장음표시 사용
731쪽
ex numero. Illa vero, Venus rimarum ἰ lassus vi rum ς integer vitae :scelerispurus ; cupidus honoris: Graeca sunt, quibus deest graeca praepositio e :quae apud illos genitivum regit. Dignus honore; Vacuus euris: Viduus pharetra ; Frumento cog 1inus; supple. . In Comparatorum ablativis deest Prae : ut, Sanctior Catone : quo in loco particula leue Α Μ, nominativum , Vel accusativum tantum juXta ver-hi naturam postulat. In Superlatis & Comparatis genitivus ille partitionis est , non comparationis ; ut, Romanorum priores: Graecorum doctissimus ; id est, Ex numero Graecorum maximi doctus.
De Confisuritione Verbi. DIximus Constructionem dividi in Concordiam &Rectionem. Si concordiam spectes , omnia verba sunt Personalia, aut Impersonalia: ut, Ego lego. Me legere. Si ver Q rectionem, . qaioa , aut PQ va.
D Ersonale, seu finitum verbum est, quod personas, numeros , & tempora finit; ut, mo. Legissem. Personale verbum semper & ne cessarib habebit ante se nominativum ; ut, Tu
Aliquando infinitum, vel alia Oratio, verbi suppotitum Ost ; ut i Fugere vitium est virtus
Maeritur , quis primus naves invenerit. Tribus
autem modis suppositum solet intelligi : primo , in primis & secundis verborum perso-V v 3 ' nis;
732쪽
nis; ut, lagis vivimus: secundo, in vertfamam pertinentibus ; ut, ajunt, furunt, P icant: tertio, quum in verbo latet suppositejusdem rei; ut, pluit, lucescit, scilicet, puta, luX. Quibus adde quinque illa quae falso dicuntur impersonali miseret, pudet, pigra, paenitet, scilicet, milericordia, tae dium, pudor, pigritia, poena, ut diximus. Multi recti singulares per Syllepsim figuram
plurale verbum exoptant dignioris Persim ; .ut, Si tu ae Tullia valetis, ego U Cicero vasemus. Si post verbum personale sequatur nomen ad suppositum pertinens, erit nominativus; ut,
De Verbis Activis. ACtivum verbum est quod actionem signi
ficat; ut, rivo, Amplector, Memini. Se per & necessario transit in accusativum . Ut, i Amoliteras: Sic delectat, Iuvat, decet, oportet, lrefert: ut, Hoc refri mea negotia, id est, repraesentat. Saepe pro accusativo infinitum, vel alia oratio, ponitur: ut, Nolo tuum velis. Dies
Verba activa duplicia sunt, quaedam enim transeunt in varios accusativos; ut, amo, lago, percutio: alia squae falsb neutra dicuntur); unitantum accusativo cognatae significationis a haerent; ut, vivo, servio. Hic autem accusativus cognatus ut Pleonasmum effugiamus) rectius subiicetur ; ut, Filiui tuus dormit, currit, gratulatur, jocaitur , gaudet ; scilicet, somnum, cursum , gratulationem , jocum, gaudium: Sic egeo, indigeo, --δulo , n scor, orior. Qui tamen accusativus ne-
733쪽
De Constrata. Verbor. atav. 29
sarib opponitur , si addendum sit adjecti
vum : ut, Duram servis servitutem. Hilarem vi-ram vivis. Cantilenam eandem canis. Consimilem uisierat illa ludum. Judicavit Iudicium inciditum. Enddimioni omuum dormIX. Aliquando proprius accusativus transit in metaphoricum ; ut, Gordidon ardebat Alexin . Nubes pluant justum et terra germinet Salvatorem.
Accusativi me, te, Is , ferε non apponuntur quoties suppositum & appositum idem sunt: ut, Illa Iam lavit, Nurati regi; Nox praecipitat ; Emersit ex malis p rino res vertat ,' Volven-ribus annis ; deest se , vel etiam accusativus cognatus. Credo tibi , Indulgeo tibi; scilicet,
Multa verba per cumulum geminant ejundem rei accusativum ; ut, Dcum vocamus patrem. Praesta te virum. Facimus te arbιtrum. Dedit agrum dotem e & simila. Duos verb diverse rei accusativos nullum verbum regit. Nam in altero illorum Graeco more deest id est , circa, Iuxta, vel fecundum. Tales vero accusativos nullum verbum respuet: ut, Quid me accisis y uuid me horreae 'Nihil me tιmeaue. Plurimum te amo. Multa me incusu. Multa gemens ignominiam. Nunc id operam do. Insuevittater hoc me.
Dicimus Dargo , vel sterno solum herbis , Rherbaue sola. - Defendo , vel prohibso aestum capeialis, vel a capellis, & capellas ab aestu. Dono te corona, & tibi coronam. Cela, Vel doceo te hoc, te de hoc, & celo tibi hoc. Posco te veniam, Sca te: sic omnia verba poscendi. Invidis remulta , & tibi multa. Hoc decet te, vel tibi. Prasio, praeflolor , antecedo, ante so rs , vel tibi. Deficiunt, latent me pecuniae , dc mihi pecιsntae.
734쪽
Eripio tibi, & is te pecunias. Impertio ro bono , ct
Do Verbis Passivis. D Assivum verbum est, quod passionem signi
ficat: ut, Vivitur, Curritur. Pastivum ver-hum nihil praeter suppositum desiderat ; ut, Virrus laudatur. Tva res agitur. Accusativus activorum hic semper erit suppositum, nec umquam aliter : Sed si supprimitur in activa i etiam in pastiva sublicetur ; ut, Curritur. 'vi
Si duo sunt ejusdem rei accusativi, ambo mutantur : ut, Voco te poetam et Tu vocaris poeta. Video re tristem e Tu viderii tristis. Si verd sunt diverse rei accusativi, ille tantum mutatur, qui non dependet a praepositione; ut, Doceo te artes e Tu aoceris arres. Moneo te Iufa : Tu moneris justa. moneo tibi Iusta e 10la monentur tibi. Nam falso quidam docent, dativum in nominativum posse verti, JDe Verbo Sub iantivo. Sy , es, fui, cui o vel suo adnumerantur
nec activuin nec pastivum est, sed utrius que racii X & fundamentum , habet utrinque Nominativum; ut, Deus eri Hiaritas. Fili, ego sobrius. Uo tu Caesar amicus. Dicimus, Parris est, vel patrium es castigare ς Regis es , vel regium es gubernare 8c subintelligimus , officium, munus, Togotium , sive consilium. Non tamen dicimus, Mei ese, sed meum es; quia genitivi mi, rui, fui, nosiri, vestri, primitivorum in loc parte locum non habent, ne pariant
735쪽
Quod si accedat praepositio INTER , dicimus , Patrix intereri eastigare; & Regii intereu ubernare ; S subintelligimus accusativum pluralem , negotio, ossicia, sive consilia : Nec tunc illis quinque genitivis utimur, sed accusativis mea, rua, sua, noBra, vestra, cura vel e ax ; ut, Non mea, sed rem interess gubernare , id est, gubernare non est inter mea, sed inter ossicia regiS. Saepe uni aut duobus dativis acquisitionis ad haeret ; ut, Sunt mihi amici. Tacendum est tibi. Dicenda mihi causa es. Hoc erit tibi lucro, honori, curae. Cum nomine opus dicimus ; Opuae est mihi
De Verbis Impersonalibus. IMpersonale , seu infinitum verbum est ,
quod neque numeros, neque personaS, n que tempora finit, & determinat; ut, re. Legis. Et est duplex: Perpetuum, & Pamricipiale. Perpetuum est , ut, amara, amavisse, amari. Participiale; ut, amandi , amando, a
Impersonale verbum semper antecedit accusativus, tapius subintellectus; ut, Volo legere libros: Volo libros legi. A nulla parte dete minatur, ut putant Grammatici: semper enim pro nomine capitur; ut, Virrius est Oitium fugere , id est, fuga vitiorum. Tempus est abire . id est , abitionis. Et cantare par S rhypondera parati, id est . cantui & responsioni , vel ad cantandum, & respondendum. Non tanti emopoenitere, id est, poenitentiam. Detuus amari, id est, amore.
736쪽
Si post verbum impersonale nomen sequa- tur aci suppositum pertinens , erit accusativus : Mut: Malo dici divitem, quam avarum haberi. Praeceptoris interest esse probum. Non expedit tibi fieri ju- dieemmor amico cupiente justum. Sed hic ste uentissimi Graecos imitamur : ut, Cupio diei doctus. Vu haberi probus. Illa vero, Non vacat mihi esserieto ; Licet esse beatis Latinos canones eXce-unt , ut in Hellenismo d icetur.
De verbis Participialibus , Gerundis. Er Supino. AM ndi, m ndo, quum accusativum habent , Gerunda verba dicuntur . eo quod a pallivo participio in dus, gorantur & gubernen
olim a participio in dus quatuor voceS gerebantur , quae regerent accusativum : ut . Peteisdum est causas : Perendi causas e Adpetendum causaue : Petendo causar. Nunc vero vocibus in di, e do, dabis accusativum. Nam, baben dum est canes, & ad legendum libros nimis antiqua sunt. Caeterum voces iudi, do, dum, si accusativum non habeant , passivε significant , sunt enim participia passiva in neutrali termin tione : In quibus deest substantivum aliquod, aut nomen verbi, quod est infinitum; ut, I gendum est, scilicet, legere : nam quemadmodum teste Prisciano) bona est lectio, 8c bonum es legere, non differunt; sic tempus est legendae iactionis, & tempus est legendi. idem sunt. Aliquando tota oratio pro substantivo eli : ut . Creditum es, vel credendum est, Ciceronem fuisse
737쪽
De constras. Ger. Sup. o Partis. 3 3
Deest quoque substantivum in illis, quae so
lent conturbare Grammaticos: ut, Missis est Mena, erudiendi gratia, scilicet, erudire,quod est eruditionis. Virgo maturuit nubendo, scilicet. nubere, id est, nuptui. Cantando rumpitur anguis , id est , cantando carmine. Uritque videndalaemina, id est , visu facto , quasi videndo videri , dum videtur. Sallust. uum Iugurtha vocaretur ad imperandum, scilicet, imperare, id est, ut imperaretur , vel , ad sibi imperium imperandum : dicimus enim , Imperare
alicui pecunias. Inter agendum capras, ante d mandum boves, non dicimus : sed ante domandum,
scilicet, domare Amatum , verbum supinum dicitur , quod spine, id est, negligenter agat, ac penC otiosum ac supervacuum sit: semper jungitur ve bis motum ad locum significantibus: ut, Curre is perditum I Latebras quae strum venisti. -- mitte Dectatum. Vox iri, in passiva tantum huic supino Co junctum non significat motum, sed idem quod passivum infinitum, cujus est supinum; ut, Gr do librum , vel earmina lectum iri, id est , legi. De Participiis. D Articipia suorum verborum casum admi tunt. Junguntur aliis verbis : sad praecipud: substantivo per omnia tempora : & cujus temporis verbum fuerit, ejuidem ferε & participium erit; ut , Excita dormientum . excitavi dormientem p excitabo dormientem,Dicturus fui ; dicturus ero. Iussus feci, jussus faciam. Absinui is causis agendis; abstinebis i causis agendis.
Primum participium passivum significat pas
738쪽
, De Construm Participialis Praep.
sionemr praeter pavea, quae ab activis in Ore descendunt; ut , lexus hominem ρ Pertrius, ignaviam : Quaedam actionem , & passionem Z 1ed diversa syntaxi ; ut, Comitatui sitam , recomitarus ab illo. Pransus, coenatus, potus, no- mina sunt.
Participium in dux, perpetud passionem significat: ut, Plecte idux, paenitendus r veniendum es ; dicendi; cant*ndo: ad orandum. Frustra quaerit Valla, quando admittat, aut respuat praepositionem; nam sequitur suum substanti- Uum ; ut, occepi puerum docendum : & aecepi ob puerum docendum pecunias. Currit iterandam Uam , & currit AIraemia obtinenda.
D Articipia tribus modis fiunt nomina: Con structione: ut, Doctus juris. Iuris feritus. Iieni appetens. Amans uxoris. 'Tempus est Iegendi Iibrarum a C paratione; ut, doctior, amantior: Compositione : ut, indoctuae, indiligens. Sunt quaedam nomina quae participia videntur ; ut, Populabundus agros ς Vitabundus castra hostium : item illa : Ocreatus, Laureatus : Tunicatus; sed haec d nomine, non a verbis ducuntur. Et
illa antiqua ; uuid tibi hane tactis est uid tibi hanc rem curaris es I forte deest ημοι.
De Praepositione. D Raepositio ante verbum non semeer intrat
compositionem , sed sertur in casum ulteriorem ; ut , Hercules interfuit homines : &Homines interes focietas. Cicero : uuae si quos intersocinas aut es, aut fuit, aut futura es. Se- , Deca;
739쪽
neca; Nihil interes, hos, ae illa. Horat. VPI quae super est Gaudi cauponas : idem : Ne quid meiatos intercinat actus: idem ; Gumfol oceanosubest. Cicero : Bie tibi Cato rostra advolat. Tacitus: dboliatur genua illius. Horat. Utinam interer- rem unda leones: idem : Desine inter dere virgines. Cesar : Exercitum Rhenum traducere. Livius . Hae Siculorum quaerelae domos primum nobilium ei eumlatae. Sic : Interfuere uriam, moenia, exercitum , apud Curtium et sic, Mea interest: V si a interfuit ; pro, est: inter mea, scilicet , negotia. Et haec ad Anastrophen sunt rese
Praepositionum quaedam semper areusativa haerent, ut, ad , apud , Sc. quaedam semper ablativo, ut diximus: hae vero sunt dubiae; in , Iub, super , subter, & cum.
Iis, significans motum, seu transitum, accusativum regit, ut, Via ducit in urbem. Hanc mihi in manum dat: & rum actio differtur: ut, udiem istic erit. Praesens in tempus omittat I &cum capitur pro contra , vel erga, ut, Ingratuin in
praeceptorem ; Iu parentum pius : cum significat aliquid in loco fieri, regit ablativum; ut, sesin portu navigo. Stib, li motum significat, accusativum amat; ut, Sub terras ibit imago. Sub galli cantum. Sube, literas recitatae funt tuae. Sine motu stequentius ablativum ; ut: Sub pedibus. Sub judice. Dicimus , sub idem tempus, & sub ipsa die. Aliquando subintelligitur; ut, Caesare duce ; Platonemusro id est lub Cassiare, sub Platone. Super, pro de , ablativum poscit: ut: Muisa
super Priamo rogitans, super Hectore muDa. Cic. Sed super bar re nimis. In reliquis fero accusati vum : ut, Fama super arbera norus. Dicimus,
740쪽
sed si nulla potest contingere ambiguitas, is hoc praecepto non astringimur; nunquam a ptem continget, ubi est prima vel secunda per msona; ut, Cepi columbam in nido suo, vel a ri pl
vel ipsius: nec etiam in his, &similibus, Ir
ris est gubernare suos. Natura admonet homines suae sortις. . . , , . Dal Hoc nomen DI ISQUE , trahit ad se reci- procum: ut, Justitia tribuit suum cuique. Cum snac praepositione INTER , dicimus : Conten- ndunt docti inter & contentio est doctorum intres, vel linter i ox. . De rectione casum.
Emeisin possessorem semper significat, idque active aut passiv4. Semper a nomine regitur: ut, Lectio ἰιbrorum Ciceronis. Sed --men , unde regitur, tapillime sublicetur : quod ignorantes Grammatici , docuerunt . verba posse regere genitivum: ut, Occuso re furti Muni emisi; Regii bigubernare; deest crimine , .pretio, o Dium. Dicimus item : Venit in mentem :clius diei ; ca sera aberant bsidui : cum in animo haberem navigan8M supple recordatio, iter, propositum
Quinque sunt verba , quae genitivum regere videntur , missioret, taedet, Pudor. pira , paeniret: sed genitivus a nomine , quod in his verbis intelligitur, dependet: est enim teste Prisciano ) Miseret me tui , miseratio tenet metui & paenitet me peccati, poena peccati me
Illa vero Graeca omnino sunt: Desine quere Iarum. . qUine irarum. Implere esum denariorum. Eges medici. Eo ad Miserea. G co item more