Samuelis Pufendorfii Introductio ad historiam Europaeam : latine reddita a Jo. Frid. Cramero

691쪽

tantum eorum majestatis damnatis & capitali supplicio affectis. Mox pacatis omnibus Rex Catharinam Magni Ducis Saxo-Lavenburgensis filiam ducit in matrimonium : sed non diu quiete illa perfrui licuit. Audito enim Rcgem Christianum

Cum magno copiarum numero in NOrwegiam appulisse, Mareschallum regni cum exercitu o, viam illi mittit, qui inita cum Danorum nonnubiis societate, Christianum cogit ad tollendam o, sidionem Bahusiae , quam copiis suis cinxerat. MOT Is 33. Christiani res retro fluere coeperunt, ita ut, postquam se Danis dedidisset, a Frederico Rege Daniae

in carcerem comiceretur, ubi septem & viginti annis in illa captivitate exaetis diem supremum obiit. Nec multo post a Lubecensibus major tempestas exoritur. Hi a Rege petierant, ut commercia in Borealibus regni Qus littoribus ipsis solis pate-reut ἰ quo non accepto, pecunias sibi debitas acerbe reposcebant, receptisque multis exsulibus, qui

Regi Christiano faverant. & Johanne Comite Hoyenii, qui sororem Gustavi in matrimonio habebat, Duce constituto , jam nihil minus quam

Borealium regnorum subjugationem animo agitabant. Quosdam etiam Holiniae cives , promisio eam urbem in civitatum Hanscaticarum num rum receptum iri, incitaverant ad violentas Regi suo manus inserendas. Idem etiam Hamiensibus 9 Malmoensibus erant polliciti , postquam mortuo Friderico Rege Daniae, regnum illud variis dissensionibus & factionibus exagitaretur. Ita numero & viribus aucti, prosperis usi successibus variis cladibus Danos affecere, donec Christiano tertio Rege designato,auxiliisque & pecunia aGusta-Vo Rem submissis, conversa fortuna Lubecenses pellerentur, ct classem suam universiam amitterent. - Interjectis aliquot annis Gustavus ordinibus re-is 4

692쪽

gni conventum indicit, in quo succcssio regni Sue- cici hereditaria declaratur, ac Regis filius Ericus,

undecim tunc annos natus successor patri destin tur. Eodem tempore, damnato rursus Papismo, Lutherana religio in Suecia flabilitur Id confirmatur, Rege ipso & Ordinibus jure)urando se obligantibus, eam omni ope ac viribus se desensuros ct propugnaturos. Deinde composita pace Cum Russis, qui Livoniam & Finlandiam invaserant, Gustavus magno Jam natu testamentum facit, in quo Johanni secundo filio Ducatus Finiandiae adsignabatur, Magno fratri ejus minori Ducatus Ostrogothiae, Carolo autem . qui omnium Cratnam minimus, Ducatus Sudermanniae & Wcr- melandiae. Interim Erico, cui utpote natu maximo successio regni erat confirmata , persuadet tutor ipsius Dionysius Burraeus natione Gallus, ut Elisabethae Reginae Angliae matrimonium peteret, ut ejus regni viribus subnixus fratres adsignatarum sibi hereditatum titulis praefulgentes facilius in obsequio retineret. Jamque audito Johannem fratrem suum & Legatos, quos ea de Causa miserat, benigne admodum & humaniter a Regina fuisse eIceptos, certam nuptiarum QuS spem conceperat: ratusque nihil ad perficiendam rem praeter adventum suam desiderari, impetrato prius ordi- num consensu, ipse iter in Angliam parabat. Praemissa impedimentorum parte Iam in procinctu stabat Ericus omnibus ad viam necessariis comparatis : cum subito nuncio de morte Gustavi, qui Holmiae mortuus est, accepto propositum omittere cogitur, ratus parum tuto se regnum iratris fidei commissurum. Viginti septem annorum erat Ericus, cum patri suo succederet. Hic ante omnia novis factis condi

trinibus auctoritatem sibi Regiam contra fratres fir-

693쪽

S u E C I AE. mabat; quibus illi quamvis inviti in comitiis Adibogensibus subscribere coacti. Mox etiam Comitum & Baronum gradus primus in Sueciam introduxit, quia speciosum illi videbatur, in horeditario regno etiam nobilitatem hereditarias quasdam dignitates possidere. Mox in Livonia turbae

ortae: magna pars regionis QuSDanorum,alia Pol

norurn clientelam subiverat; sed Revalienses, quod proximum videbatur au1ilium , protectionem Regis Erici implorabant, qui etiam misi celeriter exercitu in fidem illos recepit, pristin que privilegia & civibus & nobilibus confirmavit. N ec Legatus Polonus, qui Revaliam repetitum Venerat, obtinere quidquam potuit, & copiae ΡΟ-lonorum , quae Suecicum , quod Revaliae erat, praelidium oblidione cinxerant, loco pulsae. Mox navim conscendit in Angliam trajecturus , spe matrimonii Elisabethae Reginae obtinendi, sed foedis tempestatibus in littora sua est rejectus. Mox ut levis erat animi, alias sibi conditiones per Legatos cum muneribus Inissos quaerebat, primum Mariae Reginae Scotiae , mox filiae Principis Lotharingiae, tum dc Catharinae filiae Landvavit Hassae nuptias ambiens: sed nullam ex histe cib. tinere potuit. Interim frater Qus Johannes Cath riuam Sigismundi Poloniae Regis filiam duxerat uxorem: quod se inconsulto tactam esse indignatus Ericus, fratrem in arce Aboensi oblidet, captum ferali sementia ad mortem damnat, m tamen perpetuo illuna carceri inclusisse contentus. Haec contumelia adeo movit Polonos, ut

Danos & Lubecenses ad bellum Sureis inferen dum concitarent, quod terra & mari varia fortuna gestum, cum Saeciς in Livonia praesertim

res prosipere suecederent.Nondum finitum erat, hoe

bellum, cum nudor contra illum procella in ipso regno

694쪽

regno exoritur. Non placebat plurimis, eum relictis negotiorum publicorum curis, amoribus tan tum & voluptatibus indulgere: quippe multitudo concubinarum ubique sere illum Comitabatur, ex quibus uni prae ceteris erat addictus, Catharinae

nomine, gregarii militis filiae , quam & postea

duxit uxorem; quod Nobilium animos graviter offendit. Sequebatur praeterea in omnibus consilia Peersonii Criusdam, quem intimum nece1Iarium& amicum primae admissionis habebat, & Dionysii Beurraei, tutoris quondam sui. Hic simultatibus & odiis quae Regem inter & Sturios vigebant frigidam continuo sulfundebat, ita ut multi ex illa familia fallis testimoniis oppressi in Carcerem conjicerentur , ibidemque jussu Regis capitali assicerentur supplicio. Unum quoque ex illis Nicolaum Sture Rex sua manu obtruncavit, cujus tamqn facti paulo post adeo ipsum poenituit, ut Dionysium istum satellitum suorum gladiis vicissim objiceret. Haec atque id genus alia plurimorum animos

a Regelabalienaverant : quos ut aliquo modo placaret , Johannem fratrem, Certis prius Conditionibus adstrictum e vinculis dimittit. Mox quia contra Danos prospere rem gesserat, ma-Jores iterum animos sumsit , secumque agitare coepit , quomodo fratribus provincias, quas patris testamento acceperant, eriperet: tum etiam , ut facile in deterius corruptus labitur animus, Johannem fratrem ad nuptias , quas Holmiae cum Catharina concubina celebrabat, invitatum, e medio tollere meditabatur. Hinc facta coitione cum primariis regni, fratres Erico bellum inferunt, captisque munitissimis arcibus, etiam Regiis thesauris sublatis mox in tantas eum anguinitias comiciunt, ut ex arce Holiniensi, in quam

695쪽

S u κ C 2 ' AE. σ13 confugerat, prodiens se Caroli fiatris fidei com

mitteret.

Tunc Holmiae congregati Ordines Iohannem rish-- fialtem Erici Regem Sueciae proclamant , qui aes. cum Carolum fratrem Sudermanniae Ducem con-I36s.stituisset, Upsaliae coronatur, factaque Stetini cum Danis pace omnem vim belli in Moscovitas convcrtit. Hi enim retentis Suecorum Leri .gatis , qui de induciis componendis missi fumrant , cum Livoniam suae ditionis facere nequivissent, magnum Ducem Holiatiae hereditarium Livoniae Regem constituerant, ea tamen Condi- ,rione, ut exiguum aliquod tributum magno Mo =7 'scoviae Duci quotannis peuderet. Hinc bellum Suecos inter & Moscovitas magnis uir umque cladibus geritur , in quo tainen plerumque res Mosicovitica superior fuit. Sueci plerique opinantur, Johannem melioribus auspiciis & ma)ore cum successu hoc bellum gesturum fuisse, nisi

interim alia religionem concernentia animo agitare maluisset.

Nam Johannes , quamvis purioris religionis principia cum ipso lacte imbiberat, tamen ex suggestione Reginae & eruditorum quorundam Romano-Catholicorum, quibus saepe perfamiliariter utebatur, sub praetextu reformationis religionem Pontificiam gradatim in Suecia restituere nitebatur. Ergo secutus vestigia Georgii Cassandri cujus opera Ferdinandus I. & Maximilianus II. in Componendis religionis controversiis in Germania fuerant usi, ope Jesultarum quorundam novam concinnat Liturgiam, eamque cum aliis plurimis Romanensium cerimoniis plerisque ditionis suae Ecclesiis obtrudit: ipsa quoque Missa postliminio reducta. At Carolum fratrem, ut idem in suo Dacatu deri permitteret, permovere non potuit:

696쪽

hic enim a Iohanne sollicitatus responderat neque in sua,neque in ipsius Rebis potestate esse,quidquam in

religione innovare. Dehinc cum Romani Pontificis consensum e peteret, is quoque, quae Rex in hoc negotio egerat, irrita declarabat , donec tan-3377- dem in Synodo Clericorum , quae Regis jussu indicta erat, supradicta Liturgia reciperetur , &. ab Ordinibus etiam secularibus Confirmaretur, pro ditoribus declaratis quicunque in posterum huic consensui refragarentur. Ita Johannes voti sui factus compos nonnullos adhuc refractarios in vincula conbicit: multi tamen ex Clericis, quibus

nova Liturgia displicebat, ad Carolum Ducem eonfugere, detectisqne illi fallacibus adversae partis inlidiis , etiam plerasque Academias Germaniae , Wittebergensem , Lipliensem, Hel miladientem & Fran furtanam in partes suas adtrahunt, quae omnes constantem illorum et elum intuenda Consessione Augustana approbarunt, novamque illam Liturgiam, tanquam religioni Protestantium adversam, damnaverunt. Interim Johannes metuens, ne intestinae illae , quae tunC in regno vigebant , dissensiones aliquam evadendi viam Frico qui novem annos Continuos squalorem caroeris pertulerat, patefacerent, misso qui ipsi erat a secretis, Veneno illum interficit.

Igitur hac sollicitudine liberatus apertius destinata coepit exsequi di invocatio Sanctorum publice ex pulpitis ecclesiasticis docebatur, contradicentes in vincula comiciebantur; Rex Legatum miserat Romam , & vicissim Pontificis Nuncius Holmiae residebat, etiam de nova Academia Pontificia Hol-miae erigenda agitabatur. Manebat interim Cum Moscovitis bellum, varia hactenus fortuna gestum; cum Rex Poloniae cum Sueco paciscitur, Ut uterque eorum separatim Moscovitas aggrederetur

697쪽

ciis a ungeret. Nec mora, prospere ab utraque parte contra Moscovitas pugnatur, multaeque iblorum arces ab exercitu Suecico, cmus Dux erat Pontus de la Gardie interceptae : sed mox assiduum inter pares discordia malum intervenit, Polonis non tantum seorsim pacem cum Mosco. vitis facientibus, sed etiam partem captorum munimentorum sibi tradi ferociter postulantibus. Ita Sueci, cum fortunae suae invideri cernerent, biemnii inducias quae mox in quatuor alios annos prO- rogatae cum Mosicovitis componunt. Necdum sopita erat dissensio inter Johannem & Carolum Ducςm, & quamvis mox in Conventu ordinum, quos Rex Wadlienum convocaverat, pax inter fratres reconciliaretur, Liturgia tamen in ditionibus Caroli neutiquam est recepta , quoniam SP nodus Clericorum, quae Strengnesia colverat, constanter illam re)iciebat. Eodem tempore mo i ueritur Stephanus Rex Poloniae, cujus vidua Anna,

quae avia erat Sigismundi Principis, filii Johannis Regis Sueciae, persuasit praecipuis Poloniae Magnatibus, ut illum sibi Regem adsciscerent: quo facto diu tamen hae de re a Suecis dubitatum fuit.

qui conditiones a Polonis praescriptas accipere detrectabant. Vix e Suecia discesserat Sigismundus, cum pater ejus Johannes iterum urgere coepit, ut Liturgia in territoriis Caroli Ducis introduceretur: sed Clerici , auctoritate Caroli confisi, constanter in sententia sua permanebant. Rex tanto illorum consensu fatigatus, Carolum fratrem Hol-miam accersit, depositaque omni simultate tam intimum omnibus suis consiliis exinde habuit, ut sine ejus consensu nullam rem inciperet. Hic fratrum consensus perpetuus tamen esse non potuit: paulo. cuim ante mortem Iohannis , Cum

698쪽

Du REGNO Carolus Christinam filiam Adolphi Dacis Hola

tiae duxisset uxorem, male sopiti odiorum igni Aculi in Regis animo reviviscere coeperunt. Sed is paucis post mensibus Holmiae diem supremum obiit. Carolus audita morte fratris Iohannis, quae biduo celata fuerat, Holmiam venit, missoque sit - nuncio ad Sigismundum Regem Poloniae, ipse mundu . interim consentiente Senatu regni administrationem sibi vindicat, etiam fratre Sigismundo rem approbante. Mox Suecico & Gothico Clem psallam convocato, nam Finni comparere

detrectabant) stabilitur Confessio Augustana, Litudigia ceteraeque cerimoniae Pontificiae penitus a Avidi. 'lentur. Dehinc Regi priusquam coronaretur, hanena in legem obtrudere conantur, ut nemini extra Suestumia clam ad Regem Poloniae provocare liceret. S, 1xRbtiuur gigmundus hereditarium se Principem ferens, idemque nullis ante Coronationem legibus se velle o stringi, Decreta etiam Omnia , nuper Ups Iiae facta, irrita declarabat: quo facto ordines Lu- theranae in Suecia religioni timere coeperunt, aucto mox metu , cum Regem cum Nuncio Romani Pontificis , a quo coronari volebat, in Su clam intrare cernerent, ejusque instinctu singula in singulis urbibus templa Romano-Catholicis postulare. Tunc Ordines rogare Carolum, ut sua. auctoritate apud Regem intercederet; quem cum minus quam vellet, moveret, ipsemet se cum Ordinibus coniungit ad religionem Lutheranam defendendam , & exercitum suum prope insaliam

lustrat. Ne tamen ad extrema deveniretur. Rex tempori servire satius ellillimans, plerasque Conditiones illis concessit: sic coronatio a Strengnessae Episcopo peracta. Vix tamen Rex Holmiam erat reversus, cum ordines vi ad ea cogere av

699쪽

S u E C I R. 617greditur , quae bona illorum voluntate obtinere

non potuerat , CopiaSque ex Polonia accersit, quo Ordinibus terrorem incuteret, eosque proxima diaeta sibi adsentire cogeret. Sed illi freti Carolo Duce, & concitatis Dalehartis firmi in sententia sua manebant. Itaque Rex consilia sua minus prospere evenire Cernens, suadentibus Po- Ionis Sueciam incerta conditione fluctuantem relinquere statuit, ut in posterum eam haberet obiequentiorem. Sed Senatores simulatque audi. verant eum Dantiscum versus Vela facere, ipsi

cum Carolo Duce administrationem regni sibi vindicant. Praefectum Regium utpote Pontificiae religioni addictum Holmia expellunt, exercitium Pontificiae religionis interdicunt. Mox etiam facta pace cum Moscovitis' comitia Suder-copingam indicuntur, & Cum ordines suum procedendi modum datis ad Regem literis defendi Gsent, Augustana Confessio denuo confirmatur.

Papisinus aboletur, eique adhaerentes Sueci omnes decreto facto ab omnibus muneribus publicis in perpetuum arcentur. Tunc & Carolo Duci rursus permissum, ut ex sententia Senatus regnum

administraret, totaque ista Transactio tribus linguis publicatur, Latina, Suecim & Germanica. Hinc undique fuga fit Romanensium, relicta Suecia ad Sigismundum in Poloniam se recipientium. Quod indigne ferens Sigismundus, missis seorsim ad Carolum & indines literis & nunciis, eorum animos a se invicem abalienare nitebatur : quod cum ex parte successisset, aliquamdiu varias inter turbas & dissensiones Suecia fluctuavit ; donee Rex perspecto concitatam tempestatem non nisi sua praesentia posse sedari, cum sex hominum millibus in Sueciam proficisceretur. Carolus Ordinibus Wadstenam convocatis Regis adventum

700쪽

& consilium exponit, a quibus unanimi consen-1ii decernitur, cum exercitu illi prope Calmariam esse occurrendum. Partibus interim regni varie diductis, infestis utrinque animis concurritur ἐprius praelium Regi, pol terius Carolo felicius cessit. Accepta utrinque clades quamvis modica eL fecit , ut Regem inter & Ducem pax Certis conditionibus coalesceret, promitteretque Rex, se Hol-miam adulta licet anni tempellate venturum, a negotia regni ordinaturum. Neque tamen Hol-miam proficiscitur, sed Calmaria , quo venti illum adversi adpulerant, Gedanum versus cursum dirigit. Hac perfidia commotus Carolus ordines regni iterum convocat, & ab iis Gubernator Suet,ss. Ciae constituitur. Mox etiam in secundo conventu Holmiensi obsequium omne Sigismundo renunciant, & filio e)us Uladisiao coronam Sueciae offerunt , si intra anni spatium in Sueciam venire, ac Lutheranam religionem adoptare dignetur alioquin & ipsum & heredes Mus in perpetuum a successione ejus regni seclusos fore. Intenecto tempore cum CaroluS Gubernator regni fines strenue contra Russos defendisset, rebelles Finnos ad obsequium redegisset , turbantesque Magnates. eosdem scilicet qui antea in Poloniam ad Sigis- γ' mundum confugerant, majestatis damnatos capi-e v,.: tali affecisset supplicio, tandem A. 16oq. Rex Sueciae designatur, regnique successio heredibus ejustam feminis quam maribus confirmatur. Carolus igitur IX. reliquum vitae tempus , quod in regno exegit, satis exercitum habuit. Nam &Poloni Livoniam invaserant, nec dubium erat, quin totam eam regionem Suecis fuissent extor-suri, niti Sigismundum uitellinae Polonorum dis in sentiones ab explorata victoria domum revo assent : & Dani , cum Suecos undique premi Cernerent,