장음표시 사용
201쪽
natur in tertio gradu , ' non propterea ut dixiὶ significat comparationem, sed idem significabit, ac si solum poneretur, ri faut si se comparandi particula Prae esset expressa. JQuod acriter est advertendum , ne parum P spicaces Grammatici iis testimoniis ad suam comprobandam inscitiam abutantur : quod planom fiet , si in quatuor . vel quinque fiat comparatio: nam in septem Nili ostiis. si dicas ,
primum magnum est, secundum ma us, tertium maximum , quonam rogo Pacto reliqua numerabis pnisi dixeris: Primum magnum eri . secundum ma Grortium majus, quartum majus, quintum adhuc mavus, Ecc. Potu illes primo loco dices e; Primum maximum est. Sic igitur intelligendus est Cicero Pro Ligario: Atii errorem Upellant, alii timorem ;qui durius ,spem, cupiditatrin, odium, pertinaciam pqui gravi ime, temoritalcm : idem lib. epist . 13. Sed tu hoc meIιus , vel optime omnium: idem lib. et r.epist. r. Si melior casus fuerit, revertemur Romam; si medioeris, in exitio vivemus o spe imus ; ad κο- Di ima auxiIia descendemus. Hic incepit a comparativo, ascendens ad Positivum, & superlativum. Plautus Captivis act. 3. Miser homo
es, qui ipse sibi quod edit, quαi,t, ae id aegre inis nil ; sed ille θὶ miserior, qui S aegra quaerit, U nnia
invenit ; ille miserramus es, qui quum esse cupit quod edat non habet. Miserrimus, id est , Omnino miser vel maximδ miser, , , t vel prae omnibus is miser. J Ita & Plin. l. I 8. c. 6. Malum patrem
. Non propterea significat comparationem J Sanὸ significat excessum aliquem prae aliis , atque ita etiam aliquam comparationem , si de aliis alii adhibeantur gradus , quin immo in seqq. utique exemplis Superlativus ultimo semper Ioco occurrit. Quorsum illud , nisi quia in plerisque ultimum excessum notat, ultra significationem non modo
Positivi, fed 3c Comparativi P
202쪽
familiaου, qui uis interdiu faceret, quod noctupos et, nisi in rempestate caeli ; pejorem , qui profectis diebus ageret, quod feriaris deberet; pessimum, qui rena
die sub tectopotiuae operetur, quam in agro. Corn. Celsus lib. a. cap. I 8. Gravior his ex lacu aqua ;gravissima ex palude. Sed si locum integrum legas, videbis alium superlativum, ante com- Parativum. Terent. aeh. s. sc. 8. Adelph. Ouid si majus aliquid te oret 8 M ic. uuas hoe non fit maximum. Helena Paridi apud Ovidium : Lude, sed occultd, major nou maxima nobis est dato libertaου, quod Menelaus abest: id est, non est nobis maxima libertas, sed major, quam antea. In omnibus his potuisses incipere a superlativo. Nomen Proximus superlatum esse nemo, ut 'opinor , negabit : at Cicero S alii , quum aliquid enumerant in secundis locis ponunt , non in tertiis, aut quartis; unde tota tua doctrina de superlatis, atque adeo nomen ipsum superlativorum evanescit & prosteris Ditur. Cicero r. Ossic. Primasocietas in eo u-gio est, proxima in liberis p deinde una domus, &c. ibi cs. Seoi contentio quaedam , is comparari at, quibus plurimum tribuendum sit rit,principei spatria, Sparen es, proximi liberi ; totaque domus ;idem Σ. Invent. Summa necessitudo honestatis , huic proxima incolumitatis , tertia , o levi ima co-moditatis e idem x. Ossic. Maximam vim natura hab t, fortuna proximam. Plin. l. 12. c. I 3.
Inseenndis ponunt J Hoc vero est absurdissimum, & tamen Sanctius Paeana hic canit , quasi triumphata Gramismaticorum doctrina de Superlatis. Quaeso quo alio ordine poneretur proximus t An tertius vel quartus est propior
primo, quam secundus ' Refutare haec qui pluribus velit, nihilo magis agat, quam si lucernam Ooli accendat,
203쪽
- . Elegantissmus est locus Pomponit -Mejs
lib. I. cap. 8. Fons media nocte fervet, mox es paulatim tepescens si luce frigidus, tum uisolsurgit , ista frigidior ,subinde per meridiem maxime rigo δε- mit deinde tepores iterum , is prima uocts calidus atque ut illa procedit, ita ca idior, rursusque quum es media, perfervet. Vides in tertio loco verbum politum pro comparativo , ubi Grammaticitu perlativum collocandum putant : quod &ego quoque sic collocarem, sed sine comparatione ulla , S absolute. Ut de eodem fonte
Plinius libro E. cap. Io 3. circa meridi m maximi
frigidus, mox paulatim tepescens, ad noctis media femore, is amaritudine infestatur. Nunc aliquas Vallar rationes convellamus ;nam omnes persequi esset importunum. Non
putat ille locum esse superlativo, ubi sit diversum genus : ut, Cicero fuit Graecorum , ae Latinorum diserti inius. sed longe fallitur, nec in hac parte quid sit genus intelligjt , quum reprehendat illud Macrobii : . he Servi, non solum . adolescentum, qui tibi aequaevisunt , d senum quo-gus omnium docti Me ; quasi voX , docti sene , non sit genus juvenum , S senum. Sed quid attinet genus inculcare , quum hic sit partitio, ut diximus 8 Cur igitur eadem opera non reprehendis Ciceronem pro domo sua , dum inquit: Hoc ministro omnium non bipedu=n Ium, sed setiam quadrupedum impuri imo, sicino. Perdidisti & in Bruto . Phalereuisuccesset ii ambus , adolescens eruditu mus ille quidem horum omnium ridem : Dii si Sigulio malefaciant homini nequi iamo omnium qui sunt, quisuerunt, qui futur uni. Plinius in epistola : Regulus omnιum bipedum H qui imus. Plinius lib. 0. Velocissimus omnium aui- matrum, non iam marinorum, est Delphinui: id eth,
204쪽
maximδ velox. Cicero x. de Oratore. Iuris
peritorum eloquenti simus, ου eloquentium Iurisperiari M. Catuli. Phaselus navium celerrimus:Idem; Disertus eRomuli nepotum,quorsunt,quotquesuero Marce Tulli, quotque post aliis erunt in annis. Martialis lib 11. Nou est, crede mihi, bonus, quid ergo I Ut verum loquar, optimus malorum: ibiciem: ultimus bonorum a Idem Valla Praecipit, ne dica-1os . hae est pulcherrima suam n sororum , sed puIcherrimasororum ; quia sororum ipsa una est. sua- um non est : egregia vero ratio , S tali viro digna : eodem ergo argumento dicere non possemus : horum digitorum, aut omnium digitorum
medius est Iovissismus. Erravit igitur Cicero Tuscul. Zeno illorum acuti mus: idem: Demetrius horum inorum politi mus, & multa quae supra citavimus. Illud multo putidius : non potest inquit locus esse superlativo, citra tertium gradum : nam si inter plura vascula aequalia unum fit magis capax , non rectδ dicas : hoe est omnium maximum; quali Latinε non optimo dicatur: Pe me te m actum eli; mecum vero mala ;durius cum sociis nostris a vel lac : Salus homini pretios mae', vita dulator, pecunia optabilis. Si intelligeret Laurentius, nullam hic esse comparationem , quum dicimus, omnium maximum,
sed partitionem. has argutias mitteret. At tende contra Vallam Livii verba libro 7. Inde Barbari di pati vertunt impetus in suos, susquepereat pol quod editi mum i ver aqvales tumulos occurrebat oculis) arcem lbanam petunt. Non attenderat item Valla quod superius adduximus, superlata inter duas res habere locum. Acutius disputabat amicus quondam meus, e X loco Ciceronis sic colligens. hoc nomen summus superlatum est, sed summum vocat Cicero ,
205쪽
quo nihil sit superius: significat igitur nitimum
excessum , simulque comparationem. Locus autem sic se habet in secunda Tusculana: Summum dico, quo nihil es superius ς breve, quo nia hil est brevitis: & infra : Summum autem dico, etiam fi decem atomis est major alitis. haec Cicero. Seu hic locus nil oberit nostrae doctrinae : nam 'si velim negare , summum este superlatum , commode id facere possem , sed sit san8 G- perlatum, nonne sequitur statim: breve vara, quo nihil ess bresitis 3 Potuisset etiam dicere , . Magnum voco, quo nihil es majus, o nigrum,quo re hil ess nigrius. Sed illo in loco ridet Cicero G a- Epicurum, de summo, '& brevi disputantem. rativi, o Summa sit nostrae disputationis , comparata ;superla- & superlata nullum penitus casum regeret trivi nul- nam si fuerit ablativus, ut, Doctior Catone ς ωιum re Ierius opinione, deest Prae. si fuerit Genitivus, ut 1 utco Pedum dexter est velocior, omnium horum major es P - charitas sororumformosior NelsororumformosisFrna, deest, Ex numero, ut siepe jam ostendimus; partitio enim est, non comparatio.
C A P. XII. De Usu reciprocorum , contra Mallam , mis
daum , cst cuin tilianum. IN labyrintho reciprocationis diligentiorem
Theseum optarem , qui filum duceret , quam fuit Valla, qui magno conatu magnas,
. Si velim negare , summum esse superlatrum J Non id video,
Nam revera est Superlatum, aeque ac citimus, mitimns. insimus, posumus , &c. Dicitur autem Stimmias contracte
Pro nepimns . P . quia sequitur M , mutato in eandem Iiteram , ut & fit. quando Sub cum verbis ab ea incipientibus componitur.
206쪽
gnas , ut solet , nugas dicit , non parcens interi in gravissimis Scriptoribus. Quid hic sit tenendum , aut fugiendum . accipe: stultum obsecuria est ea scribere aliquem , aut loqui, quae ne μεν πνιperitissimi quidem intel tigant. quare amphita AE bolia maximε vitanda est: in Reciprocis vero ἔμ 'ini Continget vel maxima , nisi regulis adhaereas μη ρ' quibus poteris supersedere , dum ambiguitas non potest contingere , aut sensus est apertus. 67st - Quare ubi est prima , vel secunda persona , 'regula nulla erit: ut, cepi columbam in nido suo, vel ouae , vel ipsius: ille tibi irascitur, quia sibi no- euisti, vel ei no si. Hoc Valla nescivit, quia damnat illud Ovidii: Respice Laerten, ut Ia ua Iumina condas : & corrigit illud in Sallustium :Nolite hunc judicare ex operib uis. Budaeus etiam hoc non animadvertit , quum multa contra . Vallam congerit in commentariis. Cicer. Σ. 'Verr. Ut non modo in auritas vestris, sed in ocu-
Iis omnium sua furta, atque flagitia defixuruifim res 3. Verr. Suis eum certis, propriisque criminibua. accusabo. idemq, A ttic. Dabemus patremfamilia, d mi suae occidere nolle. Ovidius: Ecce rogant tmerae, fibi dempraecepta, puel . Plautus Milit. Exorum elabit me herus, domum si venerit et quum hae Abit, quia sibi non dixerim. Sen. ad Albimam matrem :Puer ad tuumformetur arbitrium . ' multum sibi δε-M bis,
. Maliam sibi dabisJ Duriusculum quidem hoc . sed ta- 'men sie& Plautus Psen. v. a. I 23. Suam rem sebi salsam sistam , s illo advenerit. Trin. l. 2. II9. Nune si ille hae DIvara revenit, reddam furem sibi. Cic. Fam. IX. Is . Gratias mihi agunt, quod se mea sententia Reges appellauevim. De Invent. I. 23. Hoc igitur vitandum , ne cfus genus pa- fueris . ejus secum aliquam, sicut diversam, partem ponas in eadem partitione. Ovid. Fall. III. consus tibi cetera dicet Illa
sacra σie, eam sua Dora canos. Ubi nullam esse necessita
207쪽
tem emendandi eanet ex aliis & similibus utique loeis patet. Sed & in tertia persona non minus dura occurrunt Plaut. Mil. l I. a. Ut vincat eum qui vidit se, ne viderit. Nepos Lysandro cap. 3. Itaque de murralemInam potesatem sari ab illo constitutam Rin. Ierunt. Attico Io. in non fatum ei, sedo omnibus senis h. e. ejus) amici esset inimicus. Florus
suis etiampugnare consiliis oportebat. Frequentiora sunt& minus dura, aut ambigua, u quando in eodem commate vel nominatim vel dem Bnstrativo pronomine designatur is, ad quem reciprocum referri debet. Plaut Amph. I. I. 39. Stabilivit regnum sesum regi reonti. Verba antiquae rogationis, qua arrogatio fieri solebat, apud Geli. U. I9. Velitis,tibea-
sis Iuir.tes,uti L. Valerius L. Titio tam jure fereque filius sibi set. ovid. Pont I 6. 2. Ius miser est, ulli s suus esse potest. Cic. de Inu. I. q. Si dιcat Oreses eis odeant mmmmatris suae fuisse , ut ab ea potissimum libera sui poenas petere de-hnerint. Liv. IH I8. De captivir , ut quisque liber aut Ieruvia esset, Inafortuna a quoque sumptum θρplusum. h.e.conveniens singulorum fortunae. XXV. 38. Ne tamen'bita res ct noctu a mns terror . O jam non suasorinna consilium perturbaret , scit. milites. XX l I. S9. Ne pii.rm occasionem hinti des. Κmeuda ex his Liv. XXII. IE. Increpans quidem victos tandem Martios animos Romanorum Optimi codd. tandem ques Martios animos Romanis. Valla sustulit το quos ι Magnus Gronovius conjectat . tandem quoque Martios animιs Romanos. Propius
vero & priscae scripturae est, si unica mutata litera simpliciter legas victos tandem suos Martros animos Romanis. Similiter XLII. So. Sicubi Populus Roman noua forιuna labet , GrO-
nov. Stesibi Populi R. Forςuna labet, deleto sua. At ire.. omnino Sicubi Popnlo R. sua. fortuna labet. Sic & in Curi.
Maturam picramque fortuna corrumperet. Scabri aliquid inesse huic loco declarant variae eruditorum conjecturae. Ego vero nullus dubitem scripsisse Curtium , nisi sua natuνam pIern- sue fortuna corr. Saepe etiam in proxime Praecedenti commate designatur is , ad quem reciprocum sequenti commate reterendum Gell. I. 8. Ad Laidem Demophenes clanctitnm adit , ct ut sebi sui copiam faceret , petit. Sa refertur ad illum . qiai designatur nominativo Iu faceret , Sibi ad illum , qui designatur nominativo G petit in praecedenti commate. Et sic curabo Florum manifesta emendati ne I. a. s. Falisciquηm ob erentnν , mira visa es des Imperatoris , qseod indimetisrum urbis proditorem , cnos
iis , qaros ad xerat pueris , vinctum sbi ultro remissi me. Hae utantia his, & varie tenta L eruditi in Lerpretes. I ia vani
208쪽
Bis , etiams nil dederis praeter exemplum. Plin.
Vinea si macruerit Jarment oua comburito. Nec Vero solum in primis di secundis pei sonis sic loquuntur gravillimi viri . sed etiam in tertiis,
quoties contigerit , ut dubius sermo eue non possit. Virgil. AEneid. q. Tune breviter Barcennutricem assata Sichai: Namque suam patria antiqua cinis ater habebat. Hoc Valla quibusdam argutiis emendare conatur, dicitque emendaturum Virgilium si vixisset. Cur non etiam carpit illud AEneid. 6. At Pius neas ingenri mole) pulchrum Constituit suaque arma viro,remumqus, rum inquσ ; Cu C etiam soloecismi non clamnat Valerium Ma X. lib. a. cap. 1. de Metello - neque singulaspartes apprehendit sed tectam continuo
in arumsuum redeget. Ubisuum, non ad N etellum, sed ad disciplinam militarem retulit: idem 3. cap. 7. peculanda acta a venisset: & lib.
q. cap. I. de Ati icano : Eodem robore mentis causam nnibalis in senatu protexit,quum eum cives fui mi is legatu ac Varent o S. lib. q. cap. 3. Ie xander Diogenem gradu suo dipitiis pellere tentat.
tem fine haesitatione legendum Faliscis, quo facto omnia
erunt expedita. Saepe etiam in uno orationis contextu teciprocum ad diversos refertur. Liv. XLV. 3. in Ora
tione Masgabae, qui Masinissae filius, ad Senatum Romanum homine patris λ Sumera itaque eosdem Romanos non se rogare agnum esse , neque emere ea ex fructibus agri ab se dati, qua tbι proveniunι. Posterius se reiertur manifeste ad Romanos , quos non oporteat emere aliquid ex rebus, quas ipsi dederint; prius ad Masinissam , cujus nomine instituitur oratio : qtio pene modo etiam a Pud Sallust. Iug. ao. reciprocum respicit stinui eum, ad quem instituitur oratio , θc qui loquitur. Monere Bomilcar Nabdaliam , - pr.emia Metelli in pestem Inam converteret IIugurtha exiιium adesse, eeterum 'ane an Metelli virtute periret, id modo agitari. per Suane intellige vel solum Nabda lam, vel utrumque simul.
209쪽
Alexander, inquit, urbem destitutam a suis intrar. Caesar. 1. Gallico; Biduopost Ariovistus legatos ad Caesarem mittit, velle se agere cum eo, auis id minui mellat, e suis legatis aliquem a s mitteret: idem i. Civili: Pomperat enim refcri erat: sese rem in Iummum periculum deducturum non esse, neque suo consi- Ilo,atit voluntate Domitium se in oppidum Corfinitimcontulisse: ibidem; Caesar interpellat, se non mala eticausa ex provincia egressum ; sed utine a conrumetiis inimicorum defenderet,ut tribunos plebis ea re e civi- rate expulsos ad suam dignitatem restrueret , ut es populum Romanum in libertatem vindicaret sequitur statim : Lentulus ut in oppidum reverti liceat perit, quod de sua salute inpetraverit, fore etiam reliquis ad suam spem solatio. Cicero libro xi. Arti conuumque ex eo de me percontaretur, eum i ita dixisse narrabat, se mihi esse inimici i mum, volumenque sibi ostendi se orationis,quam apud aesarem conrra me eqset habiturus, multa a se dicta contra Nis amentiam. Hic scribit Cicero Attico, Terentium scripsisse de amentia in Ciceronis. Vocessbi, referunt Terentium , voce e , prima refert Quintum , se cunda Terentium. Caecina ad Ciceronem lib. 6. Hoc sCaesar non cogitat,omnibus rebus felix esistit;
persuasus est, quid irascitur ei, qui aliquiocri it
contrastiam voluntatem, quum ignorit omnibus , qui multa deos veneratijunt contra ejus lutem. Suam,
subaudi scribentis, ejus, sub. Cesaris. Cicero de Natura Deorum : Minerva dicitur parrem interemisse, Virginitatemfiam violare conantem
idem pro Milone : Vos ex M. Favonio audissis , CIodium fbi dixisse, o audistis vivo Clodio, perituram Milonem triduo: idem in Catil. Desnant i, diari domisuae consuli. Sallust. Catil. Cornelius ,
210쪽
sti Vargunte jus constituerant iceronem dominuae imparatum confodere. - Plaut. Mil. Si qui acien- ,, dum est mulieri malitiose , ea sibi immortalumem Hria est meminisse; pro, ad ea recordanda tin ,, mortalis illi est memoria. J Plinius libro 1. de Luna: Defectus autem suos, o Solis, eorum
magnitudinum , umbraeque indices existere e idem libro 27. cap. 8. de quadam herba : Curatum scio , omnibusfere ossibus confractisputatorem , aquamsuam inspergentibus. Lucanus libro. s .circa fi-Dem Fida comes Magni vadit ducesola relicto, Pom-psumque fugit,quae uox sibiproxima venit,Insomnis.
Sensus est : Nox proxima fuit tibi , id est Corneliae, sine somno. quem locum male Pensitavit Budarus in commentariis, sicut & alios multos contra Vallam ibidem scribens. Neque Quinctilianus redhε contendit, Ciceronem incidiste in amphiboliam : Fabii verba sunt Iibro r. cap. 9. In quod genus incidit Cicero, loquens de C. Faunii soceri instituto,quem quia coopta-xus in augurum collamum non erat,non admodum dii;
gebat praesertim quum ille si Scaevolanus bi minorem natu genrrum praetulisset: nam id stibi) S ad socerum referri, ad Fannium potest. Haec Fabius Oscitanter nimis : nam qui rectδ totum Ciceronis locum excutiat, videbit apertδ serna nem fieri praecipuὰ de Fannio , & Fannius est prius. 8e praecipuum suppositum. locus integer sic habet in Bruto; . Alter autem Faunins Marci F. Cayi Laelii gener, ae moribus, ae ipso genere dicendi durior. Is soceri instituto, quem aura
cooptatux in Augurum cottigium non erat, non admodum diligebat, praefertim quum illes Scaevolam sibi minorem natu generum praetulisset; cui tamen Laelius f cxcusans, non genero minori dixitGs illad Od majoristiae detulisse:hie tamen ii titutoLaelu Panatium M 3 au. Quinctia