장음표시 사용
711쪽
S u E C I AE. si tollere. Carolus Gustavus in febrim cum incidisset diem supremum obiit d. 23 Februarii anno 166
Carolus XI. quinque tantum annos tunc erat cainhanatus, ideoque omnis opera navata est a Suecis, xi.nt urgentia undique bella aut componerentur, aut
differrentur. Cum Polonis quidem in monasterio Olivensi, quod prope Dantisicum est, pax facta, quae ad Imperatorem quoque Germaniae &Electorem Brandeburgicum pertinuit , in eaque pacificatione Iohannes Casimi rus omni jure cessit, quod in Coronam Suecicam praetendebat, &Livoniam pariter Suecis concesIere. Eodem tempore cum Danis etiam pacem faciunt, iisdem conditionibus quae antea Rotschildiae utrinque acceptae fuerant , nisi quod Bornholmia insula &Drunthemium urbs Nor egiae Danis redditae. Caeterum quamdiu minorennis erat Rex, pax servata est cum vicinis, nisi quod abrupto foedere, quod pepigerant Sueci cum Anglis & Belgis, societatem inivere cum Gallis contra Electorem Brandeburgicum, ut illum ab ope Principibus Im- 16 perii contra Gallicos exercitus ferenda averterent. Hinc magna clades nata Regi, qui paulo ante administrationem regni ipse susceperat. Nam Elector fusio exercitu Suecico totam fere Pomeraniam illis eripit, dum Lunarburgici Duces Bremensem& Verdensem Ducatus occupant, & Rex Daniae intercepta Wismaria multa etiam Scaniae loca sibi subjicit. Post pacem tamen Noviomagensem Rex omnes fere provincias Germanicas recepit, coactique sunt Dani capta in Scania loca Suecis rei tituere. Ita pace firmata Rex uxorem ducit Viri- i. aram Eteonoram, hodierni Regis Daniae sororem: δ'' ex quo tempore praecipua ejus cura fuit ordinare disciplinam militarem, augere reditus regni, ac Pacem cum vicinis suis conservare. q. I 8.
712쪽
s. 18. Ab omni aevo Suecorum & Gothorum n tiones belli gloria floruere, quippe tolerandis expeditionum incommodis indefessae: nisi quod olim
male ordinata erat res militaris, cum praecipue illorum vires in rusticis consisterent, donec Gustavus ejusque successores, accitis Scoticis Germanicisque centurionibus & militibus eam introduceret elisciplinam, ut peregrino milite vix amplius esset opus, nisi ad numerum supplendum. Quemadmodum vero in reliquis Europae regnis ob multitudinem urbium incolis frequentium. Civium ordo maximam & praecipuam reipublicae partem Constituit, ita in Srlacia rustici fere primas tenent, qui majore etiam libertate in Suecia fruuntur, quam Caeteris in regnis, suosque ad comitia mittunt legatos, quippe sine quorum consensu nova subditis tributa imponi nequeunt. Caeterum ista natio
magnam in conversatione gravitatem ac tacitu nitatem prae se fert, quae nisi exterarum nationum
Consuetudine temperentur, facile in dissidentiam degenerant. Certe plerique illorum dum satis magnifice de se ipsi sentiunt, facile alios Contemtu prosequuntur. Non deest iis ingenium , quo prima artium & scientiarum fundamenta percipiant: tantum patientia destituuntur , quo fit ut raro ad
summum earum gradum perveniant. Nec mereatura aut artibus manuariis valde delectantur,
ita ut opificia pleraque apud illos parum floreant. q. IO. Regnum Sueciae magna terrarum spatia ampleaitur , quorum pleraque tamen aut silvis horrida aut lacubus sunt interscissa: ipsumque littus perpetuis fere scopulis abruptisque rupibus undique incingitur. Sed in mediterraneis multi feristites agri ac segetibus laeti se aperiunt, silvis omnis
generis aves, ac lacubus magnam optimorum puscium copiam suppeditantibus. Cupri dc ferri plus
713쪽
in Suecia provenit, quam in ullo alio regno, aeminerae illorum apte ad hoc ipsium a natura sunt
dispositae, quippe quae silvis & rivulis undique i
cluduntur. Etiam argenti minera in Westman-Iandia reperitur. Sed praecipua eorum quae ex Suestia exportantur, sunt cuprum, ferrum, pix, mali navium, asseres &E. Contra ex aliis regionibus Suecia recipit vinum, vinum ustum, sal , aromata, pannos sericos & laneos, telas lineas subtiliores, chartam & id genus alia, quorum valor quibusdam annis longe excedit pretium earum
mercium, quae ex illa alio transportantur. Contra ab aliquot Iam annis mercatura artesqUe manuariae inter illos florere coeperunt: quod si opifices , qui serrum, cuprum & stannum tractant, legitimis privilegiis animentur, inducanturque ut in regno Sueciae lubenter sedes figant, magno id aliquando quaestui esse poterit. Hodiernus Rex Suecorum copias illorum tam equestres quam pedestres ad meliorem redegit conditionem, quam qua antea fuerant : quippe quae levi vel nullo sumtu in Suecia aluntur, ruricolis peditem alentibuS, equitibus vero certas terras veluti studa Regia possidentibus, quarum reditus in stipendium illis cedunt. Satellites tamen Regii cx aerario Regis stipendia accipiunt. Olim statio Regiarum navium Holmiae erat, sed Bleckingae aliud navale paratam est, ex quo citius ac tutius classis in mare deduci potest. Id quoque Sueciam impense tutam reddit , quod a latere Nor egiae inaccessis rupibus tribusque castellis munitissimis tegitur : Suecica autem & Finnica littora innumerabilibus insulis ita praetexuntur, ut appulsus ad illa sit dissicili
f. dio. Quod ad vicinos Saeciae adtinet, ab O sis ,riente Moscoviae est contermina , Cum qua Olim viciat.
714쪽
perpetua illi bella intercedebant: sed postquam in
Finlandiae terminis Narva aliaque munitissima castella illis sunt opposita , resque ipsa docuit Moscovitas, Suecos peritia & exercitio rei militaris ipsis Ionge esse superiores, nihil amplius metuendum est ab illa parte. Cum Polonis nihil olim controversiae Suecis fuit, nisi quod aliquoties Rege illo-- ruin titulum regni Sueciae sibi vindicante, tota natio litem eam suam faciebat. Sed postquam Carolus Gustavus nimiam illorum ferociam, Livoniam &Botussiam sibi vindicantium, miris modis Contudit, verisimile est, eos in posterum pro bonis vici- nis se esse gesturos. Quod ad Germaniam adtinet, masna jam olim Succos inter & Germanos
communicatio intercessit, propter commercia Cum
urbibus quas vocant) Hanseaticis Sed ex quo tempore Sueci per pacificationem Westphalicam
duas in Germania obtinuere provincias , eodem fruuntur jure cum reliquis Ordinibus Imperii Germanici , ejusque nunc membrum Rex Sueciae exsistit, cui etiam propterea ratione propriae utilitatis incumbit, videre ne qua in re pax Westphalica violetur. Aliquid simultatis inter Regem Sueciae manet & Electorem Brandeburgicum, pr pter Pomeraniam anteriorem, quam Sueci possedere, cum alioqui vi pacti confraternitatis hereditariae cum Ducibus Pomeraniae initi ad Brande- burgicum devolvi debuisset. Sed haec quoque controversia sopita videri debet, postquam Succus Erandeburgicum reliquosque ordines Protestantes praesentis metu servitutis liberavit, & praesertim quia Elector pro illa Pomeraniae parte tanquam
aequipollens accepit Episcopatus Halberstadiensem, Mindensem & Caminensem, & Archiepiscopatum Magdeburgensem, ditiones amplas Juxta aestitiles. Inter Suecos & domum Principum Lu
715쪽
nae mensium maxime optanda est concordia, praestrii in ex quo apparuit quantam sibi invicem opem ferre possint contra Danum, Brandeburgicum & Episcopos Westphalicos. Postquam virtute Suecorum effectum est , ut mare veluti certus limes ipsos inter & Danos intercedat, ideoque cessent jam crebrae illae turbae, quibus antea ob nimiam
vicinitatem utrumque regnum perpetuo concutiebatur , non Videtur e re esse Suecorum , ut aliquam porro partem a Dania decerpere conentur;
praesertim cum intersit omnium fere in Europa Statuum operam dare, ne alter duorum Regum Septentrionalium solus incubare possit freto maris Baltici. Socictas Suecos inter & Francos ea de caula primum est inita , ut nimium excrescens domus Austriacae magnitudo deprimeretur : 1ed
jam mutata rerum facie nequaquam Succo convenit, ut iis Francorum conii liis manum praestet, quae vel pacem Wesiphalicam infringunt, aut Pr testantium in Germania & Batavia ruinam moliuntur. Amicitia, quae inter Suecos & Batavos intercedit, illo nititur fundamento, quod quemadmodum Sueci pati nequeunt ut Batavia penitus Opprimatur, ita Vicissim Batavorum rationes flagitant, omni opera anniti, ne Rex Daniae fretum maris Ballici solus occupet. Anglis nihil fere commune hactenus fuit cum partibus illis Bore libus. Hispaniam Sueci considerant veluti partem domus Austriacae : praecipue tamen Belgium Hispanicum curae iis esse debet, quatenus ab Musconservatione salus Bataviae dependet. Lusitani quidem satis magno intervallo a Suecis sint separati, ut vix inter illos mutuae utilitatis respectus habeat locum : attamen propter Commercia Optan
dum est, ut mutua inter illos amicitia & concordia conservetur.
716쪽
Cademia magnum adstabiliendam rem Pontificiam momentum habent. 39 I. -οθbus mssoricus Germanorum Imperator eiusque res gestae. . 39IAfrica, inque ea Lusitanorum commercium. 113 Albanus Dux cum exercitu in Belgium tendit. 122 Concilium XII. hominum, vulgo Concilium Consanguitinaratim , constituit. 323, 24. Multa caede cruentum
Albentis L Germanorum Imperator infella gerit imperium. 39 - See--ι nulla re mem rabilis. 394 Albertus Dux Megalopolitanus Rex Sueciae creatus. o 3 sAleuconius adeptus est Belgii administrationem , qua tamen male fungitur. 329 Alexandri Magna res praeclare gestae, & virtus bellica. I r. Praematura mors, quam bella sequuntur cruentissima. EAlexius M.chaelowier, Most
viae Dux, bellum Suecis imseri , sed haud prospero suo
Alponsus L Hispaniae Rex multa Mauris loca eripit. 34- I L Regno pulsus. 3 1- III. Mauros feliciter conis ficit. - IV. ad imperium ineptus, fiatri illud deserre cogitur.3 - V. Magnas a Mauris clades patitur. 37- UI. UII. VIII. 8e IX.
eorumque gesta. 4o,4 - X. Astronomiae cognitione celebris , Romanorum Imperator ereatur, sed a Ponistifice proscriptus, repudiare Imperatorium nomen cogitur. 43, 44- XI. praeclaram de Mauris vi
717쪽
victoriam reportat, ducen- odii Anglos inter de Seotostis Maurorum millibus, ex Origo. I 36 Hispanis vero XXU. tan- Jus Anglorum in Galliae R
Afontius devictis Mauris Porim E Gallia pelluntur Angli. Iso, galliae Rex primus salutatur. Is 98 Motus Carolo I. Rege in An-- II. &III. eorumque res glia atque Scotia excitati. 18 gestae. 99 Geniis Anglicae indoles. is IU. Rex, rebus in bello Est sectarum seris. is otioque praeclare gestis, iam Luporum in Anglia desectus.
- U. rei militaris peritia ela- Anglicanae Reipublicae serma rus, quo regnante illud mo- ZOI. seqq.netae genus, quod uisiades Angliae Vires. zo vocant, cusum. Io 3 Θυυμ es mercedis genus, qua-- VI. fratri regnum cedit. ixi re Pontifici per lvi debeat. Americ.3 a quonam , quove bas tempore, detecta. sci. Ejus Am sionensiι Princeps quare incolat. 33. Opes Americae. ab Hispano desciverit. 3isi 8 3. Est Hispaniae aerarium. 8ε Auriacus Princeps Guillelmus Amundus I. Suecorum Rex I. a sceleratisumo parricida gravem in Christianos peris trucidatur. . 3 osecutionem movet. 62r Arnulebs Imperatoris res gestae. I Idias Religionem Christia- Inum sevet ae mirifice tue- Areuania Regnum conditum. tur. 626 36 Anglo.Saxones in Britanniam Asorri primam constituisse Mo vocantur. II9. Eorum Reis narchiam dicuntur. 4.gna. Iao Quibus conservata fuerit me Anglia, quo Rege, quaveo diis. νbid. Ejus interitus. scasione , antiquato priori tica Reipubliuar robur , vi- Britanniae nomine, sic ap- res, incolarumque mores. I. pellata. I xi Ejus interitus. SIn Angliam irrumpunt Dani. Avenio altera Olim sedes Pon- ibid. - tificia. 3 6 Angliae subjicitur Hibernia. Auretius Hisp. Rex turpissi. 13a mam cum Mauria pacem V v a init.
718쪽
init. 34,3 s Forma regiminis. ibiae. B. Belgio quinam confines. 36r B rivi Moscoviae Dux, ma- Bobemia motus . tempore Matis gnam a Tartaris patitur thiae Imperatoris. 4or calamitatem. 47s Bolestius Cisobrius ab Impe-- Zustu contra Pseudo-De- ratore Othone III. Polo- metrium Suecorum auxilia niae Rex dictus. 4 4 implorare cogitur. 48o - Secundus, Audax, a Ponis alastis pristinus status. 3I3 tifice anathemate ictus, vio- Provinciarum Belgii con-- lentas sibi intulit manus. 4 sderatio. 334 -- Tertius plurima bella ges-
Sub Carolo V. qualis harum sit, quadragies septies justo
Provinciarum status. 33 s conflixit praelio. 4 6 Belli Belgici quae incentiva. - Quartus cum German. Im-3 s 32 a peratoribus bella gessit satis Inquisitionem Hispanicam in feliciter , sed magna a Bo- Belgium introducere cona- russis suit adsectus clade. 'tur Rex Philippus. 3i8 - Quintus Regnum turbule Albani Ducis in Belgio linpe- tum. Tartarorumque incurrium cruentum. 3 22. Ludo. sionibus infestum tenuit. 442
vici Requesensit administra- metia Caesar Alexandri UI.tio. 323. Belgio praeficitur Pontificis nothus. s gJohannes Austriacus. 326. Boras Gudonois Moscoviae Dux Matthias Archidux Austriae. de imperio cum quodam 3Σ7. Dux Parmensis. 328. pseudo-Demetrio contendit. in Belgio obsequium renun- 479ciatur Philippo. 3as Briela ab exsulibuς Belgis Oc- Induciae Belgicae. 336. Bellum cupata. 3 ΦΗispanicum in Belgio recru- Britann/a status antiquus. III descit. 339. Bellum Batavo- A Romanis occupatur Britan rum cum Portugallis. 3 3. nia , quam ultro deserunt- cum Cromvello. 343. cum II sAnglis, dc Gallis. 3 s, 346 Britannia quo Rege quave c- Genium & indoles nationit casione appellata Anglia.
Batavicae. 3 1 ILI Terrae Batavicae desicriptio. 3 s. Magnae Britanniae nomen
Vires dc deliquium hujus Reu quando , quave Occasione. Publicae. 3 s s introductum. 377
719쪽
Magnae BrItanniae sertilitas. 2OE
Canarra Insulae. 87 Canutus Angliae Rex, ejusque gesta. ΙΣΣ nutus II. Daniae Rex An. gliam domat. 42I. necatus tandem est , sed a Monachis inter Divos relatus. νιιά.
- IU. sed Utius primus in subactis Esthonia de Livonia Christianae Religionis fundamenta posuit. 422
Cardinalmm collegium. 679 Cardinalis Patronus qualis, quemque in finem ceteris praelatus. 3 si, seqq. Cresius Martelius Maior in Francia Domus , Principis Franciae titulum adsciscens, stirpis Carolingieae exstitit
auctor. 2 s, carolus Magnus . primus Occidentis Imperator , eiusque res gestae. 2 7, 2Is, 376A Pontifice Advocatus 9 Defensor Ecclesiae appellatur.
- Crassus eiusque facta. 377- Euartus conditor Aurea Bulla. 39- Quintus. Sub ejus Imperio
nem in Germania peperit Relisio. 396. Maxima. dc feliciter fere semper , hic R u M. Imperator gessit bella. ζ6 Carolomanni , Regis Franciae gesta. 3 7 Carolus L Angi. Rex intestinis motibus agitatus ; γε, 7'. Ejus mores. I gr. crBelli eo regnante intestini exis
Partamentum in Carolum insurgit. 337 Rex victus , eapitur; IDO. damnatur; Io I. Securi percutitur. Is ΣCarolus II. fugatur. I93. In Regnum revocatur. I 06.
Belgas persequitur bello. I9 Carolias Gustavus Sueetae Rex Polonos fundit fugatque. 668 Res contra Danos strenue seliciterque gerit. 663Moritur. 66oEjus successor Carolus XI. suit, cujus copiae ab Electore Bi ande in eo in Pomer nia caesae. , 66o Carthaginiensium Respublica florens vigensque. Deletur a Romanis. I simirus L Poloniae Rex coenobio sese mancipavit m
720쪽
I N, D, E. Ndictus. Ressam perdomuit. stiae specie necatus est. 4234 9 - Secundus ob tributorum ma-- Quartus cum Cruciseris gnitudinem regno pulsus est. bella gessit. 43O . Φῖ - Ioannes a Cosaecis vehe- - I avarus feliciter regnum menter vexatus est. 462, 2 administrat. 4261Ρqq. Christopbarus Bavariae Dux tri-CUιlia Regni nomine quando um Regnorum Septentrio- primuin insignita. 38 nalium Rex creatus. 6w,
Catalaunorum defectio 74,2si Clarus in Papatu cur coelibem Ceuctra labrorum apud Ponti- agere vitam debeat. 382, ω
Gristianns I. Daniae Rex, u- Godovos primus Regum Fran-trumque Regnum Daniae corum qui Christiana sacra juxta & NorNegiae ad Ol- suscepit. 2 qdenburgicam familiam trans- Colonia Agrippina Monachis fert. 427 abundat. 6Or-- Secundus Sueciae quoque Rex Columbar Christophorus A- creatus est, sed ob crudeli- mericam detegit. . sotatis flagitium non solum Concilium Sangurnarium ab Al-Suecia pulsus, verum & e Da- bano Duce in Belgio constinia sugere coactus est. 428, tutum. 32 ,32s 29 Conclave Romaniam quem in - Ter ius Evangelicam Re- finem excogitatum. . s 77ligionem in Dania de Nor- Confessiones sacra apud Pontifi-vegia invexit. 43o cios quam Vim in eorum a--, Quantus Circuli Inferioris nimis habeant. uegs Saxonia Dux creatur, sed Conradus , Franconiae Dux, ab Imperatore magna assi. Germanorum ἶmperator, citur clade. 43I . ejusque res gestae. 378- Εαιnsias Suecis bellum in- - Secundias maxima feliciter fert, mari semper superior, bella confecit iratusque in- sed terra insertor , loca ca- testinos sedavit. 38ipta tandem restituit. 43 3, 34 - Tertius atrocissima bella
Christopborus I. Daniae Rex ab cum quibusdam Germaniae Episcopis proscriptus , e- Ducibus gessit, quibus tamenneno tandem sub Euchari. feliciter fungitur. 38 3, 3 8 S