De crvce libri tres : ad sacram profanámque historiam utiles ; vnà cum notis

131쪽

N I r. ro cuincunt, nec alia exempla Lego in Martyrologio die VIIII. Marti; de duobus Monachis, quos Longobardis 'endio necauerunt in arbore. In ipsis Longobardorum legibus, Tit. c. I III. Fi seruus regis Morth fecerit, ita decreuim in ut componatur ipsa persona sicut adpreciatu fuerit i se seruus ipsisuperfossum mortui appendatur, scin eum vindicta detur, it caussa finita. Plurium antiquorum quidem Inunc non memmi rachaec ipsa incerta, nec diiudicauerinstitem.

A P. II. A p o ob to Quod plerisque puniendis factum,

praeter iiivi si 'acti O Hegesippu lib. V. cap. X II. Dum percussor moratur, cla is tum fascioci oculis sese proripuit ad Romanos. In vita Cypriani. Possea verbA. Cyprianus manu sua oculos sibi texit. Sed, cum ducerentur ad carcerem, aut ad mollem , caput tegebatur Tacitus II II. Annal. Trabebatur damnatus, quantum obducta est se aj trictis faucibus niti poterat clamitans Ammianus lib. II I. Carnifex rapinarum sequeste , se obductio capitum bonorum bique ictatio. Imo Sestorquendis hoc factum. In Curtio lib. vi. de Philota Dum obligantur oculi, dum esto exuttur, deos patrios, gentium iura inuocabat. Proprie autem de crucifigendis, vetus illud capiare quod iam explico S in libro Est her, cum Aman ad crucem rapitur, Statim operuerunt aciem eius. D P. I. Aς ραγκλωτὰ MA: αζ J Addo, si nosse lubet, quasdam etiam dicta, τραγγαλα τοιc istis haud absimiles, contortas scilicet Scio dolas. Si id ac ipραγ αλιῶδες δεις ρααρίνον Καάς γγαλωτηὶ κα . Addit deinde verba incerti scriptoris: O δὲ ἐδελευρεν ἀυτον μιρα Π-

132쪽

id opus erat daxiliatore subsequa, qui adlevasset ξJ Ita, ubgata quidem op mio est dumtaxat adlevasse. At D. Hieronymus in Mattheum censet etiam tulisse, sed seorsim de post Christum. Nam cum Ioannes aperte scribat Christum tulisse, alia tres Euangelistae Simonem Cyrenaeum: ipse conciliat , de hoc integuendumen , inquit, quod egrediens de Praetorio Iesus ipse portauerit Crucem suam joIZeiis tum habuerint Simonem, cui portandam

crucem imposuerunt. A P. VII.

Super lignumseipsum extendit PQ uid si de transuersario tantii ligno capias, in eo figi solitos, S deinde subduci atque appendi Pugna omnis cesset de breuiter fortasse rem dixi.

Clauis autfunibus. Nescio an Lucanus non utrosque memoret in his occultioris sententiae versibus:qui quoniam toti ad crucem, ponamus, S retegamus Lib. Vi de maga Thessala. Laq eum nodosique nocentes

Ore suo rupit pendentia corpora carpsit, Abrastri cruces percussoque viscera nimbis Vulsit , se incoctas admisso Sole medullas:

Incertum manibus chalybem in rami per artus Stictantis tabi saniem, vir j coactum Sustulit, se neruo morsus retinente pependit. Quod illaqueum es nodos nocentes adii nocentum edunt atque ita haud incommode ad vincula apte , quibus noxi ad cruces astricti Tamen in aliquot scriptis libris , recωIes S id malim. credamque ad suspendiosos dumtaxat referendum,S qui se ipsos illaquearunt. Reliqua iam de Cruce Sc percussa et Ocera nimbu, o incoctis sole meduPin signanter dixit de corporibus quae ut lib. II cap. v. scripsi) in crucibus rehcta situ marcida S labiada fiebant, quatenus volucres non laniar t. Iam Incertum manibus ebalybem, clauos intelligiliquebit , si emendes Inserium. Nam hos quoque appetitos ad Magicas artes Apuleius ostendit, in describenda ferali illa officina, lib. ii i. Hic nares se digiti l-l e carno Scuuipendentium. Seda amplius de his funibus addo. Videri quorundam iudici, necessarios fuisse in omni fixione. Nam volunt manus ligatas, ne se subducerent ad ictum aut commouere at tum etiam ut firmius S cum adminiculo penderent. deinde

133쪽

deinde S alterum funem ad pectus , corpus ambiisse scib ipsa -

alas eoque subleuatum hominem attractum in summam crucem. Id porro factum admotis utrimque scalis Eius sententiar vir tirpe S moribus antiquis Ioannes Boi lotus est, qui amice hoc sibis,. suggessit. Et sane de scalis apponere eas paene necessarium Viderit, ..tur, utique ad Erectam crucem. Quomodo alias subduxeris, aut fixeris tiam de funibus sunt quae suadeant, praeter ante dicta. ut Hilarius de Trinitate lib. x Penduli in cruce corpor poenae , costigantiumfunium violenta incula, o adacrorum clauorum ui Iungit simul Λ funes clauos, ut Lucanus. Etiam illud Christi vaticinium in Petri mortem, poscit funes Ioannis cap. NIX. Extendes manus tuas, o alius te cinget. Cinctio ista vinculorum in cruce est.Theophylactus: τὴν ' τοῦ μυροῦ ἔκπιαν ἐταδσυα δηλοῖ Extensionem in cruce or incula notat Tertullianus in Scorpiac, Tunc Petrus ab altero cingitur, cum cruci aduringitur. Atque ecce in tabula formam duplicem fixionis, pro duplici subductione.

134쪽

NOTA AD LIB. II. Tres repperit J An&duas latronum transtulit,non cultus sed

ironum 3 nec id sit idonei vilius sensus Nertam igitur I A raso rum defossae erant duae cruces duorum latronum , se vascultimet Amguentiquo Christus nictus, o alia multa insignia posita quidem a Constantino magno, ublata vero sub Theodosio ma gno Admonitus postea per litteras sum a Ioanne Liuincio amico nostro serio se sine ambitione docto , vitium esse ab imperitia transscriptorum qui cum in autographo tepperissent, ροῖ, quod compendiaria illa scriptura pαυροὶ erat, secerunt flagitiose pατηγλ .

A, Rir' γὲ Ita bene S docte Franc Nansius, cum antea es.sct I; τ*. Et sane clauiam graudesci atque ita ipse Nonnus

135쪽

NOTAE AD LIB. II. III

idem licem mδηρεα κέν α appellat, Stimulos ferreos. Contra tendunt alis, o suggerun quaternos. Atque ego, etsi negaui me decideres, pronior sum Iaan partem . In templis Graeciae hodie intellego passim lyristum cruciam Xum, dii paratis pedibus ac mgi. Vidimus id ipsi Veneti)s in gentis eius cmplo, tum malibi in antiquioribus picturas. Audio S Treuiris clauum qui asseruatur, diserte in memor l)s antiquis scribi clauum pedi, dextri Addo autem, Constantinum Imperatorem quosdam ex his clauic id quoque multitudinem suadet inseruisse capiti statuae quam suo nomine Constantinopoli posuit Zona rasa O δε λιοταΓς αυτοχώτωρωις olam ενοι - αγχλὸκ τὰ -λ-

Extensius am Romanus. Proprium hoc Crucis extendi Itaque Euangeliorum vetus Gothica transatio auctor Antonius L Ior illonus vertit identidem Crucifigere 'osta cit, quasi dicas exteruleres, Sesquidem proprie de pannis quos in palis vallis o distendit fullo Ea extentio ad manus maxime refertur Arte luidorus Lib. I. cap. LXX I. E δέ ac ζψη c τί πιος ορ- χῖτο, cis δον et δεος πισεῖται υκοῦργς ἐάν, ταυρο Θησ2 .us του ψος μή τί iραν κτασὶν : Si quis sublimis In loco quopiam saltet, in periculum ' metum incidet male cus autem existens, croci laetur , ob altitudetnem se manuum extensionem Epictetus apud Arrianum, ab hac caussa comparat salse eos qui in balneis se distendunt, lauando fricandosq: praebent, cum crucifixis, Bb ii ii Dissertat cap. X XVI. D L/τω βαλ piatis κλσαμος, ὀκτς ναή cri: τῖν, ους οἱ ἡ κυσφώνοι, τυζη ενξ hθω. Vt in

balneo exutus se ei um distendens, ut solent cruc/lxi, friceris hinc atque issim. Vestigiam huius taberi ex Zare audio. Jam h& video ac misit ad me Dionysius Villemus vir veteri doctriri S mihi valde amicus ect ponnum mi Graecanici veteris, qui aureus asseruatur in monasterio Laetic ni in Hannonia , quem ecce habeS. inscriptio in eo est Κο ut λυ ο α ατὼ Θς, ργω Mundi redimptio, a uisae uini verbi. Missus is nummus cum alijs sacris donarijs est ab Henrico Imperatore, tunc Constantinopoli, anno Christi eo CC VI II.

136쪽

ΠερμαχΘst κύκλον Καμφιdiαῆu. dicunt Circunduci sicut Traduci, cum ostentui dumtaxat per ora populi ducebantur, de stipe alibi puniendi. Suetonius in Tito, cap . v III. Hos Dctatores nouisime traductos per amphitheatri arenam, partim subjci inferreos ac vanire praecepit partim in alerrima insularum auehi. Nescio an Martialis versiis, qui iamdiu cubat in mot-bo, sic sanandus, lib. i. de his psis Delatoribus, ait facto Turba grauu paci placidaes immica quieri,

semper miseras sollicitabat opes:

Trallina est titulis, nec cepit arena nocentes, Et delator habet quod dabat ex lium. Titulis enim vult traductos Delatores. quomodo n6nne omnium unus est communis non hic quia additum, quos S quam ill ullae quisque detulisset. Exempli caussa : Hic est Titius qui merι num detulit. HIc, qui Lateranum, S talis in libris legitur Traducia eligaetulis,ma hos, Tradita Gaetulti: Sc emendarunt, Traducta est Iuris, quod ego ratio facile refellant. Πινακίς αιπναυαγντος. In tabella enim hare talia scribi solent sicut S Titulus Seruatoris Cyprianus de montibus in ad Syon Pontius Pilatus impulsa mente a Deo accepit Tabulam, se titulumscri sit tribus linguis: 'in capite ligni clauu tribus Tabulum cum nomine regis Iudaeorum confixit. Ex cuius aer bis vides

etiam Tabulam non super lignum ut multi repraesentant N pingunt sed in ipso supremo ligno clauis fixam. De quo morealy. Inter eos P. Faberi bris Semestrium ubi S sparsim plura de Cruce,5 quaedam selecta atq e decumata.

Di larata haec supplicia. Notauit S publice ante nos monuit Caesar Baronius, vir sacra profanaq; doctus, in Martyroloqgio. Sed cur frangebant ijs, quos statim mortuos vellent, crura An non caussa in Plinio Ille lib. XI. cap. x L . notat in f Vitalitatem esse atque addit. Namque in ipsa genus viri que commissura, dextra uac, priore parte, gemina quaedam buccarum

inanitas inest qua perfosia , ceu iugulo, stiritus fugit. Aliud autem est a fragio crurum, Exsecare crura quod in Ammiani lib. xxii leges in Oratione Iuliani: i que agmini cohaerens incedat siciens quod, si remanserit, quam, exsectis cruribus relinquetur. Hoc enim proinde est , quasi dixisset, neruis aut suifraginibus incisis. Vetus saeuitia, SI Annibali usurpata in Romanos. Gaius: His perna succidit iniqua potentia Poeni Potentia Poe

137쪽

demnauit dextros eorum oculos excutiens se sinistri pedis se ra-gines abscindens Eusebius ostendit aduri etiam biere, lib. v III. cap. x Ira ubi quorundam meminit τους - ποώς στωνάγκυλῶν it υτηρων ἀχρεικώενων quistinistris pedibin , circa poplites Jerro adustis , inutiles secti essent. Liberi non immunes. J ego in Eusebi lib. V I. cap. XIX. de Apollonio Martyre, cum is sub Commodo Principe delatus es.set ut Christianus, accusatori ex legi, crura fracta fuisse Verba huic rei ora μη ζῆν ξον in , τονίαmλ νέρον, τῆς σύιωδ-uηνυ- τας ἀυτι νήπταγνυ ι τὰ σκελm quoniam viuere nessae, iuxta gem Principis,talium eiatores, natim crura ei stacta sunt. Sed cuius Principis haec lex tam commoda in Christianos: Non opinor

ipsius Commodi. Nunquid M. Aurelij de quo Tertullianus Apolog. cap. V. mi sicalpalam ab eiusmodi hominibus Clari ianis poenam dimouit ita alio modo palam distersit , adiecisa etiam accusatoribu damnatione, quidem tetriore Et quod ait de dum natione tetriore possis vel ad Crurifragium istud reserres vel ad Viuicomburi una , quo assici accusatores Christianorum iubet eiusce Principis epistola apud Onufrium in Fastis expressa.

Sole ac pluuia corrumpi J Exemplum huic rei etiam in libris

sacris, Ut Reg. II cap. x x I. Dedit eos septem viros in manis Gabaonitarum , qui cruci fixerunt eos in monte coram Domino. Tollens autem Rel ballia Aia cilicium subntrauit sibi suprapetram ab

initio mesias, donec uisiaret aqua super eos de caelo', se non dimisit aves lacerare eos per diem neque bestias per noctem. Hoc de pluuiarde sole, in Artemidoro lib. v. Ee E πολα ut παδαη AsτR - μῆλυ αδ ανάψαι, γίγνοῦ ἀνάψαa. ἐα υρου M. ἀτον λοξοπον - ουωνὶρ πυρ ἐθάλπε Visus aliquis faces e foco non posse accendere,or a caelo eas accendit crucifixin est atque hoc modo igne caelesti concalefactus.

138쪽

ERBERATVM patibuloque constrictum J An ergo

huc referas Dionis etiam illud lib., Lix. de Antoni, saeuitia in Iudaeae regem Antigonum i et, δέ Aντιγγω. inquit, ἐμ πιιτιγω -υρῶ οέδησας Mi δεις αἰος ζατι-gonμm agenuit eruci siue furcae astigans quod nemo alius rex a Romanis unquam passus erat ac ponea interfecit. Verba ita praeferre videntur: nec abhorreat ab Antonisimpotentia, ut seruiliter saeuierit etiam in regem. Tamen verius puto ut capias verrasque Palum. Vt palo, inquam alligatus fuerit, solenni Romanis more, S tum securi percussus. Quod ipsum huic Antigono factum, etsi Dio non expressit, notauit Strabo, citante Iosepho nam hodie non exstat lib. x v I. Antiq. cap. I. ντωυος Apτίγνον et Ιουδαο αχθεν- he Ανno flvit αυκίζ in ἔδοξε μέν ου Γου αντος ρου-

chiamperductum securipercutit. vi meis primm Romanorum secur 'biecise regem. Idem Plutarchus, in Antonio. Furcistae, quibi homines suistendebant. J Nec negauerim tamen, etiam ita accipi posse, quasi his furcillis sublatum erectumque ipsum patibulum, postquam homo in eo assi xus. Non enim dicit in quibus , sed quibus foendebant. Certum enim est siue funibus subduci instantem crucem debuisse, siue furcis nisi quis admotas arbitretura scalas. Λε πολογη/s haec videantur, sed necessaria rei capiendae. Patens haec tranuersaque pars sic dicra. Stricte proprie inquam. Alias quis nescit totam crucem saepe venire in hoc nomen Sallustius viro modo acceperit haud dixerim in loco vitiato. Fragmentum est apud Nonium. Si v. Histor. In quisnotissimus qui ire aut malo dependens verberabatur , aut immutilato corpore improbi patibulo eminens affigebatur. Lego mutilato corpore quia mos ille frequens Orientalibus, ut priusquam crucifigerent admutilarent, aut etiam pertor naenia necarent. Exempla habes in hoc libro, cap. XI i. S alibi. At illudi' probi, qui xc formandum ignoro Tentaui olim in proris imprope

quod sic compositum pro simplici, vitiante S talia, apud Tertulli

139쪽

tullianum reperies Exhortat ad Castitat cap. . An etiam im probe ut sit corpus fuisse improbe mutilatum' Credo enim haec narrasse de saeuitia Mithridatis in Cyzicenos, quos terra marique obsedit.

Facie qua nostrum diepatibulum. Quae sententia fuit Antoni Morilloni, viri summi futuri si diutius vixisset Argumenta habebat vidia legi in epistola eius ad Lindanum, quam heredes adseruant)quod id referret formam Iugi: ferre autem iugum, ignomini quasi comminatio huiusce mortis itaque illinc petenda forma. Amplius, Liuius ait lib. I. Romanos eι γ' 'furcis duodenos a terra lectacula aliasuctinentibus pedes: eas flaircas proclinantia utrimque ligna fuisse cum tertio transuersario superne immisso, quod genus Capreolos Latini vocant,&nos hodie Schragis ergo hanc esse faciem Furcae. Tertio Hebraeos hodieque suum Tauric pingere: cum eo autem comparari passim: tale igitur es e Credo etiam addere non firmiter nunc commemini, sed addi potest Ausonium cum . littera Graeca Crucem comparare at ea quoque istuc abit. Sed haec sententia,etsi arguta, proba mihi non est obcinultas caussas , atque hanc unicam firmissimam,quod refellunt spectiones& monumenta omnia antiqua omnia inquam consensu. Q id Christianis nobis fiet, si ipsi imago crucis aliter ubique non pingenda solum, sed manibus cottidie deformanda At enim iugum tale olim. Ita sed quid ad rem: mih taris salte ignominia illa fuit Sc liberorum ea hominum, non seruorum,ut latura furcae. De Liuio, nihil impedit Furcas nostro vulgarique more intellegi, quibus ligna trans uersia iniecta, S superca asseres,ad speistandum insistendumque. Fit hodie, ilim primas domos sic erectas ex Posidonissententia puto Senecam alibi tradere, S uti pariter vocefurcae. De Hebraeis, verum est, sed hodiernis Priscas eorum titteras alias diuersi formes fuisse, periti eius linguς atque ipse Hieronymus tradiderunt Lam de Ausonij versu, is talis: Et cruca effligi Palamedica porrigitur Lectionem non muto, etsi alij libri proferunt gruo: nec id male. Sed esto crucisci veri sanaum est in nostra etiam forma quomodo Zin cruce inquam vestita,6 in qua homo appensus. Vide quod suri. faciem S pendula ligno brachia , est haec ipsa litterae forma in Mim1-Sed enim cum multa de Furca, varie dubieque dixerim , hoc etia lubet. Quid si ipsa crux nostra vulgaris, vetus furca sic Plu iis trium,

tarchus cum temonis aut ε iugi siustetaculo confert: certe in an μς εμ

140쪽

ris MOTAE a , LIB. II t. liquis curribus tale re. perio , qui sunt in C lumna Traiani aut Antonini. Vide imagines. Dixeris hoc non falso iugumsust mere aut suo ferre, qua collo supero boum impositum est,&iugu illi adnexum. Sed&ipsum temone: nam lectio Graeca variat, Vt

dixi hoc ipso, quod ita

in collo firmum temonem attollit de prohibet a casu aut delapsu. Ani ad Dionysi descriptionem aptari potest' potest dupliciter. Sive ut a pectore stipes longior 5 ipse temo propendeat si ex potius via tergo, quod res magis poscit. In figuris vide&cogita.