장음표시 사용
191쪽
manumittereue prohibetur, quia hi quoque quaestioni subh-
ci possunt'. Sed hoc posterius, ut durum, a Gratia.& Valent. cmendatur . Pater vero, cuius in potestate filia suerit, itemq: mater, ea tantum mancipia manumittere alienarcue prohibentur, quae in ministerium usumq: filiae ab eis fuerint attributa F. Atque hinc exemplum accommodatissimum peretur ad illum Scaeuolae locum , in quo ita est: ssi non I sia Sentia , sed alia sex, et Senatusconstatum, aut etiam constitutis
simis irretiem impediat, is necessarius re, non potes, etiamsi non sit soluendo testor. Quod praeterea etiam ad legem Fa- uiarn rcferri potest, qua servus, qui plagium admiserat, pro
quo poenam dominus intulisset, intra decem annos manimitti prohibebatur Potest & huc referri quod a Marcello scriptum est : Militem testamento suo manumittendo nihil ciscere in eo , cuius libertas lege AElia Sentia vel aliqua impeditur. Illud praetermittendum non cst, scrutina pure manumistum, cuius status propter adulteri j quaestionem ex hac lege suspenditur, cian ei libertas propter impedimentum iuris post aditam hereditatem non compriat ex eodem testamento. neque legata, nequc fideicominissa pure data sperare pos se ,cum eorum dies inutiliter cedat antequam libertas, cx t stamento contigerit. Sed nec utiliter cum libertate seruus adulterii accusatus a domina heres instituitur, ut constitutio-
l.si postulauerit. s. haberi. D de adulteri h l.si lex. D. de hered. instit. i l. ix. D.de
ne Seueri, & Antonini significatur, cuius verba haec sunt': mSeruum adulterij accusatum, non iure testamento manumis h Ed inuit. sum ante sententiam ab ea muliere videri, quae rea suerit eiusdem criminis postulata rationis est. In hoc vero rescripto Iustinianus ' non accusatum, sed adulterio maculatum legit: n Ρ- quod & probabiliuςvidetur, quandoquidem eodem tempo- d itare simul mulierem atque seruum accusari lex Iulia non pati baturi Ceterum intra sexagesimum diem diuortii manumit tere lex Iulia prohibet. Quarc siue diuertit mulier, siue repudio missa sit, manumissio impedietur. Sed si bona gratia, id cst,communi utriusque consensu , vel morte mariti, vel aliqua poena matrimonium finitum sit, manumitsio vel alienatio non impedicturi'. Planc si constante matrimonio mulicr o i sed si inadum diuortium cogitat, manumittat,vel alienet, & hoc dilu- qui di I qua, cidis probationibus fuerit approbatum, quasi in fraudem le-
192쪽
ν 'sed si gis factum sit, non debet manumissio vel alienatio valere r. - μ 4 pq uinetiam ultra sexagesimum diem manumissio impeditur, si diutius cognitio adulteris trahatur, ut intra sexaginta dies a L prosi - finiri non possit: & hoc prudentes, ad legem suppleuere ' o . . , Quaeret quis, si intra si agesimum diem maritus decesserit,quib. an pater, mater, mulicrue manumittere,vel alienare possino
hiat ita. Vlpianus probati non poste. Quamuis cnim amarito mulier accusari non possit, potest tamen a patre. Enimuero si intra sexagesimum diem testaincnto suprascriptae personae libertatem seruis reliquerint, omnino inutilis libertatis datio non est. Quamquam enim ad puram libertatcm legatumq: puruex eo testamento consequendum non prosciat, tamen pro libertate in diem statuta valet. Erit igitur huiusmodi seruus statvliber & spem libertatis post sexagesimum diem adipi- u se scendae statu interim cxtrinsecus suspenso secum trahet. Porro etiam muliere intra sexagesimu diem mortua, quam- Ieg u. ij. quam crimen extinctum sit, eadem iamcn tempora obser ...i ' --ψ' uari Iustinianus ' constituit, propter ciuiles de dotis lucro quaestioncs : in quibus cum mulieris crimen in iudicium vo-cctur, ut eius probationem per scruorum quaestionein mariatus habeat,seruati in duos menses familiam praecipit.
Damnatam adulterii mulierem lex Iulia de adulterijs t 2 l qui testa stem produci,vel dicere testimonium vetabat Inde Paulus lib. t i. de adulterijs , Ex eo, ait, quod obsiet lex Lusiis is
I. n L V mr ctiam mul erra m iuricio rem nidi Aren , ius bisse es Non tantum autem mulierem, sed & adulterij damnatum quemlibet a testimonio dicendo lex Iulia repellebat. Itaque ad testametum faciendum adhiberi adulteri j damnatus non poterat, nec si adhibitus suisset, valebat testamentum : adeo ut neque hereditas adiri cX eo, ncq; bonorum possessio peti postet. Quemadmodum a Papiniano libro singulari de adul-x l. is e terijs scriptum erat L In adulteri j porro causa praetorem quo D dE que testimonium dare debere Senatus censuit L Apud P tesib. pinia.lib. i. de adultcrijs agitabatur', an in hac causa testimo-
193쪽
Neque cnim Remmia lcge, quae de calumniatoribus lata est , nec ulla alia lege testimonium perhibere vetantur, sed quod legibus omissum est, non omittetur religione iudicantium : ad quorum officium pertinet, eius quoque testimonij fidem, quod integrae frontis homo dixerit, perpondere. Ccrerorum quoque, qui in alijs publicis iudicijs testes idonei non sunt, testimonium hic non recipietur.
Caput hoc duobus locis probatumVnus cst, ex Vlpian.lib. quadragesimoseptimo ad Edictum, in quo ita est': Dem Tu- his de ista tendis, nisicerto modo diuortium sectum sit, pro in- o bisses. Alter est Pauli ex libro secundo de adulterijs, in
haec verba : Multam riuortium ratum e nisi rem curigus Romanis paserius adiabitis praeter taberium eius, qui diuo niam sarire. Et hoc quoquc Suetonius in Augusto significat. Cumq: ctiam, ait', immaturitate sponsarum, & matrimoni rum crebra mutatione vim legis cludi sentiret,lcmpus sponsas habendi coartauit, diuortijs modum imposuit. Ceterum diuortia ex duodecim tabulis certis pactisq; verbis fiebant,& certa tollemnitate. Verba legitima usitataq: haec sui se Ca
TIBI AGITO. Cic. I I.Philipp. Mimam exegit: res suas sibi habere iussit ex duodecim tabulis.Martialis lib. I III. Epigr. ense nouo Laui recrem Trocia a maritum Deseris, atque iubes res halere Aas. Fuit autem pristis temporibus tanta matrimoniorum com cordia, ut per annos ferme sexcentos ab Urbe condita nulla repudium sensisse domus dicatur. Quamquam in annorum numero leuiter aliquantulum auctores distentiant Postea ita suere frequentia diuortia, 't a quibusdam mulieribus no iam consulum, sed maritorum numero annos computari Sciacca conqueratur Hinc & illud Martialis : tia lex popiacis ex quo FausZine relata est, . tque intraro domos iussa pud citia, gut minus, aut certe pias quam rigesima lux es, Et nubit Hermo iam Tis sina v. suae nubit toties, nou n it, ad rara sepe est.
e l. r. s. r. D. ad Turpil. d l. vn.in fin.
194쪽
Ossendor marcha simpliciore minus. i cap.s. Tertullianus in Apologetico Repudium vero iam votum est, & quasi matrimoni, fructus. Cui malo ut subueniret Augustus, certam faciendorum diuortiorum formam praescripsit, extra quam diuortia facta irrita essent. Itaq: quod Gaius m l. pen. D. scribit': Si ex leve repudium missum nonsit, silc accipiendum dς- ψ ex lege olim xij.Tabul. hodie Iulia. Eodemq: modo inte ' l si non se' pretandum, quod alias' legitur, si non secundum legitimam dotis obseruationem diuortium factum sit, donationes post tale
diuortium factas nullius momenti esse, cum non videatur Glutum matrimonium. Exigit autem lex septem tcstium numerum,ut aliquo pudore leuitatis tot inspectantibus testibus diuertentes alliciantur. Nec quoslibet testes admittit, sed ciues Romanos demum , cosq: puberes. Impuberes ergo repellit, qui & in testamentis omnibusq ; quae per ars & libramo Insinu de fiebant mancipationibus, a tcstimonio arcebantur'. Quod is autem ait lex praeter Δgentum, id Accursus male interpretatur, quasi ultra septem testium numerum liberti praesentia desideretur: cum ea legis sentcntia sit,ut a septem testium numero libertos eius qui diuertet, repelli velit, quasi non idoneos in hac causi futuros testes.
ν l. i. D. de Legem Iuliam, quae De si indo dotali vulgo appellatur ρ, hirudor. partem suisse legis Iuliae de adulterijs, Paulus lib. secundo senii mi. tentiarum ' apertissime indicat. Lege, ait, Iulia de adulteriis cauetur, ne dotale praedium maritus inuita uxore alienet. Idemq: & ex inscriptionibus legum sub titulo de sundo do ἡ Γ, ii ta tali positariam intelligimus: quae sere omnes' ex Iureconsul torum de adulterijs libris transcriptae sunt. Dotale autem prae-b . dium,ut Vlpianus interpretatur accipere debemus tam v hi M. ' banum, quam rusticum. Ad omne enim aedificium lex Iulia pertinet. Sed enim dotale id dem uin est, cuius dominium
mai ito quaesitum sit, ut tunc alienatio citis prohibeatur. Nec intercst, ipsa mulier dederit,an alius eius nomine. Cum cnim propter uxorcm ad maritum iandus pcrueniat, dotalis cst .
. . .' ' Sed etsi marito debitori sundi id, quod debebat doti mulier
u i. 9- D dς promiserit, dotalis fundus cssicietur si modo in mariti,do-
195쪽
minio is fuerit. Nam si alienus sit ii pendenti crit vi tunc fiet dotalis cum ad cum peruenerit Planc si standum aut decem x I. . re debenti, id quod debet, doti promissum sit, in arbitrio eius Mi est, quod in dote sit. Hinc consequens est, si ci promittatur, qui Cornelianum, aut Sempronianii fundum debeat, utrum
corum mallet,eum dotalem suturum:& Vtrum volet, alienaturum, maritum alterum alienare non posic L Si tamcn aliena ς tum rursus redimat,adhuc in cius potestate est,an cum quem
retinuisset alienari velit, ita ambulatoria crit legis Iuliae potestas: quia & ca dotalis obligationis natura fuit. Q Lod si Sti chum aut sendum debet, Sticho mortuo fiundus in dotem erit. Sed si doti sundus aettimatus datus sit,videamus,an is ad legem Iuliam pertineat quasi dotalis. Et probandum est ita
demum in eo stando legem Iuliam locum habere, si conuenerit ut electio mulieri seruetur: quo casu Seueri & Antonini rescriptum procedit ' At si marito electio data sit, aut etiam η l. i. C. de nihil de electione adiectum,contra erit . Nam cum Vtroque a L quod si casia liceat marito,si hoc malit, fundi pretium quas venditi suod . ne facta offerre , sine mulieris iniuria sundus recte alienatur. Fundum plane sibi legatum, si mulier dotis causa repudiauerit, vel ctiam substituto viro hereditatem aut lcgatum omiserit, dotalis sundus fiet. Dotali quoque seruo legatus sundus, quoniam mulieri adquiritur quas dotalis, lege Iulia continetur. Ait lo, Trinaeum. Vnde apparet in rebus tantum soli legem Iuliam locu habero :Mobiles vcro res vel se mouentest alienari polle. Quamobrem id serui dotales manumitti a viro constante matrimonio possunt, s.is soluendo sit . Praedij e lseritudo appellatione etiam pars continetur g. Proinde siue totum pri qdium in dotem sit datum ,sue pars praedii alienari non pote- d i. ρ
do,quod praetor edixit. Eius rei de qua iusiurandum delatum de leg j. crit, sic accipimus , siue de totare, siue de parto sit iuratum. i. r. D deScquitur in lege, Logicum. Lex enim Iulia ad Italica dum taxat praedia pertinebat ε, id cit, quae in Italico solo citent. g L vn. q. 1 Porrecta vero est a Iustiniano ad prouincialia praedia. Ex cuius constitutionibus eadem prouincialium quae Italicorum praediorum causa est ' Itaque quae in praedijs Italicis dumtaxat antea locum habebat ulu capio, etiam in prouincialibus .L idia, tuis o.
196쪽
cx Iustria iani constitutione procedit usi capio ublata iam an-i l. n. C. de liqua praediorum mancipi S nec mancipi disserentia . Quod ' d. autem de marito hoc capite constituitur, etiam ad sponsumvlocopion. m produci , dc quod de uxore dicitur,ad sponsam quoque per- .. o di tincre ' placuit. Ait lex, ne Alanato. Alienatio dicitur omnis ' ' s. actus,pzr quem dominium transfertur P. Itaque non tantum sub '' distralii dotalis fundus, sed re donari, & lcgari, & permutati m l. i. C. de & in selutiim dari prohibetur. His enim omnibus modis do minium transit. Ac ne, si quidem milcs dotalcm fundum i
n l. iε. D.de gauerit, legatum propicr legem Iuliam ratum crit Nam &uin ivxςh quae in militari testamento aduersus leges scribuntur, nullam O l.rs. . i.de vim habent'. Alienatum autem proprie non videtur, quod ' adhuc in dominio nostro manet: quamquam Venditum rei aliet si dicatur': sed tamen alienatione prohibita eos quoq; c. i; ia.''' sus comprehendi intellegimus, quibus vel a dominio separa-' ι vlu.Cae tum ius re aliquod transfertur Quare nec seruitutes dotali ' i . o. a. prςdio imponere', nec usumi iactu, 'ci usum in alium transsor suo.dota re maritus poterit, siue solus, siue proprietati iunctus in il
ἐ .' rom usu fructus datus sit Simili modo dicetur nec ius ἡμῖν
fluctui. D. de πιυῖμπ Vci ἐμβα-υῖικον aliciam posse , si hoc in dotem daarςb eo, tum sit: quamuis ius praedit potius sit'. Hoc amplius, nec se s tuc o I. uitiates praedio dotali debitas maritus remittere, vel no Uten- νς', ς' b . do amittere potest '. Alienare enim & is videtur , qui non cibi. ' Vtendo amisit seruitutem. Cui ccmsequens cst: libertatem i b ί- seruitutis urbano praedio dotali debitae ex mariti cessione pa-bo .uis' ' tientiaue non Compcrituram, ne per hoc deterior condicio' l. o. D. de praedii sae. uamobrem si maritus fundum Titi j dotali praedio seruientem adquisierit, eundemq; Titio sine restauratione seruitutis reddiderit, quia liber in eum uasiit confusa propter mariti adquisitionem seruitute,litis aestimationem mariatus praestare debebit, cuius iacto seruitus cxtincta sit. Quocasii si is soluendo no crit,utilis actio mulieri aduersus Titium ad restaurandam seruitutem dabitur . Hic quaeritur,an diuidere sibi sutidum dotalem cum alio Commune maritus poca l. i. Q m. sit: nam diuisio alienationem habet '. Et quidem prouoc sq; 2 c ἡό riana a secto marito diuidere posse placet , prouocare vcro sun. dor. l.ex ipse ad diuisioncm non potest . Illo enim casia necessaria alienatio est, hoc volunziria.. Atque eodem modo minor s
197쪽
xxv. annis, quorum res sine decreto alienari prishibentur, ad i i communis praedij diuisione sine iudice prouocare non possint,quod alienationis speciem ea prouocatio habet .QuCd e II elegans socius prouocet, sine decreto dirisio recte fiet ' Non enim ι 'u. i. asponte corum fit, si qua inde contingit alienatio. Sccundum sit.
haec si sundus communis in dotem datus sit, & secius egerit dis' ό le
cum marito communi diuidundo, adiudicatusq; fundus so- ter C e praecio fuerit,alienatio tenebit,& in dotem erit preti; quantitas . '' 'i' .άSola autem lege Iulia alienatio prohibetur, quae voluntaria do. si fui 1-
est, non quae causam iuris habet neces lariam. Itaque si ob id ς ivr quod maritus damni insecti non cauebat, missus sit vicinus in praedij dotalis possessionen deinde cum perseuerarct non caueret, iustus se possidere , per longum tempus dominus fiet : quia haec alienatio non ex voluntate mariti sit, sed ex ' i x de em
praetoris auctoritate, cuius osticium cst iubere , ut is qui in posses ioncm mistus cst, longo temporc rem capiat ε. QUO g l praetori'. eAemplo de pignori capi iussu magistratus, & distrahi res mi R es. norum possunt, dc carum possessionem damni inlecti te gatorumve seruandorum cauta recte praetor mittit, de si non cauςri ducetur, etiam possidem iubet Item quaeri potest, si hsendus dotalisia marito petitus st., nec rinituatur, anilitis h.4Eiobe aestimatio oblata alienationem pariat. Et magis in, ut pariata Haec enim alienatio non sponte mariti fit 3. Qua ratione de i Aig. 3 ε. creditores, qui pignori sendum, antequam dotalis cili re- .ET tur, acccperant, ius sium in eo exequi lex non impedit. Et generaliter veruin est alienatione prohibita voluntatiam QAIam prohibitam intuli imon ctiam cam, quae CX ncccssiuarci
fit Idq. de in rebus eorum, qui sub tutela curaue sunt, di'm l iis quas testator alienari vetat in ij quarum alienationem . ' 'lex vel constitutio prohibet, seruatur. Alienationis plane ap-
pellatione etiam usucapio continetur ocinant vix sit Ni non L gialienet qui patitur usicapi '. Et ideo ad hanc quoque
ciem lex Iulia pertinet. Proinde si a marito emptum, Vel alia vita isti. ex causa traditum sibi fundum dotalem quis accoperit, tempore dominium non acquiret: ac ne Publiciana quidem interim utetur , quam Praetor hoc casu postulanti denegat, ne contra leges faciat '. Nec multum facit, bona fide posscsbr n Lii fitea
198쪽
. l. ubi leae. hil prodest '. verum enimuero legis Iuliae prohibitio vilicae, D O vi ςψp pionem quidem inchoari impedit: non tamen cana posicosionem interpellat, quae per longum tempus sit, si antequam p : P 'ς dotalis fundus constitueretur, v lucapio coepta suerit x. Sed sit' 'ἔisii 4 cum maritus a postelliore petae neglexerit , culpae huius no
minc tenebit un, periculoq; cius usucapio implebilux, nisi spaucissimi dies ad usucapionem dccrant tunc,cum in dotem ci sundus datus cst tunc cnim nihil crit quod marito imputatur '. Quamquam autem alienari lex Iulia dotale praedium vetet, si tamen maritus sundum dotalem vcndiderit, S tr diderit, in matrimonioq: postea decedente muliere tota dos r i eum vir. lucro mariti cesto it,vcnditio confirmabitur', nec aucili sui ta buli. διὸ dus positabit rerit. Nec huic contrarium est, quod de li-iun dot. bertate obiicitur , quae alieno seruo citra domini conscii sumdata non conualescit, quamuis postea manumisior domino heres extiterit '. Hoc enim longe dissimile est: quippe clari prior manumissio nihil egerit, noua vindictae impositione opus est, ut libertas competat,quae contingere ex inutili in numissionei iure ciuili Pan potest. At illo casu non que ab initio vitiosa venditio est i quam lex. in solani mulierisi gratiam irritam iacit. Jtaque quemadmodum alienare pignori es o)E data pignus confirmari receptum est,si deinde dominus eius gnorata l. rei esse coeperit, qui dedit ita & dotalis sendi venditio coimth; utitii 44 firmatur, si morte mulieris Olcm maritus, qui vendidit , lu- dotib. cratus sit. Quod quando accidat , videndum est. Θcciderobbis damna . autem interpretes tum putant, cum pactum de dote mortet.in eum.cum mulieris iucranda intercessit. Mihi verisimile non fit , dς hoc: ό cI casu Iureconsultos sensisse, ciun hoc utique, si ita esset , prae hostibus in sic termitti ab eis sine stetere non potuerit. Existimo ergo in Σοῦ h. aduenticia dote hoc procedere, quam etiam sine ulla con-
nom.cau.l 17. uentione penes maritum mortua tu matrimonio muliere re
D. ς iv f ς' mansisse constat',praeterquam si is, qui diactat, sibi eam red-D.quod falso di stipulatus suisset. Atque ita, ut semel dicani omnes Pand o aόδ' locos' accipiundos censeo,quibus defuncta in matria cap. Lpen. D. monio muliere totam dotem mariti lucro ccdere scriptum η' ' istas partem vero dotem tum lucrabatur', cum a patre pro-D. as Utvt. secta dos ad cum rcuertebatur, & liberi exco matrimonio a d. d,'' supererant'. CCterum inuita uxore si dum dotalem alienariinaeuo lex
199쪽
lex prohibet. Consentiente vero ca, vel quod a marito gestum sit ratum habente, alienatio valet ' Transit & per uniuersitatem praedium dotale, eo quo potest modo, veluti ad heredem mariti, cum sua tamen cauta, ut alienari non pocst M. Sed & uxore herede instituta utiliter a marito fiundus dotalis legatur,si deductis legatis lotis quantitas in heredit te remancat. Quod si non tota quantitas exhereditate refici possit, id ex fundo mulier retinebit, quod quantitati dotis deerit ' Sed etsi post dotale praedium vcnditum uxori maritus legatum dederit, emptorisq: fidei commiserit, ut amplius prctium et rcstituat. Accepto legato mulier praedij venditionem irritam saccre volens, doli exceptione repelletur Toties autem sundi in dotem dati alienatio impeditur,quotiens mulieri de dote actio competit, aut omnimodo competitura est . Quod si alij dos restituenda sit,lex Iulia cessat, quae solis mulieribus prospicit, ut ne indotatae summo Reipublic. malo
maneant . Enimuero si ante reuocatam sundi dotalis alien tionem mulier deces erit, licredi cius legis auxilium praestatur F. Ait lex, Meue consentis eris obbruto. Lex Iulia alienationes rerum dotalium inhibet, quae inuita muliere fiunt: hypothecas vero earum etiam volente ea . Hoc ideo, quia legislator facilius obligaturas mulieres, quam alienaturas cogitauit. Qua tamen ex re non minus incommodi plerumq; ad eas, quam cx alienatione peruenit, cum ex pignore ad alienationem res perducatur. Iustinianus vero facilitati mulierum succurrens, quae vel fragilitate sexus, vel mariti amore ductae, facile rerum suarum alienationibus consensum accommodant, rerum dotalium alienationes, ne consentiente quidem muliere ea valere patitur . Quas tamen pontifices iureiurando interposito firmas manere praecipiunt '.
Haec habui, quae de lege Iulia de Adulteriis dicerem, cuius
multo plura sitisse capita non ignoro: de ea Certe quaecumq; libris nostris continentur,ea a me in hunc librum fere omnia coniecta cfle credo.
tingat de iureiur in Decreta Epistol Greg. ca licet mulieres. eo titan P