Dissertationis isagogicæ ad Herculanensivm volvminvm explanationem

21쪽

quioribus scriptoribus hauserit , a quibus

Cumanus ager , aeque ac sinus , ad Vesuvium usque , & ultra extendebatur , Doluit ab ipsorum verbis discedere . Sed quia ea verba fraudem sui aevi secto rihus sacere posse vidit, subdidit verba illa , quae parenthes inclusimus , ut illos moneret, eo usque Cumanum agrum extendi debere, ut Vesvium includeret. Id nutem adeo verum est , ut in Pseudo - Sibyllae oraculo apud Plutarchia in , in quo , certe post rem gestam , Vesuvina Titi conssagra tio praecanitur ( & de quo nos cap. XI commentabimur) ea prodigia circa ctimam,C Dicaearchiam ( b eventura dicuntur . Fo autem temperamento callidus imposior usus est, ut vetustatis phraseolo ia,& ambiguittite sucum facilius sacere credulis popsit. Dixit autem circa cimus, S Dico eam ctiam , quippe sanum , qui antiquitus ta-

Uuntis dicebatur , postea Pti eo unum vo

cit ibant (ὴ). Sic etiam in altero Thespessi

craculo apud eumdem Plutarchum Dicamotelia a , esuvio subruenda edicitur, h.e.snus Puteolanus . lloc autem mogis exploratum hahehis , si memineris Phlegraeum campum , lihi Cleantes Iovis sulminibus ustulati dicebantur (sb , qui idem cum agro Cumano fuisse a Diodoro dicitur (io), non ita primitus angustis limitibus coercitum , i. t postea Plinius dei gnavit , sed usque ad Capuam, & Nolam excurrisse, teste Poly bio, qui lib. II, e . a de Etruscis scripsit:

Fg egra. os etiam campos , qui circia Ca ptiam, O Nolam sint, tenebante etx che pviae

-) Aiqne hine mel sua discis, cur Strabo loco

t ) Pomponius Mela coaevus lib. II, ea'. a se uti lini e sommiti , PAESTANUS SINUS, descriptionem subdit: Pam,m opsti m &c. usque ad

M, est is oromon o sim : ita huic alteri lemmati ,

niebat . In hac autem Geographi descriptione quisque satim videt, Herculaneum, & Pompeios, eos riptorum somnolentia , locum alternasse , ideoque eorum nomina transpone inda.(ψ) sic etiam Pallene in Thessalia di, di, dicta est, iisdem Gigantum, & Helculis sabulis o nata: consules Geostraphum Tib. VII, pug reo et e s-

e .m, qtios fusti a Gigantes is estitit, pons impia cira i , quos Herentis Honuit. io) Fh pristim campum eumdem esse, ac Ctimantim innuit etiam Strabo lib. M, p. et g , ubi cum

ea Cumae suntatione egisset, sic prosequitur: et,c-Ft re quidem vera tam arcte in hominum v II. mentibus montani incendii, & uigantoma- ue ' et chiae ideae cohaerebant , ut , teste Dione stivi nisi m.

apud Aiph g. lib. XLVI, in ipsu ritianae rum

eruptionis praeludiis Cinantes in aere circa montem vagari trepidis hominibus viderentur , di cum denique sui lato sole teterri ma nox illa mortalibus incumberet, s)o om

Gigante, si ab resti Gere , quippe multia eorum De Ita in stimo con picerentur , S fo-ηittis Praedereti quidam ti bartim Potidire thr. ouo in loco opportune adnotat Ise mannus Samuel Reimarus: Forte ere caeteri fabula haerebat ahqi id hoministis credulis,

ut fumtim, uapores, is exhalationes manes Gigantum crederent .

Quod ii illi se res habet, rectissimo in- vari, iseres arcumento, Vesuvii incendia histori- . . b. a 'cis penitus ignota suisse, mythicis non item; ad mythieum atque ea idcirco in determinate a Diod 'ro , & Vitruvio ontiquistis evenisse dicia , quippe tempus omne historicum antecederent, ad mythicum pertinerent. Igitur, ante olympicorum institutionem a te Troiae excidium, si unum Ariadneum s hulae sium in tanta obscuritate sequi volumus, ipsa amandabimus; ut mox cap. III docebimus. Ilue enimvero respiciens Tacitus ponderosissimis more suo verbis lib. III 3. se de Titi eruptione scripsit i Dalia nobis cladibos, oeg post longam faeculorum feriem repetitis, o G m: latistae , atque ob- rarae tirbes Foeetinuissima Campaniae orti . CAP. II.

Dc hos hs κ . m. h. Inst o sti io itinata tis su sit aes Phragra eam', nomen, in otio Giganti m res ge-sus D tantur, non alitinis oritim fit et,r o, cisum cnses eam region m os Ioli mi iritem mu mi et: tinim vindiciarent, 'o Da et rc &c. Ctimantini igitur idem, ac P graetim. Id si sum etiam seruitur e veterrima eorumdem camporum nomenclatione. Hi enim Labor 3 , vel Lebonao primitus dicebantur , iit Plinius L s. VIII, VO: Veianitim autem tiniavras is terras camptis circes campis, ut uni cedit , tan-ttim ipsum 'lara estis, onaes Labor vscanitir, quem Hsa, laestim Grures adpo Iane . Inde media aetate

iactum cst nomen L stir a , aut L - , , hodiernum donique Tres a di Laetore. Atqui Cl. Maia vochius arputabatur id vocabulum formone illo primitivo . quem huc petas i , sive Tyrrheni ex

Oriente adtulerunt , flammiam in mentem siqnificare, ab eodem nempe Syriaco fonte, unde L Ω- , Ne nomen cadit , ob ipsaeas exspirationes , quibus ea loca scatent i vide Tarrben. Diat i . M II. Quare et oh g est,s adpellatio non alia est, q iam ruriam piatum antiqui nominis interpetramentum. O) Ita j tetis: otii vertendum, non seu tioisem facere, ut Plancus, vel con uetrio ut Leuim

clavius. Vide Mimarum ibidem.

22쪽

PARS I. CAPUT II. C A P. II.

Adtibia beetisti martim emptionum montimcnta , qtiae in Regiis est ossionibus

deprehendimus , tinde remorissimam earum aestatem I,

L DR pesset, Vesuvinis incendiis quid hi-

, . .. - storici , , mythologi tradiderint , quid-

ibilam-ve docti viri argutaverint, vidimus: nunc Trum: '' in quae eorum monumenta indelebili naturae manu signata nosmet, obrutas urbes effodiendo, deprehenderimus, proseremus. Piaculum nobis prosecto soret in tanta naturalis historiae luce coecutire, & unis veterum coniecturis inhaerere . si enim Straho , & Diodorus , , vitruvius ex uno circumiecti pulveris , & ambustorum lapidum obtutu in suspicionem vulcanicae moniis naturae adducii sunt, etianis numquam eoncoctas huiusmodi materias eructasse vel viderint, vel sando a maioribus certa traditione adceperint ; nos sane , qui sub oculos hahemus , quae a Titi aevo ad nostisque frequenti Tune evomuit , num dubi

serrugineus cinis, & pulvis , quem puteolanum dicunt , dc lapidescentes massae , quibus universa monti circumposita regio constrata est , ab ipso Vesuvio suerint eructata Quando i itur immensam eiusdem excoctae materiae vim iam ante Titi tem pora , imo & ante Herculanei , de Pompeiorum standationem congestam inspicimus, non utique coniecturis indulgemus , sed certissimis nitimur argumentis , si eodem

prorsus modo, ac nunc cernimus, montem

antiquissimis temporibus eam eructasse ad

seram US .

2. . . oui quid autem ante Titi tempora evo

. A. muerit tam facile est dignoscere , quam enos tur an- quod facillime . Cum enim hodie Hercu-hhues edet laneum , eiusque ager terreae adgestioni, diuti. quae passim in tophum concrevit , quem incolae vocant ponti monte; Pompeii vero

pumicibus, sive lapillis, ut infra Cap. XI describemus, subiaceant; sacili negotio conligimus , totum illud , quod sue topho, sive pumicibus suhest , in retro acta tempora esse amandandum . Atqui ne hisce quidem Titianae adgestionis characteribus(i Ita pariter reliquos sex colles, sue iuga,

quae in voteris Herculanei mappa Romanis nu- sineris designantur , repotitis vos uvii ad pestionibus offormata deprehendimus No autem huius investipationis dubitatio aliqua eruditos incessat,& iat naturali, historino cupidis quam maxime eonioltum iret meritissimos nostrao Aclidemiae

socius Flanciscus La Vega Regiis excavationibus,

in praesenti discussione indigemus, ut an

liquiores materias e monte effusas sateamur . Si enim vulcanicae materiae vim

in eo ipso solo invenerimus , in quo hinc Herculaneum , illinc Pompeii imposti sunt, non tantum Tito , sed ipss antiquis misurbibus antiquius eructatam se prodet. Et re quidem vera investigando deprehendimus, totam illam telluris linguam, in quatierculaneum positum est , , proprie ubi theatrum consurgit, e topho consistere illi, quod insuper est , penitus gemello. An quid topho subsit, in eo quidem loco inspicere non est, cum aqua in topho ipso adsurgat. Sed si hinc recta in altum collis, (qui in mappa signatur num. II ) adscendas, invenies sub eo topho , qui modo plus , modo minus compactus adparet , sicubi lapi- descentium magarum fragminibus immiscetur, lapillos seu pumices candidos; dehinc tophum alium fragiliorem, sub quo humus

iterum ligone subacta cernitur et nec dum tamen in primigenio solo haeres. Sub hac enim humo rursus pumices candidos, Pompeianis nihil absimiles reperies et pumicibus uero substernitur lapidea vitrificatae mate riae massa , quae in tophaceo tenacis mosolo sedet . omnes igitur hasce materias ,

quae centum palmorum altitudinem exaequant , iam ante Vesuvius eructaverat , quam collem illum e topho efformaret, ubi erculaneum antiqui mortalium exstruxerant, sic etiam in praecedenti iugo, quod signatur num. I, dc altero est elatius, sub Titianae eiectationis altitudine , quae ad palmos i68 descendit , inventa est humus agricolarum manu exercita a sub ipsa vero quinque lapidescentis materiae rivi alter altero imposti , quorum duo bene alto vulcanici pulveris tegumento operiuntur . Ea autem tam occulta telluris penetralia lustrare licuit per puteos , qui obstinata incolarum audacia ad tantam altitudinem effossi inveniuntur , ut illi non suis commodis, sed nostrae eruditioni consulere vo.

luisse videantur si) .

Quod si Pompeios adcedas , eam urbem III.

uno atque altero tumulo inaequalem ad- spicies, quos tumulos aliud non esse com .ios condito. .

peries , quam ignitum torrentem sub in aequali superscie coneretum in porosos

admodum lapides e solo passim exstantes C pa

& Herculanensi Museo Praesectus, culus ditiqentiast ac sagacitati ista debentur, omnium Illarum eiectationiam , quibus octo illi colles antiquitus adsurgebant, fragmenta ad specimen e puteis ex- trabia suo ordine ac numero in seriem di ossit , ut in ipso Herculanensi Mus eo suis loculis apte disposita curios queant inspicere.

23쪽

partim nigros , partim purpurascentes ,

quos nempe Atimices Pompeiianos Vitruvius vocat . Praeterea Cum puteus nuper

ephisus fuerit in porticu post theatrum , quod in ima urhis parte positum exstat, erutae inde suerunt vulcanici cineris plures species altera super alteram adgestae ad altitudinem sere so palmorum , donec ad lapideam masam ventum est, qua tal dem effossa, aqua adsurrexit . Lapideam huiusmodi massam ipsissimam (r ) esse aenovimus , ex qua trapeti Pompeiis , , sta- hiis inventi, elaborati suerant. Et quidem

Cato certiores nos facit molas olearias non

tantum Suessae, & Nolae, sed etiam Pompeiis emi solitas (3) : id quod satis ostendit huiusmodi vulcanicorum lapidum sodinas passim sub Pompeiis abscondi. Omitto de

Dique in utraque urbe vias eodem ve*

vino lapide constratas suisse, & domos

aedificatas . Hinc igitur non modo luculentissime evinces , quam saepe olim Vesuvius mons ignes eructaverit , sed etiam eas eructationes harum urbium aediscatio nem longe antecessisse. Quod si earum sundationis epoeam inter densissimas antiquitatis tenebras expiscari liceat, vetustissima rum etiam eruptionum tempus plus minus oriolabimur . Ad eam igitur expiscandam sequenti capite adgrediamur.

. vid. Potentanonsum Antiquitatum Trim VIII si rara BD: ibi enim in Praefist. p. AAM eam lapideam massam, ex qua Stabiense trapetum elaboratum exsat, descriptam habes. q) Cato cap tgs : Iratisi Pompeiis , Ne aes aάAt r. maraiiem emtimur . Obiter autem adnotasse ne plueat haec Catonis verba lucem Virgilii cat-minibus adfundere , quae modo , utpote ad rem nos tam sacientia , a se panda erunt. Aeneidos e-isim VII s. g de Oebalo sic cecinit:

Cum enim ex hisce versibus adpareat illius re is ditionem a Sarno puvio ad ustitio campos Abel lae moenibus subpositos protendisse, ecquis neqaverit poetae Rufris cum Batti O , & Cesenna a Dola non multum distasei siquidem Abella, notum Campaniae oppidum , quam modico inte vallo ab ea urbe dissipum es . Adeo ut putaverim non alios , quam Nolanos ipsos esse ex Abellae altitudine conspicuos , quos utpote Poetae invisos , proprio nomine compellare iterum noluerit . U. II. lib. VII c. ao. si igitur, sive

CAP. III.

De 'rimis Vereti latisti, V Pompeio ram eonditori/tis , ctim ex ijstoricorum fide, itim ex laesitis o e gestionis indicio.

QUandoquidem in dubium nulJo pacto

revocare licet, hinas urbes Herculaneum, Pompeios , quas demum veluti indigna-hundus Vesuvius oh ruit , olim eius a dee

stionibus superbas insedisse : hinc profecto

st , ut, si earum fundationis tempus per nos investieetur, non modo id, quod nobis propos tum est , nempo iliarum hist riam ab ultima oriet ne rete ere , dabitur, sed etiam ad vetustistima illa montis incendia quavis hominum memoria superiora propius adcedere. Audiamus igitur, quid de prima Herculanes ori ei ne tradunt hist rici. Et primo Dionysus Alicarnasseus sie

positis aere sibiiti rebus Ita eis, S recepta ineoltimi di u Atiniis elasse, saerificia ex Praesdue desimis obtulit , O tirhoetiitim sibi cognominem condidit, tibi Pius et , sta

polim Postia. Solinus porro non abs milem de Pompeiorum fundatione fabulam tradi dit Cop. II i o eomitistis mutilis Polia

elea (i); ab ipso in Compania Pompeios e

Riuris maceriet non alibi , quam in atro Nolano . vel ad eius limites exstitit , & fortasse ubi ad hodiernum Cisternae ravum lapideus Vesuvii

torrens molis parandis opportunissimus etiam numa lapicidis caeditor . parcendum tamen Cl. Heyre , qui utpote exteruq homo immanes locorum distantias confundit , cum Fae, . Migi ad haec carmina sic commentatur : Rufise GA RQ, sim

(c Alicarnasset locu g Solinum transversum eis psi, qui illud flo Po ub sic adcepit, quas proprium Di bis nomen Potiebis se rit: itaque in suo potv- histore procus dubio ser pst . is eoiastitas freti is sillo Pohebnom conditam , & Pompeios . Sed ea vox Descriptorum somnolentia alibi in Pol uom, alibi in Potie pn turpiter degeneravit . Salmasius porro in sua editione magis sollicitauit , & in

Potiren convertit, suspicatus eam orbem esse, quae alio nomino stris vocabatur. Verum quae convenientia sitim inter , , pompotos vel qnis umquam pol seon sive Sirim ab Herculis comitibus conditam dixit

rum urbium sundatione veteres tradi desint.

24쪽

PARS I. CAPUT III.

qua uictor eae uispaniti Pompam lotim da ruerat. Ex quo die rvius ad Aeneid. lib. VII, P. fica se adnotavit : Vestiretis utilem cer etiles de u Patia pol Campaniam , in

phi si exhibuit , unde Pompeii dictitittircottos (a). Et Martianus Capella se de

Diraque vrhe Iib. VI: ob uercvla Aereti Ianitim od radicem Vestibii , a qtio havd Proctig Pon ei os , cum lotim pompam Eticeret Iberoram. Quae narratiunculae adprime consonant Diodori Siculi verbis, quas cap. I retulimus , de Iserculis adventu in Ctimatitim agrum , dictum etiam Palestramum . Si igitur concordibus horum aucto rum testimoniis aliquid dandum est , am- hae illae urbes Uerculem auctorem habuere, vel certe eius aetate findatae sunt.

QuisnamIIei. que , omnes aiunt, , qui victor ex Isi be

lli et Tm cum clasi e redivit . Quod si verum

fundatoria esst , non alius esse potuit , quam Hercules Phoenicius , ut invictissimis argumentis Samuel dochartus in suo Pharae adversm Graecorum iactitntiam , qui eam expeditionem de more Herculi suo adscri-hunt, ostendit . Atqui huiusee Herculis Phoenicii aetas antiqua admodum est. Nisi enim cum nonnullis idolis supparem dicere velimus , certe Iosue coevum sociamus oportet , h. e. secundum Petavit rationes ante Christum natum in8s , ante Troiae excidium 3 Ca , quo tempore Phoenices sve Cananaei Ioseae vicari cibus armis e patriis sedibus pulsi , diversis terrarum orasmatitimas insederant . Hesperiam praecipue, ut Bochartus su se demonstrat. Quod cum non animadvertisset Peregrinius, valde se torsit in sua Campania Di . . S. Gut strabonis verba de harum urhium an tu quitate cum Herculis adventu in Italiam conciliaret; quippe de Uercule Graeco )sermonem ab auctoribus fieri putabat. an. Atqui strabo mirifice cum reliquis con- si .so''. h. sentit, eorumque fidem firmat, cum lib. V

aetatem des guet

XIII commentabimur ) plesios fuisse Heretiles, e quibus unum postea Graeci s uae gents s herooin conflarunt, testis est Diodotus Siculus, qui tres enumerat, quorum primimum Aetyptium dicit clam armis orbem pera eras se : Tullius vero t. Deor. Ab. I is ad sex usque enumerat. Sed Hispaniensis ex poditio Herculi Ale-menae filio sine ae kkbobi Lia tribui non potest; quippe is iuxta Petauit calculos non amplius, quam LV annis ante Troiae vastitatem floruit. Contra novimus e Strabone, ut mox disseremus, Pompeios, S Herculaneum lonte ante eam aetatem fuisse conditas: utpote quas Pol aspi ab Oscis eripuerint. Atqui pelasgorum ultinax in has ora, mi pratio ad minimum LX annis ante Troianam cladem facta est. Multo igitur ante Herculis Graecanici adventum

primos earum urbium habitatores suisse Oscos , eisque Tyrthenos , Pelasgos suc

urvo. . Etenim Oscos , sive Opicos , sive Ausones pro mui, vel certe pro antiquissimis harum regionum cultoribus hahendos , in dubium revocari nequit , testante non modo eodem Strabone lib. V , pag. et 2; sed , Dionysio, qui eos tanta vetustate commendat , ut a Pelasgis ( )in sep eiectos tres fere ante Troianum hellum aetates narret. Cui consonat adprime Virgilius , qui Pelasgos inibi regnasse cecinit , adveniente in Italas oras Aenea;

quippe de Oebalo Teleboarum Capreis habitantium rege ait r. . . . late tum ditione premebat

Sarrastes Rutilas , O quae rigat iam

Quo in loco historicam veritatem de moret adtexuisse patet ex Tacito, qui Ianal. IV, I famam tria ueste scribit Cupresas Te ebois habitatas I nec non ex antiquiis mo scriptore Conone , quem opportuniis me se citat Servius in hunc locum : Conon in eo libra.

quem de Italia fer sit, quo am Pelasgos,

ali qua px Pe votiti, o conoenas ctu etim locum Latiae oenisses dicit, cui litigitim tin- te nometi fuerat, C. flumini , quem ineol rent , Sarno nomen imposuisse ex adpellatatione patrii sitiminis , S s Sarrastes ac pellasse. Pelasgi igitur, ex Peloponneso convenae, quales nempe erant Teleboae ex Acarnania profecti, iam eam oram in

colebant, quam Sarnus rigat, & ubi Pompeii sunt posti , cum Aeneas in Italiam

venit . Ergo multo ante Osci eam tenue rant . Tota autem haec argumentatio, ni

fallor , persuadere cuivis valet , Herculem illum , de quo fama loquebatur huc antiis qui tus adpulisse, vel nullum, vel longe diversum fuisse a Graeco Ilercule , qui vix

paucis annis ante Troiae excidium in Italiam adventasse Graeci fabulatores com

menti sunt (ε) i atque ita inter Diony

sum sillae urbes staterant. Quare ex Diodori ipsus mento Hispaniensis expeditio illi antiquissi ruo est tribuenda.( Et quidem Dionysius Graecus aueior de Craeco Hercule parum tibi constans ea gesta tradit ; quippe omnia in unum conressit . s) vide, quae de vruriis Pelasgorum coloniis in Italiam invectis insta Cap. Ut docebimus: obide Tyrrhenis etiam a Strabone commemoratis aliqua disseremus. In praesenti enim ad Oscorum, qui Herculeas hasce urbes tenuere , antiquitatem demonstrandam id susticit, ut Pelasgorum in Italiam adventum multo ante Graecanici Herculis aetatem evenisse adstruamus .(53 Consule Petavium in Ration. or qui non ampliuq LV annis ante Troianaim cladem Herculem Alcmqnae filium in Italiam adventasse suis lationibus conscit.

25쪽

sum , & Strabonem convenire . Nee o ., h. Quod si non e Graecia , sed e Phoeni

ill R. eush,, cia heros ille peregrinus advenerat , pro-o usui h nec Graeco nomine Uercules tum sa milia. lutahatur , nec Graeca nomina suis aedis

cationibus imponere potuit . Et quidem heros ipse , uti Bochartus ostendit , Me charitis, quod idem sonat ac Resx tirbis , salutatus suit. Quare Graeci ipsi , etsi in Linum suum heroem Uerculem facinora , quae ad plures pertinebant , cumularint et

tamen cum nomen illud eradere ex homi Dum memoria nequirent, alia adpellatione suum Herculem Melicertam dixerunt, sive Pu aemonem, hoc est antiquum . Inter

niles igitur falsellas amandabimus etyma illa Uerculanei ab vetetige , , Pompeiorum a pompa bovi in . Siquidem nemotinus veterum dixit , remotis illis temporibus, ante Cumas conditas, in hisce oris Graecorum idioma apud Oscos , , Ausones insonuisse . quod ii aliqua Graecis scriptoribus fides danda esset , ea nomina

diceremus mera veterum interpetramenta

fuisse . Sed ne id quidem adiirmari potest : squidem abunde docet, imus , Dumquam eas urbes in Graecorum ditionem venisse . Praeterquam quod eius sabellae de bovum pompa sutilitas primo satis Oh-tutu sese prodit . eaepediamus i etsi de Vercule in has Graeca horum so aeci venditarunt , nee sacile in sincerae historiae praesidium mir criticus adsciscet et non idcirco tamen eam sabulam, veluti omni standamento de stitutam, omnino reliciet. Sed quemadmo dum in Gigantomachia veras vulcanicas eruptiones deprehendimus , se in celebri Herculis cum sua classe ex Iliberia ad ventu primas in hasee oras Phoenicum autarum expeditiones lubenter adgnoscimus. Siquidem in dubium revocari non(:) Aborin nex eis, teste Dionyso, indigenas

nonnulli censerent , alii tamen dicebant, fuisse

conmmas , quare ab error Atiae dictos aborripi mi . Quam opinionem , etsi incertus haereat, tueatur

Dionysog ndcesso est , si modo eos Horculem sequntos velit di praesertim cum ex ipsit et narratione liqueat , eos post Umbrorum , & Sieulog Italiam inhabitasto. In ad satis autem verbis, quis ron statim a sonoscit Cananaeos errones suis laribuq pulsos i Eorum vero Graecorum suisse tradebant scriptores Romani, tosta Porcio Ctitone , & ex Achaia prosoctos multis aetatibuq ante bellium Troianum ; sed neque ex qua urbe & gente sue rint , vel quo casu patrias sedec reliquerint , vel quo certo duce, ac tempore adfirmare nequibant, quare Cato ipse fic claudit : fabulam in canicam

v. Ut igitur rem paucis ruod histo- suspecta salis sint, quaelium ,h n. Oras adventante , deque potest, Phoenicum mercatorum classem, cer to duce , quocumque tamdem nomine vCCaretur , remotissimis temporibus in Isii pauniam adpulisse , ubi sat certa sui adven. tus monumenta reliquerunt . Quid autem verosi milius , quam ut inde remeantes in nostris hisce litoribus aliquando iactis alicoris subsisterent, sive tempestate impulsi , sive aquandi necessitate coaedi , sive locaco noscendi desiderio permoti quin imo miraculum suerit , si primi isti errones

recto cursu in Uispaniam contenderint, &inde rectissime remearint , nec in obvia Italiae litora unquam vel sua sponte dive terint , vel necessitate urgente adpulerint. Praeterea ecquis ii hi persuadent, Phoenices isto suis sedibus sue a sosua exturbatos,

sue uno mercaturam exercendi studio profectos in tam remotas oras permeasse, viciniora quaeque praetereuntes litora , ubi vel consisterent , vel colonias deducerent commerciis opportunis mas et eaque de causa, manus saepe cum incolis non conser

rent 3 Atqui huc sane spectat, quod Dionysius refert, Herculem devicio Cho, dirutisque cast ellis , suo comitatui agros dia visisse , ibique intcr ceteros constitisse arcadas cum Evandro , , Phaunum regem Abori inum ( ) : quare ait eum hisce in vasionibus, nec uno in Italiam transitu s mosum evasisse. At si ex ante diciis , haec neutiquam vi recentiori Graeco Herculi , sed Phoenicio vetustiori convenire possi in t , vel ona Dia advenius . antiquorum dic a ad inanes sabulas demandabimus , vel Phoenicum sub certo duce in hasce nostras regiones adventum non utique denegabimus . Et quidem huc Phoenices errones olim advenisse ex ipso Samuele Bochario apertissime evincitur ;etsi is , nescio qua de causa , in Italia Tyrias, seu Phoenicias Colonias non constitisse adfirmet, interea dum doctissime demonstrat voces Iuritim, uti raticos, Iamias,

m-fo titiis M GON Hows eonfirmant i stimonis . Sed quo poterant tessimomo oti ; sqDidem res traditione prisca firmuta , Graecorum fabulis obscurata tantum suorat . Si enim pluribus aetatibus ante Troicim venerant, cum Graeco Hercule venire nequiverant , qni primus Graecorum ex roditio nos silas molitus suorat. Praeterea Graecos non suisse , Aboriginum linqua satis ostendebat. Quod is Aborigintim nomina indiscriminatim adpellati sunt primi otii hominoi ignotis cur m o

fit, es fores, di, otii ab oripios anco Paeo Iora ei tra Tis rim , iat optime Cl. Chr. Gotil. Heyneta Tvetiti . II AI UD Virg. scribit , ipsi sane ab Oscis Strabonis, qui primi nostras urbes tenuere, divors non erunt: praesertim cum Abori ines pri-m sis a Pelasgis advenis leges adcepisse narret ipse Dionysus.

26쪽

Umer os . Inarimen , aliasque in orientalibus linguis suas radices habere . Atqui immortalis noster Maetochius in suis P mrgenteis ficertationiltis ostendit sexcenta opud nos nomina, quae nihil Graece, nihil Latine signiscent, ita fixas in Ilebratiaco , Caldaico , vel Syro sermone radices ostendere , ut illinc tantum depromere si pili stationes vel locorum ingenio , vel veteribus eorum historiis convenientis mas ii ceat: ut non sit plane dubitandum , quin antiquissimi in Italiam advenae eam secum linguam adtulerint, quam in oriente circa Chananaeam usurpaverant, Chaldaicae dia lecto proximam; eosque ipsissimos esse Tyrrhenos Iosuae coaevos, Phoenicibus ipsis, sive syriis , qui postea maris imperium obtinuere, anteriores. Quod si verum est,

eo fortasse (8b sensu constare posset Bocharti opinio, qui Tyrios in Italiam venissere eat; dum Orientalium linguarum monumenta in Italicis nominibus adgnoscit. Verum loca Italiae utrum postea a Tyrrhenis

Pelasgisque, an primitus a Tyriis , Phoenicibus f hi nomina quaesiverint , & an Tyrrheni , & phoenices iidem in origine fuerint , id parum nostra nunc interest ares enim eodem prope redit (s); modo siet

Primum eorum adventum plures ante Troiae excidium notates adcitiisse . Totum id autem certius set, si CP Soli, cerctigonei, oc Pon elottim nomina, nullo negotio Cpportunissimas significationes ex orientalibus radicibus trahere demonstrabimus. Uuod L huiusmodi etymologiae veritati consonae

deprehendantur, & veterem eorum locorum naturam plenius cognoscemus, & certiores de carum urhium antiquitate semus. iii . i. v. A Vesuuii Domine ordiamur. Itane ait si v i ortho. tem vocem neque Graeci , neque Latini

peculii fuisse, vel ex eo satis constat, quod

aem adii uri. in Certe admodum, , varie ab utrisque Segerretur, scri heretur. II inc apud stra honem modo lepimus B irouβτ' (lib. I) mo

bus ipsis eas nomenclationes tribuit , etsi huc advenisse ne et . sp) Si quidem utriqDo , diversis licet tempori bus , ab eadem ferire Orientis piam profecti, eam- dein una adfinem prope linquam in colonias a solonne lateque sparsas invexerunt, hoc est dialectum ex Hebraico Chaldaicoque sermone prosem a natam . Oscos enim h. e. primos hariam ii hium colonos , Herculis Phoenicii sortasse adsectas, vel certe coaevos, Tyrrhenis congeneros, & finiri inae orix sinis sitisse multa docent ab eruditis observata, & scriptura ipsa testatur.

or) Ubi non dubitandum , quin sit quadri- syllabum , ut DAM III in rumis, & lapidibus.

ram, iti Eusehium, qui tamen inde derivat

Bs ob modi. oua de re Galenus Io Meth.

non Parptis , qtiem in f s si latis Oeteres Romani, O qtii cluitie fusti e raditiores V fusitim Oocant, feti nomen celebre , O reseras montis est Vebitis. Et re quidem v ra apud Latinos modo scriptum invenies j tibi usu modo Ves tibitis , ut Varro De Rertistica; modo Vestiitis (io) , ut in Campano marmore apud Peregrinium a modo Vm ebus, ut bis apud Suetonium in Tito, dein P . Vita (uhi alii legunt Vesbius),& Virgilium : modo denique Vesbitis , ut Columella , Statius , Martialis , Silius ita licus & Valerius Flaccus , qui dixit etiam Vese inius . atque hinc patronimica rosi-ntis , Vesbratis (ii), stibia , o Vesbia

iuga, itaque opportune adnotat Torrentitis

in Suetonium Ioc. cit. edit. nui manni: n qtie temere raei titi itis nomen toties immuta

itim in Oenias, tit iticeam primam syllabam nunc pro tici, tititie conripi. Sed undenam tanta unius vocis inconstantia 3 Ex eo cer te, quod cum nec Graecae , nec Latinae originis esset , ab utrisque varie scribe ha-tur , prout varie efferebatur prae dissiculutate , quam in pronuncianda exotica voce eorum guttura experiebantur , non secus ac nos Itali , cum Arahas voces reddere volumus . Hinc sactum est, ut cum aliquis ima valde is hilans aure exciperent, illud per duplex fama reddebant , scribentes

obsessu: v, alii simplici sgma erant contenti. omnes vero adspiratas, quibus ea vox reserta erat , cum reddere Latinis , vel Graecis elementis non possent , Romani per o consonans , vel per b , Graecanici

per j3, vel per diphthongum ou (ia) desectum supplebant et primae vero syllabae

quantitatem arbitrio relinquebant . Hinc etiam se istum est , ut modo trisyllabum , modo quadrisyllabum idem nomen evaderet, proiit vel i), vel ou in eo usurparent.

vivae nomen propriuml habetor Hrt. III Tas. si & apud G terram p. ala exstat lapis Vesbino posistus, qui aedem Ausustalibus exstruxerat. Quae teis simonia , cum ea sint, ut a codicum descriptoribus conrumpi non potuerint, palam saciunt salsiani suisse Theseisis C amis, ias Auctorem , qui , ut Ma vochio oppederot, Ue nomen nonnisi a poetis ante Titum sussie usurpatum , ceteris prorsus inauditum probare contendit pag. di .(ia) Idem in aliis vocitas a Graecis sed ita iuva novimus , ut os piaesh apud Strab. ( mala leguntqosdam Ast o ) & Appias apud Steph. sic ob Ah ,& Akλns, Eiβγpos, & E. o, pos in numis

27쪽

et ouae eum ita sint, cumque nulla signi sic tio ex ea voce sve in Graeco, sive in Romano idiomate extundi queat; ecquis se fracte negaverit eaeoticam eam esse, & ab orientis linguis arcessendam , is opportunissima significatione praeditam docuerimus3vIII. In memoriam igitur revocent Lectores, o entalisve--uod ab eruditioribus non ambigitur, re-uvn xymqn nomen , quod Numa a finitimis Tu

scis (is) cum toto eius cultu arcessivit , nihil aliud, quam ignem sonare. 3e recte ab Heliraeo provenire et quod ipsum nomen Chaldaeis, 3c syris dissyllabum si nempe et retN Aes ah , , die et vi he est. Ex u sal vero, Aleph in Digamma transie nie , manavit haud dubie Voti . Nee

aliunde Graecum nomen Vulcanet traxit originem. Atqui , in Vesuvio eadem prorsus originationis ratio valet. Ex Chaliadaico enim uel Oh , vel uesah s utrum qne Aleph in Digamma h. e. in o consonum , vel b de more transmutaveris , V

suo, sive ( quia Tyrrhenis vocalis ti prae omnibus amicissima fuit) postio, sive Veiasib, ex quo, adiectivali terminatione ad hi hila, facium oportuit m itioitis i Vesitis vel Vessiius, vel Besbitis, ut ignitum, sive ignibomtim notarent (i ). Adiectivalem inaquam terminationem: propterea quod iamdiu a Cl. Maetochio (i demonstratum suit hoc nomen purum putum adiectivum esse, quod respicit montem, ut palam fit ex Campano marmore posito Iopi Vestiis . ouod ideo animadvertendum duxi, ne cui scrupulum ingerat id, quod in V ia una tan tum adspiratio in prima syllaha per O exprimatur, in Vesuvio autem hinae serventur . Id enim sectum est , quia in voce Vesta , ut latinus easus de more servaretur, negligi oportuit, contra quam in voce res bitis, uhi consona ad vitandum oristiq) Mune eultum ex Orionte secum Tuscos sportasse non dubitabit , qui noverit , quae de sacro igne ab Hebraeis in Templo adservato in sanctis sibiis habemus.(i ) Equidem scio istarum oricinalsones plerimine doctis vitis, Praesertim Transmontanis, non admodum probari , qui aliunde potius , quam ab Criente primos Italiae incolas arcessere malunt : teor etiam quosdam nostrates prurigine ista , omnia etyma ab Otientalibus linquis dotiuandi plus nimio laborasse. Sed cum ineluctabilibus argumentis persuasum habeam, recta ax Asia hue in numeras erronum colonias immigrasse, ut in primis religio, mores, scripturaque testatum saciunt praeter veterum omnium testimonium, qui sue a Phoenicia , sive ah Aegypto, sua a Lydia, sua a ph pia, sive deniqua ab Hellade arcessant, non aliam profecto terrae plagam , quam Orientalem indigitant ) operam minime lusisse mihi vide tur, quotquot, posthabitis Latinorum , Graecorumque plane sutilibus etymologiis , utpote ex alieno solo petitis, in derivandis vocibus e veterum Orientalium linguis insudarunt . Ex iis tamen eas tantummodo utroque pollice probaverim,

hiatum ante desinentiam ius erat opportuanissima . x Si igitur tam prono alveo ex Orientali linguarum sente Vesuvii clymon descendit, eusati,i sthi idque non minimum valet ad ostenc. - , 5, dum , qua potissimum lingua vetustissimi harum regionum incolae uti suerint, quidani ex eodem sente , si lacili negotio seriqueat, Uerculanei, & Pompeiorum nomina derivabimus , posteaquam de importunis veterum Scriptorum etymologiis satis suimus conquesti 3 cerculanium itaque , ut apud plerosque scribitur, sive mictitanti mdixeris cum Tullio, (unde recte suit patronymicum mutilanensis , quod in nostris lapidibus occurrit ) , sive mutila nitim cum Plinio Tib. III, e. I, 3c Capel la lib. VI ( mitto uereganium , quod est in

Phoenicio illo duce nomen invenire Non potuit ( non enim Herculaneum, sed chortateia dicta seret , non secus ac urbs ab eo in Hispania landata , quae postmodum Craeca versione dicta est Geraclea, ut observat Bochartus ) ; videamus , an demta latina destientia ab illis elementis mi etiI aliquid edit undi queat. Nereul enim vetustissimum apud Oscos , & Etruscos suisse nomen si veros missimum . quod si quis pro Y'bi habeat aereum numum a Corio, , Passerio adlegatum, quod in Montemel linio Musio Perusiae adservari testantur , in cuius adversa parte Mercurii caput, in aversa mearo eques palmam manu gestans cum Etrusca epigraphe ENCVL habetur , res erit exploratis sina . Etrusca enim , sive os ea epigrasse Herculaneo nostro num iam adiudicaret a sed de eo ampliandum censeo.Quidquid autem de numo sit , primitiva illa vocis elementa uere vi , sue ueteol( scitum est enim in Etruscorum alphabeto Opro quae nulla vi doloriae & sponte suant , & robita ipsis adprime quadrent. Ut ecce tibi quis non cum Magochso Ades o f. sathatur ab eodem hetus

Etruscum merso provenisse, quod Festus ignesm notasse docuit T raptim mim lingua, ait, arse avseri', verse ignem eo ut scoti & is 3 en tibUrin everet re , unde cum parassocico be impetativus procedit 'I' horsa vel Arsa morte. s) In Commentar. ad Marm. Κ alendar. ad

Acta S. Patricii Martyris, & in Differt.

thes r. p. et g . . . . i

(if) Graeci item, quorum peculii ea urbs num-Juam suit, ut infra demonstrauimuq, eodem modo

donaras, vel H ut Antoninus c. a g. ag(V. ibi Gataclerum . Strabonem non moramur, qui maluit praecisi are , & persuasus Herculem auctorem habuisse ab Hoeskλsi fecit Hpκκλsiob, non secus ac Ovidius dixit Hyretitiam ti=DM : idque libentius secit , cum alia urbs in Thessalia H - κλ. ob diceretur , a Livio dicta Israelestim i qui si latinitate eam donare voluisset, adpellasset utique Herctilanetina . Eodem pacto Strabo MLemae prois momonum dixit graecisana Ad .

28쪽

PAns I. CAPUT III.

pro o sumi ) non quidem violentius detorta , sed sponte sua , uti iacent, signisca

tionem per quam loco adcommodatam subpeditant. Sonant enim hebraice mons er mattis, ex mi mons, & torrefactus a

m p torrescit (ir). Quae sane adpellatio, uti opportunissimam posteris sive Latinis

sve Graecis ansam praebuit, ut de IIerculis nomine dieiam venditarent, quando de peregrini ducis adventu fama erat. Itaque Tem nobis ulterius perpendentibus ex illo

rum vocabulorum numero ea vox videtur,

in quibus , ut Bochartus ait ( praef. in Ca

ine tintie gestent. Ecquis enim non videt i sistimum Isserculanei litum graphice ea nomenclatione descriptum p in colle enim , , quidem Vesuvinis incendiis concremato, suisse eam uria soli tam tam certum est, quam quod certissimum , ut iam observavimus, & insta iterum ostendemus . Nec enim in imponendis nominibus aliud temporum heroicorum homines ab insequutis aetatibus consueuerant et id quod vel ex

Nosis historia uniuersa potest intelligi (18).

Itaque cum Vesuvii ignitae vomitiones ae quale monti senium habeant, quaecumque circa regio ignitis torrentibus obducebatur, eam, non secus ac hodie (is), ab illa calamitate sibi nomen quaeri oportuit. Hoc

tet) Fortasse etiam ab mn harae vel 33rae, quod Hebraesis est tremuere, Chaldaeis vero Syrisque intransitiuum est, & valet a ri, Utiliari; ita ut participium horae idem valeat , ac cremattim . vel ab Ha ha mn Aresens igno, ut Mariorellius in Thecla C Lmtir. t g. d . Atque hinc fortasse aelum, ut cum incolae thermas quascumque b elae dicerent, Graeci de suo , paest si interpretantes Epae Hevae X, s adpellarent , ut Athenaens Ab. XII nos docet inter alia id quaerens : hae m m. asciae e

De ratis Deris os aerant g is) Huiusmodi sunt Hisma , Mor tib , & sex centa alia , ouorum olyma a S. Scriptote indi-gitantur . Sed ne a proposito abscedainum , terra Gomes , docente Bocharto in P og. I b. III, V R, p. ima, sic dicta est , quia inne consti ta , arida pamar. Eadem enim erat ac Phrnia, sta a

mota dicebatur; de qDa videsis Stabonem II. XII, HX. s p , ubi eius solum sic describit : tu .ivio.

Omportina Dpreficies est e 3mesis : Montanis es fax a font nori coliris, io uti eae es se one. Atque hinc rectissime conli est Geographias , inepte quosdam suo aevo a sulminibus coelo olim delapsa id re-

ipsum igitur Uerculanen, cuius solum non modo crematum fuisse noverant adcolae , sed ex ipsis igneis adgestionibus concretum, nomen invenit (ro).

Ηoc ipsum S Pompeiis obtigit et ibi

enim non minus , quam Ilerculanei Vesu vinarum eruciationum monumenta exstahant. Prae reliquis autem torrens igneus,

qui novissimus illuc advenerat , ubi Pompeii conditi fuerunt, utpote qui supra reliquos positus adpareat , de eo dubitare non sinit. Hic enim, cum de rhuisset, in porosos lapides concrevit , dictos spongias pompeianas (rib , qui partim nigri , partim rubescentes, non aliud spectantibus ad hune usque diem exhibent, quam pruna rum acervum, cuius pars restincta penitus suerit , pars vero viva adhuc , sed veluti cinere obvelata languido rubore splendeat. Quod spectaculum , cum in omnium oculos incurreret, quid veros milius, quam ut inde loci nomen secium suerit 3 Et re quidem vera, PomReii vox, quae pueriliter a Graeco trahitur , , Graeci peculii non esse vel ex varia Graecorum scriptura

evincitur ( Dionysus enim scribit , Strabo uomui Dio n, ici ) , proinde sensu vacua, s Phoeniciis eam adiudices , statim tibi nulla vi detorta loci adspticium depinget . Etenim sTI Ut u poni iti hina sunt

Quae ideo susus retuli, ut quisque videat, quam gemella sint ii , quae de Vesuvio idem Geogra rhus habet loco superius citato.(io) Haud scio an aliquia huic elymo nolit fidquiescere idcirco quod novit Herculanenses Her culi do votissimorum fuisse, Caesaris Capacit His. lib. II cap. o testimonio edoctus , qui ait et Moreti ess My γ ibi murisor vis reperiant . Et quidem e n peris Regiis excavationibus, etsi non tam multa, quot venditarunt, Herculea signa prodierint , uis num tamen atque alterum procul dubio effossum

est , & praeterest plures picturae Helculis pella exhibsentes. Quid proinde Non negamus utique Horeulanenses id sibi libentissime persuasisse , &de ea sabula mirifice placuisse , atque propterea praecipuum Herculi cultum ostentasse ; sed sudo confici , ut ab Horratis nomine Hereti anetim dictum primo fuerit, id vero abnuimus.(dio) Palam exompla sunt . In insula Enat lacum ab hinc aon & amplios annos mons Epopeus arsisset , rivus syneus inde ad mare pertingens, qui lapidescens squalorem ingentem locorum amoenitati obduxit, uulpo dicitur P s. Nec se-eus apud Vesuvi uim plura similia sunt loca, quae ii idem dicunt ut I' AP si , & antiquitus dicebantur

(ri) Hic nempe est 'tim v, sue spongia pomisHinna, ex qua vitruvius Vesuvium olim arsisse

argumentum capiebat, ut eo. I adnotavimus .

Idemque sponsiosus lapis hodiedum pumex vocatur suspendendis fornicibus aptissimus .

Pompeiorum etymon

29쪽

strahonix socias de pompeiis retii tuendus.

nant, quam curso S quidem eret ineptis, te-

se R. Elia , & fac iIla , quae sub cinere delitescit (a a) . Criticis lectoribus iudi

cium esto , num invita trahatur haec et

meros milius ab Herculis re derivetur . Ne autem id, quod est, reticeamus, ea To an etymologia , licet a Graeciscuti adpareat , tamen apud Latinos tantum invenimus ; Graecos vero doctiores, ut Diodorum, S Dionysum ab ea reserenda consulio abstinuisse ducimus . Sed Stra ho aliam prorsus nominis derivationem inculcare mihi videtur, certe veros miliorem, nis temporum & historiae ratio obstaret . ouo modo enim Graecum nomen factum erit urbi, quae ante omnem Graecorum in Italiam adventum sundata, Graecis numquam paruit ' De ea tamen aliquantisper disserere non piget , ut adsectum Ceographi locum , qui hanc nostram urheni respicit, restituamus . ipse igitur lib. V, f. an cum de variis Pompeiorum domi Dis ad Romanos usque verha secisset , sic

vertit Interpres : Aolae autem, S Auee ritie , S lacerrarum napale e , Sarno fitim na Paecipiente, S transmittente merces et qua in versione quisque videt omissa e se verba ae 'rciet , quippe , uti iacent , sensu omnino vacua. Quare ibidem Casau bonus adnotatioerba / Oidenti r omnino inclticenda . At qui ea verba in omnibus exstant, quos consului, mss. codicibus, eis vario spiritu, &a centibus senentur . Non temere igitur inducenda, sed potius restituenda putarem, si quam minima mutatione inde optimus se in us exsculpi queat. Et quidem disiunia clivo particula ' oeg quid aliud exerta voce clamat , quam quod sbi nomen aliud

subreptum si, quod antecedenti inivsios respondeat 3 Quid enim s hi vult illud rem i 3 Vel quid significabunt haec verba: napale est. oel faeit apud Saratim excipi/ntem, Sathmittentem merces p sc enim melius ver tendum est,eto Ex p . . Deest i itur procul duhio nomen aliud, quod Geographus conrectione usus melius, quam amyMOν , quadrare sequentibus verbis uti Gintim insinuet. Pro eo autem inrepsit,

nescio quo pacto , illud ; sed certe non alia putaverim de causa , quam soni

iii Quo sensu adcipitur Tries. IX, p. sal) Jacobus Martos elisuq in Ther Caiam. p. saliunde Pompesti nomen derivavit , h. e. atra dia os samm .

adfinitate. Nullus igitur dubito, quin le

minibus belle respondent hina participia

ea urbs ad Sarnum posita exciperet merces Eetravit iv h. e. emporitim (r.) erat, in quantum vero per flumen ad vicinas urbes transmittEret, motor si optime dici poterat. Adde, quod mendosa vox diro si a facile

deformari quibat. Quod si ea lectio pro

vera habeatur , quisque videt, quam delicate Ceographus Pompeiorum insonuare curaverit, interim dum vulgarem e tymologiam , quam flocci faciebat , aperte

reiicere non auderet.

At enim, inquies, optima fortasse lectio, mit dummodo rio' eo sensu adcipi possi, pro quid,o-- loco scilicet, unde adservatae merces emitet . tu si . tantur: atqui id novum prorsus est, & inauditum . Ego vero , etsi nusquam eo sensu apud scriptores occurreret , nullus dubita rem , quin ad eum sensum trahi optime poscst ver hale hoc a m aD mitto derivatum; ut scilicet mi tondi locum notare postet: quod utique Strahoni satis erat , ut inde Pompeiorum originem derivaret. Numquid non dictus est Mercurius, qui desunctorum animas ad inferos deduceret Num

dicitur, qui aliqtiem de Acit, oeg trans mira fit 3 Numquid n tumuis non valet dedi core, transmittere Quid quod non concesserim eo sensu apud veteres caruisse pNec enim auctoritate IIenrici Stephani , Sistonii, Me ursi, aliorumque frangor, qui ea voce designari apud veteres aiunt vel vasa in pompis deferri solita , vel aediscium , quo ipsam et vasa adservarentur, Enimvero publicum aedificium sui se proeul dubio evincitur e duobus Laertii locis . In Diogenis enim vita hi. VI r seri Cynicum dictitare solitum, i lenietis, sibilaea, tibi inlabitiaret, adparages , asi hoc m

tuam sv etra m 'rs rei sui se positam narrat. At

cuinam usui huiusmodi aediscium erat con secratum g Id sane non aliunde expiscuri possumus, quam ex Demostene, qui in o. ratione in Phormionem de frumento loqui.tur , quod su et ' μ Di 3 Athenienses mensi erant . ouare eius auctoritate permotus Pollux in suo Onomast. lib. IX, c .s , cui

Ze tirbis paretibus , quae sint ad mare , fiam

30쪽

UPARS T. CAPUT IV.

seM, s inter alia publica aediscia post

aedificium fuit , eam Demo lenes in Phoramionem de mutuo scribat: haec nostis, cumsiti Pompeo dimens essetis. Pollux igitur de hoc aediscio id tantum noverat , quod e Demosthene didicerat , , ideo non inter loca saera , vel sacris addicta , sed interea aediscia recenset, quae ad mare, SI aenostohisic non multum abessent. Eruditi autem nuper a me adlegati , nescio qua opinione abacti, sed nullo sane sun lamento , de pompa unice cogitantes, commenti sunt aediscium unis pompae vasis servandis destinatum. Sed ex Demosthenis verbis luce clarius evincitur nihil aliud suisse, quam aedisicium mercibus servandisparatum, unde pro opportunitate adsportarentur. Orator enim suorum clientum no

mine inter alia , quibus de Atheniensum se publica illi bene meriti olim suerant ,

'timenti pretium caritis eoasit, O ad sed cim usque dracmas per 'enit , nos ias Dor tantses se iis decem mi Tibtis medimnis , e mens fuimus sitito quinque dracm Irtim Pr tio: citque id bos omness nostis, qua in Pom-seo illud mensi fit iis . iam vero ex hisce verbis quis non videt Pompei aedificium servandis frugi hus, aliisque id genus mer-eibus suisse y Anne set verisimile , Athenienses frumentum metiri solitos , ubi sacra Pomparum adservarentur, , non potius , ubi soret aliquantisper detinendum Pollux certe id sibi non persuast. noto su igitur Atheniense aliud, ni fallor, esse non potuit , quam promptuarium mari proximum importandis mercibus, unde pro opportunitate emitterentur et quod pro Graecorum more circumpositae erant porticus,

quae statuis . de picturis ornabantur, non secus ac publica aediscia, quae vulgo adpellamus Dogane, vel Cotieat . optime igitur Strabo Pompeios, nisi vera etymologia, certe pulchra nominis adlusione , vocavit

trium urbium snitimarum in i , molam lov

cmporium , sive promptuaritim ad flumen sO-

is) Atqua hinc factum reor, ut Strabo non

rediae res , Tel motaetrio uc, Ut alii, sed re misiae, maluerit adpellare, quasi urbem dransmittent m merceq.

(o Nota sunt Plauti , Naevii, Varronis, &Festi loca, in quibus An si est generis sequioris.stum, quo merces importarentur , de per aquas exportarentur (a ). At remotissima urbis fundatio, & nulla cum Graecis communio nos vetant , quominus Geographo subscribamus et iuvit tamen eius mentem

adsequi, ubi de ea urbe , de qua quaeri-mUS , mentionem sacit .

ma sun datione sermonem habuerimus, an- iiive irati tequam ad earumdem colonos, dominosque nil scopus adgrediamur, operae pretium est , de amoenissimo earum stu inquirere . Ne quis tamen operam nos ludere velle arbitretur . Non enim argumenta huc congerere mens

est in retroactorum temporum Philologos, qui in eo urbium situ investigando aber rarunt . Res nunc de se loquitur , cumam hae urbes Regum nostrorum muniscentalia lucem iterum adspexerint , dc cuique visendas se praebeant ; nec alias , ab iis, quas quaerimus , esse litterata monumenta vel minimum ambigere sinunt . Animus igitur est veterem totius plagae situm ha rum rerum cupidis , exteris praesertim , quibus adire eas non licet, ita exhibere , ut statim discant, Ac quam immutata hodie sit eius secies , dc quae fides hahenda st veteribus , quos usque passim carpunt , qui eorum dicta minus adsequi valent . Etenim is eam regionem inspicias, ubi geminae iacent brbes , incredit,ile putes eam ipsam esse , de qua veteres sabu lati sunt , adeo immutata sunt omnia .

Quod ut perspicuum fat, ecce tibi, quae v. . d. a.

de Uerculanei positu testatum reliqUerunt Hereusavieri

L. Sisenna , Dionysius Halicarnasseus, &testimonia. Strabo . Antiquioris omnium Sisennae , qui ante annum ab U. C. septingentesimum suas historias descripserat , fragmentum Op portunissime nobis servavit Nonii Marcelli Grammatici diligentia, qui Cap. III, quod de disere is e neribtis inscribitur , sic ait :FIubitis masculini generis, F tioia feminitii, tit amnis (i) piartimqtie . Sinentia usor. lib. IV: qtiod oppidum ( de Herculaneo loquitur , ut infra Nides ) tumulo in exeo oloco P aeter mare , Parbis moenibiis , inter duas sitioia, infra Vestiolum cognealtim . Idem eodem et transgresstis fluoiam, quae se