Laurentii Pignorii Patavini De servis, & eorum apud veteres ministeriis, commentarius : in quo familia, tum urbana, tum rustica, ordine producitur & illustratur

421쪽

Dn S E R V X s. 3 9 frugi, probum, dicto audientem. De his fatis dictum. Deinceps ad T N-ST IT O R ES transeamus. Institoris

est inquiunt ' Paulus & VIpianus j

qui tabernae , iocoue, ad emendum vendendumvepraeponitur. hujusmodi ve borum extat mentio in haec verba ;. Servus cujus mihi usus legatus est.

acquirit mihi, si institor sit, ct veris

ejus utar in taberna. item : si duo pluresve tabernam exerceant, ct femvum quem ex disparibus habebant pa tibus, institorem praeposuerint &e. V teres autem auctores quod ego quidem observarim) meminerunt tabernarum, casiariae, cauponis, fulloniae: tantonis, pistoris, unguen aris, divem foris , pellesuinae , sutrius, 'Furaris,

argentariae, vinaris, cretariae,ct medicians exercenda causa In tabernis vid

422쪽

LAvR. PIGNOR avsimmisisset , ibique a cave feroce iasus esset, non posse agi canis nomine quidam putant. at si solumi fuisset , contra. Illud sane notandum est, in tabe nis quandoque fuisse adfixos ' titulos , qui cum aliquo servo prohiberent negociam geri. Horum operastataria & sedentaria videtur fuisse, ut ideo vestes non succin gerent, sed demitterent. Vertumnus apud si Propertium canit dese ipso,

Mundus, demissis Institor in tunicis. Ceterum e Vlpianus cum Institoria

Bus enumerat INSULARIUM 3IEDIFICIO , vel FRUMENTO emendo praepositam 3 PECUNIISFFNERANDIS; AGRIS CO-L E N D TS ἀ MERCATURIS RE

DEMPTVR Isin faciendis &c. De Instulario nos infra. Quod ad

423쪽

Ds SERVIS. redemptumas attinet, lepide ' I venalis , -- vivant Artorius isthie Et Catutur, maneant qui nigrum is candida vertunt,

alueis facile est adem conducere.

portus sSiccandam eluviem, portandum ad busta cadaver. CIRCITORES, quorum item meminit si Vlpianus , sunt , quibus Vestiari i , vel Lintearii dant vestem circumferendam , distrahendamque. Extat antiquus lapis Romae ad D. Balbinae ita inscriptus ;Φ LOCVS OPORTUNI CIRCITORIS CONIUGIS QVE EIVS ALBINAE ATQUE FILIORVM EORUM PALATINAE ET URBICI

R Sat. a. versas. h loco citato.

424쪽

3sa LAvR. PIGNOR Ius His omnibus adjungemus servum merci ' OLEARIAE praepositum, cujusmodi legitur in veteri marmore CRESCENs quidam natione Bessus. Hi negociatores, quorum ministeria, uti&superiorum pertexuit h Philo: alios servili natos genere , benignitas fortunae promovit a ingenuorum incia, fiunt enim procuratores in amylis opiabus , interdum etiam conservis procia untur ceteris. quibusdam uxorum, ρ pillorumque herilium tutela commissa

est, ob specitatam ipsorum fidem, post

habitis amicis 2 necessariis: nihilomianus tradunt fervilia , faenerantur, emptitant , reditum colligunt, patronos suos demerentur obsequiis. Reliqui sunt ARTIFICEs, E quibus dominus non Voluptatem modo consequi, sed &lacrum facere,operas eorum locando

consueverat : GLADIATORES, AGITATO RES F UNA MBULI,

neris. a L A D I A T o R E S seu ARENARIB

425쪽

Ds SERVI S. 33'3NARI 1 in familia privata fuerunt

non raro. Cornel. Tacitus; ct -- gulorum pedibus advolutus , tantum consternationis invidiaeque concivit, ut pars militum Gladiatores, e fervitio Erasi erant , pars ceteram ejusdem familiam vincerent. Gladiator apud si Quintilianum : certa enim arenae destinabar victima, nemo Munerario vilius steterat. Asconius : sequebatur eos magnum fervorum agmen .inter quos Gladiatores quoque erant, ex quibus duo noti, Eudamus , 9 Birria. De servo AGI ΤΑ ΤΟRE haec Paulus; plane

si in tantum precium excusisse proponas,

ut non sit cogitatum a venditore de tanta

summa, veluti si ponas Agitatorem postea factum. quae verba is intelliget, qui apud Suetonium legerit, Agitatori Cythico comessatione quadam in apophoretis, vicies Ηs collata, & in veteribuS monumentis notaverit, praemia

decreta M. Aurelio Diocli Agitatori factiΟ-

426쪽

3s LAVR- PIGNOR Ius factionis russatae. FuNAMBULI meminit ' Labeo. Et hic est, quem Schoenobaten vocat' Juvenalis, Funirepum Appuleius. Transtulit autem eleganter M. Coelius; ego qui I cirem Pompeium Taulis schoenobaticam facere, ct usque eo, ut ego misererer eius Uurtei, nou sum commotus Schoenobaticam dixit facere Pompeium, quod iis premeretur an gustiis rei familiaris, ut illi pedes, quod Funambuli solent , diducere non liceat. hoc plane est Tullianum illud: quid erat in terris , ubi intust pedem poneres ' PALAESTRIT A M servum recensuit i Martialis, At ille sima nare, turgidis labris, Ipsa est imago Pannici aeala strita. Vlpianus : namsi Librarisim rus mittat , ct quatum, ct calcem portare cogat , vel Histrionem balneatorem faciat , vel de Symphoniaco Atriensem, vel

427쪽

DE SERVI S. 3ssvel de Palaestra , stercorandis latrinis

praeponat, abuti videbitur proprietate.' Seneca; accedunt pessimae notae mancipia in magisterium recepta; homine inter oleum 2 vinum occupati, quibus

ad votum dies est actus, si bene desud

verunt. At hic nescio an collocandi sint MAGICI pueri , cujusmodi recenset Appuleius Nigidianos,& nescio quos alios pueros Puella certe in historia ς Apostolica , quae habens spiritum Pythonem, quoum magnum praestabat dominis suis rivia nando ; Sc servus apud - Jurisconsultum. qui inter fanaticos caput alia quando jactavit, ct aliqua profatus est, huc pertinent. Nec non & servus ille , cujus meminit Porphyrius, qui locutiones avium optime percuperet. Et hi quidem artifices fuerunt voluptatum. Qui sequuntur, usui & cultui Patrisfamilias & Familiarium , lucroque inserviebant.

428쪽

3s6 LAVR. PIGNORIUS PICTURAM servitiis interdictam apud Graecos, Romani servis suis, ut sibi haberent ' permiserunt. ν Juvenalis cum CAELATORE domestico Pictorem conjungenS; Sit mihi praeterea cur Uus Celator,

si multas facies pingat cito. e Marcianus; Tictoris instrumento legato , Cers , colores , similiaque horum legato cedunt. ὰ Jul .Paul : instrumento Pictoris legato, colores, penicilli, a teria , ct temperandorum colorum vasa debebuntur. Ceras & cauteria ad Encausticen re sero , cujuS praeter Varronem , Vitruvium , Plinium , Flaccum , Statium , Appuleium , Ausonium , Prudentium , ita meminit Ovidius; a uique moves cstum, tabulamime coloribus unis, Insi

d lib. D

429쪽

quorum quidem versuum priorem illum fuit qui legeret,

utque moves caestrum.

sub monente Plinio ; Encausto pingendi duo fuisse antiquitus genera constat. cera, ct in ebore cestro, id est viriculo. Idem h auctor: Lata Θαλcena per elua virgo, M. Varromis iuventa, Romae ct penicillo pinxit, ct costro in ebore imagines mulierum maxia me. Sed pro vulgata lectione stat, ς Servius ad illa, caelataque is auro Fortia facti a patrum. scribit namque: insculpta, tamen hoc nomen in principali aliam habet naturam, in derivatione mutat. nam caelum

est unde operantur argentarii: quod producitur naturaliter &c. nihil ergo apud Ovidium mutamus. Et quoniam

430쪽

318 LAVR. PIGNORI v SRoma , quod & hodie experimur lutulenta hyeme fuit, aestate pulverulenta , ideo vestes exegerunt &ipsς Balneatores siros , F v ONES videlicet; eosque non raro famili res. ' Jabolenus : qui habebat Fla cum Fullonem, ct Philonicum Pistorem, uxori Flaccum Pistorem legaverat. - Vlpianus tamen negociatoribus adcensuit, b Varro adscripsit rusticae familiae, nec male , quia & ruri eorum usius fuit, & ex artificio negotium prodit. Horum ossicinae, Fullonicae, & Fullonica dicebantur, in Fullonia fand natus est Andriscus, qui dubium liber an servus, regium nomen animo regio implevit. hujus classis erunt & TEXTORES. Marcianus: si unus servus plura artificia sciat, ct alii Coci legati fuerint, alii Textores, alii Leriticarii, ei cederes rvum dicendum est, cui legati sunt in quo artificio plerumque versabatur.