Vita, et antiqua monimenta Sancti Pardi episcopi, et confessoris in cathedrali templo Larinensi quiescentis, commentario et animadversionibus criticis illustrata a' Ioanne Baptista Pollidoro in iis agitur etiam de SS. Primiano, Firmiano, et Casto ...

81쪽

64 Da S. PARDO EPIs . , ET CONPEs. priusquam enixis precibus id a Deo per Sanctum Pardum, effuse obviam Civitas impetrasset. Idem miraculum anaglypho expressum opere hodieque spectare licet inpervetusto pulpito Templi Cathedralis Larini , &in aliis antiquis picturis ipsius Ecclesiae. Ex quibus publicis monimentis deprehendimus, Radonum rem ipsam apud Larinates cives suos maxime illustrem scriptis mandasse . Quod , quia alius antiquior Vitae S. Pardi , Scriptor Anonymus praetermisit, eo nomine posteritatem potissime sibi devinxit.

Templum B. Mariae Hirginis , in quo Corpur S. Pardi, temporario Sepulchro conditum es, fuit Cathedraleaeeatum Deo in honorem A. Mariae Dei Genitricis . Re-

felluntur qui censent fuisse Ecelesam S. Mariae de Plano , vel in Monumento.

I. Emplum B. Mariae Virginis, in quod S. Par- di Corpus inlatum est , ibique primum a

Larinatibus collocatum, donec praecipuam in ejus honorem aedificarent Basilicam, suit Cathedrale , & in Urbe primarium, ut constat ex pluribus antiquis cartis Episcopatus Larini, tum etiam ex Diplomatibus Summorum Pontificum, in quibus Larinensis , sive Alarinensis Eeclesia, quae erat olim Episcopalis Sedes , dicitur EeatrDei Genitricis Mariae M. etiam Episopatus San' Mariae ἀIdem liquet ex Diplomate Donationis Roberti Comitia Norimanni,qui Epistopatum ipsium bonis Feudalibus Uassallis, iuribus,& annuis proventibus augens, ea se donare

profitetur in honorem Dei, Larinens Ecelesse San' Dei Genitricis, s Hrginii Mariae pro anima sua. Diploma

82쪽

DE S. PARDO Epis C. ET CONFEs. 6s datum est Mense Ianuarii Invictione xH. Anno Dominicae Incarnationis millesimo, Neptuagesimo quinto.

II. Quamvis autem aliae essent Larini Ecclesiae in ho norem B. Dei Genitricis exstructae quae tamen Episcopalis,&Cathedralis erat, veluti per Antonomasiam, & excellentem dignitatem , qua caeteras anteibat abselute Ecelesia, sive Templum S. Mariae appellari consuevit. Contra aliae, ut ab aede ejusdem Virginis principe, & inter sedistinguerentur, eum addito ,& locorum indicio nomionari solebant. Quod potissime ab iis animadvertendum est , qui res antiquas Larinensis Civitatis illustrant, ne quo absiurdo intervertant, & labefactent historiam. III. Nonnulli censent, Ecclesiam Beatae Mariae t lius Urbis principem, & Cathedralem, non aliam suisse,

quam aedem S. Mariae de Planor cujus mentio occurrit, sepenumero in antiquis Scripturis Larini, ac etiam apud Leonem Ostiensem. Inde praeterea S. Mariae de Monu mento , si ve Monumenti , appellatam contendunt, quod in ea Monumentum, aut Sepulchrum S. Paria extaret, ac frequenti Populi veneratione coleretur. At vero Ecelesiam ipsam a Leone memoratam longe aliam a Cathedrali Templo extitisse, inde potissimum licet arguere, quod illa proprii Iuris, & quidem Lateolis Patronatus erat cujusdam Rapti, sive Rassoci ut legendum monet Angelus de Nuce in Notis ) Nobilis Termulensis, a quo

cum omnibus rebus suis Casinensi Coenobio donata est sub annium Reparatae Salutis humanae mille mum, atque iridis mum Theobalato Abbate : Leonis in lib. a. cap. q. haec verba sunt: Raptus quoque Nobilis quidam Termutemps obtulit in hoe Mnaserio omnes res suas, S Curtes, quas in Larinopossidebat cum ipsa Ecclesa S. Mariae de

Plano a

IV. Quod autem Ecclesia S. Mariae in Monumento I diversia

83쪽

diversia d S. Maria de Plano fuerit aedes, & ipsa ad jus patronatus certorum civium pertinens: Indicatum praete- Tea cognomentum non loco eidem sacro S. Pardi Sepu

chrum , sed ita appellata Urbis regio, sive Portio , vulgo uartiero , & Contraia constructis in ea Domibus, & Eeclesiis Curtibus, hortirique promiscue , atque indiscriminatim tribuerit, res adeo clara est , ut nulla sere in Larinatum antiquitatibus sit exploratior. Duo e pluribus proferemus antiquorum testimonia , ut putidissimum refellamus errorem vulgi, ad commenta, & fabulas proni. Leo Ostiensis in Chronico Cafinensi lib. II. Cap. 3 a. sub Annum Domini Mκια agens de Abba e Atenuisbo , scribit : Mesbanus quoque, di Silvester Presisteri Larinensis Civitatis obtulerunt in hoc Coenobio Ecclesiam suam vocabulo S. Maria, loco ubi dicitur Monumentum: Indiculus Ecclesarum, di Bonorumsabilium Monasterii S. Ioannis in Venere in Frentanis, jussu Ioannis II. Abbatis eon sectus Anno Domini es Incarnationis ΜxCHLDdictione xu ris alibi a nobis citatus. In Civitate Aurinensi Domus terranea eum Carte Asipullaria, di horto, juxta murum Civitatis in vicies Monumento.

Is novam Eeeissam ejus nomine Deo Sacram stadiu pos Larini eremm , S. Pardi Corpus transfertur nono exeuntσsculo , ubi multis deinceps miraeulis claret. I. , Ovam S. Pardi Ecclesiam, quum non posi L l multos dies Larini excitatam prodat RadΟ-nus cap. X., id nono exeunte seculo laetum intelligimus , quando ex priore Templo B. Mariae Uirginis in recens translato S. Episcopi Corpore , Deus optimus Maximus servi

84쪽

DE S. PARDO Epim. , ET CONPEs. η7 servi sui meritum frequentibus miraculis illustravit, I cumque ipsum hoc item nomine apud Larinates, exterosque Populos inclaruit. De his omnibus antiquioris, ac brevioris vitae auctor Anonymus: Ingredienterique Civitatem Larini, Sacrum Corsus Beati Bardi Episcopi po-

fuerunt in Ecclesia S. Dei Genitricis, ct Virginis Mariae que ρώο sibi dignam fabricarent Ecclesiam. In qua non post multos diei positus, Omnipotens Dominus suis Melibus multa beneficiapraestat per eum usae ad hodierniam diem.

II. Eadem Rad onus citato nuper capite his verbis narrat. Et omni cum honore introduxerunt in Larinensem

CisItatem Corpus B. Pardi Episcopi, sposuerunt eum in Eeelsa S. Dei Genitricis, ct Drginis Mariae a ueραὸ i dignam fabricarent Ecclesiam in qua soneretur. In qua non pos multos dies possus es. Et omnisoiens Dominus sis fidelibus multa beneficia praesai per eum inque in hodiernum diem. Quae suerint haec beneficia a Deo collata fidelibus per meritum S. Pari, mox uterque Scriptor ad alteram Ungarorum in Larinates impressionem aliqua saltem ex parte memorat, posterior ab antiquiore desier i- hens. Caecae autem seminae illuminationem. Ps noet iam νuos annos , ad sepulchrum ejuι divinitus factam , senuioris aevi opportunitate usus Radonus Capite extremo spi opusculi solus recenset. III. Ipsa prima Ecclesia S. Rardi constructa Larini memoratur in charta donationis Lusiridi Presbyteri Lari nensis pro Monasterio S. Ioannis in Venere . Scripta per Rogerium quondam Pauli Levi iam die v. mensis Iunii anuo Dominieae Incarnationis MLXXXI. per Iulmonem quartam. Domos enim Luffridus designans , quas ipsi Monasterio pro Amore Dei, & remissione peccatorum suorum cum aliis bonis attribuit, positas dicit. In eadem Cisita-

ἐς Larinens Σποσὰ Eeecusam S. Pardi Episcopi, intra eor-I a rivium

85쪽

partem appellat , quam nos vulgo Contrata dicimus : cui idem S. Purdus ratione Ecclesine suae nomen indidit.

Eadem Eeeissa ruinas minante , alia mole , o opere spectanda erigitur in honorem Bestg Mariae Virginis, Θ S. Pardi , in eamque Uur Corpus transfertur. AGHores notantur, qui hoc Templum eam antiqua Bassues Cathedrali confundunt. I. T T AC aede temporum injuriis, ac vetustate Ia-LI. bente, alia in eadem Urbe , mole satis ampla, ex quadratis lapidibus constructa est, inhonorem B. Mariae Uirginis in Coelum Assumprae , & B. Pardi Episcopi, anno post natum Salvatorem millesimo trecentesimo undevigesimo , ut liquet ex Inscriptione sequenti ex pressa in marmore, anteriori ipsius fronti a fixo. PER . PRAESENS . SCRIPTUM. PLANE . TEMPORA. NOSTRIE . LOCATIONIS . HABEBIS. Q A. D. MCCCXIX. ULTIMO . IULII . IN CHRISTO PONTIFICATUS . DNI. NRI . IOHANNIS P P. XXII. ANNO III. REGNORUM. SERENISSIMI . REGIS., ROBERTI. ANNO II. SUB. PRA SULATU. RAGONIS. DE . CONTESTABULO . HUIUS . CIUITATIS . EPI. OMNIBUS . MEMORIAM . FECIT.

II. Explicatione proinde indiget quod Hen schenius

citato paulo ante loco scribit num. i. Larinum , sive Alamrinum Urbs olim Frensanorum licet parva Ist,

proprio tamen gaudet Episcopatu . Cathedralis Ecelesia

86쪽

DE S. PARDO Episc. . ET CONFEs. Θαπω ex quadrato lapide fructurae S. Pardo Episcopo δε- duata es, ubi sacrum ejus Corpus asservatur. Iusta censura multo magis perstringendus est eruditissimus Oriendius, qui in opere posthumo inscripto Orbis sacer, ἐπ

pro nus illusiratur par. 3. lib. q. cap. 22. num. 7. memo

riae prodit. Cathedralis Eeel a medium Urbis tener, eaque fatis ampla es ex quadrato lapide aedis eata . In illa quondam quiescebant Corpora Sanctorum Primiani, & Firmiani. Sed Larino d Saracenis devasam, Le nensi magno impetu Cisitatem ingressi, indΘpraedicta Sanctorum Corpo- ιra transferentes, in Lesinam deportaverunt. Horum Deo postmodum Larinenses Corsus B. Pardi Episcopi propὸ Luceriam repertam, in Cathedralem suam ιranstulerunt , quam s nomine dedicarunt. Haec ille, quibus per spicuum est, duas distinctas Ecclesias minus recte co sundi .

Anno DominI DC ccxxxvii. Ungari , Gens barbara , ct Impia Larinum invadunt , atque diripiunt . U- floria aliorum antiquorum tesimonio illustratur. --no DCCCCXLPH. Ungar. iterum Frentanos,& Larinum infestant. I. Empus , quo Dominus permisit flagelIari Italos pro suis iniquitatibus flagellis Pagano rum , & ab Ungaris graviter Upugnari Larinum , ct δε-

populari ussique ad internecionem: Annum noni seculi trice simum septimum Auctor noster intelligit. De hac Barbarorum in Frentanos irruptione Author Chronici Monasterii S. Stephani ad Rivum maris designato anno. In

mens Majo Ungari feeerunt incendium in Monio, ct δε-

87쪽

'o DE S. PARDO EPI se. , ET CONFES. predaverunt universas Terras per circuitum. Innumerabia Ier Ungaros eodem anno Beneventanam Regionem depopulator fuisse, testatur Leo Marsicanus in Chronico Casinensi lib. I. cap. Sq. Ignotus Barensis citatus ab Angelo de Nuce in notis ad idem Chronicon rem ipsam comprobat, licet minus exacte in annum praecedentem reserat. Ung ri e Scythia in Pannoniam transgressi , inde vulgo no men sumsere.

II. Annales Bere in iani ad annum Christi DCCCC. , &Agathias in historia Avaros appellant. Alii alio eos produnt nomine, ut videre licet apud Ortellium in Lexico Geographico Verbo Abarer, & ni . Quae Gens a Radoyno cap. xl. Pagana dicitur, ab Auctore Chronici Nonantu lentis apud Ughellum in Tom. a. Italiae sacrae appellatur perfida, s serpientibus Deo invida: Ut pro inde mirum non sit, tam crudeliter Larini serviisse, nesminus humana, quam divina violasse. Alia Ungarorun in Frentanos in pressio in citato Chronico Monasterii S. Stephani ad annum Iesu Christi De CCCXLVII. memoratur his verbis . In mense Aprilis venerunt Ungari de partibus Pisariae depraedantes, ἐπ devasantes omnia. Factumes, 'πlium contra eos in finibus Apuliae ; Senepentani fugati sum ab Ungaris . Lupus . Protosipata ad annum DCCCCXLVI. Introjerum Ungari in. Italiam, serrexerunt urique inhantum . Ad hoc autem tempus sunt refercnda, quae capite x M. Vitae S. Pardi narrantur.

88쪽

Translationes variae Corporis S. Pardi Larinis ab DA

I. Ranslationem Corporis S. Pardi e suburbio a Luceriae in Ecclesiam B. Mariae Virginis Larini , atque inde in aedem ejus nomine structam, An Onymus Auctor , tum etiam Radsynus Cap. X. memorant. Eadem Ecclesia fatiscente, nova in honorem B. Dei Genitricis , & S. Paria excitata fuit, quo ipsius Sacrum Corpus inlatum est, marmoreo exceptum tumulo, rei

indice apposita Inscriptione sequenti. CORPUS S. PARDI . EPISCOPI . HIC REPOSITUM . ANNO .

DOM. MCCCXX. INDICT. IV. Urna sub Altari maximo collocata fuit in cellula , nulli posthac obvia , & occlusa. Centum septuaginta post annos reserata eadem aedicula , & arca marmorea DIE VIII. MAII. INUENTUM FUIT. CORPUS. S. PARDI. A. MCCCCXCII. ut totidem verbis legebatur in tabula muro astixa . A Bonifaelo Larinatum Episcopo in sinistrae alae principio subterranea formata crypta z ibique proprio, atque eleganti erecto Altari , sub eo ita locata est urnata vetus; ut universis pateret. Saepe proinde a successoribus Episcopis reserata fuit, ac sacrae extraeis Reliquiae, quo piorum hominum Religioni fierat satis. II. Id indigne serens Persius Caraeeius Episcopus , sacra rursus amota urna , eam sub fornice Altaris , elegantius ornato, ae serreis cancellis clause, condidit: nonnullis sumtis ossium frustulis, quae subinde aliis distributae, multas Dioecesis, & exterarum Regionum Ecclesias

89쪽

a Da S. PARDO EPIsC. , ET CONPEs.sias ditaverunt et in muro supra senestram hoe addito

monimento .

CORPUS . S. PARDI . ANTIQUITUS SUB. HOC. FORNICE. IN. ARCA . MARMOREA. CANCELLATO FERREO MUNITA CONDIDIT. ILLUSTRISSIMUS . ET REVERENDISSIMUS D. PERSIUS . CARACCIUS . EPISC. LARINEN. ET EXTRACTIS . EIUS MANDA ΤΟ - NONNULLIS . PEDUM . OSSICULIS . CUM EXPERIMENTO COMPERTUM SIT. VENERANDAS . RELIQUIAS. SACRI CORPORIS ANTEA. RAPINIS . EXPOSITAS . FUISSE . UT IN POSTERUM . RAPACISSIMAS . MANUS AB IPSIS . ARCERET . FENESTELLAM . SUPRRALTARE . HACΤENUS . APERTAM . EX . LATERIBUS . CLAUDI . MANDAVIT . DIE XXVI. MENSIS M AII . A. MDCXLI.

III. Praeterea quum locus ipse humens deformior in

dies evaderet, parumque decens fieret Sacro custodiendoCorpori: Ornex praeterea , & muri labefactati ruinas minarentur, anno Domini millesimo sexcentesimo nonaingesimo sexto, tertio Idus Maii Ioseph Catalanus Episcopus Larinas, rursus S. Pari sepulchralem urnam priori loco dimovit: parataque eleganti capsula Cypressina, in

interiori parte serico panno rubeo tecta, in exteriori vero aurato distincta opere , ac tribus occlusa tabulis crystallinis , in ea undecimo post die, solemni pompa , summaque celebritato Sacras Reliquias collocavit ; duabusque

90쪽

DE s. PARDO EPIs C. , ET CONFES. 73busque clavibus obseravit; praesentibus Fabricio Ganeio

Episcopo Guardiensi , Urbis Magistratu, Viri scompluribus dignitate, ac nobilitate praestantibus , ct multitudine populi omnis aetatis , conditionis , & ordinis . Quo decentius, ac tutius eadem urna custodiretur, in alia arca item cypraessina , eleganter picta , & exornata poni jussit , tribusque clausiam seris sub Ara maxima vesipertinis horis collocari ; Quum die toto recurrente festo prioris translationis Sancti Episeopi in nobili thalamo ante Aram ipsam erecto, ac sub umbella circum multis ardentibus cereis luminibus publicae Christifidelium venerationi patuisset. IV. Ad annum hujus seculi trigesimum tertium sacrum pignus ita mansit. Quo nobiliore ex lecto marmore excitato Altari principe, nova etiam, ac praestantior Urna ex Ebano , octo tabulis munita crystallinis , per quas sacra Ossa conspici possent, constructa fuit, in eaque ab Illustrissimo , ac Reverendissimo Domino IOANNEANDREA TRIA EPIs Copo Vigilantissimo collocatae, ritu solenni S. PARDI Reliquiae. Quae ut decentiorem haberent Sedem, Cathedrale Templum uni versum , vetustate abstersia , nobilius reddidit; tum pi- et uris, marmoribus, opere plastico, & elegantiori architectura exornavit. De memoratis Translationibus Corporis S. PARDI publicae, atque praecipuae in Episcopali

Archivo Larini servantur Tabulae, & monimenta , quibus nos in contexendo hoc commentario usi sumus.