장음표시 사용
391쪽
prohibetur. Quae reliqua sunt de flatibus, de horaeis paruita
te,de adiacentium partium consensu ι negare quidem nullus iure potest,&crassiores flatus in thorace ex crassis in eo con . tentis humoribus ex cotinua caloris actione perpetuo gigni, ita ut licet continua expiratione eoru aliquid seras trudatur,'& calore dissipetur,semper tamen eorum aliquid nuper excitatum,sit respirationi impedimento. Et quibus etiam paruus contigit thorax,sane ios leui quavis iniuria,vel fluxionis in thoracem, vel tumoris ad hypochondria respirationem laedi necesse est; ut ijs etiam quibus vel iecur vel lien tument, aut di- ου
stenduntur flatibus hypochondria, diaphragmatis impulsu in
thoracem. Ab his autem causis si seorsum occurrant, asthma fieri dicendum non est.neq; id asserit Avicennas,quauis ages de ammate eorum meminerit ob similitudinem, & quia hae praecipuas eius affectus causas frequenter adiuuant. His ita cosutura,ut non eaedem huius affectu, causae sene, ita neq; curatio eadem. At in eo tamen qui ex praecipuis fit causis, quod& verum asthma cst, licet illae diuersae sint, aliquid tamen in , curando coe est.est au i id attenuatio.quia utraq; causa est cu ocrassitudine. fit aute attenuatio per calfacientia.quae ea etiam rationC viriq; conueniunt,quia utraq; causa Cum frigiditate est . At quum calfacientia alia mediocriter calfaciant , ita Vt Concoquant, alia valide, ita ut etiam liquefaciant, &. absumant, non idem in utraque causa attenuandi modus requiritur . asthma quod ab humoribus est crassis , ac lentis,non quaerit absumentia,quia haec insigni calore tenues partes dissipando, quod relinquitur crassius relinquunt quod est a tuberculo non admittit concoquentia,quia haec pus faciunt.purulen- Dtia autem thoi aci grauissima est pestis. Debetur ergo viriqi assectui communiter attenuatio. Sed priuatim,qui ab hum ribus est, per mediocriter calida, quae non strenue dissipent. qui a tubercul per calida valida devalide dissipantia.que etia valde
392쪽
De potu in morbis . Lib. III. si
valde exsiccant. At in affectu, qui ex humoribus, alia etiam suggeritur indicatio a lentore, cui debetur abstersio. quaerit ergo mediocriter calida N abstergentia. At quae abstergunt
eadem asperitate sua irritant, S tusses mouent. tussi autem non facile reis citur quod crassum est. crassi autem sunt, ut dixi. mus , humores tum natura sua, tum praeterea per accidens, quia quae attenuant licet imbecillia, tenuiorum partiu aliquid absumunt,& non nihil crasseiaciunt:quare minus apti sunt ut
excernantur. adiuuare igitur excretionem oportet laumectang tibus. sic attenuantia, detergentia, humectantia esse debent remedia ubi a crassis lentisq; humoribus asthma est. Atqne hi sunt in hoc assectu curationis scopi, quos Galenus quoque 7 de com p. med. per loc. s. proponit. Ex quibus cum v: Ehus etiam S potus ratio petenda sit; quia in utraq; affectus huius causa,vt dictum est, attenuantia quaeruntur, merito Galenus vinum tenuis substantiae ait viriq; conuenire. At quia qui ex inberculo est maxime exsiccantia requirit, qui ex humoribus lentis & crassis humectantia; iure etiam in priori parciorem C perscribit potum,in posteriori largiorem . ita N: Aetius. Aulis ccnnas tamen curatione huius assectus in uniuersi m proposta, paulo susius potus rationem persequitur. quae is qua tuorsere capitum obseruarione est. in potus genere, in quantitate, tempore,& modo. Quo ad genus, vina dat odora, vetusta, tenuia . maxime autem tenuia ubi coctionem sputique excreationem velis adiuuare. Addit conferre sirupum ex melle: Muina dulcia, si quid attenuans misceatur prodesse ad moderate abstergendum, leniendum,& calfaciendum. Subdit prae- D terea,& de aqua nonnulla, quibus ipsius quoque potum admittere illum constat. Quo ad quantitatem,absolute ut exi-- guum bibatur iubet. Quo ad tempus, duo scribit, qt aecon traria dixeris. primum oportere ut elongent inter cibum de potum. qua sentcntia eodcm tempore cibum potumque nen. . a Z 3 ad γ'
393쪽
admittere plan8 apparet.ita vi,nisi ante cibum quis Velit po - Α tum sumi, quod plane absurdum est, bibendum sit a cibo. at idem iubet posterivi vitent potum post cibum, siue sit aqua , siue sit vinum. Do modo etiam admonet ne satientur aqua subito,sed pluribus vicibus . scilicet ne confertim haustu uno, sed pluribus interposito tempore sumatur quod in potum Venit. Raa: omnia digqasqnt notatu. Galenus vinum absolute proponit. Aui nnas etiam mulsam, sub nomine strupi ex mellc. Λ aquam. In vini delectu Galeno sat est , ut tenuis sit substantiae. Avicennas vult esse odorum quoque,&vetustu: B praetcreaque dulce extam probat admistare attenuante si . qua . Verum cur unius vini quod tenuis substantiae sit Gale-yus meminerit, apertum est.agit enim de asthmate vero. cui, ubi iam factην est morbus, non liud quam vinum conuenit , quia in eo attenuandum est. Et attenuat quidem etiam mulsa. M in morbo diuturno qualis est asthmὸς in quo seruandae sunc vires,& ventriculo diligentcr est prospiciendum;necessarium vinum est. praesertim quod sua tenuitate cum calore, aptissimum est, ut in thoracem infractis viribus seratur, ad conco- Cquendum i si coctione sit opus, vel detergendum, vel etiam exsiccandum . Avicennas tamen mulsam, M aquam proponit non immerito,si b spcctemus. ut si destillationem, pretiςrtimcalidam.qvae causa est asthmatis frequentissima,& essi, ciens,ω saepe fouens pertinacissime. Vini autem ad asthma opportuni ditarentias non explicat quidem Galenus 1 sed eo tamen proposito quod sit innuis substantiae cas quoq; innuit quas prpponit Aui mas. Si enim natura tenuis sit substantiet Dodor quoq; M verustu est. sunt quidem aquosa vina tenuia,sed non ut vin , verum ob aquae multet participationem. quam neq; etia sunt odora,neq; ad vetustatem perueni . . plinax igitur Avicennas vini a Galano propositi naturam. Co.
δὸς vim ex his id quoq; quod si tenuis substanuae sic vin u ,
394쪽
De potu is morbis. Lib. III. ssy
esse non potest austerum. sed neq; etiam dulce, quod natura 6 erassum est.propterea Avicennas recte non dulce solum, sed attenuanti quoq; re aliqua commistum quaerit ad Cancoquedum, ad promouendum sputum, atq; ad thoracis asperata toleniendam, Quare via a tubercula sit asthma, dulce uinu inutile est,quia in eo asthmate euitanda sunt, quae muuratione& suppurationem adiuuant. Sed neq; austerum utile est, quia non est tenue. vi autem in asthmate aqua aliquando opportune veniat, non una occasio cae sunt qui neq; vinu,neq; mul .s sam serant. aqua una superest, a sitim arceant. propterea si ea utendum sit, quomodo utendum consulit Micennas, ut mox videbimus. Haec de potus genere . de quo, qui
quid illud sit quod asthmatico in potum venit, illud praetermit tendum non est ut statuatur calidusne, an frigidus actu potus csueniat. Sed res ipsa loquitur. Attenuatione opus est. Crgo-Calore. Nuc de quantitate. Galenus ut diximus diastinguit. exiguum esse oportere potum in tuberculo, mulium in humorum crassitudine, S lentore. Avicennas absolute dat C exiguum. Sed hunc exiguum dare arbitror,comparando morbum sanitati, ut qui plurimu bibere sanus consueuerat si hoc affectu laboret,sit parcior. quod propterea aduertit, quia suspiriosi frequenter sti laborant. De tempore digna quide animaduersione res est, an in hoc malo quo tempore sumuntur cibi, dem quoq; potum sumere expediat. Est enim & cococtionis,quae elixatio quςdam est,& distributionis gratia liquore aliquo opus, qui cibum diluat. Quomodo ergo cibum alio tempore instituit quam potum Sed etia quorsum a cibo Et D quantum temporis inter utrunq; interponendum Vcluast h. maticorum cibi, & molles S sorbiles esse debent quum astectus Vrget. proptereaq; eorum gratia nullo est opus potu. Exua cibum importunum non est, liquore aliquo, ut medicam cm, assol humores,& letos persundcre, quo facile excreetur.
395쪽
Quare ubi affectus urget,non cum cibo, sed extra eum, & vi- Αno dc liquoribus alijs opportunus est locus. Quando aute cinrum aliquid dare animus est, seruandus est modus que proponit,ut ne consertim atq; uno haustu, sed paulatim & pluribus sumant. ita enim in thoracem sensim aliquid illabitur, qd dum crassos lento', humores madefacit, affectui coserre plurimum potest, sine coctionis quae in ventriculo fieri debet offensa. Huc autem illud quoq: pertinet quod scribit vitandum potum a cibo siue aquae, siue vini. non enim hoc Contrariu est praecepto superiori.Sed largum interdicit potum, qui ventri- BCuli coctionem perturbarer,citra thoracis Commodum , non
prohibet exiguam quasi lambendo sorbitionem .ea vcro non quidem a cibo statim,sed ubi ipsum iam concoctum putari de ex dimidiae sere horae interuallo,crebram. Praeterire hic n5 licet,Celsum,nulla facta causarum distinctione,inter medic
menta , sulphur ignem non expertum cum abrotano tritum ex tepido vino dare ad sorbendum, cum cibis vero interdum Vinum tenue, austerum. QuCrum utrunq; Ob ea, quae antea
diximus, suspectum est. Sulphur quidem ob nimiam calfacie. Odi, ac desiccandi vim huic malo si non sit ex tuberculo , aduersam: vinum vero austerum, quod terrenum & astrictionis sa- Cultatis sit particeps, quale univcrsim in spirandi difficultate perniciosum est. Verum fortasse vim sulphuris obtundit abrotanum,eo minus calidum & siccum. ita ut extenuet tantum non etiam tonues crassorum humorii partes absumat. austeruautem vinum licet quo nomine astringit& terrenum est, etiacrassum simon tamen omne aeque vel astringens vel crassum taest: sed quod in ipso minus austerum,daesecatum autem δί cla rarum est,tenue etiam est, ac in proposito affectu n5 inutile,duleuissima astrictione,quando eius vis in thoracem peruenerit partium qnae in ea sunt, substantiam densando, efficit utini tiles succos aliunde non sam prompte excipiant, quos autem
396쪽
De potu in morbis. Lib. III. ss
excepere contrahendo sese valentius propellanti quod igitur 6 inter austera minus crassum,minusq; austerum est, id com dum est,& tale quaerit Celsus, Vinum tenue austerum propmnens . Adduntur eodem in Capite de interiore faucium exubCeratione, quaedam: quae quu ad hypothesim de spirandi SL ficultate non pertineant,cerrum est,superioris capitis, ubi do faucibus agebat,parte esse,descriptoris errore pretpostere hue
SEquitur ventriculus. cuius munus quum sit & sentiendi,
maxime in ore situm, M Concoquendi alimenta,toti ve
triculo insidens, ad sensum pertinet sitis intentior,atq; vitiata appetentia: in quibus frigidae aliquando est usus. De siti haec Hippocratis sententia est.Qui noctu bibere appetunt, ijs vati de sitientibus si superdormierint, bonum,&haeci inter vigil dum siti in superficie somnus medela est . sti vero ex somno vigilia quibusdam. Quibus,quii in priori, excitatis a somno,MC valde sitientibus somnum prober, in posteriori eundem commendet in exigua siti quae per vigilias accidit,ut ijs, qui a somno sitiunt,vigilias quoq; aliquando esse dicat medelam,dub tatio est Quomodo enim,& in somno, & in vigilia, & in leui,& in magna siti,coserre somnus potesti Et quomodo in siti ex somno,non modo somnus iuuat,sed etiam vigiliae Et cur insiti magna potus verum ipsius remedium praeteritur Caetetucst quidem sitis symptoma semper oris ventriculi,non illius tamen primaria semper culpa; sed aliarum quoq; parcium,tum D superiorum tum insertorom. Superiorum, tum capitis pituita salsam in ipsum demittentis; tum pulmonis aut cordis, a quibus calidiores sicciore'; halitus elati in fauces ipsi etiamnuventriculi ori labem communicant per neruos sexti paris cerebri viriq; parci combines, inferioru Vero, Iecinoris maxime, . atq;
397쪽
atqi ieiuni intestini, quum ab iss partibus calidiori siccioriue intemperio astinis,vel bumor aliquis, vel alitus vitiosus,in ipsum Ecntriculi os insertur, Frequentius tamen ipsi ventriculi ori vitium primo insidet. estq; id intemperies, vel nuda,vclca
materia. nuda, caliditas, Vel siccitas, cum materia vero vel bi.
liosa,vel pituitosa salsa,imo S alia quavis, cui putredo inhaeserit. Itaqι licet naturalis sitis remedium sit frigida aqua, vitiosae tamen non semper conseri, sed tunc tantum quum ventriculus per caliditatori aut siccitatem a naturali statu excpsserit,vitio seu proprio, seu alseno. Nanq; si a caliditate, maxime eduliorum, & vini inMlti aut vetusti, sit sitis, ubi illa quide exigua sit, atq; ut ait Hippocrates, in superficie nihil est potu
opus,quς. n. non Ventriculi Vitis,sed ob eorum tantum partiu bditatom accidit,quae inter os & ipsum vetriculum mediae sunt, in quas a concoctione, quae clixatio quaeda est calidi ha-lixus csseruntur ; ea somno,quo halitus illi dissipantur, S: non somno tantum,scd etiam vigilijs corrigitur, ut per quas reuocatus ad exteriora calor vapores quosq; obuios dissipax. Atubi intensior est sitis,quia ipsi met ventriculo vitium insidet, licet conferre somnus plurimum possit, quod per ipsum cotractus in interiora calor concoquere temperareq; quicquid sitis causa est,ualidius potest,upra tame eius medela est, ut Aetius ait lib. s.cap. I I9stigidae aquae potus,praesertim vero ijs quibus nonnu quam gelidae usus suit, ut Galenus notat. Hoc remedij senua ut notissimum,praeterit Hippocrates. meminit somni, ut quod non ita vulgatum est,& vigiliarum et quoq; alibi, ut quod minus etiam sit notum:sbi nihil contrarius,si quis recte expendat. At vero coniugitur sitis febri non raro. Quae si sit ex ebrietate thaec vero in genere est diariarum ) illi quoq; remedio est frigida. Sic Celsus in praef. I . lib. Cassium commendat,qui cuidam febre & magna siti assecto, quum post ebrie-inem eum premi caepisse cognosceret, aqua ingessit. qua ille
398쪽
De potuin morbis. Lib. III. so
epota, quum vini vim miscendo fregissit protinus febrem so- δε no de sudore discussit. At sebri alterius generis sitis frequenter est comes. accidit enim saepe in ardentibus. 5 in his aliqua donon simplex sitis, sedcu ardoris erosionisq; in vcntriculosen sti, SI animi ob nimium calorem, cibiq; fastidium desectu. Desiti igitur in ardentibus sebribus agens Trallianus lib. I 2. C. s. si ardor stomachum infestet trigidam tempestiuc datam fi quenter ait profuissc: intempestiuo valde nocere. Archigenes eodem reserente lib.7. C. 6. in siti cum stomachi ardore, prae-s sertim si rosionem in eo sentiant,& animo ex calore nimio, cibiq: fastidio deficiant,dat uuae acerbae succum; aut malorum
cotoneorum, aut cucumeris satiui semen cu aqua frigida, aut mali punici dulcis acidiue succum c u aqua pari mensura, aut etiam ramusculum mcthae levigatum ex aqua frigida, aut rω lsaccum oleum similiter cum sigida,aut persicorum immaturorum succo,aut decoctum rosarum siccarum. aut lactucae aI-
semen cum aquae stigidae cyathis quatuor. Addit,ad febricitantes quibus parum conducit bibere, sitis gratia, dc tene C da sub lingua,& extrinsecus admouenda, ut vesicam aqua stigida,aut nive repletam, dc alia. Sane autem Oribasius quoq; in hac ipsa siti aestuosa &cu exolutione, ac cibi fastidio, qua-Cunq; ex causa accidat, praeterquam a febre, aquam dat stigidam cum omphacij succo, aut decoctum vitis capreolorum, vel seminis cucumeris, aut ipsa etia semina trita, aut menthae ramulos tritos ex aqua. Addit ventriculo foris vescam frigida aqua plenam,aut ni m,aut cucurbitae ramenta. Quibus plane constat hunc, Archigenem aemulari. At in his tamen & no D parua varietas est,etiam inremediorum genere,& dubitatio.
Varietas,quod Archigenes de hac siti agit in febre, ut Trallianus quoq;: Oribasus excipit eam,quae est in febre;& eade tamen quae ille proponit auxilio,& intus, seris. Est etiam d bdatio , tum quia Archigenes dat oleum quoq; rosaccum cu
399쪽
frigida,quod nauseabundu S ventriculo aduersum est: praetereaq: facultatis contrariae Uuae acerbae,cotoneorum, punici mali,& ment hae succo,quibus,Vis inest ast ringendi, non laxadi, quae oleo. tum quid frigidae nomine intelligant, moderat ne frigidam an gelidam, ut Celsus,qui,ubi exaestuat ventriculus, potita ait dandam gelidam, nisi quid obstet. Profecto, cur Oribasius ad stigidam in siti dandam,subrem excipiat, dignuest ani inaduersione. Fortasse obstriictiones veretur, quas frigida ex Galeno in de rat. via. in acui. Quere potest, vel parere, praesertim cum astringentibus succis, quos hi addui, sumpta.
Atq: hoc est quod Trallia n. frigida in hac siti intepestiue sumptam ait valde nocere. quaqua praeter obstructiones cruditas quoq; intempestiuum frigidae usum facit, ut Galenus statuit, cam non probans nisi cum concoctionis notis. Cur non haec
igitur timet Arch genes Z Aliud postulat febris, aliud sympto.
ma. Inuertit curationem hoc acutissimum symptoma, cui nisi cito occurretur,propcre inCurrit aeger in exitium . huic igitur
eonsulendum, bris curatione,non neglecta quidcm,sed dilata Oleum aute quod Archigenes proponit, ut ventriculo aduersum recte praeterit Oribasius. non temere tame dat Archigenes, si adsit cum reliquis malis,ero . hanc enim hydrelaeo facillime curat, lenita humoris acrimonia, simulque humore acri per vomitum aut aluum detracto. An autem gelidam in hoc affectu,an moderate frigidam velint, non facile est decernere. Videtur quidem aestus gelidam quaerere, quam Celsus quoq, proponiimisi quid obstet. & eam hos velle niuis quoq: usus suadet. At saepe obstant & naturalis temperies,desubitus eorporis,& aetas,& consuetudo, & praeterea externa alia, de quibus in superioribus: hic vero priuatim etia ventriculi dignitas,& insigne id cordis symptoma,desectus animi,quς moderate frigidam potius quam gelidam quaerunt. ita quid c CO-
400쪽
aqua exhibet, hoc ipso, caute in refrigerando ventriculi om' agendum esse admonens. A lioqui etiam frigidae vocem abs lute positam, de temperate,non de extreme frigida, dichoinni caret dubitationc: Quandoautem, aut quantum dandu siesrigidae .colligere est ex Archigene, qui eam scribens esse suis prahibendam, dat a cibo aliquo. Sed idem etiam mensuram praescribit, dans cum superioribus lactucae albae semen cum aquc frigidet cyathis quatuor. si enim cyathus,ut Paulus notae sesqHunciam,&scrupulos quatuor habet, cyathi quatuora continent uncias sex cum dimidia,& scrupulos quatuor. Drappetentiam. Cap. XXXII.
ALiud est ventriculi symptoma non leue, In appetentia PQuae quum Varias habeat Causas;eius tame quae ex nada intemperie est, stequentissima & continens in primis ca se,ut ait Galenus , est caliditas. quae solida corpora laxando exoluit, & ad attractionem imbecillia reddit, homida autem C diffundit atq; amplius extendit. Hane igitur qui cUrrigere ve' lit, densanda est ventriculi substantia. atq; hoc essicit frigus, quod morsum suctui similem facit. Recte ergo Aetius lib. s. c. 1 o. ad hoc virium sorbitiones dat aquae frigidae, modicae, de dulcis. caute & modicam,& absolute frigidam sorbenda praebens; non autem gelidam,multam,& auatim ingestam, quod licet haec celerius calorem extingueret; non id tamen sine c5--ctricis facultatis iniuria, nimium periclitantis in diuturno symptomate, quod sine graui insiti caloris ventriculi offensa D protrahi diutius no potest. Quare Paulus lib. 3.c. 37. quoq; in
hoc affectu si ex calida sit causa victum ex restigerantibus C stituit,exijs maxime quae parantur cum aceto. quare & pano
dat ex posca,& poscam bibendam, Sc lac acidum, & Romanorum meliam, & inlybum,& lactucam, & aliquando etiam