Gulielmi Budaei consiliarii regii, libellorumque magistri in Praetorio, Altera editio annotationum in Pandectas

221쪽

iN PANDEcTAS. at praeeruise Athenis Theseotheta τοῖς κλια is,quod m- rbe Murrignum erat δεκαφ. ori ex iudices e sua qui que tribu somtiebantur, ex ita in eos imperium habebant, ut etiam e ce

re e consessu possent si ad horum no affuissent. Aristoph

thenien hon in exercentis iudici , publicis cicero in i . de Orat. refert, de damnatione Socratis loquens,quod quid ad sententia strendam in reos iam conuictos pertinct. M ris enim j isse ut reus ine rogaretur, quum poenae uectima tionem meruisse se confiteretur, nicti res plane cupitalpi esset, culos quaestio exerceretur. Sequitur in eodem cap. Mattigophori quoque, Pi uno

να,ut inquit Eumthius,certaminam praes des atque modoratores. Spartianus in Hadr. Multa in Athenientes cotulit, er pro agonotheta resedit: er uerbum αγωνοθετω, Demosthenes in Philip. t O. Et Thu dides αἰτιοι A υμορκα--s αγωνοθετῆντερ. CT muniani magonothesia dicitur. Dicutur Eruthiothetae ut alibi diximus. Decemuiri erunt se lotiates.

sacrorum certaminum praesides singuli singulis e tribubus. Horum ergo lictores erant mastigophori, id est flagrijstri, R M ad mouendum turbam cohibendas seditiones. ρομs N sequenti, Elemphoria cr 6 Etura apud Al xandrinos. Lego claemporia, id est olei publice coemendi me , α cura, ut supra dictis eth er ostrionia. αποιων, enim fladicuntur,ut οπωρωνω,σι nu. lyriona fulit qui compa' GH iuranda legu inibus creati sunt,Gr ostrionia munus inum: nihil enim aliud congruentias huic loco in montem Mihi

222쪽

114 GVL. BV D. ANNO T. RELIQ . . venit. Quod autem interim sequitur, Veluti agminales

equi. equi ego ταγματικὰπ intelligo,qui agine exercitum sequi tur ad convehenda impedimenta. nam agminales τουr αγε- λαους intelligere hic non congruit. Quod sequitur in rius, Mixta munera decuyroticos decuprotiae: ex unt, quorum obseruatione inesse legendum tandem animas veri Decaprotiae, ico aproti vel Graece δεκα πρωτει , Ωκo ιαρωτειαρ. Et instrias, Na decuproticos a protis tributa exigentes, legendiam, N am decaproti ex ico aproti, me mprimi. id est decemprimi cr uigintiprimi. Hi decemprimi uocan-Hi Wy tur in titulo De domest. er protest ut pentaproti quin-. κ' 'i'v' quemnii in cap. 1 i. De priuilegijs eorum, qui in sacropal. misi. Decaprotia igitur est decemprimatus. Sunt a tem uerba municipulia. cicero pro Roscio, itas decurionum decretrum stitim fit, ut decemprimi proficiscuntur ad L. Syllam: doceantq; eum, qui uir Sex. Rostius uerit. Idem, Venit in decemprimis legatus in castra capito. Et in Uer. Magistratus cr quinqueprimι accitu istius euocDVeliatiuisa- tur. Eodem modo ico aprotia uigintiuiratus dicitur. Fodi -- tasse autem qui nob:s x i i. Pures Franciae nunc dicun-υμφής pro tu Duodecimprimi ab initio uoculi unt. utcunq; sit, Do- declinprimatus ui deccmuiratus Cr alia, non absurde diceretur,etiamsi Patritiatus appellatio ad uerbis patrium alludere uidetur, ut alibi diximus. Enimuero quando munerum publicorum diuisis, quas perbluum ab Arcadio tramis mihi esse uidetur, si quis post eum ab Aristotele

huiss tractatus rationem mutuari non gravetur, atque in Misisὸ-m ρα- Rmmam redigere: expeditior erit explicatio, er dodis, blitorum sm- ni propior. Is igitur των id est magistratuum of-mviria dirusq- fciorum ue municipulium duo genera si malicit: unum

necessarium, sine quo ciuitas consistere non potest, oppi,

223쪽

IN PANDECTAR ii dis habitari: alterrum sine quo dedecore habitari quod

genus ipse προς δεταΙίαν ψ κοσμ* appellat, quasi ad odidines commode dininguendos morosi componendos inuentium. Prius illud genus circa res diuinus bellicias versatur: circa uectigalia impendias publica: circa forum crurbem, portus er regionem uniuersam: circa iudicia, commercia,pro Uiones,exactiones, custodius ratiocinationes, recensiones : denis circa rationes referendas ab ijs qui procurationes er magistratus gesserunt: π postremo rimo id quod in commune consulit, quae Curia uocatur. At inister ea munera quae maxime necessaria sunt prima esὶ A nγ-nomia, quasi quaedam lex urbica, quae de rebus stituit, quo 'nomia. sub genere multae formae continentur, plusculaes in ijs ciuitatibus quae populosiores sunt: in quibus 1singula inunera

peculiarem procurationem poscunt. τ o Troiia muroriam extruendorum curam profitetur: κρουνοφυλακία si tirum cuctorium atq; tutelam. λιμμοφυλακία portuu,quam

Arcadius λιμμαρχίαν uocauit. Huius aliud est non absimile,nec minus necessariam, quod regionem suburbanum moderatur agrwms urbi vicinum, αγρον μει ideo dicta, si, magistratus Agronomi dicuntur, ut illi urbici Astγnom. απλῆα pecunias publicus cogunt: quales sunt qui a L tinis quisoreser coactores uocati fiunt, quos hic Are dius uerbis e uerbo ductuam , fusceptores appellat sera uo- νερ,quasi cibutirq,uel a commentariss at s actuari,inun re funguntur in tabulas publicus reserendi quae opus est memoriae mundari. σίχμεJas in quarto Politicon vocantur, qui erogandae annonae publicae in unus habent: qui monsores frumenti appelluntur in capite, His honoribus, inst

De uacatione Crexcu. mun. Sunt er alia non minus ne

cessaria, sed notae maioris, quae ταρ ἐρ μειίονι orab μὴ

224쪽

iis GVL. v v D. ANNO T. RELIQ, αδεγμίας sexus Aristotele appclla quasi maioris fictigh stecie prae; crentes: maiori enim experientis fideis pro

butionem poscunt. cuiusmodi fiunt ea quae ad custodiam ciuitatis lectant,aut quae inter ea munia censentur,quae ad res bellicas constituendus inventa sunt. con veniens enim ζὶ crbelli er pacis tempore, portarum muror is cunodes esseer curatores. Esse item alios necesse est,qui ciuium recensionem agunt,in clusesque concenturient:τὰ ἐπιπιλκσω horolimarchi. τηρ ἔ εἶάσεως τωρ πολιτωρ ὰ σιω ἱεροῖ. Πολέμαρχοι sunt ad quos summa rei militarn refertur, er Polemarchia munus ipsum er magistratus uocatur. hodie Mures challos appellamus quasi maiores,hoc est iudices in cubullo sedem tes uno tantum magictro equitum instriores. hi uero Tribuni militum Latine possunt uocaris quis L atine loqui malit. Sic etiam uocatur in capite, in cim, De re militari, Hipparchia praefectura est,er quasi magisterium equitura, ut Nauarchia nauium. Λογ ις α Cr dapsi ratiocinque praeerant, ijsq; magistratibus ius reddi ni,qui rationes ad aerarium referre dcbent. ab ijs enim rationem administrata procurationis exigunt: Nαρφυλακεῖ sunt quibus tutelacrsartatecta aedium sacraris commissasunt. Alterum uero illud genus munerum quod ad decus er elegantiam civilis uitae pertinet, ad moraras formationcm maiorem in modum humanitatis, institui stre in i s ciuitatibus solet,quae maiore otio fruuntlir, commodiores uiuendi ratione sunt

os re summu muncrum ab Aristotcle positorum, quibus quidem uocabula sint indita. Reliqua, quae permul'ta sunt, uno procurationis nomine significuntur: id est,

225쪽

IN PANDECTA Lmodestiis arbitri sunt: de ijs pro potestite stituentes, ut

ne muliebris mundus aut cultus matronalis in Iuxum eua

dat, aut in habitum ab eo sexu dissentientem. Παδόνομοι educundis puerta innituend is curam impendunt, ut pueri Padonomia. ex more ritus a maioribus instituto artes circiuiles crbellicas edoceantur: ne cui sit liberum contra morem patrium liberos in tituere Γυμνασμαρχ' gγmnasiorum praesides sunt, quae primam ipsa exercentis inuenta corporibus deinde ad scholas Philosophorum translumsunt,era dexercendos animos. νομοφυλάκι υ satis alibi diximus. Aristoteles autem in quarto Politicon didirentium signare uolans inter magistratus, id est, ex cura- ' - tiones munerum, ita inquit, Maxime autem ut summatim loquar magiBruttiκ appellare eos debemusquibus quibusdam confulcire datum est Cr iudicare, ac pro pol kte iubere: praecipue uero hoc ultimis. Iubere enim pleniorem notam magistratus obtinet. Quibus autem hoc non licet s ἐπιμελου res Φαλπιεάτας uocat: quasi dicat curatores Cr praepositos. I N cap. Semper. g. conductores.De iure immunitatis:

Quod proprius est delin re, nisi paria fisco fecisse dicantur. Lego,Quod propris: π paria cum fisco. Propius Protin est.

uero aliquid se dicimus, pro uerisimilius esse. Liuius libro secundo ab urbe: Id propius fidei est: id est,magis credendum. Paria autem facere, non est uerbis Hi panicum, ut 'ri Accursius dixit , sed usitatum Latinis autoribus. columebla libro primo: Pecuniam domini uil licus nes in pecore, ines in rebus promercalibus occupet. Haec enim res auocat eius curam, Cr eum negotiatorem potius facit quam agrue colam , nec sinit unquam eum cum rationibus domini paria sacere: sed ubi numeratio exigitur, res pro nummis p p ostend

226쪽

iit GVL. BVD ANNO T. RELIo . ολ nditur.Plinias in Epistol. Habuerunt obpicia ima in s cundis, habuerunt in aduersiis: non βci tamen paria atq; eo magis hanc cupio seruari, ut nubi soluendi tempora superfui. id est, nec tamen sati 'ci, ac plane persolui acceptum ab eis beneficit :nondum plenas uices rependi. Et in Pan gγrico: Parens tibi imperium dedit tu illi reddidisti. solus ergo adhuc es, qui pro munere tanto paria accipiendo cisti,imo ultro dantem obligacti. communicato enim imp rio solicitior tu, ille securior Actus est. Idem alio in loco: Od si quando cum influentibus negoti js paria 'cisti tims relinctionis existimas Autationem laboris, id est, cum tu Iungendo ollicis Principis negoti js explicundis,er pedi agendis parem te praestiticti non cedendo labori. Laurentius Vallensis aliter hoc uerbum interpretatus est in quinto Elegantiarum: sed exemplum ab eo citatam cum ijssi edixi non pugnabit, si quis animaduertat. Puria accre, ut

Plinius Iunior usus est,Graeci dicunt ταρ es/ociis mei BI. ut Demosthenes εν προρ Αε φνοι. Aristotclcsi τῆρισαῖ αμυνεοθI, in bonam partem. quanquam hoc uobum apud eos in utrunq; partem ualet, ut apud Latinos q*o p.

columella in loco superius citato,er Callistrati s hoc in loco, pro eo quod est accepti m expensi parem rationem faris Q -- cere, er relliquari nihil. c ol rta etiam parem rationem

'em fore. Iacere dixti. I N cap.ult. eod. tract. De iure immunitatis: Mensores,

optio, ualetudinarii. Q ni sint optiones hoc in loco,iaud scio an acile quis dixerit. Varro in primo de Lingua Latina: Primi inquit singularum decuriarum decuriones dicti: fi . . qVos ij primos administros sibi adoptabant, optiones u cari coepti, quos nunc propter ambitiones Tribuni aciunt.

Fectus: optio inquio est optatio: sed in re trulitari is appet latur

227쪽

1M PANDEcτAs. ais pellatur, quem decurio aut centurio optat sibi rerum priustarum ministrum, quo Acilius obeat officia publica. Idem:

Optio, inquit, qui nunc appellatur, appellabatur a censu. Is udiutor dabatur Centurioni a Tribuno militoni: qui quia cooptare quem uelint ceturionibus permissum est, ex Acto nomen sortitus est. N onius optiones,inqui in cohortibvi dicuntur, qui sunt honesti gradus, ut optatos, hoc est,electos: Cr adoptatos, hoc est,ascitos. Varro de uita patrum lib. ii .existimat appellatos: qui referentibus centumrionibus adoptati in cohortes subibant, ut semper plenae essent legiones. a quo optiones Decurionum in turmis et in cohortibus centurionum appellati. Ego potius hoc in loco optionem pro eo qui adiutor est centurionis aut Decuri nis acceperim: ut Plautus usus est, Iicet metaphorice, in Asinaria: optionem tibi sumito Leonidum. Fabricare quiduis, quiduis comminiscere: perficito argentum ut hobcat filius,amicae quod det. Optionem pro adiutore cr ubcurio,quasi, collega adoptato posuit: quo modo hoc eo e pile,optio Abricie uocatur. Vegetius de re militari optiones,inquit, ab optando appellati sunt: quod antecedentibus aegritudine praepeditis, ij tanqtium adoptati eoru ais vicari solent uniuersa curare. Idem libro secundo: Habet Iegio

fabros tignarios, lignarios,structores,carpentarios, irrrarios, pictores, reliquar s rerum artifces, ad bdibera rum aedificia fabricanda, ad machinas turress ligneus, caeteras quibus oppregnantur aduersariorum ciuirites uel destriduntur propriae, praeparatos. Habent fabricas scutarius, loricarius, arcuarius. cr omnibus enumeratis demum

subdit, Horum Iudex proprius erat praefictus sebrorum. Proctus -

228쪽

xio GVL. BV D. ANNO T. RELIa .rum, eos esse censio quos commentariensis qui dicitur, a tutores sibi sumpsit ad custodin obseruandas regendasqMenseres. Mensores inquit idem Vegetius funt qui ad podi murudemetiuntur loca, in quibus tentoria milites figant: uel qui in ciuitatibus praestinLPodi mos est dimensio pedi-

ς ψ ρη Hi etiam metatores dicuntur. Cy mctari uersum, et metata in titulo,De metatvicodice. μαBI Graece duecitur. cuivi rei maximus erat usus Romanis in castus, ut

is Pisa u. docet Pol bim. Valetudinarij medici sunt, qui ualetudine lictos curat uel potius Οι νοσοκομοι, qui in ualetudinario ministerio funguntur: quod Graece νοσοκομεῖον dicitur. columella libro duodecimo: siue quis sauciatus noxam coperit,actile ut fomenta: fue languidior est, in ualetudin Veterinarii. rim deducat. Veterinarijsunt hoc est it ent ueterino s curatores er medici: qui idem ipsi mustu . solaus equis aristit. Naupui fabricatores sunt nauium rara Fu Acrarios vocat, quos Graeci dicunt,quos Qiunt, ex μυ- lianus excusores appelles.structores fuit Uri ement ibor ' cicero Quintum 'utrem : In aream tuam ueni: res agebatur inultis structoribus. Longilium redemptorem cohortatus s-: domus erit egregia. Et ars structoria est ακώομι- Cy τεῆomod structoriae ministri sunt λῖ,λκοὶ , λ θουργοὶ πλάδα ci: uectiarq, lapicidae,er scalpto- 4 Δυr res scandularijsunt, qui scandulis byberna contegebant. tabellae fiunt praetenues quae tegularium uicem praessant, erobore aptiyimae Cr glaudistris alijs, inquit Plinius libro

X vi .caeterum, in tu hac nomenclatura uerba satis mul- inlex. ta sunt corrupta, tam aquilices mendose pro aquileges Iogitur, nisi callis brutus errore ductaes, aquilices ab aquis his m. eliciendis dictos esse putauerit. ut quesicium, quod anti

229쪽

i Ν p AND EcτAs. araput ,cin aqua pluuialis remedijs quibusdam eliciebatur, quod fiebat in magnis siccitatibus. Quale Pari ijs solenne est feri, cum stures squallore enecuntur strculis acore

Genouesse ad divae Mariae in supplicationum pompa, o secrationumq- transtortandis. Aquileges autem ab aquis siegendis dicti sunt, ut autor est Marcellus, artifices seu niendorum fontium, aquarum i colligendarum ad aqv ductus: ijd stre cum ijs qui libratores vocantur intra-mtu, De excusationi. artificum, libro decimo codic. ab

aquis librandis dicti Plinius ad Traianum Me aquaeductu Nicomedentium loquens: In primis necessarium est mitti

ad te uel aquilegem uel architectum , ne rursus eueniat quod accidit.Plinius avunculus lib. x x V l . de Becbio,Eias

duo genera. oluestris ubi nascitur, subesse aquas credunt: er hoc habent sigi rura aquileges. Idem libro X κ κ i . qualis sit ars aquilegii docet: quo loco descrutandis aquis loquia Gladiatores hie,si uerbum mendosium non est,non μονομά- Mi sunt, qui ab lanim instituebantπ: sed μαχαιροπριοι, hoc est,sudiarij cr telorum artifices. Victimurq iu comi- . tatu castrensii erunt ob hostias, quae in sacrificiis caedeban- π ρμγ

tur. Librarij depositorum ij erant, qui perscribebant quid/quiis apud signa deposuisbet. Antiquitus enim inquit V

getius institutum est, ut ex donatiuo quod milites consoquuntur, dimidia pars sequestraretur apadsigna, ibidem smilitibus seruaretur, ne a contubernalibus per luxum absumi posset, inani prerum comparationem. Sepositio autem isti pecuniae primum ipsis contubernalibus doceatur accommodata. num cum pillisu sustententur ann na, ex omnibas donatiuis augetur eorum pro media castrense peculium. Miles deinde qui sumptus suos scit apud fana μή depositos, de deserendo nihil cogitat: magis

230쪽

1ια GVL. BV D. ANNO T. RELI diligit signa: pro illis in acie fortius dimicat, more homani inviiij, ut pro illis habeat maximum curam in quibus suum uidet esse positam subflantiam. Denis decem stiles per c

hortes singulas exponebantur, in quibus haec ratio condobatur. Addebatur etiam succus undecimus,in quo tota legio particulam aliquam constraba sepulturae scilicet causa. Et

ideo fignistri, non solum fideles, sed etiam literati homines eligebantur, qui cr seruarent deposita, ex scirentsingulis

reddere rationem. Hactenus ille. Fuit cum ego primipilum hune vocatum ese existimarem in lege,satis,codice,Qnbbus modis pignus uel bγpotheca tacite contrabatur. Etialege ultima, De primipilo,ub. X ii. nunc id dicere non fm.Tranquillus in Domitiano: Geminari Iegionum castita prohibuit:nec plus quam mille nummos a quoquam adsigna deponi passus est: quod Lucius Antonius apud duarum I gionum taberna res nouas moliens dutiam coepisse etiam Pillionei. ex depositorin summa uidebatur.Pelliones a Pellibus conficiendis dicti ub quibus milites Memabanticicero in Ac demicis : In quo magna rei militaris esse occupario solet, ut non multum Imperatori sub ipsis pellibus otii relinquatur, id est,in statitus. IN capite Qui liber a legatione abest: in tramis, Delegationibus e legit Acculsus: ex in omnibussic legitur

exemplaribus, ut opinor, post Accusara: sed tamen re rupte. Libera enim ablativus est, errore ex ignorantia I, Legati ei ει brariorum in duas uoces solutus. Legationes liberae olim ornamenti tantum causa ab senatu impetrabantur: quemadmodum honorarii magistratus a Principibus honestamenti causa conceduntur , titulos tenus obevntur er geruntur. Hae autem ab Vs Senatoribus impetrabantur, quibus negotia sutura erunt in prouincise: ut qui haereditates

perseq

라틴어 텍스트