장음표시 사용
21쪽
Samiganti vocabulorum allusione, ut Graeci etiam reddiderunt Spiritus -- ριχων. Reliqua significata uti minus princi-p-lia vocari possunt, ita ad primariam analogica ratione sese habebunt. Usurpatur enim a. pro donis gratuitis vel ex gratia Collatis per Metonymiam cauta pro essedita, quia pro dono sumitur donationis principium nempe gratia quam significationem δ mentem Flacii po m denominare possemus, utpote qVae in ceptione doni consistens passionis naturam sequitur. InqVOsensu lacob liberos suos donum Dei dicit Gen. XXXIIIJ i μου
ri sunt quos Deus i in gratificatusfugratuito favore largitus es. Sic ALI. XI. 23. de Barnaba dicitur quod cum Oidisset Ἀγγά- Olce τύ Θεῆ h. e. donum in credentes est usum gavisus fuerit. vota illud referri pote it, qVod Stephanus Aed. VLS.plenus gratia Vocetur, 3 pro gratiositate seu illa mansuetudine & Comitate, qVaqVisse omnibus ut gratum amabilem commendare potest. Sichidri Luc. I. 26 gratia plena ol eligaudit risi gratia a-
p entia coram hominibus profecit Luc. II 12. Pluribus exemplis siqVis probata velit haec omnia, adeat D. Chemnitium L. Th. Part. il de jus cat.pag. 89. Placium Pari L. Clav sub voce gratiae Ra 'vanelliam Libs. Sacr. hac voco. eis nerum Anthropo decad. II. g. .seqq. Philos. Sobr. Part. II.pag. J9. Hos fignificatu etiani , Scholastici admittunt, Vid Tho m. i. a. quaest. Io Art. I. secundum inmmunem, inquit, loquendi modum, tripliciter gratia accipi confoedit uno modopro flestione alicujus, secundo pro aliqzo dono gratis dato, tertio modo pro recompensatione beneficii gratis dati: Secundum quo gratias beneficiorum agere dicimur, inanqvam vero Bellarminus in libris suis de gratia principalis primae significationis mentionem non semper faciat, Gregorius tamen Valentia eandem admittit Tom. I. Dil . δ. yraes. I. punct. L Gratia, inquit, quandol sumitur pro divina benevolentia, Par nobis donum
s. o. In praesenti autem loco nostro uti in omnibus aliis Pauli Epistolis, in quibus de iustificatione homini peccatoris co .ram Deo agitur, gratia vocabulum nihil aliud quam gratuitum saVorem clementem misericordem Dei Voluntatem, qua tum genus humanum tum omnc in specie credentcs complectitur, 3 deno-
22쪽
SECTIO I. EXEGETICA, denotat. Hanc significationem sequuntur quidem dona seu charismata infusa Spiratus renovantis,cusemper mutuo fraterno indivisibili nexu ullificatio Tanelificatio, seu gratia iustifica S sancti 'sica, quae in donis ex iustificatione profluentibus consistit, se invicem excipiant,quae renovationis dona mini: ne rejicimus, i Vando gratiam in praesenti loco quide justificatione nostra agit, per solam Dei misericordiam explicamus Ea vero cum gratia divina unum idem esse, de mutuo concurrere ad iustificationem tanqVam con- causam negamus, cum haec ad illa sese beat ut causa ad effectum,' Vae tempore quidem conjuncta semper, natura vero maxime disiuncta sunt. Cui libet enim talem tribuimus locum, qui ascripturis ipsis assignatur, gratiae demisericordiae quidem articulum iusificationis, doni Sucro novitatis renovationis articulum, ut fides non operibus sed sola Dei misericordia nitatur,4 sic firma flat promisi Alam. IV. iri Haec gratia justifica Tit. III. γ ις ς benigni ta: φιλανθ Uct humanitas DP seu amorem bl mines dicitici, it sim charita Rom. V. S. Via Vero est dilectio miseror ii si ideoq; specidii ratione Vocatur ἱδ εος Tit. IIIJ. Ebr V. ιθ cLuε. I. Jo. misericordia Item πλα γχνα MM- ῶ si is misericordiae Dei Luc. I S.ciscit an miserationes ROM. xl. l. a. Vir. I. 3. Gratia bac duplicem hic respectium habet, dum gratiosam gratuitam reddit justificationem Grati a quidem est, quatent SDeus ex misericordia nos justificat, sic varios gratia haec divina actus edit quos vide in Hop eta di . L cap llagd seqq. Gratuita vero est justificatio, quia hoc beneficium nobis non tantum indionis xlonge aliud meritis, sed etiam sine quocunque oporis nostri interventu confertur, ita ut illud nec menti ncc dispositionis, nec adminicilli nec organi j stitiam nostram operantis nec causae Or- malis rationcm subito positi. . i. Haec vero gratia jam olim a Pelagianis haud te i sublecta sui corruptela: .Pelagius enim finxit Paulum hic per gratiam dona naturae humana in generatione collata intelligerea via vero ante uam essemus mereri non poteramus, Vel Ut essemus,vel Ut late scillamia S hinc dona&beneficia ista creationis recte vocari gratiam existimavita, ceu eius sententiam recitat Augustinus ad Innocintium, item os. iori erum hac dona creationis Via piisqu
23쪽
quia priscommunia, natura a nobis possidentur, ex qVosequeretur, Christum frustra mortuum esto, hinc recte ab Aia. gustino explicatio hac electa suit, qui ero. II. de verbis Aposoli rea in acit: Si gratia es posconditi mus ctimnibi 'm reb Imur, 'Panto major es gratia, quod cum tantum malum, rebamur DLyVt fumu gratis per sius gratiam. Idem Pelagnas mox aliam L inxit explicationem,gratiam scili et vocationis substituens, cuius p4tefactionem cum homo non mereatur, ob id vocari gratiam,cuit'Vere potuit, quod Paulus Rom. Ls deministerio verbi dicat, Wccepimusgratiam 9 Apostolatum. Uerum .hac rat ne Christus frustra mortuus fuisset, quia Deus voluntatem suam amante in V. T. satis revelaverat. Quomodo vero Augustiuus cum Pelagio disputans magis secundariam quam primariam vocabuli gratia significationem urserit, cum de illa nulla fuerit controver-Ha ostendit B Chemnitius Loc cit.pag. ΙΙ. quod contra Papistas stirnonio Augustini turgidos&inflatos observari meretur. Scho i. stici vero Papista dii putant gratiam hanc iustificam esse do-inum Dei supernaturale seu infusam qualitatem homini a Deo collatam, qua mens illuminata Qvoluntas sanata potest charitatem Dei& proximi persectissime pro stare. Quam gratiam ab ossicio gratum iacientem appelli antiqvia nos Deo gratos Macceptos faciat. Vid Bellarminum degrat. cap. 3. Gregorium de Valent Tom. IVDU. I. qu. I. Becanum di . de auxilgra- Christophorus Veterus Jesu ita,contra quem disputat B. Hopnn us,gratiam hanc liberalitatem vocabit, qua homo manumissus tervitute filius Dei fiat quia vero gratia haec nuda clementia est quam Seneca Libr. a. de Clem cap.9. recte lenitatem superiorisa ersus inferiorem in consituendis poenis definitar in eadem amo. stro textu maxime aliena est e,plicatio. Sunt tamen non pauci et-ram ex Papistis qui veritatem agnoscere coguntur, ceu facit Pereri xin dis'. m R. o n. . nomengratiae, inqViens, hic di- Iosi cati grati per ipsi gratiam icet possit significare opem vuturalem oe divinam palitatem infusam,Uidetur tamcnqTolii X' caretrastillam Dei bonitatem benignitatem erga hominem. Alberti Pigghi id quorundam Schol illicorum consensum resert B. Gerhardus Conse . Cath libr. II. Part. III. Art. XXII cap. I. IV. za ubi
24쪽
, SECTIO L EXEGETICA. aa. V pag. . vastam hypotheses id inferentes&dissensum
eorum a se invicem eii cacissime tirget.
cationes, latius a Ravanello A blioth. Sacr. Voce Liberam, Re demtio adductas, ita casdem saltem persequemur, quae Redemtionem Christi erga genus humanum inserunt. Brevi: er has legere potes apud Hillsemannum Present ad Breriar. p. posth. pag. ala. Nam r. Redemtionem jure praetens sive occupata tyrannide Di boli in hominem significat redemtio universalis dicitur, cons. Ebr. I I I. quod liberatio servitute Diabolitam late pateat, qVam late patet communio humanae natura . DeqVagenerali intentione redimendi ac reali persolutione pro omnibus πλυ-: vox usurpatur Ebr. I a.M. Tinatth. V. 2S AZI.XXVI. jI. 10 notat oua m liberatione 4 domini Diaboliis peccatorum re nantium, qVae fit per regeneraIionem uenovatio nem,ut Luc. I, 7 s.fri Tim. t ult. ponit pro subiecto inhiesionis communiter populum Israel Vel nos: quas duas liberationis species Marioratus Ravanellus in Lexicis pessime confundunt. 7. Vox bar λυτρωποι vel λοίποις inscripturis summam liberationem, etiam a tentatione Diaboliin peccatorum de sonat. Sic Tit. II S. I . expectatio magni Salbatoris significat Salvatorem ultimum in statu gloriae. Confer Rom. Vi II, 3. Eph. V. so. In loco nostro prima Redemtionis species attenditur. Quando autem expresse Christus ocatur redemtio nolira, tunc omnes tres redemtioni species conjunguntur, uti fit . Cor.
25쪽
Φῆm ἀγορασμιος ωεξαγοροσμος Gai II S. IV. i. a. P tri II. I. vo-:-tur, quae vox emtionem quoque pretio sectam denotat, cum di-
erta pretii mentio addatur: emti es spretio, . Cor. VI. zo. VII. N.
Pretium istud redemtionis nostraea nobis iure exigebatur, cum Vero solvendo non essemus,Christus pro nobis sol ut juod ipse non put PCLXIX,sin redemit nos interveniente λυτρω obedien-lii tui activae tum passivae, 0Msione scilicci sanguinis sui pretiosissimi, qui essicacissimum est pretium,quo ab ira Dei, peccato, Satanae potestate, morte ac inferno sumus liberati vid K71m. 6. I. Pere. I, II sine imuinis enim effusionem tu flebis remissio Hebr. IX, a Nimirum πολυτρωm Christi non id tantum
nobis obtinuit, ut viam nobis daret ad iustitiam perveniendi, uti Grotii hac in parte Socinizantis Glossa habet, sed etiam pretio sanguinis pro nobis persoluto satisfecit irae divinae,
V vium Bibl. ilhsr . I. Tria igitur nobis hac voce inmemori- η inrevocantur i. misera nostra captivitas, qua in regno Satanae captivi eramus a. Pretiosum λυκον Christi, qVo ex captivitate liberati sumus 36Gratitudinis vinculum quo Christo sumus ob se ricti Et quidem solus Christus hoc pretium solverat.Hinc Chrysostomus notat dici λυτροm non ημιλυτ m cum plena&perfecta sit redemtio, nec ullius hominis merito v. g. Mariae SrRliorum sanctorum,sicuti pontificii volunt, sit adscribenda. Et Hie-x0nymus illud etiam observat,quod vocetur redemtio non emtio. quia antea per naturam ipsius sueramus,licet iam simus nostris ab
eo alienati delictis. Refert quidem Epiphanius haeres et Marcionem hinc collegisse, quod homo non sit creatura Dei sed Diaboli. cum nemo emat quod suum est, Deus vero emit redemit ho dunem. Sed responditiam Origenes Homil. VI in Exod. Omnes nquit, creatione eramus Dei, se retio peccatorum veηdid minae didimus nos Daemoni: deopretio faetvinis Chris libcrati r sate Daemonis non tam emtiquis redemti dicimur. Ex quibus
di sime patet, gratiam Dei nos iustificantis non esse absolutam, o in Christi metitosundatam; hinc additur Ti: ονγιςῶ- SV 's in C i PD, i ta Vulgatum,h. e. contingit in Christo Jesu.
26쪽
A SECTIO L XEGETICAE.'esu. Surus de Arabs vertunt et , vel acta es m Iesum ' τὸ rissum. Nec aliter Lutherus in verisione si Germanica, o dum T. qi
si rie et C in si nificot,&de quacunque causa adhibeatur rentico . Rom. H. Colis, J. vid. Glasti i. S. Libr. V r. G. eihil pag. m thiops nomen λ τρο , in verbum commutans, eum actum redemtionis de Christo in casu recto nunciat .m V tionis Ra 'pergrati.im ej/u,ut sic rerimeret Esus Christus. Re B Vctissime vero observat B arpet ovius fagoi se A. C ag, VJ. En sapia Chemnit. I in V Th.p Si quod Christus qVatuor potissi' m,mmum modis ad iustificationem nostram concurrat, i ut causa γ essiciens principalis quatenus ut Rex a peccatis nos absolvit, ires
propterea etiam ministerium reconciliationis instituit. a. Cor. I ly braeccio. Σ. Ut causa meritoria, quatenus meruit satisfactione sua ut pubi Deus nos justificet, a. Cor V l. 3. Ut causa materialis, quatenus stiolobedientia ejus illa ipsa est justitia, o Vete fide nobis apprehenditur tentiti iniustitiam nobis imputatur. ψ. ut causa litiphil iVa, quatenus intercessitone sues obedientiae a credentibus fide apprehensae e qpraesentatione Deum movet, ut actu credente justificet Ebr. IV, diiunet . Hoc in loco vero secundus 'Vartiis maxime attenditur que,
Qyat non satis assecutus AEthiops nimis libere sic transtulit: citius taetroniam per eum contulit Nob Deus mi ericordia uam Vulga si cottus Erasmus Bez προέθ, Vertunt proposuit. Sed ita non mi go nus in Latino quam Graeco haeret ambiguitas, in cujus evolutione
Lapplicatione ad Christum Vari desudant Interpretes, uti vide in pire est in synopsi Critic0rsem -xili poli ad hunc locum Ludovi rhin .u; de Diei emphasin p.rxiςVJ urgeri posse dicit,quod De t. TAM ais e Christum of-cri Dζ p in V. T. per imbras Legis S rum
prophetarum vaticinia )pυς-m V μm, L m ars hoc sensu suma. pecetur non tantum in voce, 'l Π με 'te accusarimis Rom. III.
27쪽
Pertit Dei spoysiit. Sic enim causa redditur cur Christus in UT quoque fuerit revelatus propositus , ut scilicet Deccata --Πim, quae tunc commiserant, simul per eundem Christum remittexentur. Alii, veluti Ansesmus apud Toletum in h. l. publicam ejus ζ hibitionem seu manifessat:onem intelligunt quod scilicetDeus oum in propatulo publice Sin conspectu totius mundi per pretilica-xiQnem Evangelii proposuerit exhibuerit:quod amplecti videturn Nelletus in Com. in h. l. qui ita monet istari Christum ublii Dpientissima Dei ordinatione esse propositum, ad ρ emet elut adcom. μη astum seu vexillum omnibjus promptum olui mpe in ra metium. Προτρο ' enim apud LXX. Interpretes ut observa ζZirchnerus in Concord Graeco respondet sere semper in Hebrae quod est omnia ordine suo certa serie disponere is cpublice proponere, tum vocibus quae depc-stione vel ad singularem observantiam vel in periculum Mor- ςm dicuntur. Non pauci vero haec ad SBσι ευδοκία seu propositum beneplaciti eius reserunt: - χαυ- - quod proposui in seipso b. I, p. ut ita Deus Christumante mlndum conditum in aeterno suo consilio ac decretoli Petra,
'Vod in verbo Evangelii revelavit, praeordinaverit.& in . T. Ut vera fide a nobis recipiendum proposuerit, quod Toletus ex Origene,Chrysostomo aliis probat,quam sententiam etiam amole. Gitur B. Gerhardus Com ad h. l. verum has observationes omnes si uniungamus, absurdi non erimus, cum idem a summo Theolo-S Abrah. Catovio in Bibi si r. h. l. actum legamus. Haec enim lane facta est non tantum in aeterno Dei consilio, sed etiam
in Prophetarum oraculis in typis V. T. AEo .XIIAS. maxime vero in ipsa misssione&exhibitione Christi ad ossicium mediatorium . Tim IV. o. Evangelii praedicatione,inqVo omnibus ceu ve- Vm propitiatorium proponitur, ut in illo per fidem remissionem Pς catorum, gratiam conseqVantur g. 4. Accuratiorem vero ' Vox λας moumqtetur, cum maxime Sociniani, de quibus insta, ejus sensum Virum pervertant Athiops minus recte per misericordiam trans M' Quidampiacatorem ropitiatorem reddunt,ut ita vel concre- a
28쪽
ἔμmp st Uracto ponatur, ceu putat Hieronymus, qui haec Verba ea se ii pes se, quem proposuit Deus propitiator mi, ut prosi tendici tur eis pi creduntis ejus sis pine liberandos, proptere, ρ O nxi C si Christus ut propositum Deisedaret, po tandem punire decre latis fuerat peccatores Hinc Syrus tali voce usus, quae tum propitia do ei lonem, tum ipsum propitiatorem denotat quamvis Ludovicus si Vod de Dieuineo laxet Tremellinimis Boderianum, quod vo- scem Syriacam per propitiatorem, mon potius perpropitiationem Deo eAplicaverint. Vel ut per Metalepsin pro effectu causa intelligatur, peccέ uti explicat Pareus. Alii ver,propitiatorium transferunt, quod cata
Lutherus si scator per Onadensliihl Photiniani autem per passu
Cyliadenti ei et exprimunt Hoc nomine LXX interpretes u guinituntur pro Ebraro et quod teDorium vel operculum arca sui ipfoederis erat, alias etiam per iam se ae verti solet. Erat vero te xemisgmen arcae, X 'VODeuSst propitium olim testatus est populo, et in ἡ responsa dedit, cui insidens nubes quaedam a Deo immissa populo te Elde suo adversus eum s a Vore certum faciebat, cujus constructio or quannatus&usus prolixe describitur Exod. XXV. 7. XXXVII, 6. Leetit. I sit XVI, a. Num VII, uti Calviniani hanc propositionem: Ch sm eum
est propitiatorium pro propositione Metonymica Sacramentali ctimi venditant, quae ita sit exponenda Propitiatorium significat Gri redii sum, vel Christus gnificatus es per propitiatorium,uni pessime de totiupravat textum Parcus in h. L Verum α sic dici deberet Pro' vonii si toγium es Chrisus id est signiscat Christum,quae tamen propn' lusu sitio apud Apostolum non reperitur,qVO ipse Pareus iam prae Vi ctim derat, qui propterea inVersam propositionem exhibet Christissi lich.
iis eatis est per propitia siriμm. cyrii textu verba ita fluunt, his l
yobm Deus proposuit Frsipi i- si iμm nec loquitur de corporeo baiuthrono gratiar, qvi dudum desier/x, sed de spirituali, qualis reve iii hia Christus est, licet per corp0x3lem praefiguratus adumbratus, subh vid. Ralduinum Com in M. V V Rectius igitur statuimus,nudam siti; esse Metaphoram in praedicat 'V0d py0pter typum similitudi- h, fin8m Christo propitiatori tribuituri V les Metaphorae a lucis roni Deo suetis desumtae in scripturis freqVentiore allegantur i. mu Glassio Rhet. Sacr. Tract. V p. XII J V VJ S. seqq. seqqS. s. In dive sas vers hic iterum beunt Commentato
29쪽
e sententias. Sidam respectum fieri hac denominatione imxqndunt ad sacrificia, quibus peccata Veterum in virtute sanguinis Christi e&piabantur, quem illa adumbrabant, iamnem relatisfactionem Christi ipsis veluti sensibus repraesentabant QVando enim in V.T. quis peccaverat,&morti obnoxius erat, pecus quoddam purum eligebatur , cui imponebatur repraesentatiV Sc/mnia hominis peccantis delictum&sic pro homine occisum Deo immolabatur, cuius sanguis vice anima hominis erat, per peccatum morti obnoxiae. Et sic victima haec hominum, pec-ς. t expiabat, iramque Dei placabat. Quae omnia praefigurabant passionem mortem Christi, quod ipse morieri egusione sanguinis sui Deum iratum reconciliaverit nobiscum, lablatione sui ipsius in odorem suavitatis facta propitium reddiderii, sicque missionem peccatorum impetraverit. Hinc ipse Christus dici- in Ἀασμec Job.'a. V propitiatio innuitur, sicuti etiam, ς Ebrata, quae illi respondet vid. Exod. T, to Num. yy.qV-m LXV per ιλα ιεBeia, ἐξ λασκεB exponunt Levit. , N. sic nomen, . . m.XII, s LXX per 5λα χὶ explicarunt, cum maxime ipsa radix ad expiationem per Christum veram victimam pro nobis oblatam transferatur , Dan. IV eritis tamen ad ipsum tectorium arcae foederis quod O suu propitiatorium vocabatur, respectus habetur, illud autem hoc nomine eniebat propter Christum, quem praefigurabat, ita tamen util-' dab expiationibus, quae per sacrificia fiebant, &Hanguine, 'in arum,quae pro expiandis peccatis osserebantur, separare haud liceat , siquidem in propitiatorio Deus haud aliter se propitium exhibebat,nisi quatenus victimarum sanguis versus illud spargebatur Levit. VI, is i s. cum sine sanguinis effusione nulla gratia nulla peccatorum remissio fiat Ur X, a quae Sacrificia uti silere typus Christi, unici sacrificii propitiatorii, ita hoc ipso te---ri voluit Deus se tum sole propitium, cum per sdem sangVintra non bruti sed ver in expiatoria victimae Christi Deo offervont, in quo solo remissonem peccatorum impetrarent Hube- Rr igitur μεὶς ρ Aας accedere ad thronum gratiae, ut consequamur misericordiam, gratiam inveniamus ad oppsrtunumina auxi-
30쪽
auxilium Ebr. U 1 . hoc propitiatorium sive thronurn Din Π '
torio legali tu itum roboris ait, ut peccata extinxerit cum tamen III, umbrari typus Christi extiterit .multo magis emat ipsi tantum aspevirium est relictunt. Collationis membra cum plurima onerri buunossent, quibus propitiatorium cum Christo conferre liceret,po aspetissima saltem attingemus. Conveniunt o causa 're 'edo sis,
decreto divino,quod sicut propitiatorium divino mandato luit tuiti constitutum, ita Christus a terno patris consilio positus fuit e lego, si ator noster i. perir.r,o. r. Materi, illud constabat ex auro Auginanili. Sic Christi justitia solum illud aurum purum est, quod gelu
in i ne iustitiae divina consistere potuit. Imo humana ejus natu Bois r purissima est substantia omnj peccati ei pers, quis, ut Theo- el
hylactus loqvitur, opertorium erat divinitatis contegens issim cons
r. Form.i, quae ibi erat, quadrangularis duos cubitosin dimidium longa, cubitum semidem lata , ut hominis staturam non dem
excederet, veluti Christus merito suo nullius hominis indignita pluritem excedit , quippe qui salVator omnium hominum maxime tiadvero fidelium dicitur . Tim. II , o Ornamentum illius duo Che vam rubim erant Exo)XXV, ai. Vi et duo Testamenta respiciunt consiuesta Gregorium, vel Angelos juxta Augustinum Arubrosium, inlitichrusostomum qui propiti' toti m quasi alis reguntin respiciunt causi Mysterium redemti, ni πιρακυ 'ναι ρsiderantes I Petr. I, A mi si h Numero,q'od sicut illud unicum erat ita Christus uni curet De sit λ ήριον extra qVod nul id stinx xii pr. IV, si s . ωἰ o, i , illud oro ponebatur omnibV. Ur elix secie ad id directa quo tuniit die orabant, sic Christus, Rib se di minius propositus est λα- Istio ij j oh II, et. 6. ma im V Mρ' o, qui quadruplex Hensim αὶ divinae voluntatis revelaxio,viri illud sedes divinorum occuoraculorum HExod. V, j. Sic Christu Dei consilium deno. stra salute nobis revelavit Ioba, i in qV solo Sociniani conve