장음표시 사용
171쪽
ad bestias dari solitos seruos exploratum est A, non tamen in opus publicum perpetuum vel temporarium dari . Sed nccdeportari idcirco credo, quod ea poena libertate rctenta ciuitatem adimat, quod in persona serui non consistit. Itaque ubi liberis hominibus deportatio legibus infligitur, ibi in seruos ultimum supplicium constitui animaduertas , ut in legibus Comet ijs, de falsis, scariis, Z veneficis. Eadem autem sollemnia in seruorum, quae in liberorum hominum accusatione implenda sunt β. itaque & inscriptio praecedere debet,& ordine iudicium peragi, perinde ac si liber homo in iudicium,crimenq; vocaretur: dc qui liberorum hominum idonei
accusatores non sunt,nec seruorum crunt. Hoc tantum interest, quod & de seruo adulteri j accusato quaestio, si hoc accusator desideret, habetur: quo casu seruum aestimati lex vult,& duplum ci dari,ad quem ea rcs pertinet. Quibus Vc bis non domini tantum, sed & hi qui a non domino bona fide cinerint, creditorcsq; qui pignori acceperint, continentur'. Nam horum quoque intercst, quaestioncm non haberi. QIod si ususfructus in seruo alienus sit, inter dominum&fructuarium aestimatio diuidetur, S si communis pluriu crit, inter cos quoque aestimatio crit diuidenda. Verum si liber homo,qui bona fide seruiat tortus sit, cui ista poena praestanda sit,videamus. Et magis est,quemadmodum Sex. Caecilius probat, ut utilis actio ipsi aduersus cum, qui per calumniam appetit, detur,ne impunita sit calumnia cius ob hoc quod liberum hominem quasi seruum deduxit in quaestionem. Et ad hoc caput referenda est illa Papinia. lex quae ex cius lib. I I. de adulterijs. in tit.de calumniatoribus, est translata. Deseruo qui accusatur, si postuletur,quaestio habetur. quo absoluto in duplum pretium accusator domino damnatur: sed &citra pretii aestimationem quaeritur de calumnia citis: scp ratum est etenim calumniae crimen a damno, quod in seruo propter quaestionem domino datum est.Huc pertinet & illud Diocletiani sub eodem titulo collocatum rescriptum Dominissimorum per accusatoris calumniam tortorum aduersus
eum poena dupli DPr Luna prouidetur. Duplum autem hoc condictionc cx lege Iulia descendente petitur Est l. hoc appositissimum condictionis ex lege exemplum''. Quando
172쪽
autem & hoc S superiori septimo capite de adulterij reis diximus, videamus, ii magistratus, aut is qui in honore publicove ministerio sit, adulterium commisisse dicatur, an acci l. licti aceu sari possit. Et Cortum est', quamdiu in magistratu, potesta-icue est, accusari cum non licere: sed dissoni eius accusationcm, & cautione iudicio sistendi causa promitti ' in finem honoris. ut in alijs causis fieri assolet Non crit citam ab hoc loco alienum, quae fuerit in adulterij quaestione libellorum accusatoriorum ' conceptio,cxponere. Eam talein suille a q id uti aD Cepimus,ut dic & consule praeposito scriberctur. Apud illum praetorem vel proconsulem L. Titius prosellus cst se M.euiam lege Iulia ream deserre, quod dicat cana cum C.Scio in ciuitate illa, doino illa,mense illo, consulibus illis, adulteri u commisisse. Vtique enim & locus designandus crat, in quo adulterium commissum esset, & persona cum qua admissum diceretur,& mensis. Idq; lege publicorum iudiciorum cautum, generaliterq; omnibus qui aliquem deserret,pta optum Vuj l libello u. planus scribit . Quod si libelli legitime ordinati non essent, D det a ui & aliquid circa inscriptionem erratum esset, causa criminis abolebatur.Emendare tamen libellum si tempora largieban-s l.aeensim- tur, vel eX integro reum repetere licebat '
t l. i. s. viii. Lege Iulia hoc expressum fuisse Vlpian. testis est, quod αD. de ades; - in alijs publicis iudiciis seruatur,quibus cum experiri cuilibet liceat,si plures cxistant qui accusare vclint,cliget iudex cum, qui accuset causa cognita, aestimatis accus reorum personis is i a fium. dignitate, Vel cX eo quod accusantium interest,uel aetate,vel D.de accusat. moribus, vel alia iusta de causa '. Erat olim de accusatore
, sis: ir constituendo proprium proditum iudicium,quemadmodum
y Libaca. . Quintilian. & Gellius declarant, quod diuinatio appellas hc d. b. batur. Cuius iudicij ta Caelius' in Epit L meminit. Eo in Epi. 1 ι. genere Ciceronis prima in Verrem actio versatur. Public mi ui 1 : rum Vero rudiciorum exemplo etiam illud in popularibus estis. actionibus sequimur ut ex pluribus desideratibus, eae actio-ι hi jαμ nes vel idoneioribus, vel quorum intersit potissimii, dentur: e l. 1 i. D. quod in actione de scpulchro violato', SI in actione de cisi- ia deiectis F,praetoris edicto expressum est. Ait lex. ConHι-
173쪽
ito. Statuet vero causa cognita comparatis corum , qui ad accusationem pariter accedunt, moribus, aetatibus, & cuius nimis intersit . Praefoctur vero primum qui adulicram con- d Arg. l. s. sanguinitate, vel adlinitate Contingunt, & inter extraneos, recqui idolaciores crunt: quil fide, dignitate, industria, dili- homo hib. gentia, consilio praestabunt. Quae in accusatorum delectu habendo dispicienda csse Cicero in divinationis peroratio
Adulterum & adulteram eodem tempore & cx eadem causa reos fieri lex vetat , sed utrosque ordine peragi praecipit. Itaque nec ab extraneo, nec a marito simul codemq: libello postulari possunt: & qui utrumque simul detulerit, nihil aget , propterea quod eam accusationem lex valere non patitur . Poterit igitur quasi neutrum detulerit, rursus a quo velit, initium facere . . Quamquam autem inutilis sit huiuLmodi delatio, tamen in utriusque persona neccssaria est abolitio,ire in Turpillianum incidat, qui ab ea accusatione desistet. Qualiscumque cnim accusatio illata cognoscentis at ehoritate,non accusantis voluntate aboleri debet'. Ceterum de adulterio tantum lex loquitur: nam incesti commune crimen aduersus duos simul intentati potest : quod in adulterio ne liceret, specialiter lege prohiberi necesse suit. Vctat autem lex ab eodem simul virum & mulierem postulari: adiuersis vero singuli simul postulari postunt , dum si ante denuntiationem nupserit mulier, prior accusari non possit. Sed nec quicquam prohibet simul cuin adultero , vel adultera eum quoque accusare, qui domum suam praebuerit,uci con-ssio fuerit, ut crimen redimeretur '.
ordo lege Iulia in adulterij accusatione praescriptus' hic n I. s. Cedcst, ut si mulier ante denuntiationem nupserit, ab adultero Mul: nccesse habeat accusator incipere , nec alias ad mulierem peruenire possit, quam si reum peregerit '. Et hoc est quod Imp.Gordianus ait ' : Moque enim ab ea g in iam nupta G, ν Lisi dum. Musterium passa , exorium acco nonu sumipores, si si ς0gΠ
ian . s. duos. Due adulceri h l. si nia l-tiis. i: a fili. D. de adulterii I i. accusationem. D.
174쪽
d nuntiatio criminis nuptias non P. Computet ergo mulieri ante denuntiationem nuptae, si prior postuletur, cxlege Iulia praescriptio. Atque ita interpretari possumus quod.q l. senios in ab Vlpian. quodam loco scriptum cst : Currum fune muneri, ' nupra praescriptione Pretur. Sed ea uti plane, antequam interreas recipiatur, debet. Nam cae lege Iulia descendentes prae
scriptiones ante tractati solent quam inter reos quis recipi r l. si mari- tur . Rccepti vcro inter reos, Asconio auctore' tum intelleguntur, cum apud Praetorem legibus interrogati crimen iac- adulter. garunt, accusatoriq; a magistratu inquirendorum criminum3 iu Vς dies datus est. Porro nec si mulier ei qui in suspicionem ad auterii incidit nupsiste dicatur,ante accusari poterit quam adulter suerit conuictus, ne bene concordatum matrimonium i l miles s li turbctur Qua de causa prius in adulterum quaeri, quam innuptam mulierem, lex voluit, nec nisi illo damnato, hanc inquietari. Cuius legis beneficio ut iuuarentur mulieres, statim . atque a viris repudiatae adulteris causa suerant, aliis se in m trimonium inhibcndae accusationis adulteri, caula dabant u LBL Epi- Hinc illud Martialis ':
dilitauod nubis Procul na conculino, Et marchum modo, nunc scis maritum l .
Ne lex Iuba te norare pos tr i Nun nulis Procunna ,sed steris. Plerumq: vero moechis suis nubebant: quae res tamen eas accusationi non subtrahebat. Nam vi cst rescriptum , commisitim ante adulterium cum eo, cui se postea nuptiis siociauit,vclamento matrimonii non extinguitur. Quinimmo hoci pro clarissimo ante commisti: turpitudinis iudicio argumentoq; Martialis sumitΥ:
Marcius erat epoteras tamen foc tu Tari a negiare.
Ecce Hr e nunquia Paula ne iure potes Ait lex Teregerit. Agere reum, in accusare &postulare. et Lib. i. Α- Ouidius ': fit me lac dimis orassente reum iPeragere, cst ad exitum accusationem perducere. T citus libro iiii. Ceterorum, quae multa cumulabantur, receptus cst reus, neque peractus ob mortem Opportunam. Valerius Maximus: Duos sustinuit reos, corvini; alterum
175쪽
lege peregit, alterum professione qua solum poterat. Peregi se autem hic alias non videtur, nisi condemnauerit '. Nam si I 2 P
perlata accusatione adulter absolutus sit, mulier secura esse iubetur. Ita fit, ut adultero absoluto mulier per cum vincat: damnato eo non tamen mulier damnata sit,sed agat causam suam, ut obtinere fortassis vel gratia, vel iustitia, ves legis auxilio possit 'Porro hoc caput Diocletiano & Maximia displi- b Identam siet, qui etiam ab ea, quae ante denuntiationem nupserit, acta se M. qcusationem exordiri permittunt . e i ita nobis.
Si adulter absolutus sit,nupta mulier per eum Vincet, nec ultra accusari poterit, non tantum ab eo qui adulterum accusauerit, scd nec ab alio quidem. Proinde si per collusionem cum adultero constiterit, isq: absolutus fuerit, dabit mulieri nuptae aducrsus omnes securitatem A. Atque hoc singulari iu- 6 ό,j., re' in hac causa ex lege Iulia seruatur. Eam vero demum lex e l. 3. D. de adultero absoluto tuetur, quae nupta est eo tempore, quo adulter est accusatus. Nam si cum mulier vidua csset, adulter s.L .de aseelectus sit, licet tempore absollationis nupta inueniatur, ta- μι- μ' Inen accusari poterit. Sed etsi nupta esse desierit, iure accusabitur. Neque enim aliam lex tuetur, quam nuptam, quamdiu nupta est'. Porro quamuis adulter diem suum obierit,consti- tutum est tamen nihilominus mulierem sine ulla praescriptio- dulieri ne accusari posse. Mariti quoque mors, quominus ab alio mulier adulterii postuletur, non impedit h. Idemq: seruabia lux, etsi non mors, sed poena alia eas personas subtraxerit. de adester.
Ita demum ne secum prius, quam cum adultero agatur, nupta mulier iure recusat, si ante denuntiationem nupserit. Sin autem postquam ei maritus, vel extrancus denuntiasset,
nupserit, ab ea incipi potest '. Dcnuntiasse accepimus non blantum si ad iudicem denuntiauerint, sed & si adulteiij se
acturos extra iudicium denuntiauerint '. Quod si non qui- i taenui lasedem denuntiauerint, verum libellos accusatorios dederint i Dς antequam mulier nuberet, eaq; cum id cognouisset, nups
ait, putat Vlpian non videri denuntiatum,& idcirco non et postu
176쪽
posse accusatorem ab ea incipere. Adulterij certὰ commemorationem quoquo modo secisse in denuntiatione satis est, etsi iudex non sit monstratus. Ac vel per procuratorem, aut servum actorem facta denuntiatio valet. Rata est ad domum I l. D. lnu. secta denuntiatio . Nam ad domum utiliter denuntiatur , ' i , o clim Clus Copiam non habemus, quem conuenire volumus. delit, ignosc. Sed si specialiter eum, cum quo adulterium mulier fecerit, V. ',--- denuntiatione complexuS, Vclit eam ex alterius persona ac- insecti Cusare, non audietur. Neque enim crimen quod denunti uit,obiicit.
n l. nuptam. Aperte hoc lege Iulia cautum fuisse Iulianus scribit Ita Di a vi que qi iamdiu in Liuitate mulier perseuerat,quae adulterium commisiile dicitur,in accusatoris arbitrio cit, utrum ab aduruo I. si mari- tero, an ab adultera incipiat'. Sic erit clectioni locus, pol 222- ' adulterum elegerit,ad mulierem cita absoluto ad uti μ' tero redite, quae lege in hoc casu iuuari non potest, quando eo tempore, quo adulter cicinis est, nupta non sucrit. Planε in viduae filiae accusatione pater extranco praeuenienti nonia i nee in ea praeferetur '. Illud sciendum est, quod a Paulo libro primo lage. . . D ori adulterijs rcfertur ', si ventris nomine mulier in possin..h. iii ruis sionem missa sit, differendam adulteri j accusationcm este, ne praeiudicium fiat ei qui in utero est. Propter impuberem cer i in tri. s. re filium mulier dilationcm ab accusatorc non impetrabit . desuncto. D. Haec enim quaestio ad Carbonianum non pertinet: quando
dς - - ς ' quidem statui infantis nihil praeiudicat, cum possit N illa adultera esse,& impubes desiuilistum patrem habuisse.
Praeter stupra atque adulteria, tiam quaedam alia crimina, Liu ilium. lege Iulia vindicantur': Veluti si donni sua na praebuerit quis, in 10 4ς Π Vt stuprum materiamilias patcretur,aut pro comperto stupro eis i.de ac- pretium acceperit, quorum utrumque pro adulterio eadem lex punit. Sed de posteriore erit sequenti capite dicendi i cus : prius illud nunc explicandum. Sciendum est autem non omnia in iniuersum lenocinia lege Iuliat coerceri: sed nec ulla alia lege in lenones animackiertebatur : tantum praetoriss edicto
177쪽
cdicto eos infamia comitabatur'. Primus', quemadmodum existimo, Iustinianus lenones esse prohibuit: quod & a Pr copio relatum est,& Nouellis eiusdem principis constitutionibus continetur'. Plane eos, qui adulterantes domo excipiunt,lex Iulia merito adulteris poenis subiacere Voluit,quatindo sine talium susceptorum opera ncc facile admitti adulteria, nec admissa latcre pollent. Eodem enim modo & rec piatores pari cum delinquentibus poena puniuntur'. Ait autem lex, tam domum, quae verba ad utrumque sexum pertinent. Mulier itaque hoc capite,quod domum suam praebuerit , tenebitur . Domus appcllatione habitationem quoque significamus 3t in capite tertio plenius exposuimus. Tcnctur autem & qui amici domum praebuit, & qui in agro balineotic stuprum fieri praebuerit'. Sed & si in domum aliquam sucrint soliti conuenire ad tractandum de adulterio, de si coloco nihil admissum fuerit, verumtamen videtur is domum, ut stuprum fieret, praebuisse, quoniam sine colloquio illo adulterium non committeretur. Mater autem familias signi sic tur non tantum nupta, sed etiam vidua ': quamquam proprie materiam. non possit appellari, quae vidua est, ut nec ea, quae sine filijs est, quemadmodum Sextus Pomp.lib. X I. scribit.
Qui ne deprehensos in adulterio stuprouc prodat, pecuniam acceperit, lenocinij criminc lege Iulia tenetur. Vnde Paulus,Isti qui lcm,inquit', & in legem Iuliam incidunt, qui e t sili γλquid pro comperto stupro acceperunt. Et hoc quoque pro ''gadulterio eade lege puniri Tryphoninus scribit'. Nec in te d l. auxili si est, utrum maritus sit, qui acceperit, an alius quilibet. Qui cumque enim ob conscientiam stupri aliquid acceperit, cxhac parte plectitur. Ceterrita si gratis quis remiserit, ad legem
non pςrtinet . Euepiebat porro plerumque, ut in adulterio e imariti fideprehensi se ob vinculorum vel mortis nactum redimerent, eduli maritis commodum pecuniae matrimonij vindictae praeserentibus. Quo nomine maritum quendam Aulonius notat: Semivir ,xorem dux, fi mi se marcham.
178쪽
antum deprens damna pudoris emunt. Hoc vero lenocinio proximum est. Ideoq: adulterij poena merito coercetur. Cui & illi subiacent, quorum ope consi- . o a. iauit ' est, ut Vir seminave in adulterio deprehensi, petacunia aliaue qua pactione se redimerent . Illud ex mente i gis quaeri potest, an eadem poena damnentur, qui cum aduruteris paciscuntur: & de his nihil lege Iulia aperte cautum est. Sed nec hoc capite legis apprehendi cos manifestὸ rescripto Alexandri ad Demetrianum declaratur, in quo separata eorum causa constituitur, qui de adulterio uxoris paciscuntur,ta qui pro comperto stupro pretium accipiunt. Verba rescri-g l. de erimi pii ita se habent ε: me crimine ad deridi pacisci non nore ς C dς - ψι par es accustoris praeuaricatoris refugmentis γ miratis inquisitionem. tam autem pretium pro compertos,pro acceperit,parna legis de adulterist tenetur. Pacisci hic, quem-h l r. l. l. admodum & in Edicto de notatis infamia ', accipimus eum,
not.inia. I no qui Cum pretio quantocumq; pacucitur, Due pecuniam, siued Π 0 C. quid aliud pro pecunia accepcrit. Veluti si obligatione sit lia U' beratus , aut aliquid apud eum ex ea causa remanserit. Noni Are t MD. enim pretio vel modico accepto accusationem omittere, ii
h l initus. s. cet. Iniuriam Vero suam gratis remittere nemo prohibetur
plectitur. D. Nec enim veniae datione interdicitur, sed Qrdidis pactionibus: proinde nec qui precibus cxoratus x indictam doloris sui omisit,nec qui precibus impetrauit ne secum ageretur,illicitam rem fecille iudicantur, contra quam si de crimine, aliquo dato turpiter pacti sint. Hi enim ex Senatusconsulto poena L Corneliae de falsis tenentur: Quod de iis quidem,qui
ob non instituendam accusationem pecuniam acceperint, I l. it. D.de cxpressum est'. Eandem vero reis qui delatorcs redemerint, ψης ctiam poenam imminere quasi conuictis existimo: & hocm l vlt D dς ipsum Senatusconsultum ab Vlpian. significari, cum ait ', In f D.de iuri omnibus Causis praeterquam in sanguine, qui delatorem cor ruperit pro conuicto ex Senatusconsulto habetur: idcirco autem praeterquam in sanguine in quoniam in his criminibus, quae poenam mortis continent, sanguinis redimendi causa qualicumque pactione se ab aduersario liberare principaliis Li. n. 4ὰ bus Constitutionibus benigne est permissum ':at in ijs, etiam avim t. si publicis iudiciis, cx quibus vita in discrimen non vocatur, paci
179쪽
paciscentes ex Senatusconsulto salsi rei sunt. Et hoc est,quod a Diocletia. scriptum est'. In alijs autem publicis criminibus, o Lirans e
quiae sanguinis poenam non ingerunt, transigere non licet CD ictio.
tra falsi accusationein. Inscite enim faciunt interpretes , qui ea verba sic accipiunt, quasi in omnibus publicis iudici js, quibus poena mors non cst, transigere non liccat, excepto falsi crimine. Quorum Errorem particulae ipsus,Citra, vis sa tis conuincit. Nec vero quicquam habent, quo probent de falso transigi licere, cum falsi poena, non mors,sed deportatio fuerit. Nam Valeriani & Gallieni constitutio ', qua illi utun- p tapse Cadtur, si per instrumento cuius fides in dubiui eniebat, non ' qsuper falsi crimine transactionem factam approbat. Et hoc ait, vix esse ut falsum accusare permittatur id instrumentum, cui quis transactione acquieuerit, licet suspectam fidem eius tunc temporis haberet. Quod tamen etiam postea Dpp. Leo& Anthemius permisisse videntur'. Diocletiani Vcro ca I.sex fal- proculdubio sententia est,sine metu accusationis falsi transigi Wis de his criminibus non posse , quae ultimo supplicio non vindicantur. Et ideo militem, qui cum adultero uxoris suae pactus sit, sacramento selui deportariq: debere Papinianus scrubit quae utiq; falsi poena est. Illud mihi permirum videtur, r L miles. D. quod Diocletiani constitutionis ' initio scriptum est: Transi , ὸ i. 'in o gere γHpacifici de crimine capitali, excepto adulter, o,probib
tum non es. Nam in numerum capitalium criminum adult Iium non venit, cuius poena cx Constantini demum constitutione , qui longo interuallo Diocletianum secutus est, capitalis esse coepit. Itaque nec dubitabit, qui penitus perspexerit, quin ca verba Triboniani sint,non Diocletiani. Plancqui ab instituta iam accusationis cxecutionc pacto desistunt, cx Turpilliano plecti eos non dubium cst'. Enimuero in s- pen cadsicalibus causis, ut pro conuictis habeantur, qui delatorem iis L c a.
corruperint', nominatim dicitur' cste constitutum. Consti- UM: , . tutum vero est a Seuero, & Anton. Imperatoribus, quorum
rescriptum extat'. Reliquum cst, ut quaeramus, an superiori- bus causis dati repetitio competat. Repetitioni quidem cius, ,
quod transgendi causa datum sucrit, regula iuris aduersatur, wi .umat.
quae in pari causa turpitudinis potiorem eum esse definit, qui tenet ' Quod si turpitudo cx cius dumtaxat, qui acceperit, Z parte
180쪽
b l. s. C. de contrab. stio. l.mercile. C. de codi Lob
parte votietur,vcluti si innocens veritus, ne aduersirii potentiae succumberct, quid dederit, repetitionem aditus praeses dabit: quemadmodum a Diocletiano rescriptum est Sed etsi turpitudo s. bsit, si taincla cauta tantum; non etiam numerata pecunia suerit aduersus petentem cxceptio competit : aut si hoc praetori liqueat, actio denegatur . Secundum haec si quis in adulterio deprehensus redemerit se , condictio quidem quasi ob turpem causim dati cesset ' Vtriusq; enim turpitudo ucriatur. Ceterum quod datuin cst,tamquam iusto nactu cxtorium rcstitui praetor curat . Nam & gestum est malo more , 5'raetor non respicit, an adulter sit, qui dedit, sed hoc sbium quod hic accipit metu mortis illato. Tcnetur& hac lego,qui ex adulterio uxoris suae quaestum seccrit. Nec enim mediocriter delinquit, qui lenocinium in uxore cXc cci,S ideo adulterorum poenis subiicitur Quaestum aulciri ex adulterio uxoris suae iacere intellegitur, qui quid accipit, Vt VXOr adulteretur meretricio quodam genere: quod si patiatur uxorem delinquere,non ob questumaud lac igentiam vel culpam, vel quandam patientiam, vel nimiam credulit tem, extra legem positus videtur '. Quamquam in lenocinii suspicionem nimia mariti patientia cadat ε. Hoc autem c pite etiam mulier, quae ex adulterio viri quaestum secerit, tinetur
Qui adulterij damnatam stiens uxorem di crit, lege Iulia. pro adultero punitur . Quod an ad stuprum porrigatur,qu ripotest: & magis est,ut stupri quoq: damnata duci non possit. Quamobrem qui adulterii stupri l damnatas repudiauerint, cum per legem huiusinodi uxores habere vctarentur,cautim disiidij praestitille non videbuntur quinimmo ita ius tractabitur,quasi culpa mulierum facto diuortio . Nec damnatas modo , sed nec rcas quidem factas ante damnationem vivente marito uxorcs duci posse obtinuit . Quori sic accipiendum est, si inter ros recepta mulier fueriti.Nam si se adulterii acturum dumtaxat maritus minatus cstet, nihil impcdiret, quominus ei, quem maritus sitspcctum habui siet, mulier rQ-ctu nuberet ''. dem autem modo S maritus adulterij damnata