장음표시 사용
202쪽
V. C. PETRO SE GVIERIO PARISIEN s. Senatus Praeside, B.Brissonius s.
N sTr TvENTEM meno rus de iure crufib cogitationes mutare litteris, Agapotoninum ratio deterrebat, quod ea iam scriptorum moletus no rum oneratum est,non tam xt acresno
quaerenda, quam copia re ad ano quibus;
rideaturi merumenimuero cum ea, quas =HHUZmascieriis c orat, obscuritatem ab interpretessus ignoratione docenta, inuectum P cog ture,quom Vitio ita seunt consis perturbatq; omnia, ait innumeralis Prope a iure cognoscendo
si ne cogere, in adia quam artem re frigere enisiussum. no rum insegitum cum optimis . recta rientibus a tris V russem, error ne me ipsis imprud sperdiderim. Nec enim probarci Ag, morat quod orae, bar,sed auctoressuere, xem commune a ligura sic enim si Mantur sinon migrum AZquod γolumen, at hirum a caut item alterum soras darem,
.l fui raram iuris Guias tractandiratione aresceret. quo res animus meus abhorrebaticum tamen illiquo rccus a reccumae ut eo riguerent acrius, necfe aumnore aer gituros pias e-rentur, piacuit ab issa a reliquo corpore scriptorum meorum, uti tu Aa aflua, age de toto offerrivicium homines s-cturi essent, evi cari. Excerpsi gratur tres hoste mefitationibus in liberationibus Δbros, ilicis,quin isto endis obligationi bus alia CP arte tradiso sunt, breuiter compsexus, quaestionem quae in sum cotti ianum incurrit,etpaucissimu interpretum nurris continetur, quam Arat ut maxima, scitatare evo M. Eos risin os, Traesis amplis me, ait nuncu arem,perpetuum meum de summis tuis ,irtutibus iudicium serit quari No excelse in id bilo situs laudes si usicio, mines anctius co- iam quemquam,ses maiore obseruanto Eum ex inmem. H D. Lutetiae Paris Mon. bruar. I S .
203쪽
V L T I sunt ac varij ut contrahendarum , ita de distrahedarum obligationum modi: quorum alii ipso iure liberant, alij per cxceptione. Ipse iure Solutio liberat de quae selutionis instar habciat, ACccptilatio, Nouatio,Dclcgatio,Confusio, obsignatio, Compensatio, Reiq;
debitae ante moram a de-γitore factam cotingens interitus,& Cetera gencris ciusdem. Pcr cxceptionem vero liberamur, pacto,sententia,tempore,
M alijs,quos postea tradituri sumus, modis. Dc quibus singulis accuratius dispiciamus. Placet autem varic dispersa ac dissipata huiuste quaestionis praecepta artificiose digerere, summisq: generibus constitutis, ad quae singula reuocentur, eum in tota explicatione ordinem tenere,quem in omnibus,quae ratione doccntur ac via, sequendum csse optimi docendi magistri praecipiunt. Quam rationem ad ius ciuile tiactan dum si maiores nostri adhibuissent, artem aliquam iuris quae nunc planc nulla est, tcncrcinus: mirabilcsq: sui amores Iuris prudentia excitaret, a qua tot iam seculis propc innumerabiles obscuritas rciecit. Quae ne macula diutius in tam praeclara sci cratia haereat, bonis omnibus artibus suo nitori
204쪽
restitutis,ipsa quoque ab his tenebris, quas superiorum lcmporum caligo obduxit, in antiquum splendorcin vindicanda est. In omni autem disputatione si perspicuitas ca quaeritur, cui studere omnes par est, verborum prima cura cile debet. Itaque quando de Solutione priore loco dicere instituimus, cxcutienda paucis verbi significatio est. SoLvTIONI s appellatione omnem liberationem, s.cbiuiso quoquomodo iactam contineri Paulus scripsit'. Quod sie
ntc. ride sin picrique omnes accipiunt, quasi candem cum nummorum
solutione ceteras liberationes habcre potcstatem significet. i. to ab . Nδ'' qui Rcccptilatione , delegatione 'compensatione ', Ei iii uiri. Confusione ', & his similibus modis liberati sunt , velut sol - lisse intelleguntur. Mihi propius aspicienti aliud sensisse Paude operiti b. lus Visus est, nec tam cstectum rci, quam verborum vim po-- iridi': xcitatemq; spectaste:quae si origini suae reddantur,perspicuum Lis. fiet liberationem & solutionem solo nominis sono disterre ε, 'i l . .' .viin Vtriusq; V bi eandem Plane este, ad caq; omnia genera D. de fidesiis pertinere , quibus Obligationis vinculum quoquomodo di L
'et . i. it Vixur Od ipsum si solutionis nomen obligationi appli-A.D de id tu ces , planum erit. Quid enim aliud liberatio est, quam obli- die. l.obligna gationis solutioὶ Et hoc nimirum est Quod Paulus ait :
A. 64. - μην uel Go' m. od N Seneca libro sexto de Beneficii; bis .cgri. ς pressit. Quid ni, ait, cum omnis solutio non idem reddat,ia j. , k o)ἡ R0 mdς N-m & pecuniam dicimus reddidisse, quam-cit o. uis numCrauimus pro argenteis aureos, quamuis non intc uenerint nummi, sed delegatione & verbis persecta solutio sit. Denique & solutas per nouationem summas Scaevola dia; ih i si Rix quar nouatione abscesserant ab obligatione. Verumta ro. s. Lucius. men hoc commune solutionis nonacn suum fecit ac pro in dran kg prium ea liberationis species, quae ex nummorum numer tione, vcl alia naturali cius, quod debetur, praestatione contingit , sela li; proprie late patens solutionis nomen possidet. Nec vero solutam pecuniam, aliamve rem, quae in obligati nem vencrit, usitato sermone dicimus, quae acceptilatione, ii i ει uiles. Πψv xk0Πς , delcgatione deberi desierit -:nce soluiste eum, D.de solutio. qui citra naturalem dationem sit liberatus: cuius fictam tam tum ec adumbratam iuris intellectu imaginem superior
205쪽
species habent,propter quam solutionis potestate censentur, atque adeo imaginariae sblutiones appellantur . Iam quod ad isatisfactionem attinet, quam etiam solutionis Verbo Com- ω. lnsl.quib.
prehendi Vlpian. ait', latis sinὰ quidem cius verbi ossicium
manare. Vt etiam ad nummorum solutionem pertineat, pa- ms. D.dever-lam est. Satisfacere cnim dicitur , qui creditoris desiderium bor.i g' quoquomodo implet, eiq; quo contentus sit, praestat'. Sed zi alog s ,
co verbo sic sere nostri auctores utuntur,ut a Glutione seiun- s satis ac gant ', coq: modos reliquos cxaudiri velint, quibus pro eo 'bi iij '' quod debetur crcditori, absq: naturali numeratione fit satis, o l. item libequacumque tandem via co perueniatur. Satisfactum cnim ni accipimus, accepti latione & iureiurando , dc nuda conuen- te. s omnib. tione,& fideiussere vel expromissore dator. Quam differenta β'tiam euidenter Marc. cxplicat' his verbis: Solutam pecuniam tor. D. de re in Agimus ,rique naturia ter o id cst, re ipsa , & ut crassius fac popularius dicam reali numerationc. Plerumque enim ad t ut .empl.tai factum corporale hoc vcrbum nostri praeceptores reserunt '. l. Sequitur paulo post: uo si acceptum Liram sit quo Bρου- m Milesia sed Nonis nomino potheca erat sit aera, a me Hpulatione aere to,sstationis quidem Hrbum non proficio, ste fatissamonis p l..tres. D. A cit. Est autem ille locus cx Marcia. ad formulam hypo- ο ς thecariam libro excerptus: cX eaq; , Ut facile suspicari possu- mni,. de pig. mus, parte sumptus, qua interpretationem eius faciebat, 'e βψ'
quod vulgo dicitur,pignus,siue soluta pecunia laue eo nomi- tete. l. siciacone satisfactum sit, liberari '. In quo enuntiato soluta pecunia i0' Vib, accipitur, quae creditori numerata est. Cetcris modis si a pi- ' hy libiti more recessum sit, fideiustare puta dato, vcl acceptolato, aut lair.D.de uo- nouato eo propter quod hypotheca crat obligata, solutionis 'l' is tali quidem nomen non conueniet, scd satisfactionis vel satisda- cione. D.eo. tionis. Vsque adeo autem selutionis & satisfactionis diuersa ς 'Vx- causa est , ut qui seluere debet, satisfactioneni offerens nihil do hi, is o se agat ' : quamquam in quibusdam causis a creditore sponte admissa satisfactio 'selutionis loco cedat, candemq; quam sisti I. si 'illa utilitatem praestet.i Nam 6c pignus satisfactione praestita, .'i' '
206쪽
de solutio. l. l. ii rem. I. mnis. de pig. a t. et s. venditae.
d Aristo initio Physicie ita quaera.
aeque ac pecunia soluta liberatur : venditarumq: rerum dominium ex traditione in emptorem vel pretio soluto, vel si eo nomine satisfactum sit,transire dicitur ':& ex Inapp. rescripto ad honores in Rep. cui cx administratione debitor constitutus est,gerendos,qui satisfecit,non secus ac si soluisset admittitur'. Ceterum pro solutione satisfactione accipere inuitus creditor non cogitur : quam si volens admiserit, solutionis, quod ad aliquos casus attinci, ea vim habet. Quod ergo dicitur satisfactionem pro solutione esse, solutionisq: Verbo contineri, cx voluntate creditoris satisfactione ultro contenti proccdit. Sed nimis multa de vcrbo: rem potius via deamus. Tota solutionum quaestio hisce capitibus contine
tur, Qui solucre possint & quibus selui: ii id solui debeat dc quo modo : uis solutionis de finis sit de essectus. Quibus m
mnes omnino solutionum cauis explicantur. Eoq. magis mihi hic noster ordo probatur, quod in omni artium genere is demum sibi rem eam, qua de agitur,plane perspectam ac cognitam adfirmare possit, qui omnes eius causas scientia cognitioneq: comprehenderit M. Optimum autem videtur initium tractationis ab eorum qui soluere postunt personis, s cere. Haec enim est in hac quaestione cisciens causa, quam primum omnium tractata oportere nostri censent , quod de ceteras in actione anteit, quamquam animum instituentibus
ad deliberandum priore loco sese finis offerre seleat SOLVERE quilibet rerum suarum administrationem habentes, debitores possunt. Nam pupilli, prodigi, furiosi,&id genus homines, quibus rerum administrandarum ius non
competit , citra corum, quorum consilio reguntur, auctoritatem soluentes, accipientis nummos non faciunt ε. Et desiderat cares plerumq: Praetoris interuentum : sine quo, quod ex bonis suis stipulanti pupillus spoponderit, soluere non est permissum '. Aliud enim admittentibus expedita ac facilis pateret solutionis obtentu rerum pupillarium alienandarum via. Quae quamquam ita se habeant, utilitatis tamen ratione receptum est , ut consumpta pecunia, quam soluerint, quia eius vindicandς potestas iam non est, pupillis liberatio nascatur . Tantisper certe dum auelli et,qui accepit, potest,in δε- lutum pecunia non cedit. Reliqui omnes , quibus bonorum alienat
207쪽
alienatione non interdicitur, soluentes se liberant,etiamsi in t L sed iste. reatu sint dum ne maiestatis , perduellioninue postulentur. Hos enim placuit nihil ex bonis suis post admissum crimen elorum. D. deminuere posse '', ut fisco integrum ius suum seruetur, qui facile ementiti aeris alieni specie fraudaretur. Idem in iis, qui &aquil Morcpetundarum postulantur, cadem ratione ' admittemus. Nec exemplum deest. Caecilio enim Classico repetundarum vit. C.ad leg. damnato, placuiste Senatui Plinius scribit ', bona quae habuisset ante prouinciam a reliquis separari: illa filiae, haec spo- eiorum. liatis relinqui. Additum cliam, ut pecuniae, quas soluerat cre- 'a
ditoribus, reuocarentur. p l.qui man-
Nec ipsi tantum uti iter seluunt, qui debent, vcrumetiam et 'si'
cx eorum mandato facta ab alio solutio valet'. Quinctiam q l n D eo pro ignorante & inuito soluere cuique licet': cum naturalissimul & ciuilis ratio alterius vel absentis N dissentientis mc- gest. liorem nos facere condicionem patiatur Solurione, ait te o i. .is. MLudicium accipiendo inuit, ignorantes Δberaripo se t l.si pro pa- sumus. Nam qui se liti offert, 5 pro alio litem sine mandato excipit, inuitum cum ignorantemq; liberat ': quandoqui- ii Lix qui scidem in ipsum iudicati actio transferatur ', & velut nouatio fiat '. Igitur ignoranti id nolenti liberatio solutionis ab alio fa- tum D de ρ ctae potcstate contingit , in tantum ut ad repetendum pignus inde actio ei acquiratur '. Quod enim pro regula traditum euri l . D deest ', inuito beneficium non praestari, hunc sensum habet, ut quae legum beneficio alicui praestantur, inuito non tribuam re. D. de no-tur . Soluta utique pecunia, quae debcbatur,etiam inuito de- ' b jόbitore solutionis vi iure ipse obligatio tollitur. Verum cum iesutio.
de repetitione soluti quaeritur, alia cius qui pro inuito soluit, b a si Rcausa est, longe alia eius, qui pro ignorante. Illi in totum re- a uiuio, petitio denestatur S. Huic, si utiliter & e re debitoris soluit, λ
parata negotiorum gestorum actio est , qua quod sibi ex ea b Lilatii, iri causa absit, consequatur. Perspicuum enim est in soluendo eum debitoris negotium gessiste, quem a creditore suo libe- paetitio is rauit, quo ad selutionem urgeri potuisset. Enimuero qui pro V i i alijs sponte sua vel etiam coacti soluunt, iure desiderant sibi sal .D.nlarid. aduersus cos a creditore mandari actiones'. Idq; per doli ex-
208쪽
r l. alter tuti ceptionem antequam soluerint,vel in ipsa selutione facienia SDdς os consequentur. Quod tamen cisi suo tempore non postu-
s l.cu alter. lauerint, . Equitati consentaneum crit, magistratus eis iurisdi-L ctione sibueniri ' Actione certe nulla efficere possint, uthlieita. in fi. sibi aduersus iam liberatum actio delegetur . aliter atque si i i in hoc soluerint, ut sibi aduersus debitorem numerata pecu- conti. iud tui. nia praestarentur actiones. Qua in specie dc post acceptam k l. Modesti pecuniam, suae creditori tam in personam , quam hypothe- in ' carice saluae manciat actiones, propterea quod pro pretio I l.soluitur. magis mandandarum actionum, quam obligationis dissol- iuba M; '' uente gratia pecunia soluta videatur: cum inter contrahen-m liu is qui. tes hoc actu sit, Vt creditor accepta pccunia praestaret actio-D. de fidesuis nes N: ideoq: quasi nominis vendendi pretium acceperit, in Di aἡT . ni hoc ipsum teneatur ut praestet '. Sed cum huiusmodi con-rat .dis r. ventio non intercessit, solutione ipsa proculdubio obligatioibs of ἡἡ perimetur. Et ideo frustra qui soluit, sibi a creditore cedi po-eensib. stulabit, quas iam nullas habet, actiones. Quod ita se habet, si alieno nomine quis & in alienam obligationem seluisse
Proponatur. Mandatori enim, qui suo nomine & cx sua obli-o l. pari-- gatione' soluerit, aduersus debitorem, quandocumque prae-'' . , stari poterunt 'actiones, qui caselutione non ipso iure Issi si uiadato. b. ratur, quamquam exceptionc pctentem creditorem, ne bis O iis i Q idem consequatur, submoueat. Eodemq: modo tutori ob id condemnato,quod a debitoribus pupillaribus non exegerat, ctiamsi iudicatum secerit, utilitcr mandabuntur actioncs notis. D. de cum ea selutio debitoribus non prosit, quam suo nomine tutor propriaeq: culpae causa fecit. Quas species, ut superior bus conciliet, mirum est, in quos se distinctionum laqueos Bartol. induat. Plane sponte quis alieno crcditori offerens quod ei debetur, cogere cum non potest, ut sibi, quas adue r l. et des. ias debitorem habet, praestet actiones , cum inuitus nomen,''sanuissi C. vcndere creditor non cogatur ': quod si vendiderit vcndo-dς r ςmῖ- re autem vel inuito ac repugnante debitore potest ' ceden de iur e , larum actionum neccssitate adstringetur '. Atque haec de
hyi i e 4 h. in Πdaxo actionum, quantum quoq; modo res proposita postillabat, breuiter dicta sint. Quem locum male vulgo expli-
uJ νς' catum, cum in hunc tractatum incurrisset, tacitum relin-
hered Mend. quendum non putaui. Scd ut eo reuocetur, unde huc deci nauit
209쪽
nauit oratio, si perioribus & illud adde, filiosamilias obligato tautiliter patrem, quod in peculio est, soluere : scilicetsi,quem- p latus somadmodum lex ait ',sito non μν nominesoluat. Nam si si ij n
mine, qui ex quibustumque causis tamquam paterfamilias D.de ob g.&obligatur 7,seluat,nisi solidum seluere paratus sit, a Creditore Ebes , buti iure repelletur: cum suo nomine inq; suam honorariam obli- D.de iudie.
gationem quod in peculio est, seluens liberetur Qui resti' ἡά uitii.
tuere hereditatem rogatus cst, ante eam restitutam credito- D. de constitiribus hereditarijs recte seluit'. Immo vero & ab ijs ad Qtutio P nona compelli potest, actiones, quibus hereditario nomine tutam. D. de directo tenetur, excipere necesse habet, hoc minus ex causa timitari fideicommissi restitutum quod in aes alienum erogauerit M. f. aut ex Tre- Sed di curator ventri datus, si graue sit debitum, quod poena crescat,vel pignoribus pretiosis dcbeatur, eius seluendi pote- e l.1. iv fi.D.
statem habet Seruus cx peculio suo, cuius ei permissa ad- 'iicii
ministratio est,creditoribus suis recto seluit'. Dominicis quo- de solutio. que creditoribus actor seruus mutuis dandis CXigendisq; P Enbibi ..cuniis praepositus utiliter seluit, si aduersus dominum cX ca f l. quodli- causa petitio crat .Idem iuris procuratoribus, quibus vel hoc ipsum specialiter mandatum, ut seluant, Vel totorum bono- quoque. D.derum concessa administratio cst, damus. Nam cium quis suarum rerum procuratorem constituit, hoc quoque ei manda- peculii. D. de re videtur,ut creditoribus seluat : qui tamen ea tantum debita actoris exemplo dis luere debet, quae exactionem ha- pigno. bent,non quae sellam retentionem. Quae res facit, ut natur libus creditoribus non rccte seluat, quod verisimile non sit i. hoc dominum mandaturum fuisse'. Id quod ad executores 'da testamentorum a Bariolo' trahitur: cuius opinio aduersus es. . 'contrariam Baldi sententiam praeualuit. Nec huic contra rium cst, quod dominus seruo legans quae debet, quae natura de cod.& de- debet, legare intellegitur ': quia cum inter dominum εί ser- ἰη ': uum sela naturalis consistat obligatio , inane sit futurum le- um de pecul. gatum, si ad ius ciuile debiti nomen reseras,quo nos abute res N, seruis,quibus ciuiliter deberi nihil potcst,& in quos ci- iusilio. l. si id uilis non cadit obligatio ', & omnibus ijs, qui natura dumta- α ς ς. xat tenetur, id tribuimus '. Mandato vero debitorum Blucn- m l. deberi.
210쪽
dorum ea dumtaxat contineri praesumptum est, quorum soluendorum necessitate adstringitur, qui soluit: cum & si ciuiliter ex una causa, & ex alia naturaliter obligatus indistincter i. eum ex selueret,in ciuilem causam soluisse videretur '. Porro qui tu-
ι ad V telam negotiaue debitorum creditorumve suorum gerunt, ipsi sibi soluere possunt. Et vero debent, ut usuris debitor ro' litari, j. lcuetur,si modo pecuniam habeant,unde seluant'.
admi uti l ρο- NVNC Videamus, quibus solui possit. Imprimis creditori cui m s - . ipsi etiam criminis reo recte soluitur nisi is sceleris conscien
uotiio. t te tia territus profugerit. Nec enim cis,qui requirendi adnotatin .gestu a
oblig. y l.eum qui. .qui tibi. l. si ita stipulatus. s. Chrysogo
oblig. . x L i. t. ex duobus. D.de
sint, recte solui Vlpian. scribit': ne per hoc corum fuga instruatur. Imperator etiam Anto. Pius rescripsi, cx quo perduellionis crimen quis contraxit, solui ei a debitoribus non posse': quasi bonis eius fisco ex ipse delicto statim vindicatis. His exccptis, creditoribus quibuscumque soluitur. Et si quidem duo sint in solidum rei credendi constituti, alterutri soluens debitor, tota obligatione liberabitur si modo villuter ambo stipulati sint. Quod si alter inutiliter,ci male soluetur, cum ex ea stipulatione obligatum promisbrciri non habeat': A quo uno nomine ci facta solutio consistere potest. Nec enim ad solutionem cius adiectio proficere posit, cui principaliter obligatio quaerebatur Sed & si alter ex duobus reis stipulandi a debitore petierit, alteri postea promistor soluens non liberabitur : quoniam occupasse debitorem prinuenisleq. intellegatur, qui petijt ', iusq: corrci co pacto consumpsisse. Q Linetiam postquam alteri soluturum se promissor constituerit,exinde alteri soluens, a priore se non liberat: quia loco cius, qui exegit, haberi debet is cui constituitu th. Verum enimuero quod creditoribus recte solui generaliter statuimus, sic exaudiri oporici, si suae mentis, iustaeq; aetatis sint. Furioso cnim prodigo, pupillo sine tutorii curatorumve auctoritate frustra soluitur': qua non interueniente ita demum rata habentur quae cum his gesta sint, si inde certa atq: indubitata utilitatis spes proponatur . In ijs vero quae utilitatis quidem speciem habent,sic tamen ,ut damnum sequi pocst,tutorii auctoritas neccssaria est . sine qua supradictis personis seluentes, merito non liberantur, propicrca quod etsi eorum intersit pecuniam debitam solui, cultate tamen aetatis