장음표시 사용
891쪽
Probabilitatis commentum. 81 2
precibus imploret, si viros doctos & pios, atque a probabilismi effreni licentia abhorrentes consulat, si qua potest diligentia veritatem detegere studeat, vel veritatem nitentem videbit; vel cVrgeat tempus & periculum sit in mora, habet in promptu remedium , eam nimirum sectando
sententiam , qua ad veritatem 'magis credet accedere, magis a peccato recedere. Suadet enim
ratio, iubet prudentia,hortatur charitas, ut ficu aisensu & iudicio probabiliora ac tutiora minus. probabilibus , minusque tutis semper praeponi mus , ita & praeponamus affecta , praeponamus.& usu. Porro tunc in timore quidem operabitur, sed in illo tremore nihil sibi conscius evns. tabit, quia dum testatur animum se agere a stu
dio & amore veritatis non alienum , tamen Ve
rebitur opera sua, trepidans ne in eis occulinaliquo errore displiceat sed timor isse tam castus, tam filialis, sicut ab amore Dei, eiusquς legis proficiscitur, non modo non turbat vel anxiat, sed magis recreat & solatur , ac pacem illam Det, quae exsuperat omnem sensum , dum compatitur , mens spiritualium charismatam abundantia impinguatur. Tertium remediam scrupultasiae conscientia: est huiust nodi: Licet mi nus lxiij,nunusque pro babilis sentensa in concursu probabilioris tutioris non sit firma agendorum regula , quai do minus tuta stat pro libertate contra segem
quia hoc ipso quod apparer mi nus probabilis, apparet magis talsa seu propensior in falsitatem
unde illi Eserere nequit vo Iunias fine conscientiae & veritatis contemptu; tamen si inter dum tutas sententias instit tur comparatio , tutac nota est necessario tutius .eligendum ,
892쪽
ponatur nulli ineste periculum,& tunc in fatio'-xem scrupulosi benignion potest Minterdum de ber asperiori anteferri, ut inanes & superstitio -ta eorum formidines fatuitatem aliquam resi- Iientes, quae in austeriora quaeque, licet non emper Vectora,magno impetu feruntur., depellantar , exuantque illud timoris, ubi non est timor, vitium quod illo quod vitare satagunt non raro deterius est. Quare sicut. libertiniscorde duris, & in mollitiem ac indulgentiam
Iropensis, caeteris paribus , seueriora consilia
anda sunt, ita teneris & infirmis scrupuloso Hrum conscientiis mitiora indulgenda sunt, tutaramen. Quia contraria contrariis, quidem , sed noni noxiis curari debent, & quaelibet indoles: n eXtremum aliquo vitio vel imbecilitate de torta, in alteram partem contrariis est institutis mflectenda:
Quartum remedium est studium humilis , se vidae , εἰ quantum possumus . continuae Orationis. Quia igporantia juris naturalis , ut sisy dictum est , & electionis imprudentia semper ex incuria quaesitae veritatis, Acordis exprirgandi negli entia proficiscitur. Tum quia qui necessarriam a-Patrum lumine sapientiam postulat, id JR 3 petit, nunquam non impetrabit ab eo qui
at omnibus assi uenter,&. non improperat, cum
in hoc non solum Sanctos , non solum Apostom 1um Iacobum , sed etiam. ipsam Sapientiam Par tris, lumen de lumine , lucem mundi Christum Dominum fidejussorem, quem mentiri impossi bile est , habeamus. Qt1aerite , . inquit, & inVenietis ; petite , M accipiesis ; pulsateri A aperie xur vobis: Ergo qui non inuenit, qui non accir' aim, cui non. aperitur , hoc ipso non pesiisse;
893쪽
Probabilitatis commentum. 81 l
non quaesuliise , non pulsasse conuincitur; vel
saltem non tantum petiisse, quantum reS tanta petenda est, vel non ea. qua, par erat cordi S mun
di se & castimonia quaesivisse, Vel . non pers VC- nsi devotionis instantia pulsese te Syta vester verbo Scrupulus , ait : Prima regulo pro
scrupulosis est ut homo se praeparet ad gratiam
dolore praeseritorum, can 'essa futurorum et Ischnda dicita nere Scriptura. indagatio : tertia es continuatio detiola orationis qua est optimun reme dium is a co scrupulosi parum utuntur , ct male.
Quintum remedium est sincera , prompta , occaeca adversus Praelatum & animae rectorem re- Verentia ac obedien tiat, si . tamen talis sit Rector, cuius unus scopus sit ut homines a noxiis cupiditatibus abstrahat, ne quos dirigit poenite .e Sprioribus ignorantiae suae desideriis configuren' tur, Mipsi in omni conversatione sancti sinu cujus unum lumen it verbum Dei in Scripturo,
traditione , Sanctoruit, moribu S. consignatum,
qui non subterfugiat puras Si nudas Evangelii Veritate S omnibus an nunciare M qui Magistium situm Christum in om hi b ti s semu lasi coiit endat, ut sicut ejus personam sustinet, sic Sc in doctrina verax sit, δc viam Dei, in veritate docea Qui talem Rectorem 4nvenerit, thesaurum inruvenisse credendus est : illi se committat scrupulosus, qui pastoris sui Christi vocein audire uniae vult, qui unam sincere cupit inire viam arctam ducentem ad vitam , qui de corde bono 3 optimo iiitelligere vult quae sit voluntas Dei bona , beneplaeens, & persecta, non ut eam ad-
se detorqueat, sed ut illi suam adiungat. Xli,
inquam, se credat, illum vitae suae moderatorem,
ligat: nain ex Christiana Erudentia: α solidae
894쪽
humilitatis regula potest quis privato judicio diffisus propriam deponere opinionem, ejusque judicio se subjicere, quem in doctrina Traditio
nis Patrum magis versatum , coelesti Iumine uberius pei fusum , & divinorum experientia, α spiritus prudentia plenius senserit informatum. Tunc enim non libido laxitatis, sed discretio amorque veritatis illum movent, a quo fides
illa ac iusta persuasio illud ab ejus animo iudicium elicit, opinionem illam eo esse probabioliorem , quo illum quem consulit, certo putat. scientia veritatis instructiorem. Fateor quidem semper suspectum,semper noxium esse varios adire Calaistas , donec inveniatur qui ad libitum respondeat , proferatque ex probabilitatis promptuario aliquas morum. normas cupiditatibus suis utiliter congruentes, quibus libidinis gaudia timoris morsus non minuat , amorem gustumque saeculi Evangelii severitas amarescens non interrumpat, sacram, illam utilemque syntereseos punctionem in me- Sis voluptatibus importune vellicantem probabilitatis securitate detrahat, legemque Dei cum maximis mundi ita componat, ut placide saeculi moribus vivat , dignitatibus, divitiis , voluptatibus, commodis lentus & otiosus aerfruatur,&aliquo Piobabilista sponsore de deliciis temporalibuς transeat ad sempiternas. Licet, inquam,. Id suspectum sit, quia Gla veritas , non probabitalitas , vel probabilitatis commoditas ab inferno liberabit nos ; & corrupti animi argumentum est velle sibi persualeri justum ac licitum esse quod aeXpetit: tamen, malios adire Doctores per se litacuum est, non ut commodior & exoptatior,etsi
minus probabilis,sententia elluatur, ted ut Irra, in probabilissiuna peo feratur.
895쪽
Sextum remedium est puri cordis simplicitas, qua dum in veritate simpliciter ambulamus ,&Deum sincero corde quaerimus,veritatern absque cavillorum ambagibus, vel subtilitatibus cito Cognoscimus. AEquitas enim mundo & simplici cordi fere semper per se lucet,& ad incorruptum de rebus judicium ferendum plurimun)- valet animus incorruptus. Sicut enim , ut saepe diximus , cupiditatibus veluti nebulis tenebrosus sit oculus cordis , & affectuum praejudiciis ani
mus occupatus Veritatem mundis conspicuam
sepe non videt ; quia intus existens prohibet extraneum, id est intentio animi non veritatem quaerentis, sed cupiditatis securitatem, ab amore lui & utilitatum propriarum studio mini ive mundatus , arcanis quibusdam desideriis in secretioribus cordis recessibus retrusis praeventus bonum malum , malum bonum dicit, idque deceptus sequitur, non quod divinae consentit legi, sed quod internae favet corruptelae ; non quod falli exerte velit, sed quia propter corruptum cupiditatibus animum Asitatem accersit, non in actu signato, ut loquuntur, sed in actu eXercito,
seu ut magis Latine, nec minus Vere Magnus G tegori us lib. i Asso l. cap.27. ait: Haec verba dicere vel stulti minime trafumunt i sed tamen te' mersi omnes id Deo non verbM sed mo=ibti/ dicunt.
Itaque scrupulosus ubi nihil opus est , vererῖ
non debet , nec timere ubi non est timor,sed ut
docet Apostolus , sapiens sit in bono , si lex in
m. lo r charitate foras mittat timorem, & legem
Dei & Evangelii maximas absque apicibus,. absque subtilitatum tricis observet, & dum i fregisse se noscit, humilietur, sed non turbetur
di virtutum officiis inquirendis, dignoscendin
896쪽
frequentandis, augenais, acrem, alligentem, sagacem moderante prudentia se exhibeat, ut in omni data, S accepta occasione gloriam Dei Promoveat: at vero in malo fimplex sit, id est Omne malum sincere detestetur , peccator uim palliandorum artes horreat, remittendarum &inflectendarum legum subtilitates execretur,. ipsa nedum comperta flagitia , sed omnem mali speciem ., umbram , nomen ipsum quorumdam, peccatorum abominetur , sic faciens, nisi sit . fatuus, cito a serupulorum. anxietate libet abi tur, & in studio serio veritatisigaudium plenum, . quod nemo ab ipso tollet, inveniet. Atque hinc etiam intelliges , quomodo imnostra sententia. verum sit illud Servatoris, Matth. F. iugum meum suave ess , se onso meum. I a & illud rui tum l. Joan. s. Manflata ejus, graria non sunt. Tum quia in sectantibus tu riora amor legis omnia euicit suavia, quia in coe quod amatur non laboratur, aut si laboratur, A labor amatur, uz docet Augustinus, addenS mandata dura timori, dalcia esse amori. Relege quota priori tomo diximus de connexione gratiae efficacis cum rigida morali, ubi diximus nova legis non in eo sitaria esse suavitatem, quod legem Dei enervet , & probabilitatum compendio
emolliat ; sed quia quod iubet , dat diffusa yer
Spiritum sanctum omnipotentissima victricis adjutorii potestate , quae legem carni amaram coelestibus amoenitatio us temperatam reddidamabilem. Tum quia, ut antea dicebamus, tanto in abest ex nostra doctrina praecepta Dei effici
impossibilia & impervia, eo quod dissicile sit ni,
omnibus veritatem invenire , quod potius con -κας facinora esse. excitio .caficiariandata coarten -
897쪽
Probabillitatis commenthm. 83 7
do, quii satis est nosse quod nec pueri ignorant , quid sit honestum, quid justum , quod in dubiis incertis , & minus probabilibus est anteponendum. Quod principium si semel nutare concedimus , idololatria probabilis evadet, atheismusque securus , atque ab omni periculo peccati aut damnationis immunis , ut sepe in
Septimum remedium est sincerus charitatis amor, quo Deum , divinaque diligimus & sapimus.Ut enim saepe diximus,nec exhauriri potest materia infinita , mirum in modum ad remarn de rebus efformandum judicium conducit dilectio, quam idcirco Aiostolus supereminentem Dei scientiae Horitatem appellat. Hinc Dionysius cap. 7. de diυin nom. esit, sapienti m ηsse dic iani mam cognition m secundum ignorantiam trais citam , s eundtim uultionem supra mentem. Quia nimirum viri simplices & ignari, sed Deo charitate devincti, altissimum divinae cognitionis experimentum habent, & pietate ascensiones in corde disponente, mens divinis illust 'tionibus persunditur. Hinc idem Pater initio Theologiae
mysticae Timotheum monet suum , ut forti cenis tritione sensus, is sntfllis ius operationεs derelinquat. Hinc pulchre Richardus Victorinus lib. dergrad. charit. Amor, inquit, oculus est,ct amare videre est,quia tibi intellectin caligat, amor penetrat:
intrat dilectio , ubi sitientia fors est. Hinc Ber- nardus ad Eugenium : Ea divina j non disputatio comprehendit, sed sanctitra. Et rationem assig
divinis magis , saniusque judicamus per quandam connaturalitatem ad divina quae patimur. Quae passio amabilis,& connaturalitas optabilis
898쪽
8 1 8 Lib. VI. Dissert. III. CapII.
fit per charitatem, quae nos unit Deo secundum
illud Apostoli aetii adiuro Deo unm L ritim esseum AJo. Unde Oritur rectum de divinis judicium ; qui enim habet pei fectum habitum , si rectus est habitus, format judicium rectum circa illa quae pertinent ad illum habitum ; si veroc orruptus, falsum.
Mixime quia anima per charitatem Spiritui sancto conjungitur, fitque spiritualis : spiritalis autem homo judicat omnia, & Spiritus omnia scrutatur,etiam profunda Dei. Ideo recte monet Propheta : Gugase , ct midete , quoniam suavis
en Domimia. Et Bernardus serm. 79. saper Cant. Amor ubique loquitur. Si quis vero eorum qua his leguntur, cupit adipisci notitiam , amet ἱ alioquin ud audiendum , legendumque amoris carmen, quinθn amat,accedit: quoniam non 3otest omnino frigidum pectus lignitum capere eloquium. EL B. Catharina Genuensis amoris Dei igne decoro perfusa testabatar, quod si coelites omnes sese eadem figura iisdemque vestibus sibi conspicuos redderent , & inter ipsos sponsus Christus iisdem te Lseris indutus appareret, ipsum statim, tametsi oculis absconditum, cor agnosceret , suoque
amoris pondere ad ipsum veluti centrum con- naturaliter raperetur , tanta est amatum intel& amantem affinitas, cohaerentia , atque ingenita propensio. Sane si catellus dominum inter mille agnoscit etiam nocte , si agniculus inter oves gregis nullo signo discretas discernit matrem , quidni anima sancta & devota in dubiis emergentibus, in difficultatibus quotidianis veritatem amore quaeret, amore pulsabit, amore inveniet Z Recole praeclara Patrum testimonia
in altera appendice ad dissertationem praeambo
899쪽
lam tomi I. recensita , & certo scias, casus conscientiae te facilius unctione, quam Casui staru inlecitione Aecisurum. Et si contentio facienda elset , & alterutrius judicio standum in aliqua morali quaestione , vel hominis, siue mulieris Dei sincere amantis, vel Probabilistae cujusdam, sexcenties malim ignari, vel ignarae illius senatentiae acquiescere, quam retorrido Casuistae, olisuis distinctionum cavillis , non divinis Patrum luminibus res definit. Porro sicut amor , & unctio docens omnia mentem illustrat, ut discernat & a falso verum,& a malo bonum ; ita exigit ut in controversiis semper tutiora & probabiliora sectemur, lex enim Aristianis charitatis , quae est amicitia eris
ga Deum , non solum parum percipit de infinita Dei perfectione gaudium, sed etiam eXter
nam diuini numinis gloriam, eiusdemque mandatorum observantiain pro virili promouet, &curat. maxime vero violandae amicitiae periculaeauet. QRomodo autem etiam inter nomines
ille amici ossicio defungi censebitur, qui amore
Voluptatis vel in fauorem libertatis ea agit quibus probabilius arbitratur amicitiae necessitu isdinem violatam iri 3 Certe amici nomine indignus esset, qui initum amicitiae foedus tam aperto periculo exponeret sed multo magis Dei amieitiis injurius est , qui non saltem seque diuino obsequio ac eius legis juribus attentus est, ac Deus ipse nostris commodis , & precibus
benignus : Deus vero aman S animaS non minus
probabilia ad salutem media hominibus,sed tuta es tutissima praescribit, & effusissime largitur.
O navum remedium est discretio,quae in cunctis praeesse,& veluti eminere debet .Quae virtus,
900쪽
86o L b. VI. Dissere. III. Cap. II.
teste B. Antonio caeteraresin est regina & condimentum , quia est moderatrix operum, ordinatrix affectuum , 3c doctrix morum , qua sublata virtus vitium fit, ipsaque astectio naturalis inperturbationem magis convertitur . eXterminiumque naturae. Prohibet autem discretio , ne
scrupulosi nimis super actus suos reflexionibus inaniter se torqueant, veteres Confessiones cui' animi tortura discutiant, seὰ quae retro sunt obliviscentes, uni Deo indivulse juxta & suavit et cogitatu adhaereant,& affectu. Sape,inquit Mag, nuS Greg.in Moral. dum no et 'splis justo discutimi, de ipse disretionis studio indiscretius ereramus , ct mentis nostra acies quo plus cernere nititur, eo deusses obscuratur, quia 'u importune Solissradios as icit, teneb Ucit. Lxigit etiam ut in vi tutum praXi , & bonorum operum consilio demolitione supra conatum nihil aggrediamur, quia juxta tritum adagium : Qui nimis cupit, pa-rum tringit. Unde ortum habet gravissimum it lud, nec minus nece .sarium chrilianae vitae praeceptum, quo monentur infirmi, ne majora viri iabus audeant,nεve se iis negotiis non vocati impii cent, quae variis sunt os noxia tentationibus. Hinc Thomas a Kempis lib. 3. cap T. Ruidam incauti propter devotionis gratiam seipsos destruxeruut , quia plus vers voluerunt quam potuerunt non pensantes sua parvitatis mensuram,fd magis cordia assectum sequentes, quam rationis jud;cium. Et quia maiora prasmpserunt quam Deo placitum fuerit dcirco gratiam cito perdiderunt. Facti sunt inopes, oe viles relicti, qui in eoelum posuerunt n duin ut humiliati,is depauperuti discant rannin alis sius volare, sed sub pennis meis Lyerare. Unde saepe a vertimus plures initio scrupulosos,