장음표시 사용
14쪽
DISSERTATIO IS AGOGICAM DHERCULANENSIUM VOLUMINUM
CUM Vesuvius mons amoenissima in
planitie biceps culmen extollat , lad Pu r. Vog.Differt.
(i) E, se; litet est hodierna montis facies , qnam e Neapoli spectantibus exhibet . Adsurgit sile solitarius in amoenissima planitia ad orientalem urbis nostrae plagam a reliquis Apenninis dissitus, & moridio m occasumque versus mare prospectat . Sensim enim quaqua versum telia Ius intumescit elivo viii ero laetissimoque ( atque hi sunt Mys 'til orrimi aevssi et Mae si, ques scinctum dixit Strabo ); sed cum in altum conscenderis occasum contra, ' antina ( sic incolao vocant satis patens invenies sterile totum cire reumque , & exinde bifuteus mons adparet. Nam eo in plano meridiem versus iugum extollitur, coni instat , adspectu i terrimunt, nonnisi arena, cinere, lapidibusque obductum, quod stri- Elius Vesuvium dicunt ; ad boream vero continua clam radicibus compage ad cacumen usque Mons alter adscendit , quem si ab ortu, & aquilone si sectes, dorsum praebet arboribus laetum ac virens, si vero a meridie respicias, interiora exhibot nuda , & tupes igni exesas ; orificium aurem praeruptum & inaequale, ita ut quivis coniecturam facere queoet, hunc olim montem spiri- vomum suisV, cuius parietes , qna mare prospicit, ipne absumti aliquando conruerint,& viscera exusta detexerint. Hic siliet est, quem proprie momena viri ni, seu montona summae, a subposito cognomine pago, vulgo adpellant : seisi inspe Vpstivitiae , Movi tammiso Foesi stilaeae: adcipiantur. Ex hac autem descriptione patet, cur eminus intuemtibus unus idemque mons biceps adpareat. Hunc autem alii pectum recente' esse , & veteribus i notum, iacile demonii rari potest. Et enim veteres omnes se de eo loquuntur, Di unum verticem cum ante Titum, tum insequutis temporibuq hrubuisse desistinant. Et quidem Strabo, ut eum, ut erat ante Titi fina tempora , seduloescripsit , unius m . hrioso, c meminit. Statius vero statim post illam vastitatem Dis I Iemi vanum viram , o sit sim apiram , & Silius S mtimet ytic ma memorant: & mox Dion in Tits cabi rigraphice montis figuram dos quavit his verbis :
diu hoc aeus radii dirupi . Quae sic latine sonant: setius mons tortis stim erat aeque a ras ( h. e. eius
sumntitas ubique aequalis & plana erat) , O ex ipsa quorum alterum perpetuo virescit , al
terum sterile totum cinereumque (i) se
osis m, solara cin s empsi . Aran m ea tanttim parisoaeti's est , exteriora istitem estis omn/a at igne in lasga tis 3 adhuc Memanent . Propterea, cum exteriora ilia igno consumeta non sint, contra ruprs, quaemia tim tenoni o vne ab munitir , ria ianitiae in canerem, exterior verticis ambitus au hau cotierampora meteram isti ira Anem serviat , fesct tota para n ta temporis trafiti consumta , fi bsidenso conra faheso ira tio totas mons umpbithpatri stiriam( tit pia a magnat componam ) reson . Et oti dommontiae ipsius m inti arbores, O G tot natistas buboni, cirra aris ratem cavitias igne pernis P. Quibus sane verbis suo adhuc aevo montem uno tantum ver
iste insionem fuisse apertissime docet: imo & euinveterem nititudinem extrinsecus seruasse , etsi in medio, amphitheatri inliar, fuerit ab igne excavatus. Nee alius Eusebii aetate, h. e. qDarto Eccles saeculo, fuerit oportet, siquidem , ipse unius et s
evom, t. Nicephorum,& Cedreniam non moror, qui etsi sero scripserint , ab Elisebio sua excerpserunt. Praeterea hunc verticem ignivomum, de quo scriptores illi loquuntur , ipsum hodiernum Summae montem fuisse, testatissimum faciunt saxei torrentes quam plurimi , quos septentrionem versos olim decurrisse deprehendimus & in auro Nolano, & qua ad Coenobium S. Mariae ad Aracum itur , quo certe pervenire non poterant, nisi ex eo vettice mons evomuisset. Hodiernum enim os flammiuomum meridionale, si horeali altero immensa valle dispescitur, qua adhuc vacua, in alterum clivum materiem illam liquidam ad-
sotraxisse impossibile erat , ut Cl. Seraus in Hiis floria incandii anni a ret abunde demonstravit. Doni qua id ipsum suadet Dion Le. qui vesulum
exterius ad uerticem usque arboribus vitibusquaconsitum dixit, cum contra Strabo totum verti eam imae sim , es ad Defleu ein retim ( ακκceto OA A. εκ ih etra ollaec et dei g, c u descripserit. Idem enim
culm n, quod sterile & cinereum erat ante Ti tum , postea, cum terrea D pumicosa pluvia ( ea enim fuit illius eruptionis materies, ut infra docebimus ) eoopertum suetit, arboribus vitibusques alendis, qualis hodie lum cernitur, idoneum eva sit. Id autem minus mstum videri debet, si quia noverit , quod passim Descriptores Incendit ann.35bi testati sunt , nempe ante ea tempora ve-suvium , h. e. meridionalem verticem , qui nune ignivomus est , totum herbis , arboribusque cois partum fuisse tum exterius , tum interius intra ipsum craterem , qDem homines, & pecora turn adibant . Vide praccinum Ino ut ann. sos t. Id ipsum an re testatus erat Iul. Caes. Capacius in sua us. Mup. h..II, cap. 8. Et multo aute Ioannes
15쪽
monstrat : hine sane laetitiam , ubertatemque , quas data iide , spondere videtur , illine clades & excidia aperta fronte minitari. Fi re quidem vera, eis identidem sive mu viendo . sive flammas lapidesque
eiaculando nune sormidinem , nunc va- nnes Boratius in I Moesisti, scripserat: V
pris rariti res ne uiui . primus eruo , qui novam Vesuvio faciem ad- nxit, est Nonnus, qui Dion ur Alii et thoeor, races em ad poliavit his versibus:
, ni via m ira res onem s. nistam ign3 ir corati, rapi . Distinguendii enim verba mora etesi emicos reor, contra quam vulgo legunt uno spiritu opi
etsi, uti diuitio les uiant , non uisque diversa sententia oriatur. Haec autem iri usi rares , quae
Italiae solum iuni sugillaret , alia esse non potuit Nonni aetate , quam vesuuius , ut optime vidit pocharius sn C hon o. aha , ubi recitatis Poetao verbis sic subdit: i se Ph praeos eumpos, o G e ntim Vestitiam , otii ram n es licem , non
Sed in hac emendatione ma no viro non subscripseri in ; sallitur enim reputans Vesuuium ab ea visque aetate hic ipsthm , Di sese hodie monstrat,
suisse. Imo vero illud di i odios mordicus retinendum duco, iat pote quod nos doceat, quo demum tempore montis nostri Dcies immulari occoepe
tit . Cum enim Nonias is ius aeta Eruditiorum calculo circa Theodosi Iunioris imperium incurrat , adnandum veros mile es , eum supersitem iste vos uuinlio illi inflammationi in Graecorum Ne nolo pii x celebri, anao anno decimo sexto Leoni I. impetant sq, Cos Marciano de Festo h. e. an. Christi . a Nonis Novembrib. ades dit, de qua Cassiodorus sis. IV, o , Procopius Gor. I A. II, Op. a , Marcellinus Comes in C, on . , aliique , eum cinis lapidos ne inflammxti Constantinopolim os re magno cum incolarum terrore devenerunt. Tum enim probabile sit, septentrionalem illum contim, qui solorum eo usquo prominebat. Nirnes eruetabat , in semetipsum sic debacchase ,
ut, clares exusta evomuerit viscera, summum cratetis otiscium se diis sum, Ad in partes comminutum fuisse, ut postea dici oeo: ad paruerit, quas trita, eristis instine: & tota montis compa pes eis viscerata , hique adeo ruinosa manserit . Novimus hinim procorsi aetate , qui paulo post illud
excidium floruit , montem in ostrum s,hos xv. x s.c . ab myttim sine rapti a se monstras e . At in
immanem profunditatem eius craterem suisse excavatum, ut idoni historicus testatur in D. HIL Gmb. D, IV m g 8 , , 5 II e. - : .s i. t. erae .
ron fuerit. s dein e tractu temporis totum eius latus meis dionale labefactatum , ac sat si cens desiseleni has sensim sine sensu (altum enim Scriptorum silent in m ) resum iverit; itaque veteris am-rhitheatri rat te desecta, theatrum nunc tantummodo exhibeat. Et quidem, si eius otisicium, ut
stitatem subiectis campis oppidisque crea
verit , ut eorum excidiorum memoria ita ne horrore nequeat refricari ; non pauca tamen eidem reserenda esse emolumenta a nobis adcepta necesse est sateamur . Inter ea autem non ultimum certe locum il
nune exsat , prospicias , bina rupium ea cum sinae Noa poli spoeiantibus sese offerunt: eis circum eundo in plures cuspidea illud acuminari cernitur. Et proinde haud dissicile est vel menio concipere, tertium conspicatius cacumen olim in ex parte , qua mons praeceps ivit, adiurrexisse: vel potius illud Nonnianum etcix di interpetrari murat Dei eripis m, mitim. Notum est enim vel tyro niburum in Graeca palaestra pirticulam -ori in compost sono interdum non friete tre, sed psi ies, Acma des designare. Itaque Nonnii non aliud
erit , quam procopii aer cae. re Moμos. Jrs at tem testes sumus , de ex maiorum narrationibus
didicimo a post maiora incendia summi verticis , ua i 'nis erupit , figuram suspe immutatam , &iuersimode truncatum pinnatumque conum ad
paruisse, ut recentissimo selapso anno letoa adcidiis. vidimus . Etenim dispulso sumo non modo hi milior, sed Ac laciniosus , pinnisque munitus hodierni vestavis apex adparuit; at oue adeo in dies comminus, de pessum ire visus est Distracto itaque aportoque mors dionali vetustimontis latere, cum novus extuberaret ex imis terrae visceribus igneae materiae cumulus, in propatulo h e. in exorta planitie seri coepit, quod anten intra conicum montis infundibulum pelagi s lebat. Non enim, ut vulgus autumat, intra ipsos montanos parietes ea materies ad peritur, 3e concoquitur, sed longe ab insatiori solio Oxcocta a surgit. Itaque fit, ut non semper e superiore hi tu erumpat: sed saepe saepius in montis latera in currat , disiciatque . QDo propemodum pacto in incendiis post an a subsequutia evenire debui sos et, cum materies congesta in ipsum meridionales latus erumpere intenderet , nisi disiectum & solo aequatum latus illud invenisset. Ibidem istit ut ter ra, uti in talpae cuniculis, in conicam figuram statumescere coepit, sndeque excocta materies erum
rere . Non secus Puteolis Monoe noratiae in patenti campo adsurrexit. Et, ne ab ipso Vesuuio excedaismus, ita prorsus anno i do non e Vesuvii hiatu, neque e dirupto latere , sed e mediis vineis in eius radice postia Orientem versiis massa ivnea eis rupit. Nam etina tetra statim in quinque tumulos, veluti totidem visasti sitie excrevisset, inde materi ea ebulliens tanto cum impetu prodiit, ut intra sex horarum spatium ad mare usque devenerit. Ut argumento suerit tum Camalo utensium pumicosum tumulum, tum alios eiusdem naturae in ea vicinia positos , similes telluris excretiones suisse, unde vulcan; ca materies meatum habuerit . Cum ergo data porta iterum ac saepius o novo hoc hiatu
exitum quaesiverit igni, , iaci se coniici potest , quomodo cineris , lapidumque sursum eiaculatorum, Ad in seipsum recidentium ad aestione ad eam
altitudinem exsurrexerit, quae veteris montis cacumen , eodem soli se naturae artificio olim e sormatum, exaequaret. Quod si hae coniecturae probabiles videantur, utique dicendum, hunc alterum tumulum, quem novum adpellare non dubitabis, non ante annum sta adsurpere coepisse, cum primum post an a a vehementi inflamma
tione sub Theodotico Reno Vesuvium debacchatiam tu isto ad copimus . Vides a Cassiodorum , dc Eutropium . Haee in antecessum monuisse haud piguit, ut dicendis via planior sternatur.
16쪽
AD uraci ANENSIUM VOLUMINUM EXPLANATIONEM.
lud habet, quod huiusce regionis celebritati , , recentium hominum eruditioni quam maxime consuluerit , tot tantasque antiquitatis paras in altum telluris sinum defodiendo. Ex quo enim proliga Regum nostrorum munificentia e tenchris illas vim dicavit , huc undecumque omnis hominum ratio conssuit , non tantum caeli salubri tate, colliumque pulcherrimorum sertilitate iniecit , vel naturalium rerum studio pera moti , sed in primis quotquot sunt omni genarum antiquitatum curiosi, , bonarum artium aestimatores, qui sine piaculo haec remotissimae antiquitatis sacraria praeterire non posse arbitrantur .
h. elu . QVod si ex Herculanenss Academiae in
sit, ius viii, stituto nostra interest universae litterato . rum reipublicae pretiosissima quaeque artium scientiarumque monumenta , quae indidem e trihus consepultis urbibus eruuntur, palam sacere; pro ut duhio a nobismet harum cupediarum amatores exquirent . ut de ipsis tam claris urbibus, deque earum historia sue ante, sive post eversonem, ex quo scilicet clariores adhuc evase runt . aliquando tandem disseramus. Et fortasse id a nobis iampridem pactum suisse eruditi discopiebant; ordinisque ratio illud postulare videbatur , ut non prius singula
eruta monumenta elucidanda susciperemus, quam de ipsa uberrima eorum sodina seriamo institueretur. Nostri autem contra prius de Ilerculanensibus antiquitatibus , quam
de Ilerculaneo , & sinitimis oppidis pertractaverunt.
III. Et quidem iure meritoque nostris illis,e,a siti. a. decessoribus imprudentiae notam inurere hi ilis o blia liceret , nis iidem sapienter animadverti ' -J J' sent, testinandum in eo negotio non esse ,
neque se in ipso statim effossionum initio,
cum vix unius consepultae urbis exiviae
prodire occoeperant, de Uerculaneo (quid dicam de reliquis adhuc delitescentibus 8 )loqui tuto posse , cum non satis adhuc inter eruditos liqueret , an illud Hercula
reum esset , unde ea rum M ι'.η eruebantur ;sed maturandum potius , donec certis mismonumentis res tota consceretur . Nove runt enim non ea solum a nobis litteratum orbem exspectare , quae carptim e vetustis scriptoribus quivis colligere queat , sed quae vel eorum scriptorum fidem saucio ipso probarent, vel obscuritatem omnem
ex eorum scriptis detergerent .
Quod quam sapienti consilio existimac Iv. sent, facillime arguet, si quis hasce , quas
modo dabimus enarrationes , cum iis, quae sonibus pro sparsim apud tot ephemeridum, itinerum vigilax,
que scriptores sive nostrates, sive exteros habentur , qui, quasi nostrae negligentiae succensentes , praemature admodum de iis, quae vix, aut ne vidi quidem a limine se. lutaverant, disserere gestierunt. Quot sabulas , hone Deus t quot absurda , quam disconvenientia (au prae nimia festinatione
Ampliandum rego cordatissimi illi Viri ih. ,2 i. A.
centu erunt , usque donec pretiosissimum ptia rem tr
Ilerculanensis Nusei monumentum , h. e. ii papyraceorum voluminum sylloge , Deo dante , cum litterato orbe communicaretur. Cum enim bene longum temporis in te vallum in hisce voluminibus sive evolutandis, exscribendis, S aere incidendis, sue supplendis , interpretandis , commentandis que necessario esset absumendum , regias interi in effossones seliciter procedendo amplam certamque scindi segetem suppeditatum ire providebant. II inc in editis Heraculanensium Antiquitatum libris saepe lectores , uti quoties de characteribus , depugillaribus , ese scriptoriis instrumentis seramo incidit, ad primum Papyrorum Tomum
Neu sorte iniquius suspiceris, id de in- vr.dustria ab illis sactitatum , ut scilicet in
praesenti laborem a se amolirentur, atque mandata . in posteros reclinarent . Etenim cum tota ea Papyrorum provincia Alexio Symmaucho Maetochio immortalis memoriae viro
non sorte quidem, sed providentissimo Cauroli Regis consilio fuerit demandata , sta tim is ad instruendam hanc Isagogi eam Dis sertationem (3) doctas manus admovit. Et quidem ipse hane operis deformationem, quam nunc habes, invenit. Atque utinam absolvere eidem licuerit i Sed trium paratium primam vix adumbraverat , cum s mo consectus repuerascere Vir magnus vi.
sus est, mox supremum diem obivit. De inde aliud ex alio, quominus ei successor daretur, prohibuit. Denique cum anno Irs T restituta a sa- h. v ipientissimo Rege nostro FERDINANDO IV o . s. .
ros ram minime operam abutem n r. Non enim id
aps mus , ut aliorum sumae dispendio liber intumescat. Satis tibi erit, amice Lector, si vera , nec fucata a nobis adcipias a ut, quantum alii ( viri cetera docti ) a vero aberraverint, tute videas. g) Mae nimirum sunt Meseu anens, Digere. t ouet , quas ipsemet vir mahnus in additis siduo manum Etymologicum se indigitavit in Um
ce vitii : Coieris nominis Mitis parem originem tabesnt, ut in Irare jux Omas, s stiando prodierint, utar satur.
17쪽
Herculanens s Academia ( ) soret, cumque mihi ea provincia obtigisset, nihil antiquius sane habui . quam tanti decesibris vestigiis pressim itis stere in hac diatrihe adornanda: in qua & quidquid proxime ad Papyracea
volumina , omnigenamque librariam veterum materiem spectat, expeditum, & huiusce Vesuvinae regionis historiam enucleatam ex illiu sapientissimi Senis consilio ina
vari. Fam itaque trifariam divisam habes . I. Ra Pars prima de tota hac regione Vesuvii pacticio. eiectationibus saepe ab ultima usque aetate pessumdata, , presim de Uerculanei,
Pompeiorum , Stabiarumque Originibus , Vicibus . edit remoque Fato aget , & in immutatam ex inflammatione Titiana locorum faciem inquiret. II. Pars altera cum vetustiores , tum Regiam ab anno i r s 8 Herculanenses, eiuscue viciniae essos ones, veteremque desosorum urbium si hium emonumentis ibi di xstantibus describet et atque in primis bibliothecam Herculanei detectam, eiusque voluminum numerum, calamitates, quo arti scio evolvi tum coeperint , enarrabit. Is s. Pars tertia totam papyrorum tractationem exsequetur; quis-pe de papyraceae chartae sebri ea, de voluminum struetura, ornamentis, titulisque; tum de eorum characteribus, notis , sialis, atramento , calamis pertractabit; nec non in uniuersam artem scriptoriam data occasione excurret; denique catalogum, & a gumenta sin illorum voluminum huc usque evolutorum exhibebit.(a) Instituta r imum Palatina Academia fuit
a Carolo Rege plotiosissimo anno i cs in ipsa domo augusta , in eamque quindecim Viti ad loesi, quibus pia esset Marchio pereardos Tanusius , qui hiilurum Retini consilis adsidebat, adpellata ue
preti non D ab Herculando, cuius ruderibus in
lustrandis et incipio incubuit. Dein id primim illi; x iris fato suntii, , cum sere intercidisset ,
novo supplemento explet x est dicto anno i 8 Marchionis Dominici Cathecioli a sandi iotibus Renni consiliis opera : quo tum praeside , , mox optimo eius decessuro Marchione Carolo Demarcho , qni inter utavissimas supremi ministerii curas , litteras bonasque artes fovere non cepat , fausto omina refloruit .
18쪽
De priscis Vesuvii Montis incendiis; deque Herculaneo, Pompeiis, Stabiis, circumpositisque pagis sub Tito consepultis.
quid de antiqvioribus Tito Capsu te Vesu. Pinis incendiis scriptum , hibetrudi tim olim stierit. D, bis es. v. CUM de insanda illa Titianorum i mpo
iuvit eructa-rum in staminatione, quae una tantam Vo
titit ei illud investigandi, scri hendique segetem sup xvii . peditavit, multus sermo nobis futurus sit, si it m praeludii loco ea quaestio legentibus sese osteri r num ante celeberrimam eius aevi vastitatem , ignivomam Vesuvii indolem perspectam , nec ne habuerint moriales 3 Etsi enim in dubium revocari nequeat, ut infra ostendemus, non semel, vel iterum , sed pluries ignitos torrentes eum montem elapsis retro saeculis evomuisse , mirum tamen videri debet veterum scriptorum de ea re silentium . Npni ex quo apud Romanos con i annales, imo & acta diurna , Pontificum industria scribi coeperunt , nihil in huiusmodi commentaria curatius reserebatur, quam prodigiosa quaeque, sive cibis, sive Latii, sive adiacentium regionum eventa. Haec vero omnia
lectitasse Liuium , Dionysium Halicarnasi
sitim, aliosque annalium conditores ex eo rum historis, patet. Nec tamen usquam Livius , adcuratissimus conquisitor prodigiorum, sive in exstantibus eius libris, sue in Flori Epitomis , ubi prodigia minime negliguntur , Vesuvii exardescentis memii sit, nec Dionysius, aliusve Tito antiquior . ouid hos memoro 3 cum ne Plinius quidem, qui
nihil non antiquarum memoriarum legerat, excerpseratque , , in Uectorum Commen tarios centum sexaginta, (quos memorat iunior Plinius Tib. III, v. o ) redegerat, ne is quidem , dico , naturalis historiae promus condus, cum lib. II, eo' Cra totus in igni vomis montibus percensendis esset, de Vesuvio meminit a ubi vero lib. III, e . shunc describit, ne verbum quidem de priscis eius ardoribus addit . Cur ita , nisi quod nihil prorsus de montis huius igni-hus traditum litteris invenit piI. . Enim vero non ita factum de antiquio-Ah h,.srie h. rinus Aetnae incendiis novimus, quae Grae
diis. corum monumentis contignata reperiuntur.
Cuiusmodi illud est pretii quantivis, quod esu Papyri l. Differt.
in Chronico marmoreo Arundelliano hahemus , ubi anno ipso Plataeensis pugnae , Archonte Xantippo (h.e. ann. ante Christum so8 ) Aetna arsisse memoratur his
o tibiaeb - EP in Sicilia citeti laetititim cib io rentes tenet intiti Oertitit. Sic quinquagesimo post anno hinc numerato iterum conssa-
grasse memoriae prodidit Thuci dides lib. III
in sae, h.e. quinqtia esimo anno F setoe et I usto Dpsv psolii , post intiti dantiam aerio, em : illam scilicet, cuius Chronicon marmoreum meminit, ut ad eum locum Thomas Lydiatus adnotat . Atque hinc passim a Graecis, Latinisque scriptoribus huiusmodi phaenomenon memoratum en . Eccur nihil tale de Vesuvii incendiis notatum degimus , de quibus altum apud omnes primaevos histo. ricos flentium 3 Non alia certe de causa id sactum puto, quam quia vel ipsis mundi natalibus aequalia suerunt , vel certe
omnes hominum memorias litteris cons- gnatas illa incendia praeverterunt .
At meminit, inquies, ardoris Vesuvini Strabo, meminit Vitruvius, meminit Dio- d v. b. iodorus Siculus (au. Atqui ipsa eorum lota tradiderit. quendi ratio nos magis magisque in ista opinione confirmat; quippe hi satis aperte indicant , nihil prorsus ex historicorum scriptis discere potuisse . Et quidem Straho, lib. V R. et , ubi verticis Vesuvini sterilitautem, cinereumque totius montis adspectum, nec non cavernas, sive rimas satis centibus
suliginosis lapidibus , tamquam igni ambustis e formatas descripssset, statim subiicit:
tig coniicere quis seo si , hii te loeum arsisse
ria defiente restiti sis fit. Deinde prosequitur , hinc etiam fortasse repeti posse soli
sertilitatem, exemplo ducto a Catanae circumposta regione , quam vitium fertilissimam praedicabant, ex quo Aetn o cinere conspersa fuerit. E quihus loquendi sommulis ecquis non aperte intelli it scripta huius rei monumenta doctissimo Geographo prorsus defuisse , alioqui frustra ad nutantem coniecturae fidem confugisset. Nutantem dico , nec plane suam , utpote cui nee ipsemet animum tuto committeret. Id quod
si conis a) Addi hia posset Lucretius in carminibus, quae mox eae Iib. VI tecitabimus.
19쪽
ccnligere dant non modo illa verba dubi
talionis plena et D iiDuo earum , coniicereis iquis posset, & aliae etxxx δε κω i Tm viti ess-miae, moueto stieti ob , fortes s etiam fertilitatis
luee est eatissa ; sed potissimum ex eo , quod paullo superius eodem libro scribit,
eruimus; ubi de Phlegraeorum camporum romenclatione huic solo tributa , & da Gigantum pugna inibi pugnata verba seciens, Non quidem eam nomenclationem , & Ω-hulam a veris circa Vesuvium excitatis olim incendiis repetit ( ut multorum serebat opi
nio , cui procul dubio ipse prolatis modo verbis digitum intendit, & disertissime tradit Diodorus Siculus, in loco mox proserendo ) , sed aliorsum secundum Polybii
opinionem trahit his verbis: κsti et o
Phlegraetim stile adpellatum , tibi gigantum facitiora eoenisse fabules itur , non alia de eatissa, ut se ueris mile, quam quia Proseter
ret titis bonitorem militi de ea contende runt. En igitur quomodo Strabo satis aper te indicat historicorum monumentorum hac de re silentium , etsi non pauci ea incendia ex ipsis loci indiciis , ex camporum V lituus; verba sunt : F p essam praus itis
rar in retion sit B sanis, di in us iae Municipicrum,ctii stim Haera Vestimi, ni montem. Quibus in verbis sidos ab Architecto vocari pii veres , sane addito Pii poloni , quod in castris eriti raphe , recenti certe manu adposita, hodie lepitur. Pist/o- Iantim tamen vocarunt seneca sit III A tam miti-6 non , eat .ro, , Plinius ii x , cur i, non alia sane de canisi . quam quia in aptis, qui cir- ea si nona Puteolaniam posti sunt , nasceretur . Puteolanus aut a tunc temporis audiebat totus is sinos, 'ni olim a Cumarum celebritate Ctimantii, & nune a m ira Metrodoti crater moto iatanni dicitur ( Vido quae in ira in hoc capite diu spuisti mos ). Atque hinc disces, cur idem Vitruvius Lb. , ra'. sa de eodem pulvere verba ta ciens , ait: portetur pulvis a regionesis, quae Isint a Ctimis contines tu e au promon orsum Minermius rquibus sane verbis, non aliud, quam ipsum crathioni doscribit . . . sa) Mitum videri dehot inier vulcanici soli indicia nρqne ab Architecto, neque a Ceo arapho recenseri igneos torrentes in nivrescentes lapidas concretos , qui montem nostrum , non secus ac Aetnam, candentia S liquo acta saxa quae Iv- Coi dicimus ) olim evomuisse locupletissima te stabantur. Dicendum i pitur tunc temporis naturalium rerum in lapatores non bene perspectat neorum lapidum naturam h Dige. Etsi enim nossent, quo pacto ab Aetna flammarum rivi eructarentur, ut videre est apud Vir ilium Grem I, m. ia es f ., & apud Strabonem Tib. VI, par et go : non tamen eius lapidescentis vitri in turam , variasque species coenovisse dicendum est. Cum enim obseruassent Aetneas inmories inni pra saxa concrescere , ut Geouraphus l. c. diserte meminit s eto .paeuiis et, s nobis, s e porum x hosph Iegraeorum adpellatione , de ex sabulae mysterio adstruerent. Luculentiora sunt etiam Vitruvii verba, o se sui; quae habes lib. II, e .c. Acit ibi Archite- vitii. Eius de Pulvere Puteolano (3) , eumque inveniri ait non modo Puteolis , & Baiis .
sed etiam in clari, Municipiortim, qui ci ea rectioitim sunt. Deinde eiusdem pulveris naturam Vulcanicam esse adserit hoc fretus argumento, quod ea loca olim arsisse videremur et ait ergo et ordores esse in his locis etiam haec res potest itidicare , quod in montibus Cumatiorum, S Zaitinis sunt
Ioca sudestionibus erecti Pata . . . non minus etiam memoratur antiquittis creoisse ardores,
eoomuisse circa agros flammam . Ideoque nunc , qui spongia , hoe pumex Pompeia .ntis Oscatur, erecoctas ex alio genere Iapidis in hane reductas ille Oidetur generis quai
tatem . E quibus verbis liquido id conli ges, quod, sicut sagacem Latini Archite isti obtutum illa veterum ambustionum ( )indicia minime sugerunt , ita ipsi quaecumque historicorum testimonia omnino desuere et is quidem non aliud in medium proferre potuit , quam incertum , adcolarum sortasse , rumusculum (i , quod ve ho
χs, liquor P meses s e si xo,um ei enum est quales nempe inteidiu huiusmodi flammarum rivi adpareni ) reses montem Hors, sns: isy nde, tibi eouer ruit , D'A fi moraris , redem rarento , UDemsiti in Auses uet, eo ore. Hinc saelum est, ut eorum lapidum , & qiisdem molarium venas quibus eluvinam rectioinoin con extam cernebant , diversae naturae existimarent , ut prate quarum serru-hineo vel hiacvnthino colore in ectas viderent Etenim quotquot huiusmodi lapidum rivos cinii qui tus erudiatos deteximii , eodem colore imbuti ad parent, excepto pomoeiano illo, qui spongias, sive pumi, es suppeditabat, quemque propterea sapax Architectu . desumto ex Aetndis lapidibus ar- sumento , excos tam esu AI o p fles,o Iupidi, sibi et d/ra adfirmavit. Quod autem huiusmodi vulcanico rum lapidum naturam non admodum perspectam veteres haberent , testis est Lucretins , non sane spernendus naturalium rerum: indapntor, qui vitreas huiusmodi magis , quibus Aetnea fornax compacta est, fer si icti crasse nimis adpellavit , cum L I , m. G g de Aetna sic cecinit : torsis se se .i Momisti rara fra m eum si Ati tis ram re f. Hinc , quod erat princeps vulcanicarum eructationum indicium, Aetne is non absimile , nec in Vesuvina repsone , nec passim per Italiam, & ia agri, ipso Romano aenoverunt.(H Quod vos avsi adcolae antiqnciet ciuq montis ardores memorarant , erui e Strabone potes .
Irum enim sub primi libri initium p. ao, ut doceat Uivilem circa Siciliam, & Italiam secundum Ho
20쪽
ho illo MAmorarer explicavit . v. Et quidem incerta, nescio quae, sama , ' L, Adhuc superabat, si non apud adcolas, ce te apud eruditos, & mythologos: una enim Gixantomachiae sahul a , , Phlegraei campi adpellatione vetustissimorum incendiorum monimentum continebatur et id quod Diodorus Siculus nos docet. Adeuratissimus enim scriptor, cum Tib. IV de tiereulis in
Latio gestis verba fecisset, sic pergit:
nranorum sertim , tibi fert fabula oiros robore eximios, O seleribus instimes Clauti tum nomine fuisse ui elgatos ; dicitim prum terea hoe solam phlegraeum a monte , qtii
sectis ae laesina in Sicilia ( adpetiatur otitem moti, ise Vesius niti iti prodens indi cia , quod priseis temporibus arserat ) ; itatis Oero Gigantes, otiatio uerculis adveniti
coiisse omnes &e. Non alii igitur , quam Uythologi , Diodoro teste , antiqua huius montis incendia, S inde ortam Phlegraei soli adpellationem memorabant, non secusae de Gipantibus , & de Hercule eorum domitore fabulabantur . Ipse autem historicus de suo id tantummodo adseri: a eL Iuttit mons iste Vesbitis multa prodesns indicio , quod priscis temporibus arserit, quae vel ha parenthes ineludenda este quisque videt. Uhi S de quo monte sabula loqueretur, & quam hene patentibus adhuc indiciis ea traditio congrueret, opportuni sine monet, & suo suffragio tuetur . Ex quo Diodori testimonio certissime evincitur, non historicorum fidei eam memoriam de-Haev M. v. X. stiis snim Poeta , o I Seriptor persuasit Neispo stonis , tit monimonium nrt nostes Sirenis ostret arent , Agesistibus autem Cumis , DA Oerchiae , es ad Pestim tam , tit oriphos euntem,
o Deum Aeb/rant m g E quibus verbis, ni fallor, discimus Vesuvinorum, qui non secus ac Cumani , S puteolani Pyriphle et ontem ostentabant , de innivoma suae telluris natura fuisse persuasos. Suus autem Pyriphlegeton aliud esse non potuit,
quam thermalos aquae , quae circa montem tum temporis exsudabant, & quibus digitum intendit Liacretius in catminibus modo recitandis. Neu dicas conrupta ea carmina esse , propterea quod huiusmodi tharmae non amplius compareaUt. Se itum est enim ante annum C h. id ei thermas huiusmodi circa montem exsisti se, quae cum ma- Ino aegrorum emolumento celebrabantur . Id
heri, sed subulis inclusam perdurasse, eluc
que veritatem non aliunde, quam loci in
spc Spione se doctis probasse . Atque hoc
nempe est ieiunum illud memorator a Vitruvio usurpatum, quod argumentis a locinatura petitis sulcire opus habuit. Neque alicui negotium sacessant verba vi. X aeto et aiov Ctimoriorum solum, quod Plim bigi et ' meraestim suisse adpellatum edicit, quas vel ede cunisnum Diodorus duo loca satis inter se quindecim furum .sere milliaribus dissita, agrum nempe Cuma. num , & Nolanum confundens , male de suo addiderit montem illum fuisse Vesvium, cum fortasse veteres de Cauro, Cumis proximo, aut de Vulcani Foro loquuti sue
rint et vel illud si ineptum aliquod glosi
ma male cum Diodori textu consarcin tum. Non unus enim Diodorus Vesuvium
in Cumano agro posuit. En tibi Lucretius, qui lib. VI, o. de miris Averni lacus effectis locutus , statim ad indicanda loca pertransiens, binos illos vexatis mae lectionis hexametros subiicit, in quibus aliquid de Vulcanica huius montis natura comperistum habuisse prodit: Otiatis aptid Ctimas locus est , Montemqties V eoum myso lati ea dis tibi fumant fontibus atia
Eratosthenes praeterea apud Strabonem lib. I, p. ust hunc nobilissimum Campaniae sinum, quem Geographus Craterem vocat , quique a Minervae promontorio ad Misenum usque pertinet, , quem Sirenusae insulao a Posidoniale distinguunt , non volitIntim , ut nos hodie , nec Puteolantim , ut veteres nonnulli , sed Ctimatitim ,κOAH, vocat . Certe non alia id salsium de causa dixerim , quam quod ea urha priscis temporibus ceteris eius orae omnibus potentia , magnitudine , gloria longo intervallo praestaret , uti sinus alter a Paesto , sive Posidonia nomen adcipiebat, qui nunc Salernitianus dicitur . Isine
Diodorus cum ea, quae narrat, ab antiqui Re cupitu diserto testatur in Sa bictoria an id ei ,& Iuliurum Caesar Capae eius in libello , quem inscripsi Incondio di Vestivio , statim ab illa eru
ptione edito , ubi ait et iuncor s Gin comm moria Eo . 3 ni por Diaris informites. Asi coaevorum ta-
simonium ea in re repudiabimus, propterea quod postea disparuerint q(o) Faber se restituendum duxit isti ij a d Ctimas os orast Lesbiaco si mont Uis qua ex ingenio. Quippe sibi persuaserat nihil commune Cumanum solum cum Vesuvino habe re Quod utique falsum ex adductis testimoniis evincitur. Lepunt alii: D Iacus es Ctimas is d, es V seti per montes.