장음표시 사용
211쪽
'piamper- aquam,CT aqua perdere apud mintillanu in xi. alias dire, non pauca. Ad iudicioru etiam Romanoru morem intelli, gendum,unde copia magna Latinaru locutionum existit,
ea quoq; pertinent, quae nos pride de ampliatione σ ω- perendinatione diximus, alijss forensibus uocabulis: quae hic repetenda nequaqua aut perit, ingenda duximus. De centumuiralibus etiam causis consessus centumuirali satis explicatam est, que idem Praetor in quatuor hastas cog bat. Dictum uero Iuriscon ulti hoc in loco de decurijs u rugis neces dic intelligendum censeo: hoc sensu,ut equites Ro. uel si ita in senatores aliis in decurias distributi, quorum scilicetn nundinalbo decuria scripta, ad aerarium. lati erat: parere Praetori consilium cogenti ad iudicit publicum exercendum asstringeretur. Inde illud Plinianu lib. tui. Epist. Eia tu inquit cum proxime res agentur, quoquo modo ad iudica dum ueni. nihil est quod in dextera aurem fiducia mei dormius: non impune cessatur. Ecce Licinius Nepos P raetor acer er fortis, inuimm etia dixit senatori egit ille in senatu causam suum: egit autem sic ut d precaretur.remiga est mulila: sed timuit,sed rogauit , sed
opus uenia fuit. Dices, Non omnes praetores seueri. Falleris: num uel instituere uel reducere huiuRodi exemplum non nict seueri possunt: institutu reductum ue exedicere uel leuisita possunt. I dem ad Traianum , cum est rem iudices domine conuentum inchoaturus, Flavius A chippus uacationem petere coepit ut philosophus.Fuerunt qui dicerent non liberandin eum iudicandi nec itale, sed omnino tollendum de iudicum numero. Haec Plinius
ad Traianum scripsit cum esset in Asia. cicero in quintaphiisp.
212쪽
. 1 IN P A N D EcTA s. ars Philip. legem iudiciarium ab Antonio latam irridens, te tuinci iudicin decurium ex aleatoribus Cr Graecis exulibus conscripti: Sunt ite inquit lecti iudices, qui ordisse excusabuntur.habent enim legitimum excusationem: exiiij causa sola uertilbe,nec esse postea restitutos. Qui aute imdex de cotrouersia aliqua cognouebet, is sententium ferre cogebatur,nis iuraret de causa sibi non liquere. cuius rei exemplil est apud Gellium lib. X iii. quod nos alibi adnotauimus,cum de die dispundendo scriberemus. Eode etiam pertinet i quod cicero in oratione pro Rabγrio dixit, equestrem ordine illo capite Iegis repetunduru non ten ri ,si quis ob rem iudicandum pecuniam accepisbet: sed senatores tantum teneri eams eiu3 distisentiae causam esse asprina quod post iudicia ab senatu ad equites translata, senatores iudicandi nec state non obstringerentur, equitates astringerentur. cubus orationis locum truscribere quoniam longum esset : duos tantum uersius citabimus: Tut men es iudex, ut ego sienator, ita est: sed tu istud petisti: ego hoc cogor. quare aut iudici nubi esse non liceat. aut legem lege senatoria non timere. Apud Athenienses etiam hoc munus iudicΞdi necessarium fuisbe ut militandi, ex D mosthene intelligimus in tertio Obnthiacon,6λωρ , α
praeter pauca,immunitatis tantum licetiasublata, in eunde ordine ciuitate redegiaequa ut coditione capiunt, militent, iudicet: id denis faciant quod quilis per aetalcm acere potest. Iudicantes autem iudicandi mercedem τὸ clinaSικὸμ spo finiώια accipiebant,hoc est stortulus iudiciales, quod Aristopha- GaIG. oo 3 nes
213쪽
m G V L. BV D. ANNO T. RELI α.nes τρια Gλ appellat. Sic inprouincise factilabatur, quae Romano imperio regebantur, ut ex ea epi) lola Plisnij ad Traianum ostenditur: omnius ad iudicia publieaprillatas pertinentia , in prouinci s ad Romanae urbis exempla ordinata fuit tandem, ut ex cornelio Tacito novimus : qui lib. κ i i. in scribit, de claudio principe I quens, Eodem anno saepius audita uox Principis: paremnim rerum habenda a procuratoribus suis iudicatarium, des ipse stituissut, de ne fortuito prolapsus videretur, sena
ιm quoque consulto cautum plenius quam antea Cr tib rius. Nam diuus Augustus apud equest es, qui Al pto praesiderent ege agi,decretas eoru perinde haberi it rat,ac si Romani magistratus constituissent. Mox alias per prouincius Crin Urbe pleras concessa sunt, quae olim is Praetoribus noscebantur. Claudius omne ius tradidit, de qao toties seditione aut armis certatum, cum Semproni srogationibus equester ordo in posscsione iudicioram Ioacaretur, aut rur seruilis leges senatui iudicia redderent, Marius, Cr Sγlla olim de eo uel praecipue bellaret. Per sempronius rogationes leges Gracchi signiscat: quibus ante diximus. Non est autem intelligendum quod omnes qui equites erant Roma. iudicarent: sed ij demum
qui ex equestri ordine condecuriabatur. nam quatuor d cinisque iudia curijs iudicum quintam catus princeps addidit. Qium cum de ria. uero etiam tam grauate equites iudicarent, sext is adi ei decuria a Galba precarentur: non modo Galba negauit,
sed etiam concisis a claudio beneflcium, ne Deme intitios anni ad iudicandum euocarentur,eripuit. Propterea sub Augusto,cum decuriae uix essent millenariar, per pam citatem equitii Ro .equester ordo sub Taberio ius annui rura dureoru obtinuit constituto censu quadringentorum milium
214쪽
ut in eum ordinem cerritim transiretur: Cr ut Plini) ue bis utamur gregatim id insigne appeti coeptum. Propter quod cuiws princeps quintam decuriam adiecit: tantum snatum est aptis, ut quaesub diuo Augusto impliri non potuerant decuriae, non caperent postea elim ordinem. caeaeterum animaduertendi in minorosos ea erat ratio, ut pri- misim ad triumuiros capitales crimina destrrentur: hi ut ad umeridi .5-Praetorem delata restrrent. Pritor iudicis consessuras co--hogeret, iudicesq; in consilium mitterct: Tri iri capim Hia ... les rursus decretum consilii exequerentur. Valeri s lib. V. t fati . Tum admirabilis lectaculi nouitas ab ipso custode ad tri--utrum, a tri uiro ad Praetorem, a Praetore ad consi-lim iudicum perluta. Idem alibi, Sanguinis ingenui mulierem P raetor apud tribunal suum capitali crimene damnatam, triumuiro in carcere necandum tradidit Alibi, Vt --
mctus inquit in parricidio, cr ob id latens per tria m- '
urum conquireretur. Liuili Trumuiris cupitalibus mandatum ut uigilias dis onerent per urbem, Cicero pro cluent. Liberti Afri in Arulium inuadunt, er hominem arte pedes Quinti bdantlij, qui tum erat triumuir,conflituunt. Atque ille continuo nudo teste, nullo iudice, recenips mul
sci, conscietis perterritus, omnia ut paulo ante dicta sunt, exponit: Uniurasa se interlictum latetur. Pomponius
in cap. altero, De origine iuris, ait eos tuisse confiitutos, ut cum animaduerti in aliquem oporteret , interuentu eorum fereti Husinules erunt Athenis undecim numero viri, Visge Modquos νομοφυλακας uocabant: alij ipsi νομοφυλακες ab Vs ---μ. de quibuε in priore editione disseruimus. quorum undecimuirorum Aristoteles in v i. Politicon meminit, ut cust
215쪽
is GVL. BV D. ANNO T. RELIQ . si, ut Atheis undecimuiris. Xenophon in pri. των ε --κ , αν Gἱωσιν agita o ατω νμῶσω, γυα τρῖs et Alcvix et vae N LEt apud Demosthenem κατα Τιμοκρά--. Eo autem temporis lapsiu usus procesi ut prouinciarum praefides, quos ἐπάρχους Graeci uocant, iudices appetiissis, lati sint. Lampridim in Alexandro,Iudices cum promou ret, exemplo ueterum, ut Cr cicero docet Argento Cr noeesbarque instruebat: ita ut praesides prouinciarum deciperet argenti pondo uicena, phialas senus, mulos equos binos, uestes forensies binas, domesticia singulas m eos centenos, eoquos singulos. sic accipitur iudex in I. Quisquis i re tu petatur, cod. I in titul De cursu publico, alijsq- Diei ruditam busdam in locis.Erat etiam dies certi iudiciales, id est ἡρμο σιμοι: quorum meminit capitolinius in M. Philosopho his uerbis,Fastis dies iudiciarios addidi ita ut ducentos trigi ci dies annuos rebus agendis litibMl disceptandis confii-Dyi dicio'm tueret.Deos autem iudiciori praesides Chlorem er Porup pq luem antiqui in foro connituebant. Quare cicero in me Verrinarum deos inuocans, Voss inquit) omnium rorum forensissim, consiliorum maximorum, Iegiam iudici ri s arbitri ex testes, celeberrimo in loco praetorij Iο ii pollux er castori caeteros ite deos deasq; omnes imploro atque obtestor. Er reliqua. Ex ipso autem in oratione me uia im pro cluentio,congcimus sententius interdua iudicibus pa-
et Atat. μ' seri Dium e sic, ut hodie fit, dun at si uel actor uel
R hoe postulastet. quorum iudicum ut nome primum iusque ex urna exierat, in is primu3bemEnum rogabatur. consurgunt inquit illo iudices in consilium: cum sientenaetias Oppianicus quae trum eratpotestas palam strei uelle dixisset ut Staienus scire posse quid cuique deberetur. --ria iudic*m genera:n mari pauci,sed omnes iratisit qui
216쪽
IN PANDECTA s. aer accipere in campo consueuerunt, ijs candidatis quorum
nummos suppressos esse putant, inimcisimi esse solent. Aeetu modi iudices insisti tura reo venerunt: caeteri nocemtifimum esse arbitrabantur: sed expectabunt sententias eorum quos corruptos putabant, ut ex ijs connituerent, iquo iudicium corruptum uideretur. Ecce tibi elusimodi somtitio, ut in prim i Bulbo er Staieno er Guttae esset iud, candum. summa omnium expectatio, quidnam sententis ferrent leues ac nu mur ij iudices: utque illi omnes sine ulla dubitatione condemnant. Hactenus cicero. cuius veraeba ut intelliguntur,scire oportet Oppianicum fuisse reum: Staienum autem unum ex iudicibus Albe, qui iudices ipse
aut magnum eorum partem corrumpendos redemerat. S
quitur in eodem loco ciceronis, Hic tam iniectus est hominibus scrupulus er quaedam dubitatio, quidnam esset Octam. deinde homines sapientes ex uetere illa iudiciorum distiplina,qui nes absoluere hominem nocentifimum possent, neque eum de quo esset orta susticio pecunia oppugnatum, re illa incognita primo condemnare ucsscnt, non μὴ li ree deliquere dixerunt. Ex quo loco id ostenditur quod alibi d, iam a intemtam xtam, eos qui condemnare nollent,hoc modo de ungi pose di b- se iudicundi nec inte. Quod uero plurunque tabellae clam con cerentur, ex eadem oratione putet : Itum est inquit in confitium: omnibus sententijs praeter unam quam suam Staienus esse dicebat, Scamander primu actione condemnatus est. Illud uero memorabile,quod in bententijs ferendis non reum erimen adtrusisse pronuciabunt,scd admisisse Via. i isim riuideri. Id quod a cicerone significatur in Verrem actione admissum pro- sexta:quo in loco Verri ob cit, quod igitiuos bellin molientes in Italia comprehensos, de consili s sententia da ''
mnatos, ipse post pariae exemeriti O' praeclarum inquit oo I Imper
217쪽
xis GVL. BV D. ANNO T. R ELΙQ. Imperatorem. comprehendi tufit: quis non pertimesiduis causam dicere domnos: quid seruis tm βrmidolo sycisse uideri pronunciauit: ortam uidetur flammam pam rura dolore ac morte restinxisse. quid deinde sequitur
verbera atque ignes: CT ad metim cisterorum, crucia tus Cr crux. hisce omnibus sunt liberati. Sic Plinius libro XIII I.Gn. Domitius iudex pronunciauit mulierem ubderi plus uini bibisse quam ualetudinis causa, uiro inis sciente: ac dote mulctauit. ciuiuε rei exemplum est in cap. i. supra, Ad Turpil. ruri inquit Marcellus) possit: si iis fuerit interlocutus, Luciu3 Titius temere uideatur accusasse: an catinniatorem pronuntiasbe uideatur.
Idque non in iudicando modo prisci , sed testificando
etiam obseruabant. Cuiu3 instituti originem ex Acud micorum opinione munusbe, cicero docere uidetur cidi: ea finem Academicarum quaectionum . de Academicis enim loquens, qui scientiam ex catalepsi ortam a rebus humanu tollebunt, ita inquit, Quam rationem maiorum
etiam comprobat diligentia: qui primum iurare ex sui animi sententia quenque uoluerunt: deinde teneri si sciens Ialleret, quod inscientia multa uersaretur in vis. Tum qui testimonium Aceret, ut arbitrari se diceret etiam quod ipse uidisset: quaeque iurati iudices cogno-hisbent, ea non ut Ube facta, sed ut uideri, pronunti rent. Ex eo more est illud Vlpiani tract. De iure fisci, cum quidam capitis reus emancipasset silium, ut haereis ditatem adiret: rescriptum est non uideri in fraudem fiasci fctum , quod acquisitum non est. Poctrcmo quod de decurijs iudicum, de que iudicandi nec inte dictum est , ita intelligendum arbitror , ut tam rerum priuauris iudices in decurijs quam publicarum ectent. Etenim
218쪽
IN PANDECTAR a Etenim Tranquillus in loco siverius cluto, Ad tres lacteum decuris inquit quartam addidit, que ducenariorum uocaretur, iudicaretq; ct leuioribus summis. quam appellationem non causarum aestimationedia a celictu potius ortam esse opinor: ut fucrint ducenarij iudices,qui di- Duemari midium cen ius equestris posidebunt: licet procurator du- ῶς
cenariim apud cγprianum de Martiale aliter accipi Edratur. Gellius etiam causari priuatarim meminit bis verbis lib. κ iii. Quo primum tempore a Praetoribus
lactus in iudices sum, ut iudicia quae appellantur priuata susciperem: libros utriusque linguae de officio iudicis scriptos conquisiui. Et rursus Tranquillus in claudio, Iis qui apud priuatos iudices plus petendo formula excidissent, restituit actiones. His addendam existimavi, quod haud scio an perpaucis animaduerctum sit nos autem antea striactim adnotauimus,quod cum in iure dicunt oratores, apud Praetorem intelligere debemus. ut apud ciceronem lib. i. de Oratore, Num uolitare in foro, haerere in iureae Pro I torum tribunalibus,tudicia priuata magnara rerum obire,
in quibus saepe non de ficto, sed de iure certetur: iactare se in causis centumuiralibus, insignis est impudentiae. Vitis
de locus ille Ciceronis in secundo Rhetoricorum clari ris erit intellectus: de translationibus enim loquens, quas Iurisconfiulti exceptiones Cr praescriptiones uocant, ita inquit , Atque in nonra quidem eonsuetudine multis de
causis fit, ut rarius incidant translationes. nam π P torijs exceptionibus multae excluduntur actiones, Cr iri ius ciuile habemus constitutim,ut causa cadat is, qui non quemadmodum oportet egerit. Quare in iure plerunque uersantur. ibi enim Cr exceptiones postulantur, er προιο quodam modo agendi potestas datur ἰσmnis conceptio
219쪽
i N PANDEcTA s. illa dixisset. Iste in posse, ionem bonorum mulieris mittis:
ipsam Veneris in seruitutem adiudicat. Ex quibus uerbis satis liquet,quo modo Praetores er quatenus iurisdictione mandaresositi sint. Et pro cecinna, Ad hoc quidi iam uetus est,er mularium exemplo usitatu,ut cum ad uim ficiendam ueniretur si quos amatos, quiuis procul con exissent uistitim testifcuti discederent optime stonsionem facere possent,ni aduersissis edictum Praetoris uu iam esset. constitutioius Meia Praetoriae quod quidem ad formulas actionu er interdictoru pertine multa fiunt in libris Pandectaru uestigiu: ut in tractatu, Vti pollidetis, De cloacis - hoc interdictum non dabo: neque pluris quam quanti ea res erit intra annum quo primum experiundipotestas βα-ri agere permitti. De exceptionibus constituendis est Io- I, Me pii culis in secundo Rhetoric. Agit is cui munus praecisa est in- m -- iuriarum posὶulat is qui cum agitur a Pratore exceptionem extra quam si in reum capitis praeiudicium fat: hic is qui agit,iudicium purum poctulat is qui cum agitur,exceptionem addi ait oportere. Quaestio est,accipiendusit an
non. ratiomon enim oportet in recuperatorio iudicio eius
maleficij ,de quo inter sicarios quaeritur, praeiudiciu feri.
Hactenus ille. Recuperatoribus similes erunt apud Grincos qui διαυτκτα vocabanturinon ιυροτοὶ, sed
hodie huiuscemodi iudiciorum constitutiones principaliabus rescriptis fiunt, nostros collegio postulantur, duntaxat nisi cuncessarius asst,cuius eurum rerum summa est cognitio. Iudicia igitur cicero in loco superius prolato priuata er recuperatoris intelligi uoluit. ut in primo de Oratore, Alterum est quod remoto foro, concione, iud, rijs,senatuotuisti oratorem in omni genere sermonis Crhumanitatis Ube pesctu.hoc loco iudiciu publica intesti-
220쪽
binos. pro quo paulo superius substitia dixerat: Ne sentia
rum, per βru, ub=2ia,ronra,curiamq; mcditere. Forti hic priauum iudicia intelligo: adi dixisici, iudicia priuati publica, cociones Cr sentetius in benatu dicedas. Plinius in epiastolis,V t mihi Attilitu noster expresse dixisse uideatur: sie in loro pueros a centuuiralibus causis austicari, ut ab Ilo Uzza. mero in schola. Fori tune appellatione, interdum 9Uellia intelliguntur: hoc est iudicia publica quae infra Romano
exercebatur sub diuo,ut uidetur ex Fabio Iib. κ . bis ne bis Quod accidisse Portio Latroni truditur, ut cu cisti: mam in scholιs opinionem obtineti, cua a in ora esset oradu impense petierit,uti subbellia in Ba dicam transferret turi ita illi calum nouum silit,ut omnis eius eloquetia cotineri tedio ac perietibus uideretur. Sic apud Athenienses ἱλια auocabatur με γυῖον Alina pio F, G eo quod subdiatu est et co essus, Alia το 'o by κλ ω σκαθεζ et τωρ δεκαgari Iudicu aut e moras erat, τρ/ωGλeμ sive Isi
Aleαχμ' duo besterti, Romani,quae pecunia e publico do
γοὐκον patronis, T causidicis ἔ δραχαα stipediu diurnu, g dece era i forte lacti et erut annum magistratus. Aristophanes ερ σφαρ ιν de iudicibus loques, or τις αρ in
quod ut Romae Praetor iudicijs centuuiralibus er publicis praeerat