장음표시 사용
41쪽
quidem minus stupebis, si ollegeri paruae auctoritatis illum Seriptorem apud poetam fuisse Nusquam sane, si modo diligenter perlegimus, in operibus editi nominatur, fere nusquam in Scholiis manu scriptis Liber quidem De inStistitione sct ou-ἰαritim leolioritim textu in breuius contracto in strisin Scioo apparet, picturis profecto mirabilibu in Signi S, Ulla uero poetae notula ditatus'. Id igitur peropportune cadit, quod multo eous res se habet in parte codicis s23 ad Abaelardum no Strum pertinentP.
Iam Petrarcam aliquid Abaelardi legiASe suspexerunt, Sed quae tanti uiri opera cognouerit incertum, et quo animo iudicauerit, dubium Duobus solum locis in scriptoris Italici libris nomen Gallici philosophi profertur nostroque iudicio Boeoactum e trapeamiae philosophio Abae lardi opera uel primoribus labris tetigisse temere affirmatur Attilius quidem Ilortis, uir optime de Petraro meritus, collationem libri mistriorctriti cum Inlrocu tione in ' οἰοoicti et instituere conatu est, et in utroque libro obseruauit M. Tullii loca selecta, ut aliquid doctrinae Christianae
redolentia, sere eadem Sse'. Ilae uero Similitando, quantacunque e Si aut apparet, nobis omnino fortuita uidetur Petrare enim tam longa et adsidua familiaritate a Cicerone educatus, libros omnes et omnia loca ad finem adiuuandum pertinentia facillime habebat in promptu Praeterea sententia, qUam ardenter tum per agebat, iam antea ab AuguStino nonnulli Sque colesiasticis scriptoribus ne tantum a Paracleti abbate explicata erat et a nullo recentiorum philosophorum ieeroniana exempla mutuari Fran- OiSO Opus erat, cum ipSe tam Summam et undique collectam de Tullianis rebus scientiam sibi parauerat. Adnotandus nunc locus ille, quo Petrare mStorictm Cαἰαmi-lstitim Abaelardi nosse confitetur : Iungam tot ueteribus unum recentiorem Deo ualde emotum ab aetate nostra, quam rectere ne Scio, Sed apud quo Adam, ut audio, Suspeetae fidei, at profecto non humilis ingenii Petrum illum cui Abaelardi cognomen St, u qui, ut in historia Suarum calamitatum longa oratione ipsere meminit, inuidiae ceden S, Solitudinis Trecen Si abdita pene-l Codex Pur. Soo iam in P. et HumreritSme, p. 16P-l 2 demonstratus nonnulla opera resert ad nostrum argumentum maxime Spectantiam Fuistentii lib. I tholost. Enetreuliones in Melctm Ouicii, spuria quaedam Boetii et Aristotelis, etc. 2. Cf. Archeoctrcti OsrieSlino, noua SerieS, t. VI, p. l 2.
42쪽
DE SCRIPTORUM MEDII AEVI CODICIBUS
trauit, etsi non sine magno undique studio Soriam conuentia, quo se multis urbibus sibi solitario discipulos doctrinae celebris sarna contraxerat, Sine requie tamen optata, quam sibi radicitus tenax liuor odiumque conuulserant'. D Copiosiorem autem notitiam, ut iam ex rubrici Sia Spicamur, codex noster assert.
Solitis signis in margine appositis oea epistularum notabilia saepis Sime indicantur'. Accedit exigua, manus y satis frequens calamoque delineata quanquam autem e manus y illius formam refert, qua in nonnullis codicibus usus est poeta, iudicium tamen ab assensu certo SUSti Demu S. Scholia complura, de quibus nulla dubitatio admittitur, potissime declarant quanti celeberrimas epistulas fecerit et qua benignitate legerit Excerpta ergo loca ex editione Cousiniana referimus in con Spectu adnotationum, ut legentis Francisci uestigia sacilius tenere possis
EPIST. I, PETRI AD AMICUM.(F. t. I, p. 25J. Ego itaque ad solitudinem
quamdam in Trecen Si pago mihi antea cognitam me contUli.(F. p. 26 . Sed et ipSe Pluto, cum disse es Set...(F. t p. 2s . Saepe in orationibus meis illud reuoluebam et clinibus terrae ad te clamaui, dum anxiaretur cor meUm.(F. 2 p. 2). . . . ei eUnucho adhibeunt ... Sed quod tunc sorte minus pertuli ex uulnere, nunc e detractione diutius plector, et plus ex detrimento fama quam ex corpori Scrucior diminutione.(F. 3 P. G). . . . sorte me diem undam, de nostra lapsum equitatura rnanu Domitii uehementer collisit, colli uidelicet mei canulem confringens.
2. . , Petrarca egregiam correctionem litterae codicis adhibet est pro ei). d. V locum ex Vit Sol in sermone OStro supra allatum. . Ultima huius capituli I, 3 uerba, quibus de eloysa agitur singulari signo Franciscus notat. b. In hoc capitulo I, li nomina . ieronymi, Origenis et S. Augustini, a scriptore relata, Franciscus in marginem trahit. 6. Signinica diem 2 februarii ld b, quo ipse Parmam fugiens equo decidente prolapsus cecidit NORATINO, p. 2lb).
43쪽
EPIST. II, HELOYSAE AD PETI VM.(F. 5 P. I . . . . Ut te tam corporis mei quam Inimi uniciam possessorem ostenderem. Nihil unquam, Dei A scit, in te niSi te requisiui, te Piare, non tu concupiscon S.(F. G p. 5 . Sicut inductio illa Aspasiae philosophae apud Socraticum Aeschinem cum Xenophonte et uxor eius habita muni soSte conuincit.(F. I p. 6 . Quis etenim regum aut philosophorum tuam exaequare saniam poterat quae te regio, aut ciuitas seu uilla Videre non ZeS
Et cum horum pars maxima carminiam Ostros decantaret amores, multis me regionibus breui tempore nuntiauit et multarum in me seminarum accendit inuidiam a. (F. G p. ). Dic inquam ... quod Sentio, imo quod omnes suspicantur dicam concupiscentiate mihi potius quam amicitia Sociauit, libidinis ardor potiUSAEUum umor. . .(F. 6 p. ). Ego autem, Deus scit, ad Vulcania loca te properantem praecedere uel sequi pro iussu tuo minime dubitarem. Non enim mecum unimia metas, sed tecum erat. Sed et nunc maxime si tecum non St, nusquam St. ESSE Uero in te nequaquam potest. Sed ut tecum bene Sit, Igo Obsecro Bene autem tecum suerit, si te propitium inuenerit, Si gratiam reseras pro gratia, modica pro magnis, orba pro rebUS ... Dum tecum urnali fruere uoluptate,
utrum id amore uel libidine agerem, incertum pluribus habebatur. Nunc autem sinis indicat quo id inchoauerim Principio.
l. Ηeloys est optimi codicis Scriptura, non UeloySSct, ut recentes editores uolunt. 2. s. De inuent. I, l. - A., ut putamus, Significat equire. 3. Eadem nec immerito de poetae uoStri aurea, uenionensi muliere, dici poterant.
44쪽
DE SCRIPTORVM MEDII AEVI MODICIBUS(F l6 p. 28 . Cum me ad temporales olim uoluptates expeteres, crebris me epistolis uisitabas, frequenti carmine tuam in ore omnium Heloysam ponebaS; me plateae omnes, me domias singulae reSonabant.
F. 2l ; p. 5 . PretiosuS... Ult is, quem . . . beatUS Gregorius inde conuincita: Quod nemo his in occulto se ornat, sed ubi conspici queat. v(F. 22 p. 6 . Certum quippe tibi est quod quisquis ab hac uita me liberet, a maximis poenis eruet. Qua postea incurram incertum est, Sed a quantis absoluar dubium non est.(F. 23 p. s8 . Nunquid si id mihi iuste accidisset, tolerabilius serres et minia te ossenderet'. . . Tam iuste quam utiliter id monstrabimus novis accidisse et rectius in coniugatos quam in ornicantes ultum Deum sui S So.(F. 2si p. lol). Si enim mihi antea matrimonio non Sses copulata, acile in discessu meo a Seculo, uel Suggestione parentum, et Irnalium oblectatione uoluptatum, speculo inhaesisSeS. Vide ergo quantum sollicitus nostri fuerit Dominus, quasi ad magno aliquos nos
Ηic desinit adnotatio, quanquam in sine epistulae V et in I
manu Franciso et laua quandoque apparet . At quis iam non percipiat qua beneuolentia amante PariSienses poeta Do Ster acceperit dure enim illorum animorum tum si de diuina, tum humanis cupiditatibus flagrantium similitudinem cum Suo ae proprio animaduerterat. Nimirum hi Storia epistularum modo enarrata, tam flebilis peccatoque ac paenitentia intermixta, ausa fuit cur
l. X. gr. Agnoscit Franciscus, in media Abaelardi oratione uersus ex libro VIII Lucani. In epist. VI, Ileloysa locum libri de Arte manci referente, in margine scribit tantum D muerSUS .
45쪽
dBLIOTHECA PETRARCAE.codici no Stro semisolii Sad calcem adiectis, notulas Secretissimas commiserit'. Superest ut epistulas a Berengario Picto uensi, Abae lardi discipulo, in magistri deson Sionem conditas a Petrare perlectas esse patefaciamus'. Exstat in solosti Conlναιαἰltim de illo scriptore locu S, quo obtrectationes eius aduersus S. Bernardum assert Petrapea et Abae lardum iterum nominat, Sed mediocri laude, quia, ut nobis Di detur, opusculum quasi bellatorium contra Gallos Sori ben S, aduer Sario Sia arma Suppetere non vult'. Nihil autem aliud cognoscebat de philosophorum disputationibus saeculi XII, quam quod Parisinus codex resert Instant in Berengarii epistulis Signacula, iam maria, Omina in margine OSita, quibus lectionem nota manus testari solet, et aliquae adnotatiunculae parui momenti, quae tamen, Ut re plantia fiat, proponendae Sunt:(F. 6 t. II p. 88J Colotes loquacitate notabilis rodit Platonem principem philo Sophiust... Lucilius Ennium Horatius Liacili iam iusserui . . . Solus Ambrosius ab omni suspicionis infamia
Unde Seneca, Caesarem ulloquens et Caesar, in
l. De Petrarcae memorialibus, in excursis VI libri P. et Ilum cinis me disseruimus et notulas edidimus. 2. De quibus uide, ut scis, isi lili , t. XII, p. 25 -6o. Cum magistri operibus editae sunt, in ed. Ambosiana p. 362 sqq. in Cousiniana t. II, p. III sqq.d. Legit quoque particulam de Christiana philosophia in ed. Cousiniana t. II, p. 2 - 2s, e libro incerto , non sine delectatione, ut probat adnotatiuncula in uerbis Tu Cum sit Christus ipsa sapientia, quam Sophiam Graeci nominant, nullos rectius dici philosophos autumo, quum qui huius Summae ac persectae Sapientiae amatores existunt; hFranciscus vectu philos hiet f. 8). . Locum ad illustrationem codicis asserimus e Non ego contra sanctum uirum Ber nardum loqui uelim, eum maxime quem in quibusdam scriptis meis ualde aliquando laudauerim ... Multa quidem loquendo et scribendo redeunt in animum, quae di lapsa uidentur. Damnauit iste, nunc recolo, Bernardus Clare uallensis abbas, de quo sermo est Petrum Abae lardum litteratum quemdam uirum hinc iratus Berengarius Picta uensis, uir et ipse non in acundus ac discipulus Petri, contra Bernardum librum unum Scripsit, non magni quidem corporis, sed ingenti aerimonia era de quo postmodum multi increpatus se excusat, quod adolescens scripsisset et quod sibi uiri saneti lasd
46쪽
In Iseolosti suppa allata Petraro locos Significat quibus ipso, etsi litterarum Galli earum acerrimus detractor, Clare uallen Sem abbatem laudauerit ouattuor sunt si modo disquisitio nostra plenissima est. Primum legitur in libro II De Nil solit trict 3, cap. qui aperte inscribitur De Solit recine euli eructi ci ouid
Bernardum, cuius et essentiora et otiora sunt omnia ... Illud egregium ac praeclarum dictum, et his quae inter manu habeo ualde consentaneum, non Silebo : Solebat enim dicere omnes Sequas Scire litteras, quarum nescio an altu Sila aetate copio Aiori uerit, in siluis et in agris didicisse, non hominum disciplinis, Sed meditando et orando, Deo Se ullo unquam magistro habui S Se praeter quercus et fagos ouod ideo libenter re sero quia si quid et mihi nosse datum esset, idem de me uere dicere uellem et, ni Si allor, possem'. v Secundum locum est in libro II De rem ciisti tritiSqumfori tirict , cap. do, ubi Bernardi uerbum fere identidem commendatur'. In libro I DC Ner S ieriti Bernardus citatur' in Fum VI, 6, honorifice inter Patre nominatur. Ex operi ergo relatione, in As OZOcti et in De Nerstri iCrilist, apparet Franci Seum libros De OriSicerulisne ct c Moenium III tractauisse et forte in bibliotheca sua Seruasse de aliis uero abbatis operibus nihil est quod dicamus, cum illi prosecto abstinuis Se uideatur. At
nondum penitus nota esset. Ilorum certe neutrum mihi competit, nam nec de Bernardi sanctitote sum dubius et adolescens Ase desii, Sed illud dico, quod licet hodie procul dubio sanctus sit, fieri potest ut, dum ad Eugenium Serip Sit, nondum forsitan sanctus esset Sanctitas enim, sicut omnis uirtuS, non cum homine naScitur, Sed studio quaeritur, et augetur et frequentatis actibus in habitum transit. Itaque mihi aliud assumo, quod in quadam excusatoria epistola ad episcopum Mimatensem Berengarius idem ait Nonne abbas homo est nonne nobiScum nauigat per hoc mare magnum et spactiosum, inter reptilia quorum non Si numeria e cuius nauis etsi prosperiori seratur nauigatione, tamen Serenitas mari in dubio e Sin. Ego uero Bernardi nauem portum iam tenere non ambigo, Sed dum Scriberet, haud dubie non tenebat homo erat, et in carne positus passionibus Subjacere poterat . Op. lo i).
l. p. 263. 2. P. 2 l. Mirum illud testimonium de S. Bernardi iuuenta rustra in operibus
eius quaesiuimus, net mentionem de Sententia ullam inuenimus apud illos qui res eius uitae composuerunt. Stat quidem in epistola Nicolai de Clematigiis OPerct, ed Lydius Lugd. Bat. l6l , h. p. 26 Sed e Petro reue operibus emanare potest, a docto uiro Nicolao haud ignotis. Franciscus igitur memoriam ore traditam uidetur collegisse. . ci in Bernui diu ad Eugenium ... h. 82b. Loca excerpit ex libro I De consi-
47쪽
saltem Bernardi, Abae lardi ulliusve scholaSticorum libros ex industria nullo modo quae Sinit'. Plura testimonia ex codicibus etiamnunc reperti aut ex operibus a Franciso editis eruere uellemus, quibus litteris ecclesiasticis instructior et recentioribus libris ditior appareret. Sed nullius ex illustribus medii aeui scriptoribus, praeter eo qui in nostri opia Sculi memorantur, ne nomen quidem apud Petrar Cam inuenire potuimus ova penuria, nisi nos fallit opinio, quanta fuerit pietas eius erga antiquitatis iam Sacrae tum pro sanae Scriptores ergaque ueterum litterarum monumenta clarius apparet.
VIDI AC PERLEGI, Lutetiae Parisiorum, in Sorbona, a. d. XV Κal dec.
anni MDCCCLXXXXI, Fctetillulis illepurum in ectilemici Purisiensi Deo tritis, A. III MLY.
TYPIS MANDETUR, Aectilemicte uirisiensis rector,
l. Ut uere dicamus, scholasticos Italos multis laudibus extulit v. Supra, p. di n. di, nunquam autem legit, cum Gallos liquot lectione quadam et commemoratione pro-Secutu Sit.
49쪽
Epistula equitur, quae duorum uirorum de Petra res bene meritorum et indagationum ab utroque institutarum haud ingratam memoriam nonnullis legentibus asserat Amicus egregius et in omni re litteraria promptus, pro f. Vincentius Cre Sciui, nobis
(Ex apographo in Bibl. Seminarii Paduani, cod. 35 - miscoll.)Lettera deli ab Pierantonio Seras si a P. Antonio Evangelii C. R. S. Roma, laeti l . Sento con grandissimo placorem bellu e curios opera chori. R. a pres a scri Vere in torno p monumenti de Petraren che si tro vano costi,il cli mi eruiunt assatio uovo, non mi Potendo immaginare che opoquello che ne avean et tota Tomina sint, 'Ab de Sado, i sosse pii luogo a Pruna importante seoperta Nel allegrarmi per tanto con ei di cosi nobile sua intra prosa, ebbo anche ingrue Ziaria ella cortes memoria checonserva di me e deli onore che mi in de suo graditissimi comandi. Ioavevasia da molti anni Saminati luttiri testi a penna de Petrarca che sitrovano ne ita Vaticana, e particolarmente que illae, che Vongon creduli autograsi onde a solo ederem Saggio da ei trasmesso inii, mi ov- Venno subito cli erasiurio migliante alia crit tura de Codice diss stimato da alciani originale chem quella dei Fram menti, cho sono indubita mente di mano et Petrarca e cho sormano it Codice Vaticano dis6. Volli peroassicurarmi coli' saminare di nuovo questi odici e conspontarii co carattere della scheda mandata, e posso diri clieri carat ter della scheda apochissimo da sare con quello de codice de Fram menti, ne quale pero si Veggono due muniere di crit tura, Una rotondu epulita e che pol rebbeaVerqualche Somigilanga col Saggio tras messo est altra disserentissima e brutta, dissicile a leggorsi da chi non e beri pratico e questa contione i penti- menti e Varie annota Zioni crit teci posteriormente ali autore currenticulamo, come glirendaVan sie scri Vendo. a crit turn pol de Codico lsSe certamen te sontigit antissimam questo Zggio, murio non credo che quot codice si di man de Petrarca, ben Si penso eli potesse essero satio scri- vere ut Petrarca a ui suo diligente copi Sta e che Sia o stat ri putato
t. De epistula poetae manu scripta agitur, ad Ioannem de Dondis mandata Sen.XlI, l), quae nunc etiam in bibliotheca Seminarii Padu in reuerenter asseruatur.
50쪽
D APPENDIX. originale, porcho veniat a diritura malle mani deli Autore Esso e in por-garnen in soglio, e e dirui curatiore nitidi Ssimo, che si vo chlamaro lostompatello di quo tempi ii suo litoto e questo Urctricisci Petrure Lutireret. Poete rerum uulsuritim Prast mentα. VJ tutio DCangoniore eccet tori Trion . I Tommasini Io da per originale e per tale si pur citato agit Accademici delia Crusea Della risposta che diodoro at Menagio e a Giovanni Cuppellano Sopra una loro quistione in torno a Vero senso di ii passo de poeta Monag. QSe P g. oedi Z Rot. ' dicendo : Mu quando tu te te rogioni in qui ad doti non sos sero Sussicienti a proVur quest vero, chorio crediam susti cientis Simo per convincere tule PS Sero Sta tota pensiero de Petrarca illest a penna originale di man deli autore che si conservabella Libre-ria Vaticana albo lss, ne quale Si legge, etc. A MI, Como diSSi es Sendola scri tura di questo codice dissimile assulto da uella de Frammenti si- curamento uiatogrus , Stimo clio Sia Si in gannato hi unque a credulo ildetto codice di mano de poeta La lettera dunque S de Petrarca a Gio- vanni Dondi uo ensibi putarSi originale, come scri ita durun amunuonSedeli autore e sors da quo mede Simo che crisse ii odice iss uia non pii autograta per te agioni det te di Sopra'. Dovendo pol Ella sar men Zione di var testi a penna de poeta, credo cheno Le possu esse discurum notiZia, che uella uti cana modo sim v erit Cangoniere de Petrarca tutio diiuno de Bombo, che per suo eSerciZio, copio in ut grosso Volum in Ioglio tutio ante e tutio it Petrarca IDCodico e Sognato, dis , ne cui sine i loggono te parolo seguenties initiis in Neectri Ptire,eretilis trosse mei S t. cl. Itiq. MDII. Questo Recano e una Villa de Ferrares Sulla sinistra de Pore Lombardia, ne confini co Polesina di RoVigo . Quanto uel Breviario de Poeta portato iam Roma dat Can' Sanbonisacio, d op ta di tui morte acquis tuto a Gregorio Montagnana, i Dona Po tuto ritro Varne Veriana traecia, onde non Saprei che Le diro si tale proposito Hobens avulo copia ditan reverat Gregorio XI, molio noro volentia memoria de nostro Poeta p, Udleson So h potra ita scire di qualcheornamento ut Suo trat tuto, di clio Eliu ne doVra aper grado ali eruditissimo sig. b. aetano Muerint uno degli Archivisti Vaticani che gentili. De codice et inscriptione cf. e Cianet qui Pyhe de P. Parisiis l886. Duobus
manibus, ut scis, consectu S St.
2. Aegidius Menagius, Mescol triete, ed. Boterod., 6P2. Nothbile testimonium de
I. Errat tota uia in duobus scriptor, ut nunc ab omnibus compertum est. a. f. L Biblioth. iae . OPStai, p. 8θ8. b. lustrumentum illud, de quo parum diligenter uerbum fecit suetanus MAlii Ni Ar chiuiri t. I, p. 2l editum reperitur apud EnRLE, ΗiSi biblioth. Om. Pontificum, t. J, P. t d.