장음표시 사용
411쪽
frigida,quod nauseabundu 6c ventriculo a duersum est: prae tereaq; facultatis contrariae Uuae acerbae,cotoneorum, punici 'mali,& menthae succo,quibus,Vis inest astringendi, non laxadi,quae oleo.tum quid frigidae nomine intelligant, moderat ne frigidam, an gelidam, ut Celsus,qui,Vbi exaestuat ventriculus, potui ait dandam gelidam,nisi quid obstet. Profecto, cur Oribasius ad frigidam in siti dandam,sebrem excipiat, dignuest animaduersione.Fortasse obstructiones veretur, quas frigida ex Galeno in de rativich. in acuti uere potest, vel parere, B praesertim cum astringentibus succis, quos hi addui, sumpta
A tq: hoc est quod Trallian. frigida in hac siti intepestiue sumptam ait valde nocere. quaqua praeter obstructiones cruditas quoq; intempestiuum frigidae usum facit, ut Galenus statuit, eam non probans nisi cum concoctionis notis. Cur non haec
igitur timet Archigenes Z Aliud postulat febris, aliud sympto.
ma.Inuertit Curationem hoc acutissimum symptoma, cui nisi cito occurretur,propere incurrit aeger in exitium . huic igitur
eonsulendum,sebris curatione,non neglecta quidcm, sed dila Cta oleum aute quod Archigenes proponit, ut ventriculo ad uersum recte praeterit Oribasius. non temere tame dat Archigenes, si adsit cum reliquis malis,erosio. hanc enim hydrelaeo facillime curat, lenita humoris acrimonia, simulque humore acri per vomitum aut aluum detracto. An autem gelidam in hoc affectu,an moderate frigidam velint, non facile est decernere. Videtur quidem aestus gelidam quaerere, quam Celsus quoq, proponiimisi quid obstet. & eam hos velle niuis quoq: usus suadet. At saepe obstant & naturalis temperies,S habitus Deorporis, S aetas,& Consuetudo, & praeterea externa alia, de quibus in superioribus: hic vero priuatim etia ventriculi diagni tas,&insigne id cordis symptoma,desectus animi,quς moderate Egidam potius quam gelidam quaerunt. ita quido eO-
tum scriptoru uterq, menthia quoq, ramulos contritos Cum
412쪽
, aqua exhibet, hoc ipso, caute in refrigerando ventriculi ore,' agendum esse admonens. A lioqui etiani frigidae vocem ab lute postam,de temperate,non de extreme frigida, dichoinni caret dubitatione.Quando autem, aut quantum dandu siesrigidae colligere est ex Archigene, qui eam scribens esse suprabibendam, dat a cibo aliquo. Sed idem etiam mensuram praescribit, dans cum superioribus lactucae albae semen cum aquc frigidet cyathis quatuor. si enim cyathus,ut Paulus notae sesqs iunciam, M scrupulos quatuor habet, cyathi quatuoris continent uncias sex cum dimidia,& scrupulos quatuor. ξ
ALiud in ventriculi symptoma non Icue, In appetentia
Quae quum Varias habeat causas;eius tame quae ex nuda intemperie est, frequentissima & continens in primis camsa, ut ait Galenus, est caliditas. quae solida corpora laxando exoluit, & ad attractionem imbecillia reddit; humida autem C diffundit atq; amplius extendit. Hane igitur qui cUrrigere ve' lit, densanda est ventriculi substantia. atq; hoc essicit frigus, quod morsum suctui similem facit. Recte ergo Aetius lib. 9. c. 1 o. ad hoc vitium sorbitiones dat aquae frigidae, modicae, Mdulcis. caute & modicam,& absolute frigidam sorbenda praebens; non autem gelidam,multam vi astatim ingestam, quod licet haec celerius calorem extingueret; non id tamen sine co-eoctricis facultaris iniuria, nimium periclitantis in diuturno symptomate, quod sine graui insiti caloris ventriculi offensa D protrahi diutius no potest. Quare Paulus lib. 3.c. 37. quoq; ita hoc affectu si ex calida st causa victum ex restigerantibus cmstituit,exijs maxime quae parantur cum aceto. quare & pane dat ex posca,& poscam bibendam, & lac acidum ,- m norum meliam, & inlybum,& lactucam, & aliquando etiam
413쪽
frigidam aquam.omnia tamen ait moderate ad praesentis intempcriei cotrarietatem; quod immoderadus horum usus nosolum nor, prodest; sed etiam incurabilem saepe reddidit affectum . Quod si a isectus ex frigida sit intemperie, quit hic prinsidii requirat calida,bibendum ait vinum vetus,& praeter alia quae proponit, uRm calidam mmcdat cum pipere. Qu9d praesidium quum merito piperis, quod cx Dioscoride, de Plinio aviditatem parit,dignum sit quod probetur;ob aquam tamen aliquid habet dubitationis, quod licet actu calid no ita refrigerericultatc tamen, quae illi connata est refrigerandi, ne piper quod ex ea sumitur, suas vires valide exerceat, facit. Sed neq; etiam quomodo piper sumendum sit,constat: an in
puluerem redactiam, an crasse contusum, an integrum. Veru, piper,si eius puluis ex aqua sumatur,dum altius in oris ventriculi tunicasse infert, singultum facit Galeno authore. in inre. gro abditae vires iacentacosractum ergo,sed crassius, est sume dum .commodius autem cs liquore aliquo sumitur,qua seorsum & aridum.& ad id aptior aqua est quam vinum,quod minus faucibus molestu & minus acre est cum illa qua cu vino. sumitur aute cum ea etiam calida,quod frigidum est malum.
C LAdconcoct/onem alimentorum immunitam. Cap. XXIIII
ES τ multis praesertim litterarum studiosis infirm us ad cocoquendum stomachus.quos,ut Celsus ait, indicax palloris macies,praecordioru dolo nausea,Vomitus inuolutarius,&is in ieiunio capitis dolor. Pallor praui succi in corporis habitu Ddiffusi indicium est:macies malς nutritionis praecordioru d lor,nausea, vomitus, ΔΓ capitis dolor materiae in ventriculo vitiosae,& alimentorum corruptelae sunt notae. quae quu ex intemperie tum calida, um frigida esse possit, hic de frigida agiis docet curandi ratio,quam idem author affert. ait enim. ini
414쪽
ri ita laborat legere clare debet, post lectionem ambulare , tu pila,vel armis alioue quo genere, quo superior pars mou tur,exercere.Non aquam, sed vinum calidum bibere ieiudiri nus Tum cibum bisas umer sic tamen ut facile cocoquati se Uti vino tenui & austero,& post cibum bigidis potionibus potius. haec fere ille. In quibus notatu dignum est,quod dat vinum calidum bibendumieiuno:quod bis vult cibum sumereti ac terito quod cibum stigidis potionibus concladi Prius id,si vini sit generosioris & pauci calfaciendo quidem ventriculu, jκ eum firmare potest si a stigiditate ut hic posuimus sit labor.ax cui dolor est capitis, suspectum ieiuno eius vini usum habeo. . siue ex crudiorum, siue ex acrium halituum evaporatione sit . dolorinam & aromatu usus ieiuno, ubi praui succi qualiscuqι ventriculo insident, laedit caput. Cibi vero partitio probanda est, quum imbecillus calor opprimatur multis alimetis semel ingestis.quae opportune dispartita, & debito temporis inte uallo sumpta potest supenue. Frigidaiu vero potionum post cibum eadem est ratio,de qua supra. densant enim os vetricuC li,ut alimenta arctius ample cur, quod ad cococtionem est plurimi. Potionu aut note no largu potu,sed cotinuam pauci v et vini vel aquae frigidae haustum a cibo omni, intelligimus. Ad tardam concoctione, um ardore siti. Cap. XXXIV. .
SVbdit idem author. Ax qui tarde concoquunt, & quorum, ideo pincordia inflantur,quiue propter ardorem aliquo is noctu sitire consueuerunt, antequa conquiescant duos tres D is uecyathos per tenuem fistulam bibant. Quibus affectu tardae concoctionis proponens adiungir illi tame etiam sympi mala alia,ardorem,& sitima Tardam concoctionem sequitur Praecordiorum institio,&Me seigiditatem:ardor vero, & siris calorem:ab estula sertasse in ventriculum bila ex tecinore. His
415쪽
consulit ut antequam se dent somno, duos tresue cyathos su- Amant per tenuem fistulam.vini ne, an aquae; frigidae ne, an calidae diuinandum est. Aqua in tarda cococtione inutilis est eo tempore quo maxime alimentorum concoctio fieri solet. eius autem vigor praecipud est in somno . Ac ardori tame ac siti noeonfert vinum,sed aqua . Vinum igitur minime vel aqueum, vel generosius, aptum ad utrunq; videtur, si sit moderati sei, goris, S vale per tenuem fistulam attractum, mensura vinum cyathorum qui uncias quinq; no explent neq; ardorem, aut sitim excitabit,neq; scigiditate coctionem retardabit. calescit senim in descensu per calidas partes, ut in ventriculum no re.
cipiatur fiigidu. M ide sitim extinpuit, sensim fauciu, gulaeq; ac ventriculi superficie irrigas atq; imbues pluuiae instariquet
tenuis SI sensim delabens, terram altiusquam imbres magni repente effus, madefacit. Mutardam eoncoctionem eum corruula. Cap. XXXV.
ADdie idem author, Ad tardam concoctionem prodesse
etiam clare legere,deinde ambular tum vel ungi,vel lauari assidue. Vinum stigidum bibere, & post cibum magna potionem sumere per siphonem. tu omnes potiones aqua in cludere. Quibus verbis quum agere eum de tarda alimentoruconcoctione ut superius apertum sit, quia tamen praesidioruquorum meminit pars ad calfaciendum, pars ad rcfrigeranduaptior est, tardae concoctioni quae a stigiditate est, colungere Corruptelam a Calore probabile est.ita ut sit de inaequali inte- perie calida & stigida sermo. Et fortasse nihil erat, ut post ea quae calfaciunt, repeteret debere vinu Digidum bibere:& post cibum magnam potionem sumere per siphonem: dehinc omnes potiones aqua igida includere,quae & supra. Sed haec veὲ veteribus seorsum scripta vidit,ita seorsum tradiditi Summa
416쪽
De potu in mortis. Lib. III. 3
est frigidu vinu hic couenire ad corrigeda frigida inteperie, quia A vinui ad calida,quia frigidu. Sed an vult gelidii Na tale exquir re id indicat, quod vult se in per angusta fistula bibi. si. n. moderati vellet frigoris, potest ea am plo ore Consercim sumi. citra reis frigerij nirnis suspicionem. proponere crgo siphonem argumen tu est,quod gelidu quaerat. Veru tarda cococtionc ex frigidit, te,nunqua insigne frigus corriger, sed calor.hic aute ne caltidum prorsus vinu sumatur, obstat calida frigiditati coniuncta inteperies. viriq; cosulendu mediocri calore dc frigore. A magna ergos potione g proponit, si gelida esset,etia si per angusta fistulam brubatur,non deest periculu refrigorij nim ij, quo frigida inteperies
extollatur. tutius ergo est potu moderate frigidu sumi, ut ubi v triculum attingit,tepidus sit,naturali calori similis. Quod postromo inculcat omnes potiones aqua frigida includi oportere, rationem habet antea allatam densandi oris ventriculi post cibum , M potum omnem, ut arctius amplcctatur quod sumptum cst. Adalimentorum in ventriculo acorem. Cap. a XXV LIDem quaeda de eo cui cibus acescit,postremo scribit . quae dediminuta alimentoru concoctione esse apertum est . quae iri. se giditate ventriculi sequitur,no in imm crat a. Cui igitur ac
is scit cibus, illu ait; ante eum bibere aqua tepida dcbere, M v mere,recte quidem ne cibi acido humore insecti malum Queat. M augeant. Sequitur, At is cui ex hoc frequens deiectio incidit. is quoties aluus ei constiteritistigida potione potissimum utatur. quibus quid velit, obscurum est. Et solet quide quibus acescit ci-D bus, aliquando lienteria succedere, quae alimentoru est per aluudeiectio praepropera. At quod huic ubi aluus costiterit,cosulit frigida. n.potio licet ut diximus vetriculi os firmet,adauget tameuigiditate,acoris,&nouae dehinc ubi aluus constiterit, lienteriae causa. Fortasse aliquid roboris sumet ex frigido, & generoso vi-- m. Sed id etiam cum adeo imbecillo calare,qualis in Ventricu
417쪽
Io esse solet, in quo acescunt cibit paucum esse oportet.
dructum. Cap. XXXVII. PErtinet ad hunc locum eiusdem authoris sen tenti a, qua alibi is de sanorum victu scribit. Qui crudum sinc praecordiotu do,, lore ructat, is ex interuallo frigidam aquam bibere,& se nihilo. minus continere debet.Qua tamen quid velit obscurum. Ructus erudias intelligi potest tum de eo quo alimentot v, qualia astu m-pta sunt,odor & sapor percipitur:tum de acido. Vterq; aut mala s. Eoncoctionem sequitur.& uterq; nunc est cum dolore,nunc sine eo. dolor autem maxime est distendente flatu:qui diminutae co- coctioni freques est comes. An ergo ubicunq; ructus sit altero hom modoru crudus, si modo sit sine dolore, stigidae potus est vii lis Profecto adiuuatur coctio, non frigore,nisi ubi praeternatura lis sit calor quem id retudit, scd calore. Cum crudo autem ructuviget semper frigiditas. quae non nis calore corrigitur. An ergope crudum ructum,non eum tantum in ligit, qui fit a fiigore; s ed quicunq; naturali, ut ita dicam,dissimilis est, qualis aliquatio Cpost optimam etiam concocticnem satio homini accidit, omnis saporis &odoris expcrs.atq; ita cum quoq; iktelligit, qui alieni sit odoris, aut saporis, suefiigiditati, siue caliditati sit co unctus.
qualis nidorosus est cuius remedium appositum cst a 'riae potus. At absolute de crudo agitur. neq; si crudo nidorolo aqua conuo, nit, alicri tamen proprie crudo videtur conuenire. Adde quod qui vere crudi sunt riictus si morio perseuerent, raro i ne aliquo sunt dolore,ob fl itus qui lcmper cruditatem sequuntur. aquam
autem hic dat frigidam in ructu qui sine dolore est. de nidoroso uigitur priuatim hoc loco agitur,crudo improprie; non de eo qui em proprieq; est rudus. In hoc enim si quid stigidum ad ventriculi os firmandum vii Iecst,id vinum potius est quam aqua oblenitatem concoctioni aduersam, Caetcru quocunq; in ructu st, dus potus conuenia assiduus eius usus utilis esse no potest: sed .
418쪽
. ex interuallo,ut Celsus scribit.inquo tamen etiam svi alt) est co- tinendum, Nempe,si ille nidorosus sit, ne in hoc quoq; aisiduus frigidae usus couenit,quu nidor ex bile si biliosis biliosa sit aqua. Sin proprie sit crudus quamuis aliquando assumpta illa a cibis os ventriculi densando conserre aliquid possit, minime tame tutus fiequens eius est usus.quod impressa multo potu in vetriculo Hagiditate,cruditatis causa adaugetur.ita ut non temere Continem
dum in hac esse scribat. Bibere autem per interualla, Vt puto,est,' aliquando ubi a cibis ordinario potu sedata non est sitis, exiguos uno aut altero fiigidae potionis ha ustu cibum, & potum omnem
concludere. ' idi Singultu. Cap. XXXVIII
o B eximium sensum quo ventriculus, & eius praecipue os
praeditum est,fit non raro deprauatus ille motus, que si sultum vocantiIn cuius quoq; curatione fuit stigidae aquae usus aliquando utilis. Quomodo triaut quad patebit magis, s prius qui assectus,& cuius partis sit singultus,aperiatur. Et illud quido C primum omnibus convehit, hunc motum esse voluti couulsoriupartis in qua fit,ad molestum aliquid pellendum. At cuius partis ille sit motus Aristoteli,& medicis cotrouersu est, Aristotele 3 probi. scct. probi. II. thoracem,idest,pulmones,medicis vero vetriculum statuentibus. Pro Aristotele est, quod inter caetera singultus remedia, non secus atq; tussis,quς a stigiditat est spiritus retentio.qua fieri in thorace certum est. in eo ergo, & singultus causi,qua perretetionem spiritus sublata, singultus soluitur. Sed& sternutatio illum curat, in qua thoracem vehementi impetu D moueri nihil dubium est.in eo igitur erat illius causa. Percipitur etiam singultu sonitus ille,qui steriori non est dissimilis,qualis fit ex thorace affecto.est ergo hic quoq; thoracis. Contra tam C m dicis assentitur,tum sensus qui concussionem eam quam singul-rum vocimus, agnoscit esse ventriculi oris: tum causarum obiex uallo, a quibus procreata hic solet.fit enim saepe ex repletione,
419쪽
aliquando ex acri re aliqua vorata,vt pipere ex aqua calida: tum solutio quae frequenter fit vomitu,aut rei alicuius potu . Fallaces igitur sunt rationes, quae hoc thoracis malum esse contendunt . Si enim spiritus retentione is soluitur,hoc ideo fit, quia ut contineatur spiritus in thorace occludi os necesse est . quo ventriculi quoq; calor augetur,auctus vero flatum,au stigus dissipat, a quo
singultus. Sternutationis autem motu repentina vehemensq; fit
diaphragmatis SI consequenter ventriculi, qui illi proxime Lib. est, leorsum compressio. unde causam quae irritando singultum faciebat, loco moueri accidit,atq; ita singultum solui De strepitu vero nullum latet, quacunq; in corporis parte per angustu locum subito,& repentino impulsu flatum moueri accidat, no m ueri sine strepitu aliquo.vt igitur sterior ille fit commoto flatu in thorace per asperam arteriam, ita hic a ventriculo flatus per gulam. Non temere ergo singultum ventriculi esse motum statuue medici. nunc quidem cius Oris,nunc corporivreliqui, δί nunc etiam gulae ad pellendum aliquid,quod intra eius, non sinum ut in vomitu,sed membranas haeret molestum. hoc enim a vomitu dissert. Est etiam hoc malum ventriculi nunc peressentiam,nuc per consensum. Quod autem per essentiam est, a causa est, nunc Cxteriori,ut a cibi potusq; repletione,autetia acrisrei ingestione quale piper est tenue,quod Galeno singulcum faciebat nunc δε-riori. vero vel cum prςsentia materivatq; adco ex repletione; veI cum defectu, id est, ex intemperie tum stigida neruosis partibus aduersa,vt Galenus tertio de sanitate tuenda Cap. 2. vel sicca ab euacuatione qualicunq; immoderata ut Hippocrates docet.
ex repletione autem ex materia aliqua intra erus tunica& contenta,nempe vel acri humor maxime bilioso,aut alterius etiam generis putri;vel flatulento spiritu,aut crudo, aut acri, aut Venenam etiam qualitate insecto: nonnunquam etiam ex lumbrico Atqui per consensumest,causam habet iecoris, vel intestini ieiuni, vel uteri inflammationem .ab his enim partibus inflammatis, scaquia prauus aliquis humor vaporue ab ipsis in ventriculum etia-
420쪽
. laturum quia ob viciniam compri matur, aut ob connexionem' deorsum trahatur ventriculus, fieri istet singultus.Quum tot igitur singultus sint causae,est quide in eo stigidae aquae usiis aliqua do opportunus,at non semper. Quare Aristophani singultieti no apte apud Platonem consulit Eryximachus,ut contineat spiritu. vel fauces multa aqua abluat, vel sternutet . Si erat ei singultus a ciborum repletion quam illi obiwit Aristodemus;in ea quidem adhuc receti neq; cohibere spiritum,neq; sternutare, aut fauceaseigida abluere, iuuare ullo modo possunt.sola aute proderit eua matio vel per vomitum,vel per seces latiliquam stigidae no ablutio,sed copiosus pol facile promouebitila replatione vero non ita recenti, crudi flatus seequenter singultum faciunt. in hoc spiritus retentio iuuabit.non iuvabit sternutatio. oris vero ex se iada ablutio etiam damno erit,comunicata ventriculi ori per faucium tunicam stigiditate. Redeamus ad frigidam. Ea quidem si propositas singultis causas spectemus,tunc maxime videtur Opportuna,quum a Caliditate& si tale atqι quum ab inflamm C tione est singultus. Trallianus tamen in eo quidem qui ab immodica siccitate est ob euacuationem aut febrem, qui etia firmitet
perseuerat,& merito periculosus est, restigerantibus atq; me ctantibus auxilijs praesertrm temperata aqua creberrima utenduait.Nouisse autem se quendam qui ob hanc intemperiem singultiret,srigida sorbitione conseruatum. At in inflammatione, quae mi stigida sunt,vitare oportere epida autem potius continue utendum,paulatim eam sorbendo extremas manus caudissi ma frequentius madeficiendo.In qua curatione dignu est scit D cur in priori det frigidam non affatim bibenda m,quae magis h mectare videretur Od sorbendam.in posteriori vero det tepida, non autem frigida prum tamen sine insigni calore non sit m- flammatio.Sed in priori quidem singultu, tuum accidit, accidit autem rarostfieri non uotestquin innato humore absumpto mutus quoq; calor sit imbecillim'.Caute igitur ne extinguatur, age dum. tingueret aute Esida,si multa α confertim sumeretur.