Valentini Naibodae Astronomicarum institutionum libri 3. Quibus doctrinae sphaericae elementa methodo noua, facili, & ad captum Tyronum aptissima traduntur

221쪽

telluri coaptatis,quaesitum est deinceps quantus singulorum essest ambitus ,non coelestium, id enim animo humano constare non potest, sed tantum terrestrium circulorum: estque primum compertum uilibet methi circulι coelestis trecenae sexagenae parti unsubiectae telluris simiIi ambitu

proportione respodere stadia i C C. ut Eratosteries obseruabat: milliaria Germanoruse. Leucs Fracorv xxv Italoru deniq; milliaria LXII.S. Uni uero parti trecen exogena ambitus, quot stadiaaut milliaria Leucaeue curuat,quado innotuit,quatu omnibus i uniuersu partibus CCCI x. obus totus ambitus distribuitur, copetat, latere amplius no potuit .Partes itaq; coelestis ambittis 36o. multiplicata in stadia ro. prodiderunt telluris ambitu stadioru et 3 aoco . et deriesquiquies supputata, patefecerunt eundem ιelluris ambitum contineri milliaribus Germanorum oo.eti F.ductae leucis Fracoru 9Coo et Italicis misi. t a j oo. Cuq; alibi a nobis Hiesu siua uiusl-bet eirculi ambitu comparatione sui dimetieris, sortiri ratione τρι λασιω-yo ou, id est triplarem sesquiseptimam ,quodq; numerus x x I ε. numero v I i . id ambitum datum dimetients ignoto proportione reddere: quapropter ilixta Mustatum praeceptum, quo tribus distis η'meris quartus in proportione dissimulatus elicitur , rutiliaria .am itu telluris contenta in 7.

222쪽

multiplicantes, O hinc existentem numerum 378oo. in az. secaηtes, constituemus terrestris diametri Germanora milliaria iri 8 A . cuius semissis 8 s y Λ . Θu U-86o.milliaria, qua est ab enremitate xelluris ad centrum eius. distantia. similiter fludia a s zooo. quibus, Eratosthenis supputatione, circuitus tellurιs,continetur, in . ducentes, o inde emergentem numeruma 6 oco. is et r. secantes, producemus diam

trum telluris stadioru 8oi 81 . cuius Iemisis. Vos I sadia ferὸ. Gallorum lupputatione telluris diameter, adipiscitur Leucas Francorsm γε, I ri . e rus semisiis 1 3 a. fer/. Et Italorum denique supputatione telluris diameter habet paulo minus qsim miliaria

Itoo. cuiui semisiis 3 3 3o . De area magni Circuli deque superficie

telluris convexa soliditateque inueniendis Cap. XXι.

IM M vero semissem ambitus terrestris, eo

tinentem Germanorum milliaria 27oo. in semidiametrum telluri habetem milliaria Germanorum 86o. ferὰ,multiplicates, conficiemμι

bita

223쪽

'litu cottia nilliarium a 3 et 1 ooo.qui numerus . qua er supputatus , facir milliaria sa88coo. quibus tota tellus obtegitur. Eadem magni circuli area et I 1etooo in semidiametrum 86o. m,facit olindrum semidiametro Jbara AEquὸ altum saximo ue in illa circulo finitum 199692o ooo . cuius triem 36q ooo. quater collectus,constituit totius telluris solidita-τem et Ooz Ioco Oo. Reiae portio telluris habitetur per itClimata. Cap. IXII. V K c resectis terra portionibus desertis ignotisque,ηarrabimus Huanta sit terrae habitata cognitrue, cum ab occasu in orta unia Mersulis longitudo. Am uerὀ a media Aequatoris celsitudine ad utrumq; polum sese demittes, iuersalis latitudo. Hie Iuniorum sententia a priscorum opinione merito dissoni multa enim ιelluris portiones veteribus incognita, successu: semporis innotuerunt. Ptolemaus,ut de vel stioribus ipso iam nibit dicamus, uniuersalem latitudinem,qua tunc erat cognita,vltra cur que Aequinoctialem partibus L xxx. magni circuli complectitur, euius limitem Arctoum,s que ad partes Lxio . extendit,ubr est insula Tbule, lima terraram a ueteribus ad βο- a re

224쪽

ream cognitarum: Australem uerὸ ultra A quinoctialem,ponit in parae x v I i. latitudinis Austrinae, ubi est Trassum promontorium Agis Lymbae regionis Aethiopum .longitudinem aute. rvχοικοui hi j: finit hemicycio, initio sumpto a fortunatis infulis, si iis in oceanosibyco, ultra

Makritaniam, intra Aequatorem et estuam co-

Mersionem: reliquo longitudinis limite orienta-li,constituito in Metropoli regionis Sinarum,qus abest ab infulis fortunatis pari. C L X X x. secundum longitudiηem. At Iuniorum obseruationes hos terrae habia rata limites a Ptolemeo praescriptos undi 1, plu-ximum dilatauerunt,adeo ut longitudinem tel- duris cognitae integro circuitu eo lectantur , eo maxim8, quod nauigationibΗs iam compertum fis,totum fer8 circumquaque orbem per uiaces nunc aquis perfundi,nunc prominentem Fc Pitia terrestribus praestare. Latitudinis autem etsi integer circuitus lustratus nondu sit: tamen Iimos ipsius Arctous ad Laponum usque regionem, tius uer. ad ext ema ora AmerIca protenditur.

. caeterum quiequid telluris ad habitandum ta deρrehenditur, quandoquidem multipli a

continetur differentia temperature aeris, quaV-

titatis dierum oe talium rerum .id totum phys o partilioribus ubistribuere cosueuerant iractibu

225쪽

Eibas, uae Climata uocant,ὰ κλίν , quod est ii clinoseu declino, eo quod deiectiores telluris incolae semper aliam,se altioribus,ad Solem inclinationem sentiant,quae quoties insigniter u

viat,diuersum Clima significat. Es enim clima

plaga quaedam habitata terrae geminis interie- .cta parallelis, ab Aequinoctiali ad boream uel Austrum declinantibus, quorum sequens a pra- cedente tantum ad humiliora deiicitur, ut longis imus ipsius dies,longissimo die alterius, semisse horae,maior fiat. Quo palam fit, quotum aliquod Clima fuerit ab Aequinoctiali , tot semisibus horarum diem ipsius sosicialem maiorem esse debere quam est dies equinoctialis,

horas x r i. perpetuὸ complectens: O quod curasque climatis altioris finis, raestet principium Climati proximὸ ὰρ deiecto. Aequὸ clarum est,parallelu,qui per cuiusque Climatis medium transire dicitur,esse illum, qui a principio Clia malis deiectus, a me uerὸ sublatus, comparatione morum extremorum, quadrantis horae vortationem admittit. Neque uer) ipsa climatum interualla integra, aut etiam horum membra, qua utrinque Usunt parallelo, quem per medium totius transire dicebamus, eoaequata inter se censenda sunt ..7 ametia per aequalia maximorum dierum crementa fiat progresto: ipsa tamen parallelis interiecta Patra, quo invis R. , -

226쪽

ab inuinoctiali circulo declinantia dei iussur,eo iutangustiora, propterea quod alta loca maiore ue tu obaera recta coffensum babella,ns nisi ex magno interuallo notabrtes mera admit. tat uariationes, quas deiecta loca, aspharaνecta situ multu disiidentia,ex paruis latitudi-

disseremiis sublio O egregiὰ experiuntur.

Praeterea denumero climatum non conueniunt omnes. Prisci ante Ptolameum septens duntaxat numerabant, utputa , cuius medium

o secat parallelus ductus per Meroen d inde , . qui per Dena, per Alexandria per Rhodum, per M'omam, per medium Pontum, per Bori shenem, ultra quod Clima quicquid est, id δε- νὰ totum incultum O ignotum minime ue hohitationi generis hominum conueniens esse pu- . tabant. Verum enim uero, cum ultra parite ae eitra hos limites,quos prisci terra habitata . nsuerunt, satis commodὰ late ue habitent homines, nihil vetat, quominus septem priscorum climatibus, utrinque plura attexantur,iuxta memoratam maximorum dierum disserentiam, horarum semisibus aut quadrantibus continenter auctame Ergo defententia Ptolemai. qui in Geographia recentior est O clarismus, terra ad Boream habitata tractum, qui ab Aequa rore ad Thulam usque demisius, patet in latitudine pari. xx iii . decenter distribuimus o culis

227쪽

eulis parastelis αρ. quorum omnium primus est

ipsemet Aequator, per . Eurea cherisnesum et interiorem Aethiopiam incedens, facitque diem uὸ ae noctem semper horarum x D. ut iam saepius diximus. Inde uerὸ, per quadrantes horarum saltum facientes, ubicunque longi simus dies,diem Aequinoctiale, hora quadrate adauret, ibi semper antecedentibus parallelis proxim8 sequentes astruimus. Secundus itaque pa- rallelus distat ab Aequatore partes quattuor addito quadrante , transitque per insulam Taprobanen ,habens diem maximum horarum x II.

addito quadrante: ct sic deinceps usque ad xxv. parallelum per Plorueriam ductum, ubi ob praecipitem θbaerae terrestris deiectionem, η3 amplius per quadrantes sed per semisses horarum saltus fiunt. Totu uero hoe spatiu terra, quod modo parallelis et s. discernebamus,si cui libeat,adaptare licebit xvi. Climatibus hora semisse continenter inter se distantibus,quorum unum quide, quod principio climatum ab antia uis ordinatorsi proximὸ prestruitur pero; summa telluris incedit altitudinε,sicut Ohm logisi mu latisimumq; euadit ta reliqua octo,qus se plenario priscorsi succerat astruMurq;, breuise ima fiunt aestrictissima, tantoq; minora, qua re magis deiecta humilioraue fuerint , ut in de scriptione parallσlorumsequenti uidere est.

228쪽

itanen ea Parallelarim et elimium descript q.

inis

septimi riscoruqui teli, qua hinc

tandum inepta , esse putabant. ors caid Pori re usque valde opul sit.

Per Hiberniam de Musto uia PerHalaiam Daniae Per Bolius Castru Noruegit Per Gotthiam Per Bergis Noruegiae Per Viburgum Finlandiat

229쪽

at hactenus de parallelis,ut Ptolemsus etpr Ut radebat dicta modo seu ciat. 2M eq; uero es quod malὰ feras, colpici quada differetia inter

nostros et Ptolemsi numeros,quibus parallelora ab Aequi ctiali deiectiones indicantur. 2 a et climata descriptiones, aetatibus mundi diuersis, κωψωι permutari cotingit,propterea,quod nosis eostas sed mutabilis obliquatio signifer quao inclinationes Solis, O cestonu des Elanuq; rationes,et diem Solstitialiu magnitudinesae vestribus quada ex parte uariat. Quo fit, si Clia mala uel paralleli disidere debeat horaejemis-fibus uel quadrantibus .d mTur, omnino esse

neeessari ut ipsoru latitudines quadam tenus permutetur. soterat aut locupletior ιmoru tradi numerus,eo quod plurima ia innotuerint loca latitudinis pari. o facilὸ excedetis,per ultima taponia terras uiridis ad imum Aquilonis uertice,deiecta. Sed nos hse cereraphis partiliorata relinquetes salte hoc adiiciemus, nepὸ quom quot accipiatur ad borea deiecta climata, totiuo opposito rapiposse ad Austri. pariter cadentia coalternas disru noctiumque Magnitudines admirrctia. Ea uero fi cognitora locorii paralletis insignia facere nequeamus, at Anooecorum nominibus insignire licebit. Quo pacto quintμm , ad Austrum deiectum parallelum, parallelo per irasulam Meroen transeunti Antoecum: acβ- militer

230쪽

aestiter reliquos reliquis Antaecos rem voe bimus. Etenim Gracis hie utendum est uocabulis , quibus Graeci aequd ac latini scriptores, telluris incolarum ad inuicem habitudinem indieare κolentes,communiter uti consueuerunt.

De Anicecis Antipodibus &perloecis

NAM ab Aequinoctiali summaque DPMris celsitudine hinc inde pariter deiectorum,qui pila diametro distantes, alternat8 m vidiem cum meri noctio commutant, Antipodes aduersitque:qui uero communem v urpant m Vidiem ct similiter merinoctium simul sentiunt. Antrectauesque: qui neutrum faciunt ,similiter Antorat,sed tame minus propri8, uocatur. Econtrario qui ad eande plaga pariter deiecti, sub comuni meridiano existentes, comunis p ralleli diametro diuident, propriὰ Periaeci dia euntur. Quin omnes ad unius communis parat leti ambitum pariter deiectos,merito quis, licet minus propri8. Perimos uocauerit etiam i M ridianis disideant. In uniuersum enim omnibus circumhabitatoribus, id eommune est, ut habeant unam diei magnitudinem, unam meridi nam Solis celsitudinem, eiusdem temperaturae statem argue bemem,eadem astra eos modo, tam