Gulielmi Budaei consiliarii regii, libellorumque magistri in Praetorio, Altera editio annotationum in Pandectas

발행: 1546년

분량: 291페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

151쪽

is, GVL. BV D. ANNO T. RELIQ .

iudicio,quae παρακα αGλη dicitur, ut apud Romanos in sacramento: de quo nos in prioribus disseruimus. Vcrum estικαςικον non conuenit in hoc loco quia de oDialibus Ioquitur. In stagmentis Pandeclara inueni ταρ συνεθίας apeta paritoribus dari solere ola ἐκ reqMLquaqua Io ἐκ g

noy ςικον uocetur eoru merces. Melius autem ac modestius esse

censim,mendam ipsum tantum adnotare asterisco, nec pro ea ariolando si cere aliquid commentilium. Osfri i es sine autem buta cap. cium pro coetu eorum ponitur,cui magistratui apparent id est qui sunt ex cohorte, ut in superioribus diximus: Graece Ταἱ dicitur unde Ια- Ιειῆ, uocabulum in Pandectis. Inde apud oscium deponere, est apud am vel actuarios deponere,qui etiam ab assis appellati sunt. er oscia trudere,Modestinus in tra m. De furtis Ibi enim oscium pro coetu ponitur: Ilatu

nγcte usus est prior Africanus,ut tradit Demostratim: erinde Romanis hanc gemmam uisse celeberrimum quae unde dicti fit,ife his uerbis docet.Surdovces olim, ut ex nomine ipso apparet,intelligebuntur candore in surda: hoc est uelut carnibus ungue hominis imposito, Cr utroque

translucido riles que esse Indicus trudunt idem, Sculat ne Surda utit ima quae nomen cum Sardon che comunicauit: ipsa gemma uulgaris Cr primum Sardibus reperta. Inde sardon3chatae munm Martiali. Quod autem

hic legitur, Nec si zonam circa be habuerit: de rana milia diri intelligo. Inde illud Lampridij in Alexandro, Miles non timet nisi uestitus, calceatus, amatus,Cr habens

aliquid

152쪽

IN PANDECTA s. aliquid in dona. Pannicularia autem cause vel ratio , a panniculis dum est, quos Graeci palo vocant. Celsus,At si maiore ui opus est,extincti titiones panniculi s inuoluti crcircundati pro fomento erunt.1 N truet. de Appellationibus,cap.Si qui separatim. ci cu principiam. Si quιs cum una actione ageretur, qua plures steries in se habeat, pluribus summu lit condemnatum, quarum singulla notionem principis non faciunt, omnes autem coniunctae Iaciunt: quid faciat iudex uidendurm est: ex poterit ad principem appellare.Verbum iudex ut stariam auferendum est. ἰ I N cap. Si perlusorio.Lego prolusorio.Proludere est pretidis..

futurum certamen meditari,Cr exercendarum virium causa confirmandi animi simulachrum certaminis inire. Vergilius lib. i I i.Georg.Et tentat sese,utque irasci in cornua disicit Arboris obnixus trunco,uentosq; lacescit Ictibus,ers ursa ad pugnam proludit arena. iuuenalis,Iurgia proludunt. Augusti. lib. ii. de civi. scenicos ipsos domi haec suae proludendi causa coram matribus suis puderet. Inde sit ut proludere sit aliquid agere quod ad iustum certamepertineat: quasis exordium legitimi plenis certaminis auspicari. certamen autem pro iudicio ponitur apud Graecos, ut periculum: quod etiam Latini imitantunita it ut prolusionis uocabulum ad causas translatum fit. Sic cicero cliuinationem suam prolusionem Verrinae accusatio- mlutanis uocul in ea enim de constitueta accusatore Verru agebatur. Apud Graecos προαγωνερ praeludia pugnae vocatur, ut excursiones ad praelium lacessendu.προαγωνερ etii dicebantur orationes vel altercationes quae habebantur apud Thesimothetas: quae erunt praeiudicia ad causas. Thelyothetaum enim erat, iudicia constituere cr actionem dare:

153쪽

κυκε. id c t , H uius certam rus proli iones sibi praestruens

Iudia. Prolusiorum igitur iudicium non a collusione diactum est, quasi συγκακηργικὸ8, sed προαγ-igi ρ : est tum praeiudicial:s cause quae hoc uerbo significatur. 1 N tract. De iure inci, cap. sed σ si. Sed si accepto

usu togae Romanae, ut ciues Rom. semper egerint. Accuse

fm ignorasse se hic ostendit quid lit toga: id enim ex eius

scholijs apparet, in cap. f*periore. quare huius uocabuli roga. usura priscum enarrare latius instituimum. Toga ges men erat proprium insignes Romanorum ciuium,ut panlium erat Graecorum: unde togatae ex palliatae fbulae diaetae ab Horatio,Diomedo, Cet Donato. Tranquillus in Augucto, Vi a quondam pro concione pallidiorum turba, indignabundus cr clamitans, En Romanos rerum dom nos gentems togatam. negotium Aedilibus dedit, ne quem posthac pateretur in foro circo ue, nisi positu lucernis to- retriis. gatum consistcre. Sed togae uarius erat usus. nam togatus gam . a sagato Cr paludato ditiinguebatur,ut inermis ab armato : er rursus a praetextato, ut uir a puero, Cr ut priuatus a magistratu. Inde illud cicer. Cedunt arma togae. π Lucani de Pompeio, Praetulit arma togae, sed pacem armatus amauit.Cicero Philip. κ iii l. Num hoc quidem cum turpe est,tum ne dijs qllidem immortalias gratum: ab eorundem aris

154쪽

IN PANDEcTA s. rσ1aris ad quas togati adicrimus, ad saga sinenda distia re.Ide,Ne memoriae posterint j prodatur, proprer unius ciuis periculum,populum Romanii ad saga tuisbe: propter eius salutem redinte ad togas. Huc pertinet quod alibi de tumultu diximus ex octaua Philippica, Tumultus enim tempore iustitium indicebatur, fuga a ciuibus furecbuntur,er togae ponebantur: nisi quod confideribus solis togatis esse licebat, cum caeteri ellent in sagis: ut idem dator his

verbis docet. Equidem Patres conscripti, quanquam hoc

honore usi togati esse solent,cιm c in sagis ciuitas: stituitamen i vobis caeteriss ciuibus in tanta atrocitate temporis , tantas perturbatione populi Romani, non disterreuestitu hoc honore uti inquit id est consulatu per uncti.

De paludamento nos alibi diximus. De discrimine autem togati Cr praetextati, ut uiri cr pueri uel adolescentulucrebra sunt apud autores exempla, ut apud eundem ciceronem in Laelio, Ego autem i patre ita erum deductus ad Scaeuolam sumpta uirili toga, ut quoad pHbem ex iis rei,d senis latere nunquam di,cedere. Toga uirilis a puerili distincta erat, quae praetexta appetitabatur. de qua I quens Macrobius in i . sutura. ita inquit, Hinc deductus mos, cr praetexta Cr bulla in Guem nobilium pii roram risu, a. urparentur ad omen ex vota conciliandae uirtutis. Idem instrius, Libertinis uero nullo iure uti praetextis licebat, ac multominus peregrinis, quibus nulla ejet cum Romanis nec itudo: Ied postea libertinorum q uos fili' printexta concissa est. Toga uirilis etiam pura dicebatur: hoc mea istinis. est,nullo purpurae praetextu dill incta. Catullus ad Ma tu, toga Tempore quo primum vestis mihi tradita pura est: Iucundum cum aetas florida uer ageret. Lucanus in principio septiri lib. -pura venerabilia aeque Qvcm currus ornate toga

155쪽

G V L. BV D. ANNO T. REL 14. toga. Id est nec pieti, nec triumphali, nec praetexta. PISnius lib. viri. caecilia prima texuit rectam tunicam, qua simul cum toga pura omnes induuntur novis nupta απορφυρορ ζιματιον ' τελειον. cicero ad Atticum lib. v I i. Habebamus autem in manibus Antonij concionem habitam x. cal.Ianu.in qua erat accusatio Pompei u', a i roga pratro ga pura, id est, ab eius orocinio. Toga autem praetexta

ideo dicebatur, quia togae puerili purpura praetexta erat. unde praetextatus sermo, Cr mores praetextati. de quibus insuperioribus diximus. Hac ueste posita toga uirilis suis batur: ιματιορ M Aleti op.id quod anno decim eptimo kbu ut ex Tranquillo patet in Augusto, Quadriviis i quit patrem anusit: odecimis annum agens, auium I Iiam defunctam pro concione laudauit: quadriennio post uirili toga sumpta militaribus donis triumpho caesaris Ais sticatio donatus est Idem, Liberis Senatorum quo celerius Rei assuescerent,prounus virilam togum, Iutura clauum induere,Cr curiae interesse permisit. Hic autem dies quo toga uirilis sumebatur,tγrocinisi appellatur unde Orones fri dicti. eo enim die tu βrwm dcdum solenni comitatu, causis actitradis initiari solebant. Cuius ii Er quoddam est apud nos in curia, cu adolescentes Cr iuniores curriculam studη iuris emensi udijs decus,docturae infiignia uel

subdocturae meriti, κτοι aia -καλοι γενομα ei, οῦ μελλω RAασκαλοι, iureiurido adiguntur in sanctiones regias, in aequum cr boni ,in cficia atq; instituta patronis conii nientis,in curiae cultu atq; obstruuntii: tumq; demum ad-m si in numeru togatoru censientur,quibus causas suscipere agendas in eo cosissu licet. Inde illud Vlpiani, in tract. de Pollui. Minorem decem septem annis Praetor prohibe t podulare:quia moderatam hanc ante Praetor ratus

est a

156쪽

IN PANDEcTAs. Urest ad procedendum in publicum. sed de orocinio nos albbi diximus. Graece δοκιμασια dicitur.Et quo modo Romani e toga uiri celibebantur: sic Athenis talo κιμ- ντο, id est, eis αν lear ἐγράpeνk, ' ἐτατ&ντο eis ανδραr: quod Cr τελεῖμ ε ρ ανAραῖ dicitur. Erat etiam usus togae in foro unde togati causuru patroni Cr ultores dicti indes toga pro oratoria Iacestate ponitur .ut Lucanus de M. . Tutilio, - uius bub iure togas pacificas saeuus timuit catilina secures. Sicq illud ipsius Tullij audituri cedat arma togae, concedat laurea linguae.Et illud Taciti: cogitet plebem qu e toga enitebceret. id est patrocirijs aduocationa so ijs inclare ceret cir ornaretur.Toga etiam alia ratio is fve a praetexta distinguitur,Praetexta magistratuu erat, ho- noresque gerentium: quae supra tunicum agi natur, ut autor est Nonius. Vnde est issud Suorographi,Veniet de plebe togata Qui iurn nodos er legum aenigmata soluat, id est,de genere plebeio. comites etiam anteambulones togati erant,quodsignificatur illo eiusdem Salarici loco in v ii . Resticit hoc primum qui litigat an tibi ferui octo, decem comites post te: an sit sella, togati Ante pedes. Et itidem in primo, -nuncsportula primo Limine partia sedet turbae rapienda togatae. Et apud Martialem in secundo,grex togatus. toga enim purpuraeseruiebat. Vt apud eundem in decimo, Quid sciet pauper cui non licet esse clipntis Dimisit nostras purpura uestra togas. I d est, nunc non licet nobis oscium uobis praestire,cu iam pudipurati oscijs praestiridis successerint. Et toga pro oscis

ponitur ab eodem in eodem,Lis nu quam,toga rara, inclis quieta. Plinius ad Apollinarem, Altius tibi ocium er pinguius, eos sicurius: nulla necesitas togarn nemo accersitor

ex proximo. Id quod ideo inualuit, quod ad oscia prin ' Itinea

157쪽

in GVL. BV D. ANNO T. RELI L. stinia toguli conueniebant id est, id deducendos,comitam

gum asscinens. Alibi, χρυσοῖ iij, si νναν φορων dixit. Alij

roga uirilis. 7, ννον Cr ἱμαDii dicunt pro toga,quae sic erat V a virorum,ut stola mulierum. Inde illud scommaticum in nobili Philip. Sin pshii uirilem togam, quammtim muliebrem polum reddisti. Haec in templo Iouis Capitolini sumebatur: quod ex Valerio lib. v. in te ligimus manc pietate inquit Gnatatus M. coitu eo ipseo die quo togam fure fit uirile, Mabri se proiit: M ut e capitolio descendit, Gn. Carbonem, i quo pater eius danutatus fuerat, po stulauit, perusta ni l rei iudicio Glixit. sic enim legere malim quum pertractio. Adnotan dam id quod Acron Cr Porptario dicunt, totagus Romanis vel laxes vel arctae; pro modo censius sitisse. quod Horatius tu prima epiliola innuit his uersibus,

-mcciana ccntendere ac Ii. Sitillilium putiuntur opes: tibi paruula res est. Arcta decet sanum comitem toga: desine mccum Certare. O c d autem de toga dixisse, viror

tantum fisse , alij ueram se negant: argumentos sunt ipsi, H Orui ij illi uersius in pri. Sermonum, Rem patris o

limure malum est ubicunque. quid inter Est in matrona, WT. M D-- ancilla peccesue togasti Sed ut HoratiJ enarratores tra- . dunt, matronae quae a maritis ob adulteriura repudiabantur, togam deciplabant, sublati stola propter ignomianiam. At toga incretrici apta, scortas prostire cum toga pulla solisti erant, ut a matronis discernerentur. quare adulter ij damnatae, ea veste utebantur. indes illud N a tialis in secundo de moecha, dure quae meruit munera' mitte

158쪽

i Dumnatam N uma dixit esse moecham. Alij togatis pro libertinis exaudire malunt: quid olimi libertinae toga utebantur. Suetonius autor est caligui iam caesarem Liuiam Augustim, cuius ipse pronepos . , Vlax stolatam appcllure olia m. quibus verbis Vbrii stimi signi: catur stolum notam Cr indicem olim fisse foeminae . Romanae . signisitabat enim Caligula Liuium astutiai er calliditate parem Vlγxi uiro Graeco ibe. Rursus

f toga multiplox fuit. Erat enim toga candida, quam pe- rogo ca via. titores magistratuum induebant: unde candidati dicebani tur ipsi. Plinius in septimo naturalis bino. de Nasica, Ini toga candida bis repulsa notatEs a populo.Liuius in vio. , belli Maced. Varia testimonia legatorum tribunorum militum erunt.M.cato ante alios testes conspiciebatur cu-- autoritatem perpetuo tenore uitae partam toga candida eleuabat. cicero in candida oration habuit in catilinum σ Antonium competitores. De toga para diximus, quum t runculi forenses vj iebant tγrociiiij dici de qua, Cicero ad Atticam libro nono, Ego meo Ciceroni, quoi nium Roma carcinus, Arpini potifimium togum puram; dedi: id que municipibus nostris fuit gratum. Togu pul- Tog palmata muta uestis erat triumphalis, a palma in ea intexta. N artialis in septimo,

I comes, Cr magnos illi a merere triumpbos, Palinuus ducem sed cito redde togae. Toga picti uestis publica luit summis mugi dratas. C rogitim. pitolinus de Gordi. Palmatam tunicam ex togam pictam primus Romanorum priuatiu , suam Cr proprium habuit cum ante Imperatores erct capitolio acciperent, nes. de pa

159쪽

too GVL. BV D. ANNO T. RELI L. de palatio. Lampridius de Alexandro, Praetextam Cr togam pichim nunquam iis confixi accepit ex eam quidem quam de Iouta templo Isi ptam alij quoq; accipiebant aut . Praetores, aut Consules. A t toga pulla ab ulta distinguobatur: pulla enim in Iuneribus utebantur,ut nunc atra veste utimur: alba autem in epulo,uel publico,vel parentali: a quibus atrati albatis dicebantur. ciccro in Vatinium, Quaero qui unqua coenavit atratus sita enim illud epulum

est unebre, ut laud munus sit uneris, epulae quidem ipsae

dumtain. Sed onmtio epulum populi Romani, jsim diem argento, necte, omni apparatu ornatus uisendo: quis unquam in luctu domestico, quis ins nere An tiari cinnavit cum toga pullas cui de balneis exeunti praeter te t ga pulla data est s cum tot hominum milia accamberent: cum ipse epuli etiam dominus Ouintus Arius albatus 6 et: tu in templum Castoris te cum Tito Fibulo atrato caeteri; que tuis furijs sanestam intulisti. Onustum non ingemuit s quis non doluit rei publicae casu in s Hunc tumorem ignorabas s nunquam epulum uideras s Albat

quillus in Domitiano,Generum Iratris indigne ferens Albatos Cr ipsium ministros habere proclamauit κ αγα op πολυκοιρανίκ. Horatius ini I .sermonum, -licebit ille repotia,natales alios ue dierum Festos albatus celebret. quibus

uerbis Isignificatur albam togam bilaritatis iudicem fuisse.

r .is,iai, Pς ungi iti Praeturam urbanam autor est praetextam nobilium fuisse tim mulierum quum uirorum. Cicero in eodem Priet. Eripies igitur pupillae togam praetextam es detrahes ornamenta non solum fortunae , sed etiam ingenuiantis s Praetextam cicero pupillae tribuit: quam nubenates deponebant, inquit rellas. a qua praetextati Cr pr

textatae

160쪽

textatae dicebantur pueri Cr pucllae ingenui er ingenuae. qua dictione usus est autor Institutionem iurion truet. De iniurijs. cicero rursus de pupisso quodam, Neque te t commouebat quod isse cum toga praetexta, quam quod sine bulla uenerat. vestitus enim neminem commouebat, quem illi mos cr ius ingenuitatis dabat: quod ornamentum pueritiae pater dederat nesciam atque insigne fortunae hoc ubicto praedone ereptum est e grauiter homines ferebunt. de bulla praetextatorum loquens.Praetextatos pro ingenuis intelligimus apud Tranquillum in Augusto, Maritis e plebe proprios ordines Uignauit: praetextatiis cuneu in suum,er proxim- paedagogis. τρD Tri&πορφυρois,ut PIutarchus in Publicola. Unde praetextrius sermo, visuperius dictu mest. Erat sua magistratum praetexta. Liuiu3 libr. v I Lub Vrbe condita, Non patientibus Tacitu Tribunis,pro comsule uno plebeio tres patricios magistratibus curulibus sitilis praetextatos tanquam consules sedentes nobilitatem sibis VP. Tacitus lib. κ i κ. Sed ubi cecinna praetexta Crlictoribus insignis dimota turba consul incesi exarsere ui ctores.sic apud cicer. pro Donio sua, Videte praetextatos inimico id est in magi iratu positos. Et apud Pliniam lib. XXII I. Petreio, Praetextatum immolasse ad tibicinem. Praetexta dicta est ob id quod purpura circuntexta erat: ob quod a Graecis m&πoppos ordicituricum erat simile apud ec s gestime, 'παραλου . π ut apud Latinos praetextat rum appellatione honoribus praediti, sic apud eos τῶν ἰυπαρί uli nomine intelliguntur. Ad ea quae dicta sunt pertinet ιllud Plinianum in i κ. de purpura TFria loquentis, Hinc a cessecuress Romanae viam aciut id que pro molestite in pueritia est: distinguit ab equite curiam: dijs advocatur placandis: omnems uestem illaminat: triumpiali

is misce

SEARCH

MENU NAVIGATION