장음표시 사용
381쪽
frigiditate. Verum,quod partium calefactio conserre hic pos-'Asit,aperta ratio est. calore enim dissipantur flatus. ad quid extremorum frictiones intestinis conserant, non facile est vid re . Reuellunt eae quidem a supcrioribus ad inferiora. at,quet in intestinis continentur,nulli sunt meatus per quos ad extrema trahantur. Videtur vero etiam extremorum calfactio calorem ab assecta parte reuocare. ad quem tamen molestae materiae concoctio se dissipatio pertinet. An ergo ea ratione coisserunt, qua extremorum substantia neruosa,magna ex parte cum membranacea intestinorum multum habet similitudi. anis Quod enim antea quoque diximus, corripiuntur intestianorum doloribus non raro, quibus pedes sunt refrigerati. vi propterea ab ijs quoque per frictionem calcfactis si calescant intestina,ab eo calore pollini adiuuari. Exolutio ex uteri vitio . . Cap. a XII.
ES v in hoc ordine ille quoque animi desectus qui eum o
affecto utero saepe est. De quo scribens Galenus I .ad Glauc. I 4. ait, quod Vterinu strangulatu animi defectio pra cedit. uterorum aut recursus ad superiora,& inclinationes ad latera insequitur: ut et insequitur plerum; eoru phlegmonas. Quae sententia habet obscuritatis non parum. Apertum quidem est,inter affectum,quem strangulatum uteri,&eum que contractionem tum ad superiora tum ad latera vocant,id esse discrimen,quod in strangulatu iacent mulieres sensu motu - Dque destitutae.in contractione autem, & sentiunt, & moue tur veluti conuulsorio modo. Prioris autem affectus causam receptum est, esse aut seminis, aut menstrui sanguinis retemtionem . quod enim horum excerni consueuerat, retentum Corrumpi, unde prauis ac Corruptis, & aegidis ex eo halitibus in cor delatis , vitales quoq; spiritus corrumpi, calorem Vero. Ii d fere
382쪽
De potu in morbis. Lib. III. 3
fere extingui accidat. hinc autem x spirationis, & pulsus es. 4 se interceptionem,&lanius motusque in corpore uniuersis amissionem ι & totius refrigerationem. Constat etiam posterioris causam esse duplicem, vel repletionem, vel inanitio. nem, seu siccitatem. In hanc,quia siccioris naturae est, facile
incurrere, ubi consueto mensium exitu, aut viri semine non madescat. repletionem autem fieri ex inutilium succorum multorum,qui per uterum singulis mensibus expurgari solet, retentione.iss enim in venis, quae sunt ante uterum retentis,
- neque in ipsius sinum effusis,repleri venas, & ex humoris c pia perfundi ligamenta, quibus ille vicinis, partibus alligatur. atqi ita impletis distentisque ligamentis praeter morem,nune
sursum,nunc ad latera uterum trahi. v nde ex consensu qui est inter neruosas partes,manuum crurumque,ac corporis totius
fiant conuulsorio more contractiones. Quae si ita habent primum quidem,quomodo strangulatus qui causam habet non in utero,sed iri seminalibus vasis,aut in venis, quae ante ipsum
sunt,uterina affectio dicatur, non constat. Tum vero, qu
C modo ante hune ipsum strangulatum animi desectus accidat quod ille scribit non apparet. Impeditui hic quidem cordis motus ob spirituum calariquctvitalis corruptelam ex prauo halitu a semin aut mensibus retentis ita vi & spiratio, A pulsatio, & caloris in totum corpus dimisio strepereant. atque hie est animi desectus. praetcr hunc in proposito affectu nihil aliud obseruatur,ex quo male assici uteru cognoscere liceat. Ital animi desectus nun tam praecedit propositum vitium, quam constituit o De ciuitractione vero, quod in ipsa animi iD dosectum non praecedere sed sequi ait, recte. nam Contracto utero, compressi i superioribus viseribus viqi ad Diaphragma. si tanta silcompressio ut spiratio prohibeatur,animi desectus est.& hae uteri conuulsione posterior. De huius autem curatione hac scritat. Qtye ex assectis uteris exolvuntur, eo
383쪽
dem modo,quo qui ex multitudine, rare oportere. De illo , autem dixerat artus plurimum sticandos, ac calueiendos, de ovinciendos. a vino, & alimentis abstinendum, de a lauacris sisebricitent. satisque esse dare ijs melictatum, in quo vel thymus, vel origanum,uel pulegium, vel hyssopum decoctum sit
conuenire etiam oxymeli. Hic igitur Oxymclite excepto pro hat reliqua. Addit etiam crura magis vincienda, & sticanda quam m nus. S , sicuti in nimia uteri excretione cucurbitae; uxta mammas imponuntur, ita quibus sursum, aut in latus uteri retraetio est, admoueri inguinibus & coxis. Sed na- Bribus graueolcua, utero autem heneolentia, dc quae laxare & ' '. calfacere possint adhibenda. Haec ille. Quae quum omnia tum ad tolledam multitudinem, tum ad reuulsionem ab ut ro pertineant 1 in ea tamen contractione, quam ex siccitat uteri esse diximus, alia utero debetur cura. caIidioribus enim laxantibusque,vi quae siccitatem in serre maiorem solent, re-lietis: temperatis,& humectantibus fouendum esse uterum res
docet. Huius generis p.rmidium esset insessus in alilaeae de-eocto:illitus interni pudendi; atq; in uterum per metronchy- Ctem iniectio olei temperatioris,quod nullius, aut exigui, & iblius iocundi sit odoris,quale ex dulci amygdala. Sed hic etiareuulsiones inutiles sim t. quibus suturum sit ut sicca pars iam sursunt contracta, deorsum sine dolore maximo, & periculo retrahi non pota. In reuulsione etiam, quod ad inguina vult trahi; in contractione ad superiora,ririque inguini, in ea quς ad latus,opposito inguini admouere oportet. Quae de Oxy- metite, deque iussitu ex beneolentibus dc fotidis naribus assi Dmouendis scribit, taliquid habent dignum perscrutatione . iaQuod vitandum sit oxymeli, ex Hippocrate: est . qui alicubi
dolorem utero inserre ait. At hoc tamen perpetuum non esiis quotidiana docet obseruatio.quum multae eo impune prorsum utantur. Neqι si obest aceti magis qua mellis usu obesse,
384쪽
. ex eo costat, tum quod acetum saccare commistu,quod ae A tosum voeant,nihil laedere animaduertimus: tum quod sine aceto mellis usum plurimas ita offendere videmus,ut eo non assumpto modo, sed etiam ad expurgandum aluum iniecto,
saepe numero praesecentur.contra autem quae aceto frequen
tissime in cibis utuntur,nihil ex eo pati se agnoscat. Neq; ig itur quae a Stephano Atheniensi assertur ratio, acetum, quia frigidum est,& siccum, temperiem Vteri anger sic laedere, veraeli. nempe ut conueniunt in natura,ita sine noxa illius vicinia - ferre posse uterum verisimile est. An ergo de aceto, & ox
' melite acerrimo, plurimo, diutiusque assumpto, intelligenda
res est Quanquam enim priusquam in uterum veniat, longo itinere, humorum Commercio temperari illius acrimoniam necesse est; importuno tamen usu, ut neruorum quoq; in t to corpore reliquorum, ita & naturalem uteri temperiem im . mutare posse negandum non est. De odoribus autem certa quidem obseruatio est,u erum odore ita excitari,ut ad iocundum se effundasia fietido refugiat, ita ut, si beneolentia su C dantur,deorsum; si s aveolentia, sursum moueatur. At quid eius rei sit causa obscurum cst. Illi certe odoris, ut odor est, sensum inesse,ab omni abest ratione. quu unius sesterij, quod in naribu positu est,od es, eoru q; disseretias pcipere sit munus.No ab odore igitur,sed a re alia,quae odoratis inest rebus, excitatur. Inest aut adoratis rebus,no secus atqι alijs quibuslsua & substatiae & teperameti rati qua no seruantur modo, sed suas quoq; singulae edut actiones. Ita ut actionu,quas Odorata corpora edunt,Vmetas, variu caloris gradum, variamq;
D elementorum,ex quibus constat,in substantia miscelam,& in qualitatibus temperamentum sequatur. Et est quidem in ipsis uniuersia non imbecillus calor:at tam dissimilis tamen est in beneo lentibus &faetidis rebus ea mistionis proportio, ut i cundum odorem ex optima sicci cum humido &proportione
385쪽
& mistione x coctione; faetidum vero contra ex maIa prorsu iaconstare philosophis sit constitutum. Est vero illud etiam longo iam tempore Obseruatum, certam quandam amoris odijue similitudinem inter res naturales esse, ut aliae aliarum Coningressit iuuentur, magno similitudinis In mistione argumento, quia similia similibus conueniunt: aliae prorsum laedantur, indubitato contrarietatis in mistione indicio. Hanc ergo certam etiam causam esse statuunt,cur hominis naturae faetidi odoreς uniuersim adeo sint molesti,ut etiam necent: contra autem beneolentes adeo amici,S i undi, Vt periclitatem vitam no ra- aro confirment, quasique amissam restituant. Verum, si odor unius priuatae in corpore partis sensus est, quomodo odoratu corpus utero admotum mouere sensum, voluptatemque illi, aut molestiam afferre potest Sed ex odorata re quavis alicuius vaporis expiratio est. hoc enim in causa est, ut cuiusqι rei odor tandem, praesertim aperto & calido aere fatiscat.i ivt autem aeris,qui nos Circumambir,non per nares modo & os, sed
per cutis quoque meatus in corporis interiora subit: ita &cum aere odor, altius excipitur. Eo igitur, si suavis sit naturaeque o hominis gratus, temperantur quidem, & reficiuntur spiritus aereae naturae corpora, cum spiritibus vero etiam aliquid commodi sentiunt humores; quibuscum spiritus perpetuo versam tur . ne ii eos solidae partes aspernantur: imo vero non inuitqadmittunt. Nihil igitur mirum, si uterus, cui non hebes est sensus, ad beneolentia occurrit, a faetidis retrahitur, id enim toti corpori commune est. sese ab eo quod noxium est, cotra- here . Atq; haec ipsa ratio est, cur faetida naribus admota uterum ad superiora retractu deorsum pellant. contrahunt enim Dsese superiores partes, atq; a tetro illo halitu auertunt, ita ut eius occursa diaphragma deorsum retrahi sentiamus: &eo retracto, reliquas illi suppositas partes ad uterum usq; Ss ipsum
quoq; uterum de superiori loco quem praeter naturam ten bat
386쪽
De potu in morbis. Lib. III. Isr
bat, moueri necesse sit. Sed adde. quod, quum odores nari. A bus attracti repente in cor peruentat, ab eo per arterias,quq muterumferunturiodorem etiamnum ferri probabile est . adeo enim perui j sunt ab utero in superiora meatus, ut sumtus quoque utero factos in caput. Vsque perferri praeceptor Hipp. desuper tat. admoneat. Sane autem, quum hic Curationem proponat Galenus, quae animi desectui ex affectis uteris debetur: uteri vero assectus,quibus hic comes est, tres antea recenis fuerit, strangulatum,conuulsionem, S inflammationes; cura, tionem quidem illi similem sexcepto oxymcutis usu ὶ esse di.
V cens, qua ex multitudine animi fit desectus; magnam relinquit dubitationem dc usu mclicrati ex thymo, origano, pulc-gio, hyssopo,rei in inflammatione omni,ob caliditatem suspectae . Sed praeterit is etiam revulsionem, maximum in inflammatione remedium. Et quum, praeter dictos uteri assectus, tum emortui in utero latus, tum secundarum a partu rei n- tioni non infrequentor animi desectus succedat, horum tamonihil meminit. Caeterum euitandum quidem cst in uteri in- C flam matione Calidi cuiusq; remedij usus,dum incrementi pς-
riculum est . represso autem fluxionis impetu, melicratum cualicuius ex pmpositis calidis momento,importunum non est, dum quod haeret iam,in uteTO,concoquer attenuareque.
test, aut etiam dissipare M Q omodo autem fluxionis impetus per venae sectionem, aliaque praesidia cohiberi debeat, hic, ubi non ex proposito de uteri vitiis agitur,decore nihil necesse crati ut neq; etiam omnium assectuum meminisse, quos animi defectus consequitur. Verum quid tu sinquies e op D portuno in hoc affectu, ubi a propositis sit causis, potui Vbi quidem ex uteri inflammatione accidM, apertu est, & ob inflammationemra ob febrem quae illi coniungitur, perniciosuero ex refrigerantibus astrictionis qualis aquae M punici mali succo, decoct ., Coos .esse vini potumnalutarem Valicuius participibus rebus,
387쪽
decocto hordei, & similibus. At quum ex latu mortuo est, si quidem adsit febris, abstinendum vino. si absit cum cibo,&cum calidis etiam medicamentis saepe utilis eius est usus, dum spirituum,quos ex prauo halitu corrumpi accidit, instauratione,vires addit;& insignem Vreri, atq; omnium ab eo viasterum corrigit frigiditatem. Eadem de retentis quoque tacundis ratio est . quae & putrent,& symptomata pariunt non
dissimilia. 'I, Ed Mistisatione. Cap. XXX.
INY ε α thoracis actiones praecipua est respiratio.atq; hq quum vitiari varijs modis possit. densa ac dissicilis redditur, tum ipsemet aflecto thorace, tum adiacentium ipsi pa tium culpasne thoracis malo. In thorace autem vitium est, nunc intus,pulmone, asperaue arteria, aut membrana costas succingente, laesa:tum seris, offensione musculorum, qui co struunt thoracem. In partibus vero adiacentibus malum ain racidit,tum inferioribus,hypochondrijs,scilicet,& quet in ijs sui
visceribus,tum superioribus:sunt autem eae, fauces, per quas de exterior aer in spiratur, & expiratur interior. Verum ubi non aliarum partium,sed proprio thoracis vitio ita laeditur re- spiratio,ut dissicilis Se densa fiatidum parua est , spirandi dissi. cultas quum vehementior ut spirare aeger sine sono& anhelatione non possit,oθμα, quum non nisi recta ceruice spiritus trahitur, appellatur. Accidit autem hic afim I ctus,vel cum febre, vel sine sebre. cum febre absolute Π-M dicitur. sine febre autem est illi non dissimilis, in quam ineidunt, qui Cuccurrere. unde nomen habet, non quia astrumati aliquando non coniungatur febris, sed quod necessario non coniungitur. Sequitur hic assectus pulmonis asperaeque arteriae angustiam . Angustia: autem huius duae praecipuae
388쪽
De potu in morbis. Lb. III. 333
. Causae a principibus medicis agnoscum tum crassi lentiq; succi,& in pulmonis vel substantia, vel meatibus, & in aspera a teria collectio. tum crudum aliquod in ijs tuberculum. Avicennas tamen a frigida quoq; &a sicca pulmonis intemperie, praetereaq; a flatibus, & a thoracis paruitate fieri id malu docet. imo etiam addit feri adiacensium partium culpa, septum transuersum comprimentiu . Quae omnia plena sunt dissicul. tatis. In iis primum, quas praecipuas causas diximus, quum huB mores in pulmonis substatia,& meatib' collectos facere asthma dictum est, id scitu dignum est, an illos in eius substatia ita colligi oporteat,ut eius caro humoribus illis imbuta sit, instar
spongiae scui similis est madefaetie. Avicennas quide sentire
id videtur scribens humores in eius raritare,& locis vacuis cotineri. At illud certum est, nisi aeris attractio impediatur, non lardi respirationem, impediri autem ea no videtur, nisi aspera arteria,eiusue propaginibus redditis angustioribus. at pulm nis substantia humore quantumuis multo imbuta asperam arC teriam reddere non potest angustiores,neq;ergo respirationo impedire. Quod eria oppletis pulmonis meatibus fieri amisma dicitur,quaeritur, an si arteriae quae in ipso sui lenes oppleatur, sit asthma. Hoc quidem non concessit Antipatro Galenus A. affloc. Avicennas tamen assectum hunc fieri aitob inviscationem humorum in pulmonis arterijs, & earum luctoribus, id est osculis. Sed etiam,quum angustiae, quς asthma facit, pretcipue Caust ponantur tum crassi, ac lenti humores, tum crudutuberculum sine febre,quam asthmatis definitionem statuue,
D hoc difficile est. non enim semper crassi letiq; humores in pulmone contenti difficilem faciunt respiratum. ut eadem Antipatri historia constat,qui inςqualitatem quidem pulsus, sed illaeso respiratu patiebatur. Est & de aspera arteria dubitatio, quam saepe crassorum lentorumq; humorum copia sordidam esse accidit,sine respirationis tamen noxa, ut in raucedine. Ee , , Z haec
389쪽
haec de praecipuis causis. Quae alia sequuntur, non minus habent disticultatis. Quod de frigida primum intemperie scribitur, quomodo pulmo calidissimum Viscus adeo, stante vita, re frigerari potest, ut ob frigiditatem spiratio turbetur Et quum a siecitate quoq; fieri asthma dicitur, g fieri potest, ut pulmo,
qui plurimo semper humore scatet, ita exsiccetur, Vt corrug tur In tabidorum certe disiectione nunquam ea vel siccitas, Vel corrugatio obseruatur. Et praeterea Aristotelis alicubi si n-tentia est,ubi ob siccitatem dilatari pulmones nequeunt,tunc destitui animal vita. Fuliginosos vero, aut crassos flatus a quibus etiamnum seri asthma author est Avicennas, si non una aut altera, at continuata tamen'multa expir atione excludi posse verisimile est.&a ratione alienu est ladiu a flatu malum persistere,ut persistit asthma 1 nec a vehementi thoracis Calore dissipari. Quid vero a paruitate thoracis asthma fieri No- ne si proportione corporis reliqui thoi ax alicui minor continis sat i is ab ortu statim ipso perpetuo asthmate laboret necesse est Z Quid postremo de asthmatae ex adiacentium partium Cconsensu scribitur, non respondet communi medicorum usui. qui densam respirationem asthmatis voce non vocant,nisi Caquae fit proprio vitio pulmonis. Haec oppugnare Aulcennam videntur. Quae tamen sunt leuia. Quod primum de pulmonis substantia obiicitur plane vanu est. fit quidem exterioris aeris attractio per asperam arteriam, sed in pulmonis substantiam, α ab ea per arterias in cor. si oppleta igitur humorc crasso pulmonis sit substantia quomodo in ipsam recipi aer potesti fieri igitur asthma puImonis substantia crasso humore infarcta nomodo accidit, sed etiam frequenter. ut cadauerum dissectione constat. Quod de lenibus pulmonis arteriis disputabatur, dissicilius est ob Galeni aut ritatem. At Antipatrum tamen licet vitamillaesa respiratione aliquantum protraxerit, 'Galeni testimonium est non sine dissicillima respiratione im
390쪽
De potu in morbis. Lib. III. 3ss
terijsse ita ut ubi lenes pulmonis arterias crata humore opple 'ri accidat, si non ad initia , postea tameMasthma no six a G λleni obseruatione, imo nem ii rations ῆlienum. i. n.per artς-rias,quae in pulmonis substam ad persae sunt, subgo a cordo
in arteria asperam nunquam non ruditur, quomodo intercepto itinere dissicultas, & crebritas respirationis non accidat e Dissicilius est,quod sequebatur. veru, an non omnis crasso
humori pulmonii angustia sine sebre, est asthma; sed q cofir- mata et Ita arbitror.quare asthmate.A ntipatru quoq; jinrijsse probabile est. Ut aute ex aspera axteria asthma fiat ino sat est eius caudicem pituita esse sordidum: sed eius maxime propagines,quae pulmoni inseruntur, perquas inspirari ,-cxpirari spiritus solet, angustas crassis illis humoribus reddi oportet. Quae sequebantur non magni etiam sunt facienda, Q d spirationem impediat frigiditas , experiuntur qui aeres idiori iter faciunp, Ratio vero qnae ex pulmonis nMurpisurrutur friuola. Nonne mlidius est Fr pulmoneρ At id tamen state etiaC vita labi a proprio semperamento solet in tremore cordis ea frigiditate;in presecatione uteri, cu qua tape vix respiratisenis pulsume aliquod vestigiu est. Sed etiam quod de siccitate citabitatur, leue est , Scatet in senibus humid ita te inutili corpus uniuersum,& ea tamen tueri non potest a corrugatione eMexnas partes .ide ergo Min interloxibus. In tabidorum autem cὸdaueribus pulmones magis quam in alijs flaccidi spectantur, argumento ceno amissae soliditatis illius, quae in sano animali esse solet eius visceris alioq. natura flaccidi. & no est hoc absq; D innati humoris assuptione magna, ad qua corrugatio necessario sequitur, quanquam superfluo illo humore sccitas obsturatur. De Aristotelis vero sentcntia,ctsi dilatationi pulmonis a siccitate prorsum prohibitae succedere mortem verum est; non tamen si dilatatio in totum non tollatur id necesse est . in