장음표시 사용
721쪽
dam ' c0gnituram suscipere: adsertionem nonnisi suspecti praetori. 325. Divi Diocletianus et Constantius Aureliae Pantiae. DI0 Actor rei forum sequi debet, et mulier ' quoque i sacere pro- STANT euratorem sine tutoris auctoritate non prohibetur. si quam itaque habes actionem, experiri magis iure, quam aduersus e 3, quae pro tuo ' statu statuta sunt, quaecumque postulare debes. PP. V. id. Nou. II eracliae, Augg. V. et IIIl. conss. 326. Iidem 3 Aur. Agemachae. I. Actor rei sorum, Sive in rem, siue in pers0nam sit actio, Sequitur. Unde perspicis, non eiusdem prouinciae praesidem adeundum, ubi res, de quibus agitur, sitae sunt, sed in qua is, qui p0ssidet, sedes ac
domicilium habet. 2. In rem actio priuati iudicii quaestionem c0ntinet. 3. ' IU' dominae praesentia si pr0 curator agat uel
de laudat, 'satisdatio non recte postulatur.' nam procuratorem tam puellam tutore auctore, quam adultam posse sacere, nulli dubium est. PP. 'Sersum y XVIII. kal. Feb. conss. Ss. 327. 'Papinianus' lib. ' XV. δ' Responsorum. Mulieres PAR . qu0que et sine tutoris auctoritate pr0 curatorem sacere p0SSe. RESP. 328. Idem lib. II. Responsorum .i Procurator absentis, PAPI . qui pr0 euictione praediorum, quae uendidit, fidem Suam ad- RESP. Strinxit, etsi negotia gerere desierit, obligationis tamen onere praet0ris auxilio non releuabitur. 329. Sub c0ndicione cognitor non recte datur, non ma- ') quidem s. Buchh. probante Savin. System d. Civilr. II. p. 215. 3) qil T. pro qq . quidem edd. Cf. S. 327. ') seminando
Supplevi; videtur enim Pansia, cum forte sine tutore vel, Si minor erat, Sine curatore ageret, ab imperatoribus poStulaSSe, ut tuto rem vel curatorem) sibi darent, qui contra abSentem ageret, vel quo Sa auctore procuratorem faceret. Cf. L. 14. C. de procur.
722쪽
gis quam mancipatur aut acceptum uel expensum sertur. nec ad rem pertinet, an ea condicio sit inserta, quae n0n expressa tacite inesse uideatur. ζ330. Idem lib. II. Responsorum. Papinianus V respondit, Isi procurator absentis aliquam actionem absentis nomine in- Iserre uelit, cogendum eum aduersus omnes absentem de- lsendere. l331. Lib. lI. Respons0rum. Quoniam praeSentis pr0cur3torem pro cognitore placuit haberi, domino causa cognita dabitur et in eum iudicati actio. 332. 3Procurator absentis, qui pro domino uinculum obligationis suscepit, onus eius frustra recusat; et ideo nec iudicati actio post condemnatum procuratorem in dominum datur, aut pr0 curat0ri, qui uicit, denegatur. Pam . 333. Lib. XV. Responsorum. Absentis procuratorem satiS-BESP. dare debere de rato habendo, recte responsum est. multis enim casibus ignorantibus nobis mandatum solui potest, uel morte, uel reuocato mandato. Cum autem certum est, mandatum perSeuerare, id est cum praesens est dominus, 'dationis δ inecessitas cessat. l Desunt paginae aut quattuor aut octo. 55J 59.b. 334. si . . . Per procuratorem dicitur actio quaeri. Si,M hi uet murreum P0Stulando dotis nomine efficiat, ut rei uxoriae ICTUS. aclio here bus mulieris competat, y uel sponsorem reuersum ' e prouincia tibi conuenerit, uel opus nouum facientem prohibeat, ut mihi interdicto uti liceat: cum si furem meo nomine deprehendat, non surti quidem omnino, Sed lamen
δ' ') P. Buchh., i. e. Papinianus, cuius haec Omnia Sunt. De Tecf. L. 33. 33. 3. 4. D. de procur. 3, 3). Cf. S. 3I7. ) Cum S. 328. continetur L. 67. D. de procur. 3, 3). β, Ita V. satisdationis ex Kelleri s. ed. Holis. Sed satis ex antecedentibus intelligi potest. Cf. Paul. S. R. 5, 9. S. 2. L. 43. S. 3.D. de procur. 3, 3). L. 2. S. I. D. qui satisd. 2, 8). q) Restituendo sensum demonstravi. Cf. L. 72. D. de procur. 3, 3).L. 24. S. 2. D. de usur. 22, 1 . L. 17. D. M v. NOV. Hunt.
95. 112. ') Sc. post biennium, ex quo spoponderat, in Italiam, ubi per legem Furiam, nisi interea conventus erat, Statim liberabatur. Gai. 3, 121.
723쪽
FRAGII. IVR. ROM. VATIC. 335. 336.
furti manifesti mihi adquirat actionem: non mirum, quia furtum tantum furti actiones uindicam di, Iulianus, et si meo creditori, oblata et deposita pecunia, procurator denuntiet, ne fiduciam distrahat, hoc modo mihi per eum fiduciae actionem quaeri ait. δ' Sed uerius tantum ius nostrum per eum retinemus, uelut si maritum dotis nomine postulet, uel si sponsorem conueniat intra biennium: Sed et si opus nouum nuntiauerit, ubi interdictum nobis utile est QVOD VI AVΤ AM. Plane tunc et obligat nobis reum procurator et adquirit actionem, si cui nostro nomine pecuniam mutuam det. 335. 3' Actor municipum, qui ex edicto defendere et derato cauere cogitur, interdum y neutrum praestare neceSSehabet, nec iudicati iudicium accipere cogitur, quod iudicio pro municipibus accepto damnatus est, sicut in cognitore obSeruatur. et mutandi actoris potestas est in iisdem casibus, quibus et cognit0 rem mutare licet. Sed nec conStitui ei potest, nec recte ei soluitur, sicut nec cognitori. Plerumque tamen 'actor municipeS etiam aduersus omnes defendere cogitur, Sicut procurator, et ita demum recte defendere intelles r, si ita ut a procuratore exigi solet, satis dederit: ceterumne actio iudicati in eum detur, praetor eum adiuuare debet, sicut in procuratore praeSentis custoditur.
336. - Lib. I. Sententiarum. 1. Cum quo agitur Su0n0mine, si quidem in rem, pro praede litis et uindiciarum aduerSamo Satis lare cogitur, uel iudicatum solui; quodsi in personam sit actio, depensi uel iudicati conuentus qudica
tum) s olus satisdat. Alieno nomine in rem pro praede litis et uindiciarum uel qudicatum s olus, in personam fudica
δ') Putes etiam ita resinoi posse, ut de denuntiatione mulieri facta, ne Servo meo se iungat Paul. S. R. 2, 21 . S. 4.) et denuntiatione creditori facta Iulianus locutus sit; sed de actione tantum quaesita totus locus agere videtur. 3') Sensum restituendo significavi. Cf. L. 33. S. 3. D. de proc. 3, 3). L. 6. g. 3. D. quod cuiuSq. univ. 3, 4). L. 4. S. 2. D. de re iud. 42, 1). L. 9.D. ratam rem 46, 8). Gai. 4, 99. i) Maxime eae lege municipati, ut puto. ') Cf. 33. 317. 331. δ) Initium ad sensum restitui. Paullo aliter Moms.) Cf. Gai. 4, 89-91. 102. 25.
724쪽
tum s olus satisdatur. 2. Actoris 33 procurator non Solum
absentem defendere, Sed et rem ratam d0minum habiturum satisdare cogitur. 337. β Procurator ante gesti negotii nomine, quo cui obligatus erat, accipere iudicium licet sinito mandato frustra detrectat. iistis, 338--Di0cletianuS et ConstantiuS .... Irrita esse, STANT. quae a procuratore citra mandatum domini gesta sunt, indu-56J59.a. bitati iuris est. Si igitur j praedia, quae te comparaSSel pse perhibes, inuito domino a procuratoribus distracto Sint,
dominus ea uindicare non prohibetur. ex superfluo autem ea, quae procuratoreS egerunt, principali reScripto confirmare desideras . nam principum cum aliae parteS Sunt, tum poSSeSSio tua, Si temporis terminos perpetuae actioni statuti egreSSa est, Satis te tuetur. Data . . Mart. Ni Omediae ....
v Id 339. 7 Ulpianus lib. VI. ad edictum. Cognitore uel pro-
AD ED. curatore eae eiuSmodi cauSa damnato, quae periculum ignominiae amert, neque dominuS, neque ipse infamia notabitur: quia neque dominus e0ndemnatus est neque ipSe Suo nomine iudicium accepit. sed et si cognitor in rem suam datuS Sit, idem dicemus. Denique si quo primum in rem suam dato 'lis 3 in dominum rursus tanquam procuratorem a pro curatore uel cognitore transfertur, neque is damnatuS in
PIVL. 340. 8 Paullus lib. I. Sententiarum. l. buoties rectio SENIT Suo nomine condemnato famae periculum inrogat, solet ab eo
) Haec exstant in Consuli. 3, T. δ) Sensum restituendo demonstravi. Cf. 33. 328. 332. Si postrema primi versus littera est q ut habet Vl), supplendum erit: Procura l0r ante- quum dominum ratum habiturum satis derit, aduersariuS ac cipere iudicium non compellitur. Sed hanc ipsam sententiam aliis verbis Paullus expressit Consuli. 3, 9. β) Item resti tui, quibusdam ab Nol . monstratis. 7) Item restitici, partim Blumio praeeunte. Cf. L. 1. L. 6. S. 2. L. 14. D. de his qui not. 3, 2). L. 17 pr. D. de proc. 3, 3 . Aliter Monis.') bis Vat. edd.; lis iam confirmatur VAE. ') Item restitui, quibusdam monstratis ab Nol . Et cum aperte sententiae sint, Paullo eas attribuere non dubitavi. Ad 1ὶ cf. S. 339. sui. 4, 87.
725쪽
cognitor dari, quia tu in condemnationem in cognitorem
dirigere debet, ut neuter infamis fiat. 2. β'Ab a toris parte
actio p0pularis cognitorem ante litem conteStatam non admittit, post litem contestatam admittit. 3. 3Ad litem suscipiendam cognitor datus iudicium accipere cogitur, maxime η Si dominus iudicatum solui pro eo satis dite nisi ob cauSam, uelut capitales inimicitias, quae inter ipsum et dominum interuenerunt, iuSla permittitur excusatio cognitori, ne iudicium accipiat. . Placuit, si absenS quis suspectus tutor postuletur, defenSorem eiuS oportere etiam de rato cauere, ne reuerSuS ille uelit retractare, quod actum est. Sed non facile per procuratorem quis SuSpectuS accuSabitur, quoniam
famosa causa est, nisi constet, ei a tutore mandatum nominatim.
341. 3 Postquam circa cogendum cognitorem a cinere VP 'ὶ iudicium de pluribus speciebus praetor locutus eSt,h iam de AD ED iudicio transferendo cauetur: quod edicto praetor 'prospiciendum' ideo recte putauit, ut praestet domino facultatem uel a c0gnitore in alium cognitorem procuratoremue uel in se iudicium transferendi, ' si iusta causa esse uideatur, nec captiosum ei flat, quod iis cognitoris sit ' essecta: nam qui cognitoris opera' uli sua causa placuit ut possit, transferren0n posse iudicium, ubi molesta sit, inciuile foret. Verba δ') Cf. L. 5. D. M pop. a t. 47, 23 . Τ) Cf. L. 8. S. 3. D. de
procur. 3, 3). Cf. L. 12. 13. D. ib. δ) 9uae sequuntur Ulp. lib. IX. ad ed. refert ex Pomponii lib. XXV. ad ed. L. 39. S. 7.D. ib. Hoc loco non ex Ulp. ea petita HSSe, argumento eSt, quod longe alia apud eum in Dig. antecedunt, atque h. L, et quae ein Dist. primus Buchh. restituit, plura Sunt, quam ver Sus Vat. d. capere videatur. Est ibi etiam famae ' loco v. samosa et in fine addi-fur: aut si etiam absente tutore, quasi non defenderetur, praetor erat cooniturus.' Ioitur Paullus haec ex Ulpiano vel ex Pomponio hausit. Cf. L. 6. D. ratam 40, 8 . Item restitui, cum alia quaedam Blum. inchoasset, alia Hol . q) Cf. L. 8. S. 3. L. 12. 13. f. h. t. - L. 17. S. 2. D. ib. β) perspicien- edd. Sed in Vat. sine dubio est pspicien-. Id testatur V . 7) Cf. L. 17 pr. D. h. t. β) Sic 't. assecta Vat. Unde feceram: captiosa ei c0gnitoris sit asseclata opera; nam qui ea uti et . ') Cf. L. 25. D. h. t.
726쪽
edicti talia sunt: Εi, qui cognitorem dedit, causa co9nita permittam, iudicium transferre' His uerbis non solum ipsi, qui dedit, hoc permittitur, sed et heredi eius. β' siuare autem c0gnit0rem l solum nominauerit - - λη') Cf. L. 17. S. 1. D. h. t. i) Hol . s. restitui. Sed nunc care o. pro are. Itaque restitui potest: His uerbis non solum actori sed et reo cognitoris abdicandi potestas datur; abdicare autem cognitorem est dicere, nolle eum amplius cognito
727쪽
opusculum, quod hoc titulo nune Vulgo inscribitur, Iae. Cuiacius ex apographo codicis Antonii Loiselli circa a. 1563. oi communicato in fronte suarum Consultationum primus publici iuris fecit, et quidem, ut plerique nunc cum Puggaeo credunt, in operum Suorum editione, quae Parisiis a. 1577. prodiit. Hoc vero eXemplar, cum tam apographum quam ipse codex iam diu in oblivionem Venerint, codicis numero nobis nunc habendum est. Neque ei dignitate aequandae sunt aliae huius Cotisultationis editiones, quae paucis licet annis post ab ipso Cui acio vel ab aliis curatae sunt. Quamquam enim Variante S lectioneS non paucas continent, eae
tamen eiusmodi sunt, ut magis coniecturae vel typographi errori, quam iteratae apographi vel ipsius codicis collationi dubet i videantur. Sola Parisina Theodosiani Codicis etc. editio, quae a. 1586. prodiit, excipienda est: certe haec habet singularia nonnulla, quae niSi ex codice unde profecta sint, vix dieas. Omnium alicuius ponderis editionum discrepantes lectiones, in his etiam recentiorum Schultingianae in iurispr. vet. anteiust.) et Bienerianae in Hugonis iure civ. ante iust. is, qui Consultationem adhue diligentissime edidit, E. Pug-gneuS in corp. iur. Rom. anteiustin. p. 389 seq. accurate enotavit: quamobrem nobis hanc sequi editionem et ea tantum, quae in eius textu mutavimus, in notis indicare visum eSt. Leviora tamen quaedam supplementa in textu tantum
distinxi. Deniquo c. VII. in duo, ut oportebat, distribui et Singula cnpita, quo facilius quaeque allegari et inveniri
ΡOSSent, in minusculas partes divisi, arabicis numeris insignitRS. De incerto huius opusculi auctore, eius aetate et patria
et ipsius scriptionis ratione post G. E. Heimbachium Reperi. Lips. J843. p. 154 seq. 1845. p. 431.) aliosque Rudorsus peculiari commentario disputavit Zoitschr. f. gesch. RW. XIII. p. 50 Seq.). Qui cum ex verbis c. 6. aliqua sibi principali
reScripto aut praeceptione fuisse conceSSa' .... principem ea Semper uelle concedere, quae legibu8 rationique conueniunt' col-
728쪽
ligit, tum eum auctor scriberet, imperatorem Rom. fuiSSe, non cogitavit, eodem iure ex Similibus Leg. Rom. Burg.
dictionibus velut tit. IV. VII. XXXIII. effici posse, eam
stante imperio confectam e SSe .i Nee fortius eiuS argumentum est ex o. T. petitum,' quo probat vivis Valentiniano III. set Theodosio II. auctorem scripsisse, modo recte illum locum intellexeris, qua de re diximus not. 13. Mihi certum e St, exstincto demum imperio Sub finem seculi quinti haec scriptReSSe, ut sub summae potestatis' appellatione c. T. et qui princeps' dicitur c. 6. et T. rex aliquis lateat, imperatoris Romani tum vicem obtinens. Hoc demonStrant complures iudices loco unius, quorum Sententia liS finitur Secundum e. z.; qui eum Stante imperio sexceptis criminalibus causis L. 12.Th. C. de iurisd. 2, 1. L. 13. Th. C. de accuS. 9, 1. CasSiOd. Var. 4, 23.) ignorarentur, Similiter v. gr. in causa Gothi et Romani duo semper iudicabant ex Cassiod. Var. 7, 3. Eiusdemque aevi est, quod secundum c. b. et 6. lites non denuntiatione, quippe usu iam abrogata, Sed per Retionis manu aetoris subscriptae editionem moventur perinde atque Lege Rom. Burg. tit. XI. praeScriptum est et similiter fore apud Visigothos observabatur. Vid. Bethmann-ΗOllWeg. Gerichts-Vers. u. ProeeSs p. 252 Se q. ConVenit etiam, quod Lege 8. Th. C. de paci. et transact. 2, 9) de eo praescriptum, qui, quae Dei nomine invocato promiSit, non SerVRVerit, C. 1. pariter ac L. Rom. Burg. tit. XXXVIII. ad omne paetum translatum legitur. Sed et Singulae dictiones eandem Sententiam videntur confirmare, velut sicut est legum' ex recta lectione in c. 3. pro legibus convenit' coli. L. Rom. Burg. tit. VIII. XXXIII.; satisdator' c. 3. pro fideiuSsore coli. Interpr. ad Paul. S. R. 1, 11. 33. 1. 2.; iuris formulae' o. T. pro SententiiSex libris iuris recitatis coli. Commonit. Brev. Alaric.; in Dei nomine ' initio c. d. et b., qualiter etiam incipit altera Praef. L. Burg.; sub hac voce' pro iuris titulo vel allegatione cf. Ducange S. V.); hospitia' o. 2. pro aedificiis ad principalem Villam pertinentibus, quae scilicet barbaris militibus hospitalitatis iure cum agri parte cedi solita erant; Parthola' proscriptura vel tabulis, summus pontificatus' pro epiScopatu 'religiosi' pro monachis et multa similia. Attamen nec post id, quod diximus, tempus auctorem Scripsisse, illud argumento est, quod Legis Rom. nec Burgundionum, nec, quam paullo post editam puto, Visigothorum mentioΠem fecit, et ex integris Paulli sententiarum et trium Codicum libris auctoritates citavit, quod certe in Visigothorum regno pOSt emissam i) Idom dicendum est de 'principe' in Lege Rom. Visigothorum, de quo, si placet, vid. Savigny GeSch. d. Rom. R. im M. I. p. 430. ) Quae otium Mouiseni sententia est ad Ulp. ed. B0ecking. 4. p. 118.
729쪽
VETERIS CVIVS D. IURE CONS. CONSULTATIO.
L. Romanam, ut ex Commonit. patet, non licebat. At, inquis, fortasse non in Gallia vel Burgundia, sed in Italia
vixit. ΗOe tamen eo prohibemur credere, quod Q. T. Reta confici iubentur 'sub praesentia electarum perSonarum, defensore quoque adhibito', nulla magistratus' mentione habita, qui in Italia omitti non poterat. Vid. SaVigny l. c. I. p. 91.111 seq. Sed ob eundem locum neque in Visigothorum regno Consultationem Scriptam esse puto, quorum Interpretatio, ut SaVigny l. c. p. 306 seq. docuit, in gestis conficiendis ubique curiam et iudicem' desiderare solet, Sed potius in Burgundionum; eorum enim lex Romana, quaeum C OnSultatio, ut iam ex superioribus apparet, etiam in aliis multis partibus mirifice consentit, tit. XXII. et XXXVI. itidem defensoris' personam exigit. Et quod consulit auctor o. T. do appollatione iudicum iudicare disserentium, plane re Spon- dot Sigismundi regis praecepto in praefat. Leg. Burg. p. 339. Georg. Eidemque regno Consultationem RSSignat, quod Q. T. dicitur, principi etiam rebus iudicatis contra iudices iudicare licere; hoc enim ius L. Rom. Burg. tit. XXXIII. et aliquatenus iure Iustinianeo L. 45. S. 1. D. de re iudic. 42, 1)L. 27. D. de poenis 48, 19), nec vero, quod Sciam, a ViSigothis receptum est. Itaque iam et duorum iudi eum numerus, qui c. T. dicitur legalis eo intelligitur c. 3. et b., eo Spectare mihi videtur, quod cum in quavis Burgundionum civitate duo iudices a rege deputati esSent, comes Burgundio et alter Romanus, Sigismundus rex l. c. nullam causam absente altero iudice vel Romanum comitem vel Burgundionem iudicare' vult. Accedit non minimi ponderis argumentum, quod Consultatio pariter atque Lex Rom. Burg. eaque Sola ex istius temporis legibus tantummodo Paulli sententiarum et trium Codicum auctoritatibus utitur. δ) Denique iam mirum non e St, quod IVo episcopus Carnutinus seculo XI. vel XII. Consultatione volui fonte iuris usus est Savigny l. c. II. p. 3Il. not. f.); Burgundiae enim regnum cum ΡOStea Francorum dominationi cossisset, facito Consultatio in hane vicinam Francorum civitatem pervenire potuit. Tantum de aetate et patria ScriptoriS. De ration o libelli haec habeto. Causidicus, ut Rudorsus i. c. recte statuit, in causis quibuSdam, quaS agebat,
antiquo more ICtum aliquem rectius dixisset ICtos aliquos), in illa regione celebrem, singulis propositis quae Stionibus conSuluerat, ad quas is hoc Scripto ita respondet, ut tum') Scio quidem; etiam Gaium in L. Rom. Burg. aliqu0ties laudari: sed id tam inepte sit, ut ex eo aliquid sumptum esse dici nequeat et laudationes illae glossis deberi videantur, quae post alieno loco intextum irret Serint.
730쪽
Omnino quaerentem de quavis re instituat sententiamque Suam etiam Oratorie exornet, unde et hae parte ICtos tum causidicorum imbecillitati Subvenisse apparet, tum maxime
lectionibus' ad rem pertinentibus ex libris iuris petitis, quibus in causa dicenda utatur, instruat. Unde intelligitur,
hanc non tam eonSultationem esse, quam . ad ConSultationem re SponSum. Nec tamen peccavit Cuia eius, cum consultationem eam inScriberet; ipse enim auctor c. T. init. etiam is Sum responsum, quo consultanti consulebat, ex istius aevi
Latinitate consultationem appellavit. Sane magis proprio titulo inscriberetur tractatus', quo nomine certe UlpianuSL. 1. S. 1l. D. de extraord. cogn. 50, 13) de hac re utitur, quodque etiam poStea in uSu mansisse, Ostendit non modo Ammian. 28, 4. S. 26. , sed etiam ipso noster ICtus solenni illo quid debeat tractari' init. c. 4. b. 6. Vide de hae Voce Valesium ad Ammian. l. o. et Sehulting. ad Paul. p. 217. Ceterum tres ipsa re distinctas parte S OpuSeuli eSSe C. 1-3.,
e. 4-6. et Q. 7-8., quibuS c. s. tanquam Ruetarium auctoritatum accedit, eaSque ad diversos auctores videri referendus
esse, iam G. E. Heimbachius in Repert. Lips. 1843. p. 1b4 Se q.
Ob Servavit. Itaque auctores opusculi caput regni, hoc e StArelate, tenuisse ibique quasi collegio quodam SociatOS Ora cula consulentibus dedisse suspicari licet.' I. 1. Consuluisti me, utrum inter fratrem et sororem
habita de rebus uiuidendis pactio uirtutem aliquam possit retinere: quam tamen pactionem dicis mulierem illam metu mariti et imperi0 subscripsisse et ignorasse, quae uel quales condiciones ipsi pacti0ni suissent inditae uel insertae. 2. Ergo si ita est, quemadmodum tua consultatione significas, pactum huiusmodi iure dissoluitur, nec stare poterit, quia legum beneficiis 0mnimodis impugnatur. 3. 'Ρrim0reque iuxta id, quod prop0suisti, capiuLy inuiti pactio et metu coacti ipsis legibus de pactis clamantitius apertissime infirmatur: nam manifeste c0nstitutum est, ne quispiam pacisci cogatur inuitus. 4. Dein textus 'memoratarum y legum 'si continet:
h. e. ex prima causa, primum. Iam in ipsa consul tatione: nam adversarius hanc constitutionem L. 3. Titi C. de paci. et transact. 2, 9.) videtur pro se adlegasSe; cf. c. 1 sin. φὶ sic e ., ut voce Quis nova periodus incipiat.