장음표시 사용
11쪽
rasina &aliorum, in ipsa Exeges singulorum verbor uiri, ubi opus fuerit, adjiciemus, earumq; discrepantiam a Textu Graeco originali diligenter annotabimus. SECT1 L
- Runum, qVod sese offert, vocabulum δικαιέμενο cum M participii formam subeat, quo referri debeat, ambigunt Explicatores. Quidam sine relatione ad verba priscedent j a subintellecta adversativa particula δὲ per modum praesentis explicant, cum Hebraei destituti verbo prete sentis temporis, eius loco praesens participii adhibeant ita quidum ut nec verbum substantivum in ne senti addi participio possit, voluti Erasmus explicat, nec abludit Grotius reddens Ad Justitiam ster perducuntur Et Lutherus noster,
que frequentissima est, ut praesens participii nude sine verbo sub. stantivo positum praesentis tertiam personam denotet , id Dia. Opilius Syria Re TXV MAD pag. Ιε quam ob causam Syrus hic transtuli. Justis cantur autom per gratiam inam Enallagen
g. s. Absentia Vero adversativa particula autem, e verborum a praecedentibus dependentia contrarium suadent. Alii hoc participium pro subjunetivo accipi asseverant: tyustificentur, cui adlli putatur Cornelius a Lapid. in h. l. qui ita reddidit: iti Iustificentur, utque Psi,s t JUscati. Simpliciis me autem construitur cum praecedenti verbo i ρῆνis i. Dixerat enim Apostolus V.23 Πάντες γαρμαρτον, 'mi ζῆν s. τῆς δορος Τῆ Θεῆ. Iam sub ungit v.2s. Δικαu-χενοι δωροαν, justificati gratis , vel ut a pi
12쪽
SECTIO I. EXEGETICA. qui os cantur gratis. Ita Vulgatiιs, Beza, Arabs , Piscator Gerhardus Com. in hanc cum alii. Ethiops hic a reliquis o- ibus discedens, participium δικα αενοι mutat in nomen,&ad scitis duabus particulis in textu non extantibus, Versum a . cum praeced. 23. ita connectit Et Justitia quidem gratii facta es per
g. a. Justificandi vocabulum , quod Graeci pe Ara ιλ Ebraei per p exprimunt, multis subjicitur significatis. Mod enim genericam liberandi rationem importat, veluti RomI L7. Uri mortuisis, Ius catus es a peccato e modo Hypocritis Sanctimonia turgidis attribuitur, qvi Justitiam sibi arrogant, seu famam Justitiae captant, isqvbd Christus Phariis is exprobrat dicens: Vos ii estis, quia scatis vos ipsos , in hominum con pictu, Deus autem novit corda fra Luc. XVI. F. Non raro alios ad
iustitiam justitiaeque incrementa instituere seu ad ultitiam docendo promovere, significat, Veluti Dan. XII bibus carunt multos , quasse julgebunt. Saepe ustis care, pro ultitiam alicujus
agnoscere, agnitamque praedicare celebrare,usurpatur uti VLL6. Ut Uisficeris in Sermonibus tuis, s Luc. I Populus
publicani usi carunt Deum Saepius pro administratione justitjae
inter partes litigantes ponitur, a. Sam. XV. . Utinam me quis judicem constitueret in hac terra ut ad me veniret, cuicunque sis es caima, oe eo usi carem eum. Saepissimo actum forensem illum designat, quo quis justus aestimaturin pronunciatur a judice iudicialiter. Quo sensu ei opponitur Verbum condemnare quod extra controversiam forensem notionem obtinet. .gProv.
XVII. c. Uscans impium , O condemnans usum iterque abominatio es coram DomiVst, Et hic significatus forensis ad Ilieolo ficum quoqV applicῖtur iserum, ut in sacris literis , quando de homini peccatori justitia, qua coram tribunali Dei consillere potest, agitur, justis ςδndi Verbum, peccati ab Olciere,jusum phonuntiare imo lauis 'si tem tribuere, significet Insignis locu geli m. VIII. Π, mi occi sabit electos Dei'Deus es, qviIu- si rut vis est ri ρη μη Chrsus scipontificii quidem iustificationem per infusionem justitiae actualis explicant, Velu; C scrus in Encthrad. pag. . Jus carer
13쪽
- SECTIO I. EXEGETICA, s care, inquit, si usum facere seu usitiam dare, sicut calefacere es calidum ficere seu calorem dare Ubicunque vero de modo significandi formatiis adaequato in sacris agitur,&correlatio inter duo subjecta Deum hominem instituitar, ibi ipso vocum sono relatio actionis passioni inter Deum hominem innultur,&verbum hoc semper judicialem, eamqVe imputati Uami iustitia aliena ,&absolutoriam areat significationem in se continet Hanc sequitur deinde sensus commendatorius sive pronunciativus, qui quidem Lipse iudicialis est , quando iudex
pronunciat, hunc es sustum; subjectu; vero recipiens hanc commendationem judicialem, non adhuc est iustificandum , sed jam justificatum coram Deo saltem nondum innotuisse dicimus talem justitiam coram hominibus : quae sola inter Paulum & Jacobum disserentia est , ceu argute observat B. Hulsemannus in Vmae Art. XXXII. O .po h. pag.Io Universalis vero inductio
significati forensis ad oculum monstrari potest ex collatione concordantiarum Ebraicarum tae carum quam praestiterunt . Chemnitius i. I. Ex Gn. Trid ad Se g. sextam pag. S. Part. VLL. Art. ut Capi aia 3.D. AEgidius Hunniuspecu Tr. e
. . Quod autem in praesenti loco nostro, ubi de iustificatione hominis peccatoris coram Deo, tanquam in sede propria ex professo agitur, non alius significatus quam ille sorensis obtinere possit, hoc argumento evincimus: Vcecunque iustificatio a gratia Dei ob Christi meritum&redemtionem perficitur,
per fidem ceu instrumentum recepta per λα ριον adumbratur, illa nullo modo per infusionem habitualis vel actualis iusti-ia explicari poterit Meritum enim Christi cum nobis non iub.jective inhaereat, sed per fidem tantum applicetur imputetur, non infundendam involvet justitiam me propitiatorium Vet. Test. de quo inferius per qualitatem a se di Tufam expiavit adflantes. Jam vero subsumptionem ex praesenti textu vel puer formare poterit, cum in terminis ibidem nostra appareat propositio. Praeterea forensis judicii requisita omnia sese hic offerunt, dum adest Judex Joh Gar Iribunal Rom.XIV, io Actor oba AG G. Te-
14쪽
SECTIO I. EXEGETICA. s. Telles Aym I, 6 Advocatus . Joh. II, r. Sponsor Ebr. VII, a. 5 ip e actus judicialis absolutionis Roma , . vid. B.Scherzerum. q. OA A VI F. Cujus veritatis lumen Pontificiorum oculos ita stringit, ut inviti eandem fateri cogantur, veluti testimoniis id comprobat B. Gerhardus Tom III. Loc. 7 h. ejus . pag. ora s Conj cub. Libr. IVPart. III. Art. XXIII. Cap. II ' PD7. S. S. Sanquam Vero plurima coacervent testimonia, quibus suum significatum Physicum probare satagant, aerem tamen omnia feriunt, cum aut forensem nostrum sensum recipiant, aut de Justi Patione hominis non agant Tria testimonia adducit Bellarminus Lib . II. de Ps. DI quibus justificari per Christum idem esse ac justum fieri per adeptionem justi ite inha:rentis, probari post firmissime sibi persuadet, qua tamen resolvit B. Gerhardus A. p. g. N. Hugo Grotius hac in parte Papizans non pauca etiam colligit loca,qVae cum rei P0nsione legas in B.Hiil se manno Pres.Form. O c. A t XI, p. Ub.ps . Horneius quidem in Disserto de Psis Se G. Ira i duo textus, Cor. VI, D. rit. III, 3. . . pro significatu Ethico allegat, Vid. B. Strauchium V d. consensu repetit punci. J. p. 6 Κro malesum Loc Anti Syn Loc. IV. Th. II. pag. i0. Vera tamen problematice αδοξα ω loqvu- tum, alibique orthodoxe sese explicantem excusat Hulsem annus prael cit. p.J37. p.ris . Urgent e re omnes significatum vocis δικὰιλ se justificandi, Vae semper per positionem qualitatis inhaerentis explicari debeat, ut calefacere albi facere sanolifica
reis ci cum maxime etiam Ebra: V0 p. rn in Hiphil infusio nem iustitia foveat, Sed i. Conjugatio Hiphil praeter signifi-ectionem directa effkientiae etiam permissionem, declarationem, iussionem signis β , Vod exemplis declaravit B. Glassius
Gram S. Libr. IMI Iti Cara aδ. p. o . Σ. Ipsum verbum simple&facere pro rati0n contextus idem sepe notat quod censere, testimare, reputare,ut Rom.l circumcisio facta es in prae-ptifitim,quod Apostolu N0 ' plicat verbo imputari et .a praeputa-um in circumcisionem, V - i Vr. Si nihil clarius verbis Apostoli
15쪽
gustinius Libr. de Script re titera Cap. I L. Certe ita tectum est iustificabuntur, es diceretur , iusti habebuntur, cons. B. HGpmn rum Di . de Ps. LpJ . 30 ne verbum quidem sanctificandi semper ex non sancto facere sanctum, per infusionem sanctitatis habitus denota sic monemur sanctiscar Jeboi am exercituum a VIII, 9 petimus nomen Dei onctificari, Matth. VI, Io cum tamen nemo hominum Deum ejusque nomen sanctum facere posij t. Imo sanctificatio de hominibus usurpata , quandoque pr0 imputatione sanctitatis Christi per fidem adhibetur, qvod exemplis probat B. gidius Hunnius in Maesionibus Aes'. de sti- sic. pag . Gerhardus h. l. pi se in cliam illud pertinet quod sacerdos dicatur sanctificare leprosum l. e. sanctum pronunciare. . . Manet tamen differentia inter justificationem, sanctificationem, quod ibi homo Dei tribunali sistatur prius Deo reconciliandus, hic vero homo jam reconciliatus donetur Spiritu Sancto, qui in ipso inchoat & perficit sanctificationem. s. Quidam Theolo- gQrum inter jus cationem, jus actionem distinguunt,asierentes posterius tantum cum calefactione habere convenientiam, non item prius. g. 6. SeqVitur nunc particula GRATIS, quam uti Latinia gratia ita Ebra Iam ex ejusdem significationis radice deducunt Graeci vero, quia τι τεο χαρος adverbium deri-Vare neqJeunt,aliam sumere particulam necessum habuerunt - άν. Cuius particulae usus tum ex profanis tum Biblicis scriptis patescit clarius Graecis Autoribus vocula haec lapissime solutioni pretii opponitur, sicuti Plutarchus in Philopoemen. bl Ia . ita
usurpat, inquiens decretum erat ipsi δωρεα gratis dare Iao talenta. i. e. donare sine exactionepretii. Sic in Phocione Cum desiaciente et eneno miniser publicus no et aliud praeparare,nisi data certa pecunia, Phocion dixit Ergo Athenis non licet δωρεὰν sine soluatione certi pretii mori. Sic Aristoteles Iom. II. F. Libr. II. Oecon. faΙ6. habet: πιαηνον συνοHIco δι εἀ ἀυτῶ δύονα h. e. trimestresipendium gratis fine pecuniari s arc. I iri rationeDe mosthenes loquitur. Εδωκα δωρεάν - λυτρον, dedigratis stira in latina literatur idem denotat particula gratis ac sine pecunia essolutionepretii, vel etiam simeJepraemii Vel ullo resectu utilitatis
16쪽
SpCTIO I. EXEGETICA. Ut Cicero loquitur fertiregratis, habitaregrotu in aliqua domo qV0modo etiam particula gratuito in eodem sensu apud eosdem frequens est , quorum loca allegat D. Chemnitius Loc is Is
RV modo possit applicari ad hunc praetentem Pauli locum sirmissisima tamen ejus explicatio inde hauriri neqvit. Hinc non pauci verba Davidis Val. LXIX, 1. gratis me oderunt ex I Usio significatu explicant , uti facit Augustinus , gratis odit, inquiens , si EItim ex odio commodum quaerat via incommodum fugit , propriam vero textui nostro explicationem non esse , ex sequentibus clarum fiet Redeundum igitur ve maxime erit ad usum tum vocis tum θαρεαν biblicum, taex quibus de prasenti nostro textu judicium ferri poterit. Utraq; imvero vox in sacris adhibita aut excludit i. Speratum intentum effectum, idem is denotat Vod frustra inaniter vel incassum, AVD utina II, M per legem jus tia, risus gratis morruus est, i. e. ni . δ' hi profecit aut nobis acquisivit moriendo ubi Lutherus per x fu sebii ' reddidit. Prov. Lir frusra panditur rete. Aut 1. cata V sti
sam acquirentem, sic opponitur tum solutioni pretii, idem ij d:
significat quod gratuito, seu sine interventu pecuniae pretium e lnim est,cuius interventu ius aut res aliqua acquiritur,utpote qVod sui valore ac aestimatione alterum moveat, rem aut jus alteri ut λ' concedat, V.g. Gen. IX, . num quid fervies mihi gratis , die mihi θυid mercedis accipies. Sic Exod XXI, a. Egrediatiar gratis absque pecunia , i. e. in Veniat gratiam, ut sine pecunia liber di . . erimittatur , ubi posteriora verba absque pecunia sunt exegetica immivocabuli Idem significatus in novo quoque Testamen lto obtinet, veluti Matth.I. Gratu accepisιs, . Cor.XI . Grat: Pevangelizavi tum merito sive ad bonum sive ad malum. Quo in significatu reperire licet L Sam. XIX, mare peccabis in .m Pgdine innoxio interficiens Davidem gratis temere sine ipsius merito cons. . I 3 . a. m. II, 2. Sic Thren. IILFa Ceperunt metu i e tui .e. quibus non dedi causam. Ex Novo T. adduco a The V, . non gratis accepi panem sed in labore Lutherus
obitur disia urabest eust si omnia Spiritualia Dei christique
17쪽
rficia beneficia nobis conferuntur gratis, nullo nostro merito sed ex mera gratia, liberalitate Dei nobis donantur , in quo sensu beata Virgo Maria Luci I, vocatur gratis dilecta χαM- , qVa Vox duo comprehendit, tum beneficium quod ipsa assecu- est, tum originem seu causam tanti beneficii, gratuitam scilicet Dei benevolentiam , sicuti contra Papistas hoc vocabulum Vindicat Ravanellus Biblioth. Sacr. voce Gratis. Vel exclU-dit omnem causam dignitatem in eo , cui aliquid exhibetur idque vel in malam partem, ubi quis sine iusta causa temere ex levitates petulantia alterum lacessi , veluti PT CTIN, is er-
secuti meon gratis Prov. IV,aS ne gratissis sis contra proximum cons Cap. XXVI, a Vel in bonam , ubi saltem dignitas omnisque causa a subjecto removetur, cui aliquid donatur. Vox enim Graeca δωροὰν quia δωρει originem suam trahit, quae denotat Mum seu dationem talem, quae juris causam antsce Item non habet, ad alia quoque transferri coepit, in quibus antecedens causa non reperitur. Potest enim Gratia adhuc competere in illum qui causam aliquam Gratiae in se fovet, uti Joseph dicitur mVenisse Gratiam coram Potiphare, quia erat vir pulcher forma Gn. XXXIX, o nempe propter Varias eius virtutes , Variaque tum corporis tum animi dona sarticula vero Gratis Voci Gratiae addita,omnem meriti,dignitatis,aut cuiuscunque cauis respectum excludit imo particula Gratis non tantum meritum ejus, quodcvntingit, excludit, sed saepius etiam meritum contrarium ponit,ina Syrac.XXIX, I possidebit inimicum gratis q. d. si quis pecuniam .lter mutuo dedent, qui non libenter solvit, eum expetietur inimicum gratis, i. e. sine suo merito, cum contrarium potius fuisset promeritus. Uberius haec vocum significata evoluti leges apud Chemnitium, ι.Lpsi. 2 Meiunerum it b.part. II. Sect. sv Lpag.3Ii. seqq.s in Anthropoc Decad.III. Di .III. JU. Imp. I. HOpta erum di . O Justis. p.s.Gerhardum &Melierum in Com
g. 8. Secundum' tertium significatum huc quadrare qVi Vis de facili videre poterit Particula enim δωρεάν non tam ζst Θεῖ κη quam πρηlim removens id quod falsum est, non vero ς-usam cssicientem proprie diretae ponens. Ut enim Spiri tus
18쪽
SECTIO I. EX'GETICA.tus Sanctus ostendat nullam in nobis esse causam quae nostra coram Deo sit justitia, ideo vocabulum Gratis addidit, sicuti in aliis locis a qui pollentem determinationem adjicere solitus est pers. 9. phes II . ρ. Gratia salsati si per fidem hoc non ex vobis non ex aliqua vobis inhaerente qualitates actione Dei donum es, non ex operibi , nequis glorietur Res optime ex loco HSam. XIX, 1. ob XV, j explicari poterit. Sicut enim hisce locis duo denotantur i. Absentia meriti quod nulla in Christo David causa vel levissima suerit ob quam odio digni censerentur. 1. Praesentia contrarii , inesse potius pra gnantisiimas rationes ob quas summo amore favore sint prosequendi stain praesenti loco particula gratis ostendit i. Absentiam meriti,
2. Praesentiam contrarii, quod scilicet nullum meritum ustificationis, vel ne minutissima quidem ratiuncula unquam luerit, quae Deum moverit ad justitiam nobis impertienda sed potius quia natura nostra peccatis contaminata est, nos digni simus irati morte a terna mereamur damnationem ex mera igitur Dei misericordia propter Filium Mediatorem in gratiam recipimur. Sunt qui particulam hanc ita explicant ex mero dono liberalitate Dei jus camur uti faciunt Beza, Ioletus, pareus alij. Sed quanqVamicec non male dicantur, non tamen satis explicatur sic emphasis Phraseos Hugo Grotius interpretatur particulam hanc , quasi sine labore, qui ad minores virtutes Philosophicas requiri soleat, cum fides laboris compendium faciat. Cum enim zzz I opponatur impensr, labor etiam impendi dicatur Lemi
aliquid labores, recte sic omnem laborem excludi ait Sed nul-iu hic fidei cum Philosophicis Virtutibus comparatio instituitur, Huia de iistiscation peccδtori S coram Deo agit Apostolus, non in eo modo ad pietatem S Virtutem perducatur Christianos decentem,&qvanqVa r spectu labores excludendi habeatur, ut siconponatur sacrificii Jud*0rumin Vete magna constabant pecunia; londe tamen plura nV0'Vix p3rticulae praesentis significatio, ut omnem respectum Ulli R iis , sive laboris sive alterius dignitatis non ei sortiatur, exclud. x Veluti etiam recte hac in parte casti- . Grotium Ian. Cato Viu in cillust. Heth I. Papista particulam Laii non omnibus merit j. sed tantum meritis de condigno op-
19쪽
SECTIO I. EXEGETICA. ponunt ut Beth: larminus Libr. . dens. C. XX ex Con. Trid. Cap. VIII. est suam sententiam explicat quando ita loquitur stificatio , a uita non excludit opera nae dicuntur concurrere ad JUificationem ut isositiones vel ut merita de congruo modo non tribuatur eis meritum de condigno de quo loquitur Concilium Trid. ubi dicit, hominem justi cari Gratis vid. Hulsem annum m. qVtra Hag. s. III p. I. seqq. Sed Cadmeos stat res committit mus , ut transigant prius cum Salmerone dis XXVII. in h. qui ita circa hanc voculam commentatur aliquid dicitur fieri alis, qVando is in cujus gratiamfit , indignu es munere quod accepit, vel agnum pretium non obtulit spiratione jussi carx grati est justum fleri a Deo sine ulgo debito suo , vel pretio nostro sibi exhibito. Sic Cornelius a Lapide in . in h. l. tali utitur glossa; gratis idem es/υod e meritis fidem praecedentibus aut etiam sequentibus. a. enim dare significat gratuito dare sine merito e gratia enim ζημtuitum opponitur merito Patres nobiscum sentientes ut adducamus necesse non erit, audiamus tamen Ambrosium in Rom.
m. qui vocabulum Gratis ita explicat quod Sola fide dono Dein stificemur nihil operantes, neque vicem reddentes e quibus verbis affirmat, quod nec praecedentibus operibus mereamur , nec sc-quentibus compensemus Augustinus bH . TV iis P LVI. super haec verba , pro nihilo salvos facies illos , ita scribit nihil in eo iis Venis unde saloes stamensa ac gratis an gratis salvas omnia merita praecedis ut dona tua conseqpantur merita tua et prorsus gratis .is gratis famas , qpia nihil invenis unde alves multum m eis unis alia ejus te ili monia allegavit B. V ellerus
9. Succedit vocabulum GRAI DE de cuius usu pro fano & biblico si aliquid praefati fuerimus non inutilis impondi. tu labor cum de nostro textu eo promptius post judicium asser: Iei uitae gratiam a gratis dando dictam putant veluti
lar minus Libr. I. de Gratia C. I. Gratia, inqVit in nomen ac-
Uod gratis rid quod probat ex Augustino, illucque referunt Dictum Rom IV. . Ex quo illud oritur quod gratiam pro dono gratis a Deo dato venditent. Sic enim Becanus diruiae Πιx. Gratia pari.II CUI P. I. rem explicat, tibi, inquiens
20쪽
spCTIO L EXEGETICA.es gratuitum s Supernattirale Dei onum quodper Chrisi meritum nobis confertur ad vitam aeternam conse pendam. Quia igitur baec nominis derivatio nimis stricta videtur, potius a grato , Vod rem acceptam exoptatam denotat, derivare licebit ulu Graecorum quoad praesentem vocem id observat hemnitiust. de sis pae. n. quod tum de qualitatibus gratiam conciliantibus, uti in Plutarcho id saepius observare licet, tum degratuito favore usurpetur ab Matoribus,& sicut per illam signiticationem doctrina Iustificationis a Papistis depravata fuerit, ita per hanc vel maxime stabiliatur. Sic apud Xenophontem ειν gratiam amicitiam benevolentiam' alicui conciliare significat. In Latina lingva formula usitatissimae aucupari gratiam , sic 'gratia, redire ingratiam, excidere gratia, haud parum nostram
confirmant sententiam. Vera vero propriae & genuinar gnifica tionis fundamenta e sacro codice peti possunt, in quo tribus maximὰ gaudet significatis. Principalissima ejus significatio illa est
qua favorem misericordiam , Vel potius misericordem iternentem Dei voluntatem, V erga homines assectus est, innuit Quem significatum lacius in clave Scripturae a Iipam vocat, cum per eam Deus Vasi erga nos agat. Cui respondet Hebrma vox lan quae licet haud raro aegratia aliqpid donare denotat, uti m.
XXXIII,3 haec sunt qpious donavit me Dein Saepe tamen etiam significat, ratia fecit favore dignatus es ex quo etiam haud dubie
Germanicum dialiel ede Sunii derivari potest. Et LXX uti
etiam Latini in plerisqVe loci per misereri, parcere , expresie
runt,tinem gunsu und Moh gen Men ei AIut adeo rectissime gratia per misericordiam describi possit, cum maxime verbum misereri sepe verbo - iung/tur ut id exemplis probat Chemnitius . . pae. 2D in quo sensu adhibetur Exod XYTIII, 19. miserebor miserebor qVod Apostolus Romo, is per misereri exponiti λε σιω- αν is Sic de Noah dicitur quod gratiam in oculis Domini invenerit Geny ,δ. Unde etiam vox Ebraea 2 P descendit, ipsamque supplicationem pro gratia significat, confer