장음표시 사용
401쪽
frigidam aquam.omnia tamen ait moderate ad praesentis in- tempcrici coirarietatem; quod immoderatus horum usus no
solum non odcst; feci etiam incurabilem saepe reddidit ast dium. ex stigida st intemperie, quit hic praesidii requirat calida,bibendum ait vinum vctus,& praeter aliaqxtae proposui, uRm calidam Commcdat cum pipere.Quyd praeudium quum merito piperis, quod cx Dioscoride, de Plinio aviditatem parat,digniun sit quod probetur; ob aquam tamen aliqiud habet dubitationis, quod licet actu calida no ita refrigereri cultatc tamen, quae illi connata est refrigerandi, Bne piper quod ex ea firmitur,suas vires valide exerceat, facit. Sed neq; etiam quomodo piper sumendum sit,constat: an in
puluerem redactum, an crasse contusum, an integrum. Veru, piper,si eius puluis ex aqua sumatur, dum altius in oris ventriculi tunicas sc inseri,singultum facit Galeno authore. in intogro abditae vires iacentacostactum ergo,sed crassius, est sume dum .commodius autem csi liquore aliquo sumitur, qua seor-s um &aridum.& ad id aptior aqua est quam vinum,quod minus faucibus molestu dc minus acre est cum illa qua cu vino. Clamitur aut e cum ea etiam calida,quod stigidum est malum.1Adconcoctionem alimentorum immunitam. Cap. XXIIII
ES et multis praesertim litterarum studiosis infirmup ad co
quendum stomachus.quos,ut Celsus ait,indicat palloris macies,praecordioru dolor,nausea,vomitus inuolutarius,&is in ieiunio capitis dolor. Pallor praui succi in corporis habitu Ddiffusi indicium est:macies malet nutritionis praecordioru d lor, nausea,vomitus,& capitis dolor materiae in ventriculo vitiosae,& alimentorum corruptelae sunt notae. quae ouu ex intemperie tum calida,tum stigida esse possit, hic de stigida agiis docet curandi ratio,quam idem author assert. ait enim. Qui
402쪽
. ita laborat legere clare debet, post lectionem ambulare, tu' is pila, vel armis. alioue quo genere, quo superior pars n ou , M su exercere.Non aquam, sed vinum calidum bibere leti nus.Tum cibum bis assilmer sic tamen ut facile cocoquat.
Uri vino tenui S austero,& post cibum frigidis potionibus potius. haec fere ille. In quibus notatu dignum est,quod dat vinum calidum bibendum ieiuninquod bis vest cibum sumeret ac tertio quod cibum frigidis potionibus concladitidius id,si vini sit generosioris & pauci,calfaciendo quidem ventriculλ , eum firmare potest si a frigiditate ut hic posuimus sit laborarii dolor est capitis,suspectum ieiuno eius vini usum habeo. siue ex crudiorum, siue ex acrium halituum evaporatione sit . dolor. nam N aromatu. us ieiuno, ubi praui succi qualiscuqι ventriculo insident,laedit caput. Cibi vero partitio probanda est,quum imbecillus calor opprimatur multis alimetis semel ingestis.quae opportune dispartita, & debito temporis inte uallo sumpta potest supertare. Frigidai u vero potionum post .. cibum eadem est ratio,de qua supra. densant enim os vetricuC li,vt alimenta arctius ample tur, quod ad cococtionem est plurimi. Potionu aut note no largu potu,sed cotinuam pauci v edi ini vel aquae stigidae haustum a cibo omni, intelligimus.
Ad tardam concoctio eum ardore sui. Cap. XXXIV.
Subdit idem audior. Ax qui tarde concoquunt ,,& quorumis ideo pricorata inflantur,quiue propter ardorem aliquo is noctu sitire consueuerunt, antequa conquiescant duos tres-D is uecyathos per tenuem fistulam bibant. Quibus assectu ta dae concoctionis propouens adiungir illi tame etiam sympi mala alia,ardorem,& siti Tudam concomon sequitur Praecordiorum institio,& l euigiditatem:ardor vero,& siris calorem:ab effusa sertasse in ventriculum bile ex te ore. His
403쪽
consulit ut antequam se dent ismno, duos tresue cyathos su- Amant per tenuem fistulam. vini ne, an aquae; stigidae ne, an calidae diuinandum est. Aqua in tarda cococtione inutilis est eo tempore quo maxime alimentorum concoctio fieri solet. eius autem vigor praecipud est in somno . M ardori tame ac siti noeonsert vinum, sed aqua . Vinum igitur minime vel aqueum, vel generosius, aptum ad utrunqi videtur, si sit moderati H goris, M tale per tenuem fistulam attractum, mensura vinum cyathorum qui uncias quinq; no explent)neq; ardorem, aut stim excitabat,neq; frigiditate coctionem retardabit. calescit genim in descensu per calidas partes, ut in ventriculum no rocipiatur stigidu. dc ide sitim extinpuit, sensim fauciu, gulaeq; ac ventriculi superficie irrigas atqi imbues pluuiae instar,quet tenuis-sensim delabens, terram altius quam imbres magni repente essus, madefacit.
ADdie idem author, Ad tardam concoctionem prodesse
etiam clare legere,deinde ambulare,tum vel ungi,vel
lauari assidue. Vinum stigidum bibere, & post cibum magna
potionem sumere per siphonem. tu omnes potiones aqua in cludere.Quibus verbis quum agere eum de tarda alimentorumncoctione ut superius apertum sit, quia tamen praesidioruquorum meminit pars ad calfaciendum, pars ad rcfrigeranduaptior est, tardae concoctioni quae a frigiditate est, colungere DCorruptelam a Calore probabile est.ita ut sit de inaequali inte- perie calida & frigida sermo. Et sortasse nihil erat, ut post ea quae calfaciunt,repeteret debere vinu Egidum bibere:&post cibum magnam potionem sumere per siphonem:dehinc omnes potiones aqua stigida includere,quae & supra. Sed haec veὲ veteribus seorsum scripta vidit,ita seorsum tradiditi Summa est . Cooste
404쪽
est stigidu vinu hic couenire ad corrigeda frigida inteperie, quia vinu, ad calida,quia stigidu. Sed an vult gelidu Na tale exquir re id indicat, quod vultisnsmper angust asstula bibi. si.n moderati vellet seigoris,potest ea am plo ore consertim sumi. citra reinfiigeri, nimii suspicionem proponere ergo siphonem arssumen tu est,quod gelidu quaerat . Veru tard- cococtione exfrigidit te,nunqua insigne stigus corriger,sed calor.hic aute ne calidum prorsus vinu sumatur, obstat calida uigiditati coniuncta inteperies. viriq; cosulendu mediocri calore de stigore. A magna ergos potione g proponit, si gelida esset,etiali per angusta fistulam brutatur, non deest periculu restigerij nimis, quo stigida inteperies
extollatur. tuti us ergo est potu moderate stigidu sumi, ut ubi v triculum attingit,tepidus si naturali calori similis. Quod postromo inculcat omnes potiones aqua stigida includi oporxere, rationem habet antea allatam densandi oris ventriculi post cibum, α Potum omnem, ut arctius amplactatur quod sumptum in.
dalimentorum in ventriculo acorem. Cap. XXXVI,
IDem quaeda de eo cui cibus acescit,postremo scribit. quae dediminuta alimentoru concoctione esse apertum est . quae se giditate ventriculi sequitur,no iii immoderat a. Cui igitur ac is scit cibus,illu ait; ante eum bibere aqua repida tabere, M v mer recte quidem ne cibi acido humore insecti malum Queacis & augeant. Sequitur, At is cui ex hoc stequens deiectio incidit. is quoties aluus ei constiteriti frigida potione potissimum utatur. quibus quid velit,obscurum est. Et solat quide quibus acescit ci-D bus, aliquando lienteria succedere, quae alimentoru est per aluia deiectio praepropera. At quod huic ubi aluus costiterit,cosulit stigida. n.potio licet ut diximus vetriculi os firmer,adauget tamestigiditate,acoris,& nouae dehinc ubi aluus constiterit, lienteriae Causa. Fortasse aliquid roboris sumet ex frigido, & generoso vi-α RO . Sed id etiam cum adeo imbecillo calor qualis in ventricu
405쪽
Io esse solet, in quo acescunt cibit p. ucum esse oportet. Α Adructum. Cap. XXXVII.
PErtinet ad hunc locum eiusdem authoris sententia,qua alibi is de sanorum victu scribit. Qui crudum sine praecordioru dori lare ructat, is ex interuallo frigidam aquam bibere,& se nihilo. minus continere debet.Qua tamen quid velit obscurum. Ructus crudus intelligi potest tum de eo quo alimentotu, qualia assumpta sunt,odor & sapor percipituritum de acido. Vterq; aut mala B. concoctionem sequitur. NI uterq; nunc est cum dolore, nunc sine eo. dolor autem maxime est distendente flatu:qui diminutae co- coctioni steques est comes. An ergo ubicunq; ructus sit altero hora modoru crudus,si modo sit sine dolore, frigidae potus est utilis Profecto adiuuatur coctio, non stigor nisi ubi praeternatura lis sit calor quem id retudit,lcd calore. Cum crudo autem ructuviget semper stigiditas.quae non nisi calore corrigitur. An ergope rudum ructum, non eum tantum inrelligit, qui fit afligore; s ed quicunq; naturali, ut ita dicam,diss:milis est, qualis aliquado C post optimam etiam concocticnem satio homini accidit, omnis aporis & odoris expcrs. atq; ita cum quoq; intelligit, qui alieni se odoris, aut saporis, sivestigiditati, siue caiiditati sit cor unctus.
qualis nidorosus est cuius remedium appostrum cst a 'i=ar potus. At absolute de crudo agitur. neq; si crudo nidorolo aqua conuo nit, alicri tamen proprie crudo videtur conuenire. Adde quod qui vere crudi sunt ructus, si modo persevcrcnt, raro l ne aliquo sunt dolore, ob fl itus qui aemper cruditatem sequuntur. aquam
outem hic dat frigidam in ructu qui sine dolore est. de nidoroso Qigitur priuatim hoc loco agitur,crudo improprie; non decoquivere proprieq; est rudus. In hoc enim si quid stigidum ad ventriculi os firmandum utile cst,id vinum potius est quam aqua oblenitatem concoctioni aduersam, taetcru quocunq; in ructu fibpidus potus conuenia assiduus eius vias utilis esse no potest: sed
406쪽
De potu la mortis . Lib. III. 3 p.
. ex interuallo,Vt Celsus scribit.inquo tamen etiam sui ait) est co- tinendum. Nempe, si ille nidorosus sit, ne in hoc quoq; assiduus frigidae usus couenit,quu nidor ex bile sit,biliosis biliosa sit aqua. Sin proprie sit crudus quamuis aliquando assumpta illa a cibis os ventriculi densando conserre aliquid possit, minime tam C tutus frequens eius est usus.quod impressa multo potu in vetriculo friagiditate,cruditatis causa adaugetur.ita ut non temere CCntinen dum in hac esse scribat. Bibere autem per interualla, Vc puto,est, v aliquando ubi a cibis ordinario potu sedata non est sitis, exiguos uno aut altero frigidae potionis haustu cibum, & potum omnem
concludere. ila Singultu. Cap. X XXVIIIo
OB eximium sensum,quo ventriculus, & eius praecipue os
praeditum est,fit non raro deprauatus ille motus, que si gultum vocant.In Cuius quoq; curatione suit frigidae aquae usus aliquando utilis. Quomodo i aut quado, patebit magis, si prius qui assectus,& cuius partis sit singultus,aperiatur. Et illud quido C primum omnibus convehit, hunc motum esse veluti couulsoria pariis in qua fit,ad molestum aliquid pellendum. At cuius partis ille sit motus Aristoteli,& medicis cotrouersu est, Aristotele sprobi. sect. probi. IT. thoracem, idest ,pulmones, medicis vero vetricillum statuentibus. Pro Aristotele est, quod inter caetera singultus remedia, non secus atq; tussis,qtiς a frigiditate, est spiritus retentio.qua fieri in thorace certum est. in eo ergo, Λ singultus , causa,qua per retetionem spiritus sublata, singultus soluitur. Sed& sternutatio illum curat, in qua thoracem vehementi impetu D moueri nihil dubium est.in eo igitur erat illius causa. Percipit etiam singultu sonitus ille,qui steriori non est dissimilis,qualis fit ex thorace assecto.est ergo hic quoq; thoracis. Contra tam C m dicis assentiturnum sensus qui concussionem eam quam singultum vocamus, agnoscit esse ventriculi oris: tum causarum obser, uRito, a quibus procreari hic solet.fit enim saepe ex repletione;ω
407쪽
aliquando ex acri re aliqua vorata, ut pipere ex aqua calida: tum solutio quae stequenter fit vomitu.aut rei alicuius potu . Fallaces 'igitur sunt rationes, quae hoc thoracis malum esse contendunt. Si cnim spiritus retentione is soluitur,hoc ideo fit, quia ut contineatur spiritus in thorace occludi os neceste est . quo ventriculi quoq; calor augetur, auctus vero flatum,au stigus dissipat, a quo singultus Sternutationis autem motu repentina vellemensq; fit diaphragmatism consequenter ventriculi, qui illi proxime stib- est,ilcorsunt comprcssio. unde causam quae irritando singultum faciebat, loco moueri accidit,atq; ita singultum solui De strepitu vero nullum latet, quacunq; in Corporis parte per angustu locum subito,& repentino impulsu flatum moueri accidat, no m ueri sine strepitu aliquo ut igitur sterior ille fit commoto flatu in thorace per asperam arteriam, ita hic a ventriculo flatus per gulam. Non temere ergo singultum ventriculi esse motum statuut medici.&snunc quidem eius oris,nunc corporis reliqui, & nunc etiam gulae ad pellendum aIiquid,quod intra eius, non sinum ut in vomitu,sed membranas haeret molestum. hoc enim a vomitu Gdiffert. Est etiam hoc malum ventriculi nunCper essentiam,nuc per consensum. Quod autem peressentiam est, a causa est, nunCCxteriori, ut a cibi potusq; repletione,autetia acrisini ingestione quale piper est tenue,quod Galeno singultum faciebat nunc imriori. vero vel cum pr sentia materiς atq; adco ex repletione; veI cum desectu, idest, ex intemperie tum stigida neruosis partibus aduersa,vt Galenus tertio de sanitate tuenda Cap. 2. vel sicca ab euacuatione qualicunq; immoderata ut Hippocrates docet.
ex repictione autem ex materia aliqua intra eius tunicas conten Dia,nempe vel acri humor maxime bilioso,aut alterius etiam generis putri;vel flatulento spiritu,aut crudo,aut acri, aut Venenain etiam qualitate insecto:nonnunquam etiam ex lumbrico Atqui per consen sum est,causam habet iecoris, vel intestini ieiuni, vel uteri inflammationem .ab his enim partibus inflammatis, scafima prauus aliquis humor vaporue ab ipsis in ventriculum effe-
408쪽
De potu in morbis. Lib. III. s
, eminu quia viminam inprimatur, aut ob connexionem deorsum trahatur ventriculus, fieri selet singultus.Quum tot igitur singultus sint causae,est quide in eo fiigidae aquae usus aliqua. do opportu mahat non semper.Quare Aristophani singultietino apte apud Platonem consulit Ery omachus,ut Contineat spiritu vel tauces multa aqua abluat, vel sternutet . Si erat ei singultus Iciborum repiction quam illi obiUt Aristodemus;inea quidem
adhuc recet ineq; cohibere spiritum,neq; sternutare, aut faucea, frigida abluere, iuuare ullo modo possunt.siola aute proderit euamatio vel per vomitum,vel per secessum quam Egidae no ablutio,sed copiosus potus facile promouebitila repletione vero non ita recenti,crudi flatus frequenter singultum iaciunt. in hoc spiritus retentio iuuabit.non iuvabit sternutatio. oris vero ex Egida ablutio etiam damno erit comunicata stentri Ii ori per lautium tunicam stigiditate. Redeamus ad stigidam. Ea quidem si propolitas singultis causas spectemus,tunc maxime videtur opportuna,quum a caliditate& si tale atqι quum ab inflamma c Meeitiis ultum Trallianus tamen tam quidem qui ab immodica laccitate est ob euacuationem aut febrem, qui eua firmitet perieuerae,& merito periculosus est, restigerantibus atq; hume Mantibus auxilijs praesertim temperata aqua creberrima utendavit. Nouisse autem se quendam qui ob hanc intemperiem singultiret,seigida sorbitione conseruatum. At in inflammatione, quae frigida sunt,vitareoportere epida autem potius continueu vium,paulatim eam sorbendo,&extremas manus calidi ma frequentius madefacie ccin qua curatione di nu est scit D cur in priori det frigidam non affatim bibendam,quae mams h meccare videretur,sed sorbendam. in posteriori vero det tepida, non autem frigidam,quum tamen sine insigni calore non sit in ammatio.Sed in priori quidaeo singultu, tuum accidit, accidie autem raroPheri nonootest quin innato humore absumpto mGeus quoq; calor sit imbecillim'. ute igitur ne extinguatur, πο uum. tingueret aute igida,si multa M consertim sumeretur.
409쪽
In posteriori vero alia est ratio. Etsi enim in exterioribus inflam-' .mationibus frigidae affusio, ut repellet, ita earum incrementum ptohibetiin interioribus tamen non est par tactus. quod refrigerio indurantur,& curatu fiunt difficillimae. hanc ob causam Galenus quoqi in aquae frigidς potu cauet,ne intus aliqua sit vel inflammatio, vel obstructio. Haec igitur si adsit , praestat dare tepi. dam: quae poterit& frigiditate sibi insita inflammationis seruo. rem temperare; & moderato tempore adscititio illius coctio. nem,aut dissipationem ci ira iniuriam promouere.
. Adsomachi resolationem Cap. XXXIX.
AD ventriculi concoctionem pertinet, ut in eo debito tempore alimenta Contineantu Si non teneantur,ita ut assi
duo vomitu ali corpus desinat, & tabe consumatur,stomachi m lutionem vocat Celsus. Qui huic vitio p ter remedia alia re
frigeratia extrinseca,cibos quoq; praebet frigidos & dissiciles. coctu ac corruptu,qualis bubula est ι quam hi coquunt qui nihil cialiud possunt concoquere, quia corrumpunt.potui autem dat vinum vel frigidum;vel bene calidum,meracum,austerum,aut rein sina conditum,aut quam asperimum. Si perstet malum, pleni rem vomitum aqua ciet. tum dato cibo duobus intra stomachudigitis cucurbitulas admouet,ibi duabus tribusue horis continen . das.Quod si cum vomitu coniunctus sit dolor, tum admouet sit-macho lanam, vel spongiam dc aceto, aut cataplasma quod restigeret. tum calfactione & seictione vehementi,sed breui,ad brachia & crura reuellit. Quod si plus doloris sit,ium qua tuor infra Dpraecordia digitis cucurbitula utendum ait. protinusq; dandum panem ex posca fiigida . Quem si non continet, dat lene aliquid stomacho gratum.quod ite si non tenet, tum singulos dat vini cyathos singulis interpositis horis donec stomachus consistat. Subdit valere ad hoc radiculi; succum,& punici itidem mali acidi simul ac dulcis succum cum inlybi i co& mcntha pauca,
410쪽
' quam optime Commiscendo tantundein frigidae aquae, quatuma in his omnibus est.hoc enim plus quam vinum comprimere sto-- .iachum posse.haec o illo. In quibus id primu quςstione dignu, quod ciboru vomitum frigidis absolute curat,qui tamen ex ac dae quoq; pituitae copia esse potest. At agere de ijs dices, qui alimenta corrumpunt ob immoderatum ventriculi calorem:qui Mbubulam coquunt,& non alia. At quorsum potui vinum atq; id etiam non modo frigidum,sed & bene calidum, & meracum EQuid vero illud est, si perstet malu,cucurbitulas admouere duo- bus intra stomachum digitisὶ In vomitu vero simul cum dolore. η quod frigida abisule admoueat, eandem habet dubitationem, quam antea.quu dolos non secus ex frigida causa excitetur qua calida.Sed mox etia si frigida iuuant,quorsum illos vini cyathes Qvqd postremum valere ait radiculet succum,id nullum latet,radiculam vomitum ciere At eius quaerimus compressionem,nelsi ad vomendum dat, admiscenda sunrreprimentia; in quo genere est punici laccus & menrha.Sed de huius quoq; succi cum fri- gida commistione ad potum, licet tantum aquae commiscendu a dicat, quantum est reliquorum simul omnium, quia tamen illis sngulis nullus est praeseriptus modus, ncq; etiam qui totius potionis sit modus, nstar. Vcrum, agere quidem Cellum de culis diori vcntriculi insum petie, certum est .a qua si corrumpatur alimenta, unde corum fiat vomitus; omnino refrigerium debetur. praeter hoc den dum etiam ventriculi est os, ut contineat. Ad continendum inepta aqua est,humiditate sua leniens:conuenit vinum hoc vero licet potastate calidu:n, potum tamen acta
si frigidum,irigiditate donlat ventriculi os cclerius quam aqua,dsi D insita illivliditas adumtitium frigus in incimiores oris ventriculi partes intrudit. Ac dat cliam bene calidum. Recte. non tepid si quia topor vomitum ciet excitato flatu multo quem non iiisloluit: sed bene calidum, quod minus est flatuosum. deligit etia m vacum & generosim, ut minus aquae lenitatis pbrticeps: prae MIea asperum ac resina quoq; conditum, ad ventriculi os dclam 'ν gle