam verba subob ara sunt. Si dicerem ut verba prae se ferunt,)Sexta Domo, nulla esset ratio cur Sextae do-aixestringatur Calculus qui omnibus Domibus inmunis est. 'Hi orbiculii numero erant , & adhuc sunt, iginta ex utraque parte,. prout in veteri Di immate de Alea legi tu r, Triginti magν s. a perlosque orbibus Orbes. . . . Eran t
42쪽
Erant nempe tot Albi & totidem Nigri : utriusque enim partis se invicem distinctio non erat in forma,sed in colore: sic Libellus Turcicus, et Em o ου --
Nerdiludii bini Calculi sunt duorum colorum: scit bini Calculorum ordines intelliguntur Si de horum Calculorum formis curiosi simus, aliquando ut videmus erant Sex-laterales: hodie Rotundi, orbiculi scit. lignei ex utraque parte plani. Olim veri, apud veteres Persas res longdaliter se habuit: erant nempe erecta Frustula lignea oblonga, unde huic Ludo primarium & originale Nomen impositum est Nerd, i. e. Truncus arboris, & Trunculus quivis ligneus sorma truncata; heic forte altitudinis sesquiuncialis, prout apud Chinenses hodie usurpantur. . Υalis hujus Nominis in Ludo usus secundarius : nam in Lib. Pherhengb Sururi usus extra Ludum primarius definitur, qudd Nerd sit arboris Truncus seu Caudex Mne ramis aut nodis : est nempe Truncus teres & innodis. Cumqne hic Ludus a quibus - dam ererceretur erectis Trunculiis prius nudis &planis, aliis deinde visum est eos aliquanto ornatius habere, singulis insculpendo Rictum Le- ouis : S hins ortum aliud horum Trunculorum& totius Ludi Nomen Ner hir, i. e. Trunculus leoninus, sculptus scit. in tali forma
Et hinc forte lucem .scenerarΓ poterit locus Talin udicus, Trach. Κethu th 6 I. a, in Gemarii r
43쪽
DE FRUSTULIS LUSORIIS. Q: ubi memoratur aliquis tam , es la II rnvaz p Ludens Catulis parvis ct Nerd-r. Sic nempe sensu plane nullo, legitur in im-essis editionibus quae omnes mendis scatent. elius autem habet in D. Seldeni Exemplari Ueto sec. R. Sal. Luria Correctiones Talmudicas aendRto, manu alicujus docti Judaei: ibi enim
udens Catulis parvis ira Nerilshἱr, sensu comm ssimo, adhibendo sic. Τrunculos formi Catulo- m parvorum, quorum Capita Trunculis incisa in1culpta erant. Hinc constat quod quo temue conscripta est Gemara, Ner diludii Trunculos,ud aliquas gentes: nam Judaeis vetitum) retu se Catulorum Capita talia quae Graecis ατοδομὰνος dicerentur.
Aliqui itaque contenti erant ludere cum Trun-ilis Catulina Capita reserentibus. Sed cum Cait Caninum videretur contemptibile, & Leonum esset nobile, Persae pro animi sui celsit ne, sui magis generosum quiddam , ) cura-int ut in suo Ner diludio haberetur stoliM Mοδος, iter cujus apud Arabes Nomina & Epitheta lurima, unum est Abu Xeg, i. e. anum pater, scit . eorum genus summum; cum eo ut Canis aliquis major ac generosior habe- ur. sed ex Iconismo melius concipietur ideaera, nempe quomodo se habent dictae tres Fruulorum species secundum supradictam Descritionem triplici figura conceptae,sequente modo.
in ea pictura quidvis ab intellectu melius
44쪽
H1sTORIA NER DILUDII, cconcipietur, quam ex qua vis verbali Descriptio-
ne, quamvis prolixa & accurata.
Ner diludii Frustula lusoria Veterrum.
Neris i. e. Catulus par- Trunculus pus , seu fimplex seu Trunculus planus. Caninus.
Hoc modo refutatam vides supra allatam Ar bum conjecturam, quod nempe hic Ludus a Regeinde ir quasi ab Inventore denominatus fuerit Aer hir, q. d. Nerd Ardeshἱr. Istum enim Ludum non fuisse ab eo inventum, sed lovge ante ejus tempora, infra suo loco monstrabitur. Processu autem temporis vulgus qui curiosdelaborata semper habere non potuerunt, luserunt cum bicoloribus Lapillis, quos itaque Calculis vocarunt. Hodid luditur orbiculis planis qui commode in Alveolo cumulari possunt : sed cumulatione haud prorsus opus est, cum aequh commode quando est occassio extra Alveum ferri &seponi poterunx. .
45쪽
V. De Turricula, fritillo, dcc. v
meter Instrumenta lusoria quorum jam me mini, nempe Alpeum, Tesseras, & Calculos, ni alia ad evitandum Lusorum fraudes ex gitata. Non enim permittebatur ex nuda anu Tesseras jacere, ne sorid quis subdolus eas ala aliqua arte ad suum scopum componeret: eoque apud Romanos solebant adhibere Cor
irneam aut buxeam, quae vocabatur Fritillus. incest quod apud Sidonium Apollinarem comemorentur Crepitantes Fritilli; & apud Sensim, Resonante Fritillo. Hunc cum conclusis in , Tesseris, ad evitandum omnis fraudis suspionem coneutiebant ante singulos Iactus interdendum: unde apud Senecam in Apocolocynios, Concutere Fritillum usurpatur Synecdo-aice pro Ludere, cum sit Ludi pars, Qui concusso Magna parastis Lucra Fritillo. t sie apud Martialem Lib. I , Epigr. I,
Nee timet AEdilem moto spectare Fritillo. Ipe dixit indicans quendam ed impudentiae pro-
46쪽
,8 HISTORIA NER DILUDII, 'Iapsum esse, ut non metueret ludere & Pyxsem aleatoriam concutere coram AEdili, qui mores ejus densere potuit esimque punire. Fritillus sic dicitur quasi Fritinnus, cum sit Vasculum in quo quassatae I esierae fritinniunt, quod tam ad Triseras qu1m ad Talas jaciendum adhiberi solitum. Graecis vocatus est aitem Ocbλος, 1 jaciendis Aleis, quae sui vidinur) communi aliquando cum Calculis nomine 'dicebatur
Sola autem Oxis non . habita est sufficiens ad praecavendas Fraudes, 1ed & majoris cautelae ergo solebant in Alpei lusorii medio collocare erectum vasculum Graecis dictum II πος, Romanis quoque Drgus & Turricula: Agathiae Π γος δάεατρος Drgus ligineus, Porphyrogennetae Μόδ . Iste Drgus erat cavus, summo & imo patens, utpote Per cujus summitatem infunderentur ex Fritillo
Tessera, quae statim per imum exirent. Hujus summitati imponebatur quoque 'Hθώς Infundibulum, quippe per quod mittebantur in Pyrgum Tesserae. Hoc Instrumentum alias dicebatur Κa--ς Fiscella seu Nassa, vel Opercalam e vitili simile Infundibulo quod Judiciariae urnae superponebatur : erat enim Κ tam δε οκος quam
Idem quoque significabat eorum unde etiam Latinis Phimus seu Fimus & Camus dicebatur. Nam in summo latus erat, in imo strictus. Sic Salmasus ad Vopiscum. Sed non est necesse ut similitudo currat quatuor pedibus; cum Infundibulum sit per quod aliquid infunditur, quamvis
accurath dictam formam non habeat.
47쪽
DE TURRICULA, FRITILLA,&c. xyQuale Instrumentum fuerit Pyrgus, describitigrammatista vetus de Tabula agens ; non en erat intus levis, sed incisis Gradibus asper,
In parte AIνωti Pyrgus velut Urna resedit, Qui vomit internis Tesserulas Gradibus: Uuarum sub jactu discordans Calculus exit, i Certantesque fovet sors variata duos. Heic proprium faciunt Ars ct Fortuna perἱclam; Hae caνet adversis eobus, illa favet oc itaque erat velut Urna judiciaria in medio abellae residens: & in ejus cavitate incisi erant
radus, ut melius volverentur Tesserae & interdendum concuterentur: & ' in seriora latera aut aperta, ut inde expectaretur I efferarum
sultus. Sic Sidonius Apollinaris Lib. 8, Epist.2, His Tabula Calculis strata bicolaribus, hἰς Te fra frequens eboratis resultatura Pyrgorum Gradiis expectat. Huc quoque pertinet Ausonii illud, Vidimus ct quondam Tabulae certamine longo, Omnes qui fuerWnt enumerase Bolos, Alternis vicibus quos pracipitante rotatu funduno axcisi per cava Buxa Gradus; Narrantem filo post singula puncta recursu, Quae data per longas, qua revocata moras. lirius Vasculi summitas videtur vocata Collis, . quo uti & ab Imo exitus probaretur. Sic lictus Epigrammatista vetus, V Fataque ludentium Collis 2 Ima probant.' Al. manus. D 3
48쪽
In eundem sensum a Souterio adducitur Cento ανεκδετος ex Virgilianis Versibus contextus, qui de Alea inscriptus, Qua loca, quaeve habent Gentes, ubi sistere detur; In summo Collem qui plurimus, alter ab illa 'Est locus. -
Hisce cautionibus praemissis, quamvis Fraudator in Votis haberet ut Collusorem falleret, reverae tamen fallere non potuit: nam ut dicit Martialis de Turricula,
Si per me misit, nil nisi vota facit.
Hoc Vasallas Persio dicitur Orca, eaque angusto Collo, contra Quam senserat Salmasius supra citatusa angusta collo nonsaliter oreae.
TEsserarum ractus unus quem vocamus a cast, tam Persis quam Turcis,Arabico nomine Vocatur Chas seu Cissat, i. e. Vicis
49쪽
is una jaciendi, un GV de Deet. Alias aliando hoc Nomine significatur Desiderium, a. itas ; ει quoque Sponsio seu Depositum pro quot lux ; sorte eo quod avidissimo desiderii im- tu usores ferantur adjaciendum pe auferen- Detiositum. In Historia Mihra ct Buis, ubi de anetarum Ner diludia agitur, hujus vocabuli u-m sic legimus,
Rex eo quod gnarus esset in hoc LudoJ σ O-
r baus, In noruni suum aliquot dedit iactus :Alter statim absque nutu venia Principis, Regem fecit Capripum vinculis Alveoli. lampe Rex Iupiter in Consiliarium suum fe-t aliquot Jactus; quo facto, Consiliarius abs-ue venia, Regis sui Calculos ita alligavit, ut exta Alveolum squo ad victoriam tenderetur,)xire non possent. Heic ut vides, ' is . st unum iactum dare & Calculum Amul morere. Fiunt autem post lactum, Motiones prout ca-lunt Tesierarum Numeri pares Vel impares. A- abes in dictis Numeus recensetndis, utuntur vocabulis
50쪽
cabulis Persicis, ut uuix ternioni opponitur Das, &c. quod Argumento est eos hunc Ludum accepisse , Persis, eodem modo quo Nos eundem recipientes a Normannis quo tempore fuerunt in Angli; . Numerorum seu Ja- ctuum proclamationem facimus lingua Gallica, ut Six seu Sice) Cinque, Cinque quatre, Armbs is, Doubleis, dcc. Nam Jactus pares generali Nomine vocantur Doubleis: qui Latine dici solent Duella, Dupillones, seu Dupliones. Apud Orientales aliquando eodem modo ae apud Nos recitantur Jactus, Unus o Sex, Duo se Quinque, Tres
.ct Tres, aluor o Quatuor,&c. Id autem faciunt aliquando puris putis vocibus Persicis, aliquam do vero mixtim Turcicis, ut . O, di majtuor ct uuatuor, Omnes sunt Unitates,
sic. Ambs As, quod Germani dicunt alle P, seu ille ling. Reliqui Duptiones sunt Bis duo, 3 D Bii Tresso Bis Quatuor, o Bii Quinque, o Bis Sex. Unitas
quam vocamus asce, fit ex Graeco, hoc modo ;Unus est communi Dialecto M , Siculis ους, Tarentinis D, unde Lat. As, i. e. Una Libra, vel Una quavis res integra, ut notat Steph. in Lex. Latino.' Sic Veterino , Adjecto asse, i. e. unitate. Et hinc
Gallis is est Unitas in hoc Ludo. Dicebatur Jacere seu Jactare sive Mittere Tess - ras, de 'ire Calculos: ibi Fortuna, hela Ars,dominatur. Vide supra j. III. . Sic Ovidius Trist lib. a canit, Tesera