장음표시 사용
501쪽
, auersis imp polit , Lib. VII. I
A Episcopos,& Sacerdotes ipse magnopere colebat, & ab omnibus coli volebat.nec sedebat stante,aut veniente Episcopo, nisi& ille assedisset. Et post; Hominibus Ecelesiasticis omnium
onerum,laborum,S pensionum, Regi, & Reipub. praestandaruimmunitatem sempiterno iii reconcessit. Hsc ille . Obiit Bo. lassaus anno Io 23.Cui suceedens Miectu aus filius, torpori, in quit idem scriptor,ac desidiae,se dedit, vosuptatibus i is,qui gu. stu,tactuque percipiuntur, leuitate iuuenili,& iuuenum . atque uxorum consilia plerunque sectatus. Sic ille. Quibus facti in est,ut Boemia, Morauiaque se ab Imperio Polonico disiunxe-B rint. Eo vero defuncto , Rixa ipsius uxor, Casina ira paruuli filii tutrix,quamuis videri vellet religiosa,ac pia, sed tamen audax, & auara, sc Regnum totum conturbauit,ut omnibus con
susis;neque ministrys sacrorum,neque ipsis templis, quod idem restatur,arisac sacris parceretur, de in pristinam barbariem, atque impietatem Posonia relapsura videretur.Quocirca pro . fugit Regina, filius Casimirus monachum induit in Monast rioCluniacenst, in latebras se se addebant proceres,& Episcopi, er atque miserabilis ubique rern in facies. defecerunt itaque omnes a Polomeo Imperio. ipsaque Polonia nullo regnante mi-
C. serrime est discerpta, Atque haec usque ad annum millesimum
quadragesimum tertitem. Secundum rempus, ab anno Io 3.ad II 77.
REuocatus est Casimi rus, indultoque Romani Pontificis 6xorem ducens, Rex est creatus: ac tunc decretum filit,ut quotannis obolus unus a singulis capitibus in lucernam perpetuo in aede Sancti Petri Romae arsuram a Polonis penderetur . Ab hoc itaque Rege,maxime religioso, ac pio, nonnihilrtareatae sunt Polonorum res. Rhussi, pactis auxiliaribus co piis, in societatem recepti, Masiouia, Prusiaque recuperata ID bilesia similiter. eo tamen destincto, cum Boleslaus eius filius regnum suscepisset, di infanda, impiaque multa perpetrarer, Stanis aum Ianctissimum virum, Epitcopumque Crac utensem, qui admissorum scelerum eum tapius redarguebat, occidit,atque in frusta discerptum & per agros di persum corpus canibus,& volucribus deuorandiam proiecit.Quamobrem Gregorius septimus toti Poloniae sacris interdixit, nolestatim excommunicauit, ac Regio iure priuauit. lnvisus hic'igitur omnibus,cum proceres in se conspirate audis et, in Hungariania prostgit,amentiaq. correptus, mortem sibi miserabilem coli.
502쪽
sciuit anno io 8 i. Ex hoc Poloni exciderunt a Pristina selicita. Ate multo magis, quam prius, Regium nomen a Pontifice abro .gatum non amplius habuerunt, Ducesque, ac Principes nominati sunt Uui .idistatis i.Boleslaus tertius cognomento Crino stus . Vuladi naus ii. Boleslaus Crispus, Miecissa us senex ter e pulsus,ac ter in Poloniam reuocatus,Casi mirus, Lescus Albus
cum Helena matre, Vuladinaus, Lasconocus, Bolestaus Pudicus, Leseus niger. & quidem Vuladistras i. obtinuit, ut interdictum relaxaretur, filiorum nihilominus dissidia, & aduersus ipsum bella commota sustinuit.&,quamuis eius filius noleslaustertius non male fuerit moratus, huius tamen proles Vuladis- hinsii.cum fratribus perpetuis odiis decertans crudelissimus diuit;ob id excomunicatus est ab Archiepiscopo cnesnensi lacoboc victusque insigni victoria,ac regno est exructus:eique substia tutus frater Boleslaus Crispus, ac post hunc. alter item frater
Miccissatis,truculentus,& auarus.quam ob causam,cum plurima ab ipsius ministris atrocia patrarentur, Gedeonque Episcopus eum multis monuisset, neque resipisceret, sed periratum in Episcopum, tum in alios minaretur, eiectus est fratret ipsius Casinairo sustecto. Per quod tempus,in possessiones, in quit Cromerus,& facultates morientium Episcoporum, aci ceterorum Sacerdotum inuadebant,easque diripiebant: quin Cpraefecti Principis idein faciebant, discinis Poloniae latissimis
ditionibus,ac Principibus antiquis.,Atque haec usque ad anonum millesimum centesimum septuagesimum' septimum colis tigerim Tertium tempus, ab anno millesimo centesimo septuagesimo septimo, visque ad millesimum tercentesimum decimum.
C Aii mirus 1i. itaque, expulso fratre Miecislao, nihil prius
habuit, post quam Cracouiae pacatus consedit, quam ut lacras res constitueret . quod habita ab Episcopis anno mille. si mocentesimo octuage linio in unum Lenticiae coacitis syno- do perfecit,silesiamque armis,Pomeraniam, Massoviam, Rustam,ac Prussiam pol onico Imperio restituit, ac subiecit; ac , post multa pietatis opera,ob quae mirifice laudatur a Crome ro, defunctus est anno millesimo centesimo nonagesimo qua to: succesibremque reliquit paruulum fissium Leseum Album sub tutela Helenae matris.Sed tamen . post eius obitum religionem concidisJe,ex eo liquet,quod a Caelestino tertio missus est in Poloniam Petrus Capuanus inacoaua Carlinalis, qui, Syno
503쪽
dis anno millesii a centesima nonagesimo septimo conuoc itis, cum alia quaeda, inquit Cromerus, quae aduersa religioni Chri lianae,& constitutionibus Ecclesiasticis in sacro pariter,&profano ordine inoleverant,correxit, tum Sacerdotibus imperauit , ut concubinas,& uxores,quibus tunc passim libere ut bantur, se abdicarent. His peractis, cum. Mi istaus patruus, qui fuerat Principatu deiectus, Helenam dolo circumuertisset, iureiurando inter posito. se bona fide administraturum diationes omnes Lesei albi pueri nomine pro sit . quorum cum
nihil praestaret, bella fuere perpetua oditionesque inter Mi ercislaum, & studiolos pueri. Et quamuis anno millessimo du-B centesimo secundo obierit Miscillaus,tamen eadem bella suerunt inter Vuladislaum Lesconmum Mieci stat filium, & sa tores Lesei Albi. ipsumque Lesciuia album. Quo tempore, re Iigiosa.& sacra indignit sume tractabantur. Ad profana enim
tribunalia viri religiosi, & causae trahebantur, &a Sacerdotiabus concubinae quaiaxxores habebatur , circiter annum .l I R. quo Synodum ad haec tollenda coegerat Henricus Archipisc FSGnesnensis, Ducumque,& procerum auctoritate haec firmauit. Ecclesiasticis tamen viris adhue suum non suisse honorem tributum. inquentia declarabunt. Post haec enim Leseus albus C est occisus a Suemtopolco anno et aas. Atque haec de Poloniae' ' statu scribie Cromerus; nullam prope modum uirn, &aactoritatem Leses tibi Principatus inter ceteros duces Polonorum habuit, nec feto in quemquam , nasi in suae ditionis homines, perinde atque caeteria te statem exercebat: s ne idignauia,& angustia animi;an illorum contumacia, an vero utroque non quaerimus. Ceterum, post mortem eius maior etiam con.
fusio, & perturbatio consecuta elu Ita, ut vix aliquod summi Principatus e communis Rei p. vestigium in Pcilonia extaret. D Hie Cromerus initio libri octaui. Ac, paulomst, subst itutum reseres Leseo Albo filium Solemum Pudicumdubiecit, Ecclesiae solummodo Gnelnensi, ac Posnaniensi concessas,aut pollux relictas fuisse immunitates Ecclesiasticis debitas, quamquam, secus, ut supra ottendimus, iam sancitum in conuentu totius Poloniae fulsist,iuxta diuinum ius, gentiumque omnium benα institutarum, & tamen Paulus Episcopus Posinaniensis paul post per iniuriam summam captus est, ac bona Ecclesiastica
ipsius direpta, Petrusque Archiepiseopus Gesinenfis sacris i terdixit Diocaesi Plocensi, quod quidam presbyter indignissi-
504쪽
me occisiis misset a Conrado Massoviorum Duce ac Plosci. ΛQuin ipse etianti Boleslaus Pudicus,quamuis admodum pius, in
carcerem coniecit Paulum Episcopum Croconiensem , contaminatae vitae fiominem. Qitam Obeau tIoannes, Archiepset scopus Gesnensis,toti Prouinciae sacris interdixit. Talis it que Poloniae status perturbatissimus fuit V perturbato era a m astatu rei igionis, usque ad annum Irra. sub quem resta migra uit Bolestaus Pudicus. Cui Lescus niger ex fratre i psius patruele ortus, imperaul usque ad annum 1 8o. Impetium ipsius excipiente post aliquod interregni spatium Pretatum , qui Re
pilim nomen postrotiannos repetens, a Marchione Brande Bhurgensium dolo interfectus, uladisaum Linicum succeti rem nactus est.qui cum Pasnaniensis Epistopi bona inuadereti ab illo est excommunicatus, ac paulopost aduersus cum voc lius,unctusque est a Iacobo Archiepiscopo Gne mensi Vencessalus Bohemiae Rex anno r3oo. sed quinto post haec,cum mortuus esset Uencessaus iterum Vuladinaus regnum repetiit, ex omni parte concisum, iuribus sacris undique impetitis, atque eue sis. Ac tunc Polonia Sile siae totius,Pomeranicarumque aliquot
regionum pasia est detrimentum. M. i ...tii l. D - ' Mi .
uartum tempus,ab anno I 33 .vsque ad Sigismundum Primum. MANno autem millesimo tercentesimo vigesimo Poloni iiii petrauerunt a Ioanne vigesimo secundo, ut Gregorij septimi interdi tum relaxaretur,quo nominisRegii dignitas fuerat iis interdicta, coronatusque, atque unctus est Rex Crac
niet ab Archiepiseopo Gnesnenti Vuladislaus, qui nactus est. iniquit Cromerus, Poloniam magna ex parte vastatam, & incultam superioribus bellis,reuocare eam coepit ad amplitudine, dignitatemque pristinam, & antiquam . nam, cum defunctus esset anno x 33 r .successorque illi extitisset filius Casi mirus se Cnndu S Rex, ognomento Magnus, recepta est,ac Polonicis di- Dtionibus adiuncta Massovia, Russia, Pomerant aeq magna parride quamuis Casi mirus hic ob occisum Presbyterum fuerit e, Communicatus, resipuit tamen,& multa Ecclesiastico ordini utilia constituir, & quam plura templa aedificauit. de quibus late Cromerus libro duodecimo .. buccessit Casi miro sine maribus defuncto Ludovicus Hungariae Rex maxime pius, qui magis iura sacra firmauit; amplificauit, una cum Polonicis rebus. Verum maxima accessao facta est ad amplitudinem
505쪽
I.gis, Poloniae Regina designata, matrimonio iuncta est Iagello.
o no Lituaniae Duci. Nam tunc Lituania tota, cum latissimis ditionibus, adiuncta aequali iure est Polonico Imperio,nominiisque,& cultui Christiano, lagelloque creatus, coronatus, at ue unctus est Rex anno et 38ε. atque Vuladi satis est dictus, qui maxime pietatem Christianam colait, Polonicasque ditiones non modo tutatus est, sed etiam latissime amplificauit, ut a quintodecimo libro ad vigesimi finem Cromerus tradit. Re gnavit autem quadraginta octo annis, ac d cessit anno millesimo quadringentesimo trigesimo quarto. succetarem qui I aecepit Vuladismum filium , Regem nominis huius tertiunt, v q ocreatus est etiam Rex Hungariae: cumque mult* sertiter, ac praeclare aduersus Turcas egisset,eisquo multa loca abstulisset, ac deinde contra interpositum iuramentum, cuius reli. gione Iulianus Cardinalis, Pontificius Legatus ipsum absoluerat,in eosdem bellum mouisset,acie confligensi ad Varnam caesus est,anno millesimo quadringentesimo quadragesimo quarto . Imperio.tamen Polonico nihil est detractum. Substitutus est Vuladistin frater Casimi rus tertius Rex, quo regnante imminuta est felicitas latissime pateus Polonici Regni, ex adimiseC ctione Litnanici, sicut etiam tacta est aliqua per Casi mirum
discessio ab obedientia Catholicae pietatis. Anno enim mill simo quadringentesimo sexagesimo septimo, cum destinctus esset eorgius Hussita Memorum Rex , ac Mathias Huneariae . pugnaret aduersus haereticos, a Pontifice Romano ad id nasus&impulsus& Regnum Boemiae sibi comparaturus iam iam is ret, tum Casimirus visus est pro haereticis Huschis stare, ac bellare aduersus Mathiam, ut Regnum filio suo Uuladis lao posset acquirere, quod sane acquisiuit illi, condicionibusqilibu Ddam haereticori inupotentiam stabalientibus, & pietati Callim C,.. I. D licae repugnantibus. Ex quo contigi t,ut a Pontificis legato Ca 18. a simirus cum suis excommunicaretur. Hinc etiam factum est, ut ad bella sustinenda aduersus Mathiam,Catholicis Auentelia, Casi mirus egeret plurimis pecuniis, quas non poterat ullo ex loco corradere, iccirco permisit militibus Ecclesiastiea bona diripienda, utque illi in bona Sacerdotum inuaderent, inquit Cromerus, non solum obuia quaeque agentesae ferentes, ver1 etiam abstrusa perscrutantes. Sic ille.Post hae igitur Molda. uia, quae pertinebat aliquo modo ad Poloniam,capta est a Tu
cis. Massociassiniliter magis est a Polonico Imperio abalie.
506쪽
nata. Dux Moscouiae Ioannes,caepit Alba, Rustiam,Nouogradu Αque opulentissimum totius Septentrionis, amplissimumque Emporium, similiter,& Seueri ensem Prouinciam,cum septua ginta arcibus,quae spectabat omnia ad Lituanicas ditiones, Polonicis adiectas . Ac tale detrimentum passa perstitit Poloniavsque ad Sigismundum primum, regnantibus Casimiro .ae fi- Iijs eius Ioanne Alberto octo annis,& amplius, Alexandro am
ouintum tempus, a Sigismundo primo, usque ad obitus Sigismundi
INiit Imperium Polonicum Sigismundus primus anno mille Bsimo quingentesimo septimo:& cum post annum mille puquingentesimum decimum septimum Germania, Britannia. Hungariaq. cu toto Septentrione sint haeresum variarum col.
Iuuiem foedissime amplexatae, suas ipse ditiones omnium magis intactas,& illaesas ab huiusmodi peste conseruauit. religi sissimus & aliis in rebus fuit,ac magnificentissima templa construxit . cumque Goni Lucteranas opiniones aliqui induce. re conati essent, ipse eos, in urbem concedens,vlti mo supplicio affecit, religionemque postratam restaurauit. quod Ber nardus Vapouius testatur. vetuit, nequis suorum Vitember- Cgam studiorum causa accederet, quod haeresis Lutherana ibi vigeret. Pruviam totam, quae iam magna ex parte a vera retiagione defecerat, avitis regnis adiunxi O, Moldauiam simili. ter ac Massoviam, certis initis pactis,recepit,ac, magnis victoriis relatis, oscorum,Tartarorumque ingetes exercitus prosi gauit. annoque i 8. vita migrauit,successorem suum relin.
quens Sigismundum Augustum, qui Liuoniam, cum iam destiauisset & ipsa ab antiqua pietate, ditionibus suis adiecit. Huic desuncto substitutus est Henricus Valesuis. Cui ,Gallicu regnupetenti, suffectus est Stephanus Battorius. Hic Proceres nauu Dios ob nimiam libertatem,qua ex antiquo tempore abutebantur, in haeresim lapsos, multi modis sapientiae plenis ad fidem reuocauit:maximosque terrarum tractus a Moscouiae ducibus olim Polonico Regno ademptos armis recuperauit; MOsculab omni maris Ballici portu, ac possessione deiecit, & intra intimas Moscouiς partes conclusit Stephano mortuo successieelectus ab v ni iter fati Conuentu Polonorum Sigismundus te titis, Sueciae, Gothiaeque Rex, qui latissime omnium nunc in Septentrione dominatur,ac studio religionis Catholicae paci Dque
507쪽
que laudatissimae cultu floret, ac praestat. Ex his omnibus apparet, Polonicum Regnum tunc ad felici. ratem bonorum temporalium maximam peruenisse, cum religionem Catholicam maxime coluit , deiectum vero ab illa , cum recellit ab huius vero cultu. Atque haec sint fatis, quantum spectat ad Regna Chrianiana. nam de rebus Italicis proprijs libris de antis quo,& nouo Italiae statu locuti sumus; de retia quis non est necesse, superuacaneumquα. . . Ividetur, quando tot, ac tanta ad illustrandam veritatem sint e L . a nobis addu-
508쪽
Ante ConRantinum christiani feliciores erant Gentilibus quoad viatam, opum mediocrium securitatem , caelestes bonores defunctis exhibendos , amicos, amplitudinemque auctoritatis ac potestatis sacra . cap. I. I velimus felicitatem populi Christiani quoad temporalia bona cu reliquis gentibus a Pontificis Romani
obedientia alienis conferre, oportet aduertere illud,eam non esse diiudicandam ex una re, neque ex Vno tempore, loco,&gente, sed ex uniuersis . Memadmodum non vocamus
selicem,qui parte aliqua vim est hu- . . iusmodi, vel una in re, sed qui ma-IOrem partem vitae est selix, atque in praecipuis rebus. facillime autem dignoscitur,quod cupimus, uter utri praestet,si summa summis componamus, de infima infimis,ut supra libro pri-
509쪽
Aduersus imp. polit. Lib. VII. M.7s
Α modisserebamus . Nam sicuti necesse est, quemlibet hominem, quod eodem libro explicabamus iacturam facere minoris boni
vi maius acquirat sibi, veI aliis, aeternum, vel temporale. Eodem modo necesse est aliquando Ecclesiam ne i veluti ante Constantinum ) subire detrimenta minorum, qualia sunt temporalia , ut adipiscatur maiora, vel suis iam , vel iis, qui sui sunt suturi , suisque astacia. di . Videmus porro in
quolibet populo esse ordines hominum , & eorum, qui sa cra curant ;& eorum , qui profana ; atque in unoquoque o dine esse supremos , medios, atque infimos. Igitur videamus B quanta sit felicitas inter Christianos eorum , qui sacra curant,ac deinde inspiciamus, quae sit aliorum cuiuscumque sta
Et quidem quantum pertinet ad prima tempora Ecclesiet
Christianae usque ad Constantinum , discussimus aliqua , ac modo non nulla adiiciemus illud praefati. Tempus illud fuisse Christianis quoad temporalia calamitosissimum , neque in comparationem modo ullo vocandum cum felicissimis , aut etiam felicibus aliarum gentium . Nam Christiani tunc mi norum subibant damna, ut meliora compararent, tum sibi, c tum vero aliis. Et tamen ostendimus, quoad tria maxima temporalium, fuisse felicius Christianis illorum temporum, quam rerum Dominis Romanis, quoad vitam, pro qua nihili fiunt omnia; nam si unus Romanorum Pontificum fuit intersectus,Imperatorum tres occisi fuerunt, atque ita de reliquis, infimi,mediique ordinis idem ostendimus ; quoad opes etiam felicius erat nostris; nam licet nostri superarentur j Gentilibus,quantum ad superuacanea, non tamen quantum ad utilia edendis operibus virtutum, quod singulorum Christianorum
diuitiae paterent cuilibet Christiano cuiusuis loci, siue impe-D rio Romano subiecti, siue extra illius confinia positi, & quoda-
modo omnium Christianorum serent omnia comunia, singulique opes uniuersas Christianorum toto orbe terrarum dispersas ad honestos usus paratas haberent. Amplius autem,quoties Christianus aliquis in carcere coniiciebatur,tot ad illum des rebantur undique bona, ut colloclupetaretur ex eo,quod incidisse videretur in paupertatem,atque ex hac fieret diues, quo circa Lucianus refert in Peregrino a nonnullis hinc arreptam ansam,ut se Christianos fingerent, in carcerem ducerentur, de eleemosuus copiosissimis ditarentur. Romanis autem Pont,
510쪽
ficibus tot aderat opes, ut Dionysius Episcopus Corinthiorum Aapud Eusebium, & Eusebius ipse testetur solitos ab illis excipi hospitio aduenientes Romam Christianos, mittique pecunias ad subleuandam egentium omnium inopiam , quocumque ii fuissent in loco. Idemque scribat a Cornelio Papa mille quingentos inopes substentatos in Urbe. Denique cum Romani Imperatores inhiarent ingentibus diuitiis aliorum,quod ibi diximus, ut in eas inuolarent, multorum criminum dominos inmmulabant, ob quae vita miseri spoliabantur&omnibus bonis. Christiani vero quoad mediocres , quibus potiebantur,tuti erant, ac securius degebant a rapacitate Imperatorum, simili- B ter quoad honores erant Christiani Gentilibus seliciores,quod illi a cordatis viris,& sapientibus haberetur viri innocentes,&iusti,& quoties ab impiis rapiebantur,quasi impii ad supplicia,
a reliquis Christianis loco caelitum reputabantur, ac celesti ex illis temporibus cultu assiciuntur, atque haec quidem late ibbro sexto. Hic igitur aliqua de reliquis bonis temporalibus addemus ex illis deducta, & primum quod spectat ad amicos. qui secundum vitam,& honorem primas tenere dici possunt inter bona temporalia ; Ac patet sane ex iis, quae ibi disputauimus, amicillimos se i ne inter se Christianos; eorumque amicitiam si cunctis aliis praestitisse. amabant enim propter Deum , diuina,
que penitus inter se ex animo purissime communicanda. Amaabantque ardenti stime, atque alter pro altero vitam, & quidquid habere poterat ultro, ac libentissime prosundebat, era que iis, quod est in actis Apostolicis cor unum,& anima una, Sacerdotes vero, & Episcopos veluti Angelos, caelitus delapsos, quod ait Paulus, ac locum Dei tenentes in terris excipi bant , ac summo amore complectebantur, vehementissime diligebant, ad eorum pedes omnia proiiciebant, ita ut Petrus Ponti sex summus,sive Pastor omnium Christianorum paulo an Die Piscator haberet in una urbe Hierosolyma supra homnium decem millia, quos aleret ex iis,quae ad eum alioquin pauperri naum.& qui manu victum quaereret, deserebantur ..Quod non nisi ex amore maximo in ipsum poterat oriri,cum nullo illi voloptatum genere, nullo pioposito rerum terrenarum praemio, nullo ullius rei blandimento ad durissima quaeque istissime obeunda, quae primi Apostoli ipsi subibant, honores allicerentur,ita animati,ut Paulus dicat, testimonium enim perhibeo.
quia si fieri poster, oculos vestros emissetis, ac dedissetis mihi. Hinc