Hermanni Boerhaave ... Institutiones et experimenta chemiae. Tomus primus secundus

91쪽

o OPERATION Esse in eorticibus per transversum d i scissis,saepe sive oeulo nudo, sive microscopio conspicitur, ut in Pinis vulneratis, Iuglande Sc. ita Plantae septentrionales plurimo oleo abundant , ut a frigore maneant defensae . F. 6. Apparent haec olea imprimis in plantis adultioribus, vel jam dormituris, vel senescentibus. Planta enim in initio saltem habet succum aquosum, sic Linum quando seri tur fit herba instar Gram inis, se d cuni adoleverit planta, fert semina oleo abundantia. Dicuntur plantae dormire eo tempore, quo folia dimittunt.&tota hyeme, & tunc defenduntur a suo oleo, hoc enim si deficiat, perit planta. Senescere autem dicuntur, quando Proprio oleo obruantur, ut ir; Abietibus& Pinibus videtur, cum in sylvis videmus arbores illas maximas senes, quae obruuntur propria sua pinguedine , nam cortex hac terebinthina, seu oleo ita repletus est, ut circulatio&respiratio desinere debeat. &tunc moriuntur, eodem modo ac homines a suo phleg-

male obruuntur. rL. 7. Ergo oleum maXime apparet, quando sal de. sinit, semine facto, floribus obsoletis, & soribus cum foliis decidentibus; nam flores dum obsoleti sunt,

folia caduca, oleum tunc maxime ligat plantam ejusique partes solidas; hinc Architecti ligna hyeme caedi

jubent, magis enim tunc sunt durabilia, neque tam cito cariosa fiunt. Omnia ligna durant pro ratione olei & resinae contentae; sic G jacum ad aeva perdurat , & lignum illud rubrum unde habinerron fi-nnir hinc quando sal plantae desideratur, eam scindere solent, antequam fructus dederit, si vero oleum, tunc post fructus, tunc enim incipit dormire & I

magna copia olei necariis. . . .

F. P. Ergo semina omnia matura, Ieniter siccata . exacte trita cum furfuribus propriis, vapori aquae Ca didae aperto exposita,' sc ei im Plus aperiuntur vesi-

92쪽

tulae oleota , linteis cannabjnis fortibus imm i sta, in

ter lamellas ferreas calidas, non servidas, ut saltem liaquefiat; non tamen empyreuma contrahat ; pressa . tale sudant oleum ; nempe quale in planta existit. Iaobtinet in omnibus seminibus oleosis, & omnibus aromaticis corporibus. ut Caryophy llis, nucibus Myristi cis &c. sic ex semine Sinapi sit oleum , in nephritide

laudatissimum.

Si jam oleum exprimere velimus ι notandum est rmatura sint, . id est dum sint decidua sponte sua, tunc enim oleo abundant , obstruiturque pedunculus , ut succus aquosus ex terra transire nequeat; & sic cadat fructus. Idem verum est de foliis & floribus ; tunc leniter siccentur semina, aquosum enim leniter est difflandum; tunc exacte terantur cum propriis sursu

F. 9. Oleum id vires habet suae matris, id est plantae , ex qua expressum est , parum fatis habet . Si recens sit, lenit tunc omne acre; laxat,&flexile reddit omne solidum animalium, siccatas crustas aperit& cadere facit escharas, attenuat, vulnerata consolidat, est praecipuum anodyniam quod notum est, ex ipso Sinapi sit oleum tale blandum, acredo etaim hae

ret in sile: .

F. IO. Olea haec, si veterascunt, rancescunt, id est venenata fiunt, tunc enim acrimoniam summam phlogisticam recipiunt i & haec est ratio quare nostra bilis; quae oleosa est, diuturniori mora tam acris fiat. Sic hoc oleum recens conducit in angina, si inveterascit , & rancidum fit, anllinam creat; sic oleum amygdalarum dulce est, si per tres hebdomadas verb in calore positum fuerit, D porem tetrum accipiet, & cuti si applicetur, inflammationem pariet rodentem. Hinc si in re Medica vobis sint ordinanda olea, moneatur recenter expressa sint. Sic oleum amygdalarum dulcium tensiones cujusdam partis&summos dolores tela

93쪽

a OPERATION Es iit, pariter, si illud chordae musicae oblinitur, max me tendi potest, si in febribus ardentibus eo oblinitur

cutis, mirabiles effectus praestat. Sic oleum lini maxime commendatur ad dolores colicos, spasmodicos, stomachi de renum &c. oleum sinapi ut maximum re- med ium commendatur in nephritide, & calculo vesicet& renum, in var iolis ad cutim laxandam maximi usus est, notante Syden hamo. In nephritide de inflammatione pulmonum, si sumitur ad unciam unam vel alteram, optime conducit.

11. Si loco hujus actionis per praelum, idem semen cum propriis furfuribus teritur & committitur aquae calidae, liquidum dat, lacti vel chylo sani animalis quam simillimum quoad materiam, causam, odorem , Oporem colorem, Jc dicitur Emulsio, sed melius succus emulsus; ea enim herba, ex qua talis emulso facta

est. salem deinde non dabit. Ergo terendo salem is oleum elicuisti de miscuisti, id est sermam saponis conis fecisti, ad mistis pluribus particulis farinosis.

g. ia. Id ulterius patet, quoniam uterque, nempe chylus noster de emulsio talis in cremorem butyraCeum supernatantem & subcoeruleum, acidum subsidentem Convertitur. Secundo, emulsionis perfectio est lactis Iraepa ratio: ergo hic est humor oleosus per vim circuationis explantis susceptus, qui abit in aquam, Cremorem, &caseum, quod non fit in emulsione, nam inde caseus fieri nequit Hoc in omnibus plantis verum est; hinc cum emulsiones praestribuntur, non ultra sex horas durare debent hyemali tempore, de aesta

te non ultra quatuor .

. . II. Hinc hae emulsiones actionem oris & stomachi in cibos optim8 explicant, nisi quod illis tum semper aliquid salivae admistum sit, uti hic in emulsione

Paululum aquar. Comedimus enim principaliter Pa-Mem, fructus maturos dec. panis autem nil est nisi

collectio seminum p hinc in ore de stomacho e dem

94쪽

C M E M I AE. TIdem facimus, quae Pharmacopaeus in emulsione, ubi enim cibi conteruntur in ore perdentes, idem fit inmortario per pistillum, in ore saliva admiscetur, iii mortario aqua. Hinc ratio Patet, cur chylus fit candidus, quia nempe sales, Olea & aquae ciborum inter se uniuntur, unde semper fit color albus. Lac illud si diutius in corpore animali Circulatur, plus participat de natura animalis; patet ex caseo Leodiensi , qui fit, ex lacte, quod mulgetur secunda vice, nempe post horam unam, quando primum demum est emulctum, quod vocant remoudre, unde ille lator hujus casti: patet quoque quod lac aeque generetur in viris, quam in Dominis, sed vasa foeminarum melius sunt disposita ad illud a sanguine separandum. F. Iq. Hinc noscitur primor olei vegetabilis&animalis nativitas. Secundo: ejus indoles & usus. Tertio: mutatio in lac. Quarto: ejus comparatio Cum sequentibus artificialibus oleis. Quinto: olei nostri

corporis origo, nam olea quae assumimus ex vegetabilibus Jc animalibus mutantur in clivium nostrum, qui tractu fit lac , & ex hoc pinguedo. Hm CSexto: laetis&chyli origo, Septimo: natura partium, lac & chylum constituentium, nempe illarum qua saliva possunt solvi, & tritu masticationis exprimi. Octavo: laetis & chyli, ex vegetabilibus confecti, facilis acescentia, quia vegetabilia facile cescunt, & gramen si diu ma st icatur, & sali Va illi admiscetur, fit lac albissimum, simulque quod lacti & chylo contingat. Nono: ructus acidi& nidrosi causa. N B. licet quis solum panem Comederet, tamen pinguis fieret. s . I S. Si planta quaelibet, postquam praecedens Operatio Omne oleum expresserit, ita ut volatile oleum

amplius vix adsit, in qua fervida fortiter & diu decoquitur,ejiciet in superficiem superiorem partem spu- partem olei innatantis, hoc cochleari leniter inde ademptum, dein coctione continuata, iterum

95쪽

OR ERAT IGNE sinultum ejicitur pinguedinis, quae prudenter ablata ι&priori pinguedini spumose confusa, oleum dat plantae ac prius, hoc primum observavit Hombergius. Sic in coctione ex Fabis, CacaO, Amygdalis, oleum s per natans colligitur: sed sciendum, multos fructus, plantas, semina tritione non dare oleum, adeoque coquuntur fabet & semina leviter exsiccata per spumam

supernatantem exhibent oleum. Ergo oleum producitur, primo: expressione. Secundo i coctione. Ter tio: desti liatione. Quarto: emulsione. g. I 6. Hoc oleum omnes generales vires olei g. s.

habet, specificas vero plantae vires non habet, nam si coquitur, oleum subtile exhalat. g. II. Oleum hoc continet aliquid cremabile, quod alias in extractis haeret, & quod coquendo volatile non fit, neque destillat proc. I 7. g. I 8. Ipsum autem extractum post separationem olei, coctionem facti, multum salis continet, seu materiae s. ponaceae ab oleo sa parte liberatae, cujus salis aliquantulum in primo oleo h rebat; hinc etiam plus perit de sale nativo, oleo adhqrente. Si ex plantis siccis multum olei declderetur, loco a-quq purq , destillationi adhibendς affundatur aqua stilia

latitia plantae ejusdem, vel etiam aqua cohobata iquod habitum fuit pro summo arcano ab aliquibus , cum enim aqua in prima operatione oleosa absorpsir . in sectanda amplius absorbere nequit, quod vero aliqui scribant olea per Celtas miscelas augeri, hoc imi. tile plane est, cum non faciamus olia, sed separemus

tantum.

Plantae omnium maxime aromatigatae habentur iri locis calidis, quorum olea sunt vetus ignis, uti Constitit in experimento in Anglia capto, ubi tale oleum v. g. cinamomi vel Caryophyllorum, in summo frigore cum nitro misium, flammam Concepit; aromaenim harum plantarim in solo hoc oleo ccint i netur ,

96쪽

hoc enim demto, cessant esse aromaticae . Helmontius in tractatu De tribus Prine piis sale, sulphure oleo, contra Paracelsum docet, quando hae plantae abundent, & quando careant hoc oleo.

PROCESSUS VIGEsIMUS TERTIUS.

s . I. Ujuscumque pMn solla&ssores huic ope. O ri apta sunt, sed imprimis plantarum aro maticarum prOC. r. Aromaticum est quod acrem de calefacientem saporem habet. F. a. Flores & folia aptissima sunt, quando odoratissima sunt, &quando uberiori copia succi difflata , lenissimum siccitatis gradum induere incipiunt; Carpenda ergo sunt eo tempore, quando flores nondum admodum aperti sunt, vel cum solia explicari incipiunt. F. 3. In umbra lenissime & lent Isme siccentur, non autem in Sole, donec praedominans aquae copia exhalaverit; si enim malor calor illi adhiberetur, tunc pars olei volatilis avolaret, sic enim oleum incipiet oleo uniri, nec facile tunc aqua diluitur . Si Mentha carpitur triense Majo vel Junio, & tenuiter siccatur, tunc partes oleosae extenuantur & multum olei dat, si vero centum libras destilles Menti, e , accipies quidem a quam optimam, sed nihil olei. Hoc oleum in floribus est subtilissimum sed inmi- . hori Copia , in foliis autem gravius sed in maiori copia; si Men tha haberi debet, illa valet omni tempore, quia ab initio incrementi usque ad finem est iuueodorata, sed flores rosarum nonnis aperti sint, A synthium quando incipit maturescere , Mentha Parum exsiccata plus olei dat, quam recens , Amradalas debeo

97쪽

6 OPERATION Esdebeo conterere, & per emulsionem oleum detrahere

F. q. Tum concisa vel contusa, si opus sit, aquae pluviae decuplo infusa, dirigenda est 3. aut η. diebus, si autem durioris texturae est herba, pluribus, aliquando io. diebus, addito oleo vitrioli q. s. ad lenem digestionem conciliandam, lingua perceptibilem, id est ad saporem acidum, tunc apta est operi. Sic si folia Lauri, Myrti, Liliorum, Rosarum&α destillaturus sum, digerere debeo cum oleo vitrioli, vel sale, per aliquot dies, tunc plus ole i accipio haec regula est observanda, alias putrefiet planta ,& oleo pesis mus odor conciliaretur.Oleum duplici modo in planta existit. Primo, purum Sseorsima saler secundo, sali alca lino junctum, hinc hac operatione alcati dimittit oleum; sic si oleum cinamomi merum habere volo, digero cinamomum addito oleo tartari, non quidem opus est hoc ad omnes plantas, sed ad pretiosissimas tantum.

N B. postquam planta exsicata est paululum, paulu.lum iterum humectanda est, ut fibrae facilius emolliantur, &suum oleum explodant; hinc quae suum oleum

dant dissicilius, diutius digeri debent. Vide de his Experimenta Boylei & Hombergli. F. . Dein fiat destillatio ut in Aquis dictum est, sine ulla distinctione, nisi quod statim valido igne ope- irat io urgeri debeat, alias oleum se suae plantae junget,&minus olei adscendit sed desistendum ab operatione simulac aqua acida adscendere incipiat, ne inquinetur, tunc Cum prima aqua crassa turbida ascendet oleum, vel supernatans ut in Europaeis, vel landum petens ut in Asiaticis, A mericanis. F. 6. Hac operatione folliculi oleosi macerando debilitati seu emolliti, & per vim ignis rupti, oleum vi ignis solutum fundunt, & aquae ebullienti commistum elevatur in alembico, & serpente refrigeratum prod ii,&cum

98쪽

- C Η Ε M I AE. 77&cum aqua ebulliens ultimum fere caloris gradum lia. beat, sola liquida magis volatilia cum hoc oleo ad scendunt, non vero solida; hinc olea haec sincera nec multum a natura sua mutata sunt, unde essentialia voincantur Chemicis, &plantae odore& sapore sunt ditissima.

Ellantiam vocamus id, quod proprietatibus suis distinguit subjectum suum ab omnibus aliis. Sic Menthae sapor& odor distinguit Mentham perfecte ab Absynthio, oleo enim absente vel pret sente adest vel abest specificus plantae sapor & odor. Ergo olea essentiam, id est, distinctionem ab aliis continent i hinc a Chemicis quintae essentiae vel sulphur concretum plantarum di. cla sunt, ut&archaeus, in quo haeret spiritus vitalis. Cujuscumque plantae. Sunt ergo haec olea optima, quia semper cum aqua mista adscendunt , unde nunquam vi ignis ambusta fiunt, neque cito raricescunt . g. 7. His oleis inest vis acris, insammans, grata, reficiens, calefaciens, spiritus animales excitans, lentorem attenuans, fibras nervosas st imulans; hinc pro

sunt admodum frigidis, senibus, pituitosis, febre in. termittente frigida laborantibus, hypochondriacis, hystericisque irigidis&flatu lentis frigidis,colicis frigidis e sunt autem primo innammabilia, hinc ubi minima in Bammationis suspicio est, pessima sunt. . Spiritus Chemicis vocatur filius Solis, quia in illo est omnis calefaciens vis, quam alias Soli tribuebant; uti oleum cinamomi urit fortiter, de me autem illud quod hunc odorem dabat, tunc nullas vires urenteSamplius percipies. Aere est, quod sentiri potest linguae impositum, &,nudis nervis applicatum, dolorem creat. fiammans, quod non solum dolorem creat, sed cuti impositum etiam inflammationem veram iacit. Reficiens, quod odore suo grato & suavi hominemribilem S languentem erigit.

99쪽

νr OPERATION EsCalefaeians, quod interne sumtum & externo appos tum calorem tacit. Exeitans, quia spiritus animales per haec celeri uxmoventura

Lentores attenuant , dum enim fibras irritant& Os ritus movent, semet insinuant in Particulas lentas, te naces, hinc lentorem solvunt.'Fλui in prosunt, morbi Omnes frigidi sunt, in quibus circulat io est debilis, hinc quoniam comburunt, nocent in omnibus ubi inflammatio adest. g. 8. Dein possident vires singulares plantae, ex Bo- 'tanicis petendas, qui enim describit vires plantae singulares , describit vises olei hujus plantae. Unde oleum. Sabina ad menstrua excitanda ubi a tenacitate vel languore retinentur. oleum Ruth4 Contra omnem epilep- fiam a saccid itate nervorum . oleum Iunostri Contra scorbutum frigidum, & inde natos dolores nephriticos . otium Ment,a ad debilem & frigidum stomachum. Oleum Lavendula Contra e septicas convulsiones, paralyses, vertigines a languid is spiritibus & nervis, capite frigido, abdomine verminoso. Oleum Fanieulieontra flatus & dolores colicos frigidos, & debilia intestinar oleum Rofarum ad spiritus languidos animaIes reficiendum, unica enim ejus gutta si alieno corpori affricatur, per integram septimanam spirare potest ..eIexm Cinamomi optimum est ad animi deliquia superanda, quae ex spirituum inertia Oriuntur . otium Ab- nrhii, Tanateri, Cent uri Minoris haec tria debent assumi jejuno stomacho forma pilularum ut, specificum ad necandos lumbriCOS. oleum Cortieum Cirri palpitationibus cordis, hypochondriacis in viris proprium. Oleum M.tissa melancholiar frigidae ex flatibus. frigidis, ut & hystericis oleum Rut , Rori marini, Arb ris Hia, Ma ora , Sobirta quoque ad Omnia frigida uteri mala conveniunt, sumuntur eum saccharo vel convenienti aliquo vehiculo guttet tres vel quatuor, secudabunt

100쪽

narium impeditum a frigiditate de debilitate materna lNocent vero ubi vires ad huc satis validae sunt, cum nimium urgeant, ut postea patebit in examine cinamomi, ubi, cum oleum hoc extractum fuerit non inmotescet an aliud aliquid lignum i an vero cortex Cina. momi sit.. F 9. Olea haec semel rectificata cum aqua pura Tvel propria aqua, fortiter destillando, meliora de puriora fiunt, nam si non cum aqua destillentur, am-husta fiunt, v. g. oleum Caryophyllorum , si velim. habere optimum, affundo ad ejus libram unam aquae PIuviae libras novem; si vero oleum Sabinae rectificare volo, ipsam Aquam Sabinae rea flando

In hac operatione relinquunt semper terram ad fundum, quae terra, si de novo destillatur cum aqua, impraegnat illam iterum suo odore de sapore, reddetque adeo salinam ut mercurii sublimati sol ut ionem eradi cipitet. Repetita ita actione cum aqua, olea sempeρ minuuntur, de fere insipida fiunt; etenim vigesima sexta destillatione cum aqua de novo repetit , unciους' decem olei Ani si reduxi ad uncias duas cum semisse. QNB. recti fieatio autem haec paucis sic se habet: sumitur e g. sal, ne nimium spumestati de aqua pura, uuantum stisficit , destillatione leni primo , de iusortiori instituta per retortam vel vesscam, quod pe- Tinde est, olea prodeuntia limpidissima de purissim erunt, de tarc est qui ta essentia plantarum . Hi Lullius dixit, quod si quis haberet quintas essentias Plantarum, quod omnia haberet, quae ex plantis st- parari possunt, sic si ex vino paucae guttet assuma latur quod tunc mirifice corpus assiceretur. Experimenta ςapta Parisiis in oleis etiam pretiosissimis. g. o. Sili Cex retorta per se sola destillentur opera repetita diu, integra vertuntur in fixam insipi . dam terram g. hicce est Boylei& sequens Hombergit. Helmontius scripserat intractatu de Aurora Medici