장음표시 사용
601쪽
contra ineptissimos Grammatiem , qui docent . , aliquid, mi, nihil, quid, esse accusativos
Unius vocis unica est significatis.
SI quis primo intuitu nos paradoxon
non veram sentenriam proponere arbitretur , audiat Aristotelem , quem senistentiae nostrae praecipuum facimus adsertoe, rem ; qui res natura diversas , uno nomine posse quidem vocari docet , sed per analogiam , id est , comparationem, vel Propor-Η--- tionem. Homondima , inquit, dicuntur, quorumma, quid suum nomen commune est, ratio viro naturae circa Hud nomen, alia atque alia ; ut, animal. quod
quia est homo, & id quod pingitur. Quo in loco
νο-- . perperam vertit Boetiu , qui ea dicuntur :nam , neque aequi cum, vox Latina est, nae. que satis ad Atastotelis mentem accommodata emmonymon enim, concors in voce, seu si milein voce, significat. Itaque tolerabilius verteret, Analoga dicuntur, &c. Ego certδ, si nomi nibus barbaris uti liceret, quae isti vocant aequivoca , .νnisoca nuncuparem et & rursus , quae
illis uni ora, mihi essent aequivora o sicuti Pri- , , scianus seper versus 'virgilii lib. a. quibus. ,, dam visum testatur. cum ita scribit; Cum ., nomen , Arma , sit Homonymon . quod quidam is Uni cum dicunt, ae varias res significes; I id quod Aristotelea exempla ostendunt planillam8. Quae si hebes Dialecticorum acumen confiderasset , non inter tot tenebras hactenus versa rentur. Priscianus lib. 9. Synonymiam vertit, .ane item significationGn. Nec quisquam mihi ne objiciet tot temporum curricula , in qu s bus
602쪽
De moribus Homonrmis. 3 6 1hus semper haec ita tradita sunt, & pro veris habita; nam possessor malae fidei, ut est apud Iu-
reconsultos, nunquam potest piet escribere. Λωbu , inquit D. AugustinuS, qui ratione vincimus, frugra consuetudo objicitur, quasi consuetudo mavorsit veritate. Divus certe Thornas, diligentissimus i Aristotelis, & veritatis interpres, saepε alias, sed in illo praecipue Porphyrii: Si quM omnιa en ria dicat, aequivoce nuncupab/t qui ta , inquit, id est , analogice. Rudolutius Agricola lib. 1.
Cap. 2 3. Homonyma vertit , agnominationem.
Ego vero quatuor potissimum rationibus addu- Nulla cor, quibus aequivoca ista radicitus putem extir- sunt 2E-
x. Si voces, ut ait Plato in Cratylo: &
. Si voees ere.J Vetus suit haec inter philosophos quaestio,
sed inepta Sc nullius usus , utrum nomina rerum sine φυσει η Θῆσει , h. e. ut exponit GelliuS, naturalia an arbitraria Fuerit sic sane , quemadmodum loquens inducitur in Cratylo Socrates , οπι - πρῶτα ονομα - ἐι ειοὶ ἔ ταν,
ε δὶα τῖτο ὀρ ρ ἔχει , prima nomina imposuisse Deos . O propterea recte se habere : vel potius ut Clemens Alex..trom. lib. I. 'Aδαμ έα τε τῆς γοαικὸς , ὲπi ri tae
quam , ita , sed vel sic , fuerit id necesse est tantum inprimitiva lingua. In qua quidem facile Iargior commoda vocabula animalibus ab Adamo imposita . nec tam ea ita , ut ipso sono , sed ut derivatione , & proinde significatione ex aliis jam vocabulis petita , naturam eorum ali in quo modo declaraverint. Ceterum sic tamen ement non ινύσει sed , seu non ab natura , sed ex instituto , inter quae in hac quaestione vere differentia est constituenda , & eoninstituta semper fuit , adeo ut vere cum Platone pugnet Aristoteles. Nam P ato , & qui eum sequuntur , inter quos etiam Pontus Tyardaeus Episc. Cabilonentis initio hujus seculi fuit , libe lo ea gratia scripto de recta nomi nnm impositione , illi vero sentiebant, vocabula non ex ullo etiam peritistianorum hominum instituto, sed ex natu rati Diuitiaco by Corale
603쪽
Aulus Gellius libro Io. cap. q. ct divinae literarnos puli in docent natura significantes; quo-
iam , Obsecro ., pacto , uno eodemque nomine diversae naturae nuncupabuntur Z sin autem,
Suomodo ut docet Aristoteles , qui cum Platone non voce νβ' pugnat , modo rectδ intelligatur significent
rura, cy' ex in intulo; seu ad placitum : institutum autem, οπμβi μ' inrelligo prudentium virorum , qui rerum into signis- . spe-cent. rali inter eorum sonum motumque labiorum in pronunciando , ac res ipsas, convenientia formata , de proinde ori hominum sua sponte indita , sicuti patet ex inepta illa argutia naturalis discriminis , quod inter nos Zc vos ,
mihi, & tibi statuit Nigidius apud Gellium X. q. Certe ineptissima sint haec omnia in hodiernis lineuis , & quas
superstites in Libris habemus , quae omnes ex prima lor malae sunt non sine magna prori unciationis mutatione , nec ulla naturae rerum habita ratione. , quippe forninae: ex incerto usu , & fortuito arbitrio vulgi', alio atque alio tandem modo . immo & sensu , quaeque vocabulae nunciantis. Ut adeo inane prorsus sit fingere hic e Onsensum prudentum virorum , quasi Senatum quendam Rei p. litetariae, qui rernm inspecta nataera iis nomina impenere soleant , tanqua in si linguae pleraeque sua vocabula ex se , non alitii de habuerint , & antiquissimis temporibus , quando singulae sunt ortae ,'tanta tuerit copia vi
rorum peritorum , aut cura formandorum vocabulorum naturae rerum convenientium. Cum Romani primum elephantos in Lucania vidissent , non novo nomine ex na
tura animalis formato eos appellaverunt , sed primum Lmcanos boves , quia aliquo modo bubus gravi incessu & vasto corpore similes videbantur , licet cetera dissimi limi :dein vero peregrino vocabulo elephantes , quod ipsum ex Oriente ab et A bos deductum. Atque ita se in omnibus linguis, certe ubi a prima discesseris, res habuit, ut vocabula aliunde formata sint casu quodam, & arbitrio hominum vulgarium , qui tamen vel sic noluerunt res natura contrarias sine ulla analogia . quam sibi saltem non finxerint, uno designare vocabulo. Sic enim quum vocabulorum verus usus sit distinguere quodam sono res diversas, seu quum vocabula sint signa disκρι ια' rerum , confudissent
omnia. & colloquia sua vix eluctabili ambiguitate impli
604쪽
specta natura , nomina solent imponere ; de mentem & in Lanum impositorem vocum judic mus Oportet, qui mensam , & librum uno nomine nominari praeceperit. h. ' Praeterea si essent AEqui voca, id est, quae ex aequo, & aequaliter plura significarent, Perpetuo nobis eset utendum adjectivis nominibus, aut aliqua alia distinctione , qua res inter se dis-
ferrent : nec enim satis esset oicere, vidi canem anit mordet canis, nisi adderes terrenum , vel curis som , vel marinum. Canis , etiam in talis jactus est.
3. Addequbd negligentem . R deminutum
judicaremus Aristotelem, si nullam analogiae regulam tradidisset, quae ita erat ad syllogismos necessaria , quam quae maximδ. Sed nullam aliam nobis, praeter hanc, praescripsit: necesse est igitur illam sic interpretemur; Gnalogo di
q. ΡΟiti emo , me movent doctissimorunt testimonia. cicero enim lib. ultimo, epist. 37. docet , verborum domicilium in re una esse proprium , migrationes in alienum multas. Aulus Gellius libro Q. cap. xx. Ghrisippi is ait,
omne verbum ambiguum natura esse e quo aram ex eodem duo , vel plura accipi possunt. Diodo ris autem Icui Crono cognomentum fuit, nullum, inquit, verbum es ambiguum, i nec quisquam ambiguum dicit aut N n 2 sen-
Praetereas essent erc. J Non video quae vis in hoc argumen to sit magis contra Aesaei ea , ut dicunt , quam contra. Analoga. Nam & haec indigent aliqua distinctione , unde cognoscatur, an ad bibita sunt in sensu primitivo, an verisia analogico, seu figurato. Saepissime id quidem cognosci tur ex re ipsa . de qua agitur , aliisque , quae ad perficien dam sententiam adjunguntur. Sed ita seres haberet in Ae
t Nec qui nam am=iguum dicitJ Sensus philosophi esse de
605쪽
Mentit: nee aliud dici sideri debet , quam quo se
bet, nunquam ambiguitatem esse in dicente, lieet saepetur in audiente. Vocabula enim omnia praefinitae sunt ificationis, ut linguae peritus diree a locutione dicere plquod velit, & scire ac sentire queat, quid dicat , ad adeo nunquam evenit, ut dicens aliquid praeter suam votatem sciens prudensque dieat duo vel plura. Evenit tas Pe , ut dicens aliquid , aliud dicere putetur , quam Vorat dicere, eiusque verba aliam , quam voluerit, eam Veram & rectam patiantur interpretationem , dc sic in dens duo vel plura dieat, Sed hoc Diodorus censet e Potius dictum quam ambigue , scilicet , ut arbitror, Pectu dicentis. Ceteroquin enim in ipsis vocabulis , dibus hic agitur , in hune vel illum modum Conjuniquum duplicem & diversum possunt recipere sensum . trumque analogiae & genio linguae convenientem , re inesse ambiguitatem negari nequit. Nonne ambigue dictum . quod ita auditum vel lectum diversimode Possecundum verborum usum explicati Quapropter ab modicentis non ambiguo perperam argumentatur philPnus ad tollendam verborum ambiguitatem h. e. Pirem recipiendi ii si lata & legitima eorum interpres duplicem sensum. Aliud omnino est sentire , aliud re. & saepenumero verba ab homine prolata aliud dii
quam ipse sentiebat, id quod lassicit ad demo
eorum ambiguitatem , licet non naturalem. PPe quis sciens volensque iisdem verbis duo diversa
Veluti Cicero , qtio melius empttim sciatis , Tertia dei Volebat enim, haee a nonnullis intelligi, tanquam siset, ut etiam vilius hae emptum sciatis , tertia pars ram exigui insiser deducta est . ab aliis , rei sciatu Iuincatis tanto me ius emptionem hane, uω iusti pretii Servilia Filia ad canenbitum Caesaris est deducta. Nibiguus in his Ciceronis animus , ut qui sciebat sua vi recipere duplicem hane interpretationem , eaque tostis utebatur : ipsa tamen revora erant ambigua , iac quum Graece dicaret de Crassi Filio , sed qου ibatur genitus ab Axio quodam , illum esse A'ξιον σου. Nihil igitur causae est, cur non hujusmodi explicanum Sc distinctionum argutias systematicis lubentes linquamus. Male tamen ia alter philosophus omne vernatura esse ambureum tradidit. Immo usu' pleraque diei possunt, sed per analogiam significationis , ambigua , non autem natura. Nam natura sua simplicem habent signifieationem.
606쪽
eere sentit is, qui dicit et at cum ego , inquit, aliud fensi, ru aliud accepisi, obscure magis a icium quam ambigue videri potessi: ambigui enim verbi natura ilia esse debuit, ut qui dicerer, duo ves plura diceret rHemo autem duo vel plura dicit, qui sentit unum dicere. Haec Gellius. Scaliger in calce tibi i De causis linguae Latinae, recte carpit Nonium Marcellum & alios, qui clim , Desermonis proprie rare , libros inscripsi flent, multa significatorum
monstra uni eidemque voci de lignarunt : tunc subdit; Unius namque vocis una tantum sit signi cario propria, ac princeps; catera aut commvncs , aut accessoriae auissumae. Forei rus Lia litanus super 'Esaiam multis in locis . sed praecipui3 cap. 8. in principio : Ego, inquit. in haesi inperfuifru-xentis ut non nisi unam habere segnificationem verba Hebraea exiylimarem. Joannes MercerUS in Av- notationibus dictionarii Pagnini , in voce 'INabad. inquit: Semel admonitum illud oportuit: ubicumque plura , aut diversa usdem vocis figm cata feruntur fere prima esse propr/a . ac genurna , caras a metaphorica , vel ad quae per smilitudinem magis quandam ,*linguae dilatationem dictiostropoista extendatur. Idem ferδ ait Rabbi Mardocat in concordantiis Hebraicis. Valla lib. 6. cap. 3. contra Nonium Marcel. sic ait; Nam quis credat autores uni dictioni tot significata . is quidem pro fe IMemque nova, dare voluisse tanquam linguam ip-am confundere cuperent 7 Vide eod. lib. cap. s. 8.
Sed antequam ad exempla transeo, seX praemittendae sunt regulae, quibus totum negotium dilucidε explicabitu , & aitertio nostra conflabilitur. Ν n 3 1. Haec
. Ut non nisi unam cte. J Stilicet propriam & genuinam : arfiguratas di analogicas saepe multas. Diqitigod by Corale
607쪽
r. Haee doctrina in nominum , & verbq-rum rectis intelligitur r hi enim sunt propri
rerum nomina. Catonis, o Catoni, inquit Arb. stotel. nonfunt nomina ,sed casus nominis I scursa.
nabitur , es sanabatur, non sunt verba , sed casus verbi. Frustra igitur mihi objicis, ducis, duces, esse nomina . & esse verba, ac proinde ambigua : sic legis, legi, leges et sic vis, nomen &verbum : sσ avis , quae volat , & avis dativus. ab avus: sic fatis, adverbium. & a sata
fatorum : sic canis , verbum, & canis nomen: quanquam antiqui , haec canes , ut haec vulse , dixerunt. Sub hac et i hin doctrina volo comprehendi rectos plurales , qui aliis singularibus assinitantur : ut , prudentia in plurali , Cum frudontia , ae : sc temperantia, continentia, &alia hujusmodi. Quanquam & his alia commodior potest reddi ratio : quia nomina adje- stiva non facient cum substantivis ambiguitatem , utpote quae sola in oratione sine substantivo non ponantur: & ita multum disteri, auditus sermo, ab auditus , us : & census homo, a renisu, us; & gustatus cibus , a gustatuι , us rsic multa, pro poena , & multa virimo quamvis mulcta, aliqui scribant. Denique adiectivum, S substantivum unum quiddam esse censentur.
1. Inspicienda est diligenter prima nominum. Brina, ου impositis e nam aliter multa mihi ob 1icies , etiam in rectis , quae omnino ambigua videantur : ut , isto , onis , S isto, as; fic/ens , pro Verme , S legumine : frons, pro, solio', & parte capitis, Cui objectioni sic res. pondeo: Antiquirus. telte Sosipatro Charisio,& M. Varrone . nullam nomen rn duas consonan.
D des char unde etiam uepe legimus, haec
608쪽
ρpes, trabes , plibes, fortis. 'Testimonia lege apud Priscianu in lib. 7. Varroni' accipe vel ba ex lib. V. Videmus, inquit. ex his verbis, trabes, duces, de extrema figaba , E , literam exclusa n , ideo in singularifactum esse trabs , dux. IIaec ille. Ego addo ; cum E, VH I, aufertur, si tres re manent consonantes, perit penultima. : ut . haeEfrondes , frons, haec frontes , frons, haec lentis, leni, hae e tendes, lens. Non tamen omittenda est Charisii differentia: Fros, inquit , sine Mittera, nefaciat, inquit Plinius, frontu; citatque bii Varronem sc , ulmos, E populos , unde es fronitem , fros , furnuran, messes. , iue Lipitum lib. q. . cap. x q. Variarum. Ego tamen apud Lucretium, fruni, S si undes , semper invenio : & ita legendum apud Virgilium. S Ovid. Servius, &alii contendunt. At de Lilo, inquis, quomodo te expedies λ Inspice, inquio , primam formam,
ligon, eudon , udon, harpagon , mangon 2 nam legunus apud Poetas , cudonas, & harpagonas. Sed Iarini, ut ait PriscianuS , Iolent auferrd n , his nominibus G ut, Plata, pro, Platon : se Vangio, Brito, gamemno. , Milon quidem, , Ovidio dicitur . qui aliis Nilo. Metam. Is . , , Robora fiet quo Milon senior cum Jectat inanes. JSic , harpago , ligo , pro , harpagon , ligon ; ferurbo, vel turbou, quo semper facit bonis, contra Grammaticorum recentiorum disserentiam : nam
cum legis, turbinis , dc turbιnom, eis ab . hie turben, ut ex Caesare, S Plinio disputat chari
. AgamemnoJ vide Gronovium ad S necam Agam v. st . ut & quae ego notavi in Dufertationum Triade pag. 39. Sed &in loco ii Io Ovidii codices nonnulli praeferunt Mus , testante Nic. I ein fio. olim autem diKisse Veteres , non tam centaeviora, onis , quam cent rionus, ona, & sic Decnrionus &c. prodit Festus in centurionus.
609쪽
3. Nec mihi etiam fraudi sint varia linguarum idiomarae saepd namque fac continget , ut una voce multa lignificentur. Lusiitani enunciant uvDRAN RATO: nos item eodem modo: at illi, magnum murem significant , nos , frictam tem
Ergo, pro causa, Graecus casus est, ab eryon
Latinis est conjunctio: & lartam, semper utrumque idem est. Hic
' Ariasps semper utrumque idem est. J omnino ita se res habet. Semper Ergo est Graecae decli pationis ab M Nam 'uti dicu ur, Illiru ergo vem mus, sic & simplicuer recte di citur, eodemque sensu , Ergo venimus , h. e. illius memoratae rea ergo, ea gratia. Plaut. Pseud. IV. 6. 22. Oalum scelestimo per tirum a ebrii esse me. SI. Pol haud mentitus t. U A. Ergo haud iratus fui. h. e. eo ergo, vel illius ergo. quod non mentitus est. Persa , I. I. 24. Satin' intu uel tisit D. Haud probe. SA. Ergo edepol palles. h. e. eo er- P 0 GD, ea gratia palles. Cistell. I. I. 7 . . G R. Perisiostis es amor. V. Ergo in me pectilialtim fac t. phaedr. Fab 'h. e. eo ergo existente si hoc ita est. Liv. I. 37. Auauo non plus anima erat , Quam aes , nec manere ergo , nec rransre aperte ara Ps. h. e. ea re eius rei ergo. Immo hinc conjungitur eum Isaque. cap. a. Cunsederunt ntrimque perioui magis praesentix nam ctirae e
'' pς Itoque ergo erecti , iust fure Oc. Nempe ergo sumitur in lingua Latina , plane sicut
aliud itaque , quod idem est, ac si diceretur. ita sere bente , ita re facta. Ovid. Metam. XIII. y6O. Spectat trucnIenta lunentem' , Falsaque jurantem , inmuoque ex IIuatrra, Atqtie ta correptum o c. Involat. Iam sicutit Iud simpliciter saepe adhibitum pro Conjunctione . qua ratio signincatur rei, quae sequitur sc&Ergo in eundemulum paulatim invaluit, & simpliciter transitioni rationali Jaepe in servit, atque ita etiam aliquando , ut appareat, praevalente ulu , rationem Originis vel parum habitam , vel noni animadversam, vel etiam integrum comma , cui respondeat Ergo, per Ellipsin omissum. Unde&factum , ut etiam correptum aliquando occurrat, immo & Festus ipse distin-
t i lius figit ilicationem, Sc ex ea quantitatem ultimae syl- . l. b H h- δ quo Π su in b.ujus di si perioris sequii eruditos et iniri diversiam ei tribuere Originem , sicuti videre est apud
610쪽
De Cocibus Homonymis. 369' Hie seps, pro sera, Graecum est, & a putredine dicitur; hae sepes, unde Ieps, Latinis est
vallum. Graech mna, unde mina, Latinis minae, pro interminatione. Bie axis, pro fera, Graecum; pro Parte currus , Latin Um.
Liber, pro Baccho, Hebrarum est: a Ll, populi, & Ban, pario, vel gigno. Libar, po-Pulorum procreator : est enim Nob. Sed Liber,a, um, Latinum est, ut libertas: at liber libri, Pro cortice arboris, primam breviat. . Pax, Griecis est adverbium silentii, cum digitus ori apponitur, non admirantis, ut docepta liqui: ' Latinis est , quies. Bie, vel haec calx, pro calcaneo, Latinum , a calcando; haec calx, vel potius realx, pro lapide cocto, Graecum. Aliter Caper de ortlaograph. nam pro materia, cal , scribit; pro parte pedis, calx. Taures, pro monte Asiae, Scythica vox est,
. Ban paria vel gieno J Quidni potius vel unὸe
haud dubie 'I filius, vel unde pario. Sed falsa omnino isthaec Erymologia. Liber pro Baccho prorsus est a λειβα, , quod significat libo Sc sillo. Appolitum utrumque. Unde M iacte de λιβρος humiatis, sillans. Id si Latina forma pronuncietur est Liber. Liber , a , rem deduco eum Vossio ab ελεὐ Θερ 2m Modum etymi & tanilia exempla ille adfert. Liber, ri cum eodem a Graeco λέπρο vel Aeoli
f Larinis es quies I vel potius pactio quietis. quae inter homines fiebat data dextra, seu conserta invicem manu. Eat enim , pago, pro quo posteriores di Xerunt pango. . o calcando J Contrario modo se res habet. vide viiiiiii Etymologicon. Tuum id est esctor fie. J Forte voluit deducere ab Hipκileius radicis, unde Hebr. 'N' rivis. Sed rectius Bochartus a tan ratir , dc Thaura , quod Chaldaeis dc Syris montem