장음표시 사용
301쪽
uis non exeat a puteo, ex quo non potest exire , nisi ab alio adjuvetur , quando propria voluntate in illum I defeeit .
LII. Quia verδ potest aliquis obii-eere , se in tantum impedimentum . praestare gratiae receptioni , & in peccatum cadere , quia deest illi gratia,& voluntas essicax Dei ; quae si illi adesset, sicut adest aliis, gratiae impedimentum non posuisset. Respondet S. Thomas laudato lib. 3.
eontrag. e. I 6 r. Deum attent cursu na
turali rerum non teneri tollere obstinationem , & duritiem cordis, aut vincere impedimentum , quod de suo homo praestat gratiae receptioni . LicEt autem hoc possit , imo , & in aliquibus agat, ut in Saulo, & aliis , id fuit praeter , imb supra cursum naturalem : sieut cum c cum illuminat, quod sacere quidem potest , sed non tenetur. IIIo i inquit D. Thom. qui pereat, impedimentum gratia prastat , ct in qua
tum rerum ordo exigis, gratiam non deberet recipere . Tamen quia Deus prater
ordinem rebus inditum operari potes , sicut eum eaeum illuminat , vel mar- uum fuscitat ; interdwm ex abundan- pia bonitatis sua etiam eos , qui impedimentum gratia praesant , auxilio μο
pra venit , avertens eos a malo , cse convertens ad bonum et sient non omnes
caeos illuminat , nee omnes languidos sanat, tit 9 in illis , quor eurat , opus virtutis eiur appareat , O in aliis omas natura semetur e ita non omne , qui gratiam impediunt , auxilio suo praυenir , ut avertantur a malo , ω comvertantur ad bonum , sed aliquos , in quibus vult suam misericordiam apparere , ita ut in aliis iustitia ordo manifestetur . Hiue es , quὸd Apostolur diacit Rom. ς. Uolens Deus ostendere iram , & notam sacere potentiam sv .im , sustinuit in multa patientia, vasa irae, apta in interitum . ut ostenderet diis vitias gloriae suae in vasa misericordi α , quae praeparavit in gloriam. Haec
Qui deinde prosequitur et qukm uin
tem Deut hominum , qui in eisdem se eati, detineretur , hos quidem praveniens convertat , Hus autem fustineat , sevo
permittat , ferundum ordinem rerum proiscedere , non eri ratio inquirenda , Mais re hos eonvertat, ω non illos . Hoe enim
ex simpliet ejus voluntate dependet: Meue ex simplici eius voluntate proeest, quὸd quism omnia fierent m nibrio, que-isam faera fiant aliis digniora et co eiat ex simplici voluntate proeedit arti cis , ut ex eadem materia Hiieν di posita , quadam vasa formet ad nobiles msus , ae quadam ad ignobiles. Hine est , .ὸd Apostolus dicit ad Rom. s. Annon
habet potestatem figulus Iuli, ex eadem massa facere aliud vas in hon rem , aliud verb in contumeliam ρ Ita D. Thom. quibus nil apertius. LIII. Ex dictis sequitur tertia resisponsio argumento proposito , nimirtim quod denegatio gratis e scacis sit quodammodo voluntaria homini : dum enim pro sua libertate eligit malum, voluntari h se privat auxilio essica ei ad num ; culpa enim , qua homo deserit Deum, voluntarie ab ipso se avertendo, prςcedit, & in genere causae materialis causa est, ut homo deseratur a Deo . Et hoc verificatur non solum de denegatione auxilii in pςnam praecedentis peccati , sed etiam de denegatione primi auxilii. Esto enim denegationem primi auxilii culpa tempore
non praecedat, eam tamen comitatur,& in aliquo genere causae saltem materialis praecedit. Sicut enim occlusio senestrae contra Solem in genere causae materialis praecedit privationem lucis solaris in cubiculo & sicut coris ruptio unius formae in genere causae materialis disponit ad generationem alterius, & in hoc genere praecedit rita aversio a Deo, & convertio ad crea turam , quasi in genere causae materia
lis disponit ad primam denegatione in auxilii. Uerificatur enim , qudd in illo instanti , in quo Deus denegat primum auxilium essicax , voluntas crea
ta ponit impedimentum tali auxi Ilo; quia voluntarie eAercetur circa alium O o actum,
302쪽
actum , qui incompossibilis est cumactu . ad quem datur auxilium: & idebilli semper deest auxilium propter propriam voluntatem ad oppolitum , etiam in prima auxilii denegatione , ut contigit in Adamo; & proinde Guhd Deus nos non deserit, nisi a nobis cle seratur . L U. Patet etiam , quam salsb aliqui putent i id eb hominem primo peccare , quia illi denegatur auxilium efficax . Nego enim ab solii th hoc esse verum . Imo homo id ed peccat, etiam primo , quia cum posset in gratia ac
cepta perseverare , sua culpa non vult. 3are S. August. lib. de correptione,& gratia c. 6. Nec attendunt i inquit si nondum regenerati sunt primam esse causam , cur oburgati , qubd sint inobedientes Deo , sibi debeant displicere ; quia
fecit Deus hominem rectum ab initio humana ereatura ae per boe primι pra Pisas , qua Deo non obeditur , ab homine es , quaa ex rectitudine , in qua eum Deu i primitas ferit , sua mala νο- Iuntate deridens , pravur effectus es . . .uod si aliquis sit regene atur , ωjus
catus , cr in malam vitam Da voluntate relabitur , iam isse non potes die re : non accepi, quia areeptam gratiam Dei suo in malum libero amisit arbitrio . Et cap. Ir. urgens argumentum , cur
primo homini data non eis gratia ad perseverandum , sed permissus est cadere, quae certe suit prima permissio,& denegatio auxilii gratiae, ait: posset
trimus homo permanere si vellet , quia non deerat adjutorium per quod posset, cr sine quo non posset perseveranter bonum tenere , quod vellet i id est auxilium suffciens sed quia noluit permanere , profecto elut culpa est, euiur meis ritum fui siet, si permanere voluisset . Et
ita concludit non suisse in illo adjutorium efficax , quo datur non soliun posse. quod volumus, verum etia in
velle quod possumus ; & hoc ex culpa sua saltem concomitante, quia noluit quod poterat . Porro licet gratiam adia vocare in nostra potestate non sit , in nostra tamen est potestate illam respuere, seu nolle eam recipere . ita ut veri ficetur , gratiam , qua agamus , nobis deene , quia nolumus quod possumus. LV. Sed contra dicta vari E instant. Quidquid enim sit, an sine gratia effiaeaci homo possit non peccare , & per severare , nunquam tamen sine ea peris severabit ; ergo illud posse in eo inuis ille est ad bene agendum, im d perniis et osum; ergo dcc. Probatur prima pars consequentis. Inutile est ad benE agendum , quo nullus unquam bene usus est; nullus enim unquam fuit, aut est,
aut erit , qui cum tali auxilio benis
LVI. Confirmant primo. Frustra est potentia, quae nunquam reducitur adactum: sed illud posse, quod habetur per auxilium sum ciens, nunquam re ducitur ad actum ἱ ergo &c. LVII. Confirmant secundo. Auxilium lassiciens vel datur solum ad posse , vel etiam ad agere . Non datur so lum ad posse; quia datur ad praecepta implenda, quibus praecipitur, non ut possimus , quod supponitur , sed ut bene agamus. Nec etiam datur ad agere; quia agere est proprius effectus auxilii eificacis , non lassicientis et quod vero est proprius actus unius , no potest esse actus proprius alterius . Secunda vero pars consequ. probatur . Perniciosum enim est id , quo homo, qui sine illo inculpabilis esset, si non ageret , culpabilis, si non agat,
evadit. LVIII. Respondeo, neg. consequo pro utraque parte .. mae retorquetur contra Omnes scientiae mediae Desenissores . Gratia enim incongrua talis est, ut ea nullus unquam benE egerit , nullu, unquam bene sit acturus , aut bene agat. Insuper cum ea imputatur
homini , si benE non agit, cui absque ea non imputaretur ; Ergo est inutilis , i inb perniciosa.
Rursus: potentia ad benε agendum, quae consertur per gratiam incongruλm , sive in hinestis circumstantiis collatam. nunquam reducitur ad actum; ergo est frustra. Pr terea: gratia incongrua , aut in stinestis circumstantiis colla-
303쪽
collata , vel datur solam ad posse, vel
etiam ad agere. Non primum; quia datur ad praeceptum implendum , &non praecipitur, ut possimus, hoc enim supponitur , sed ut bene agamus. Non secundum ; quia dari ad agere est proprium gratiae congruat: quod autem est proprius actus unius, nequit alteri convenire. Neque dicas, praefatas instantias non esse ad rem . Etenim quod gratia sit incongrua , & ex illa non sequatur bene agere, non habet ex natura sua , sed ex circumstantiis, & ex voluntate hominis , qui ea non vult benE uti. At
auxilium sussiciens Thomisticum ex sua natura habet , quod eum illo infallibiliter non agatur.
LIX. Nam contra est. Qitia esto de ratione auxilii sussicientis Thomisti ei non sit per se ipsum benE agere immediath, est tamen benE agere mediath ; mediante scilicet auxilio essicaci, cum quo petit coniungi , nisi ex vo-Iuntate humana obicem inveniat. Ita D. Thomas superc. x7. Ioann. lect. L.& in x. ad Timoth. e. v. Iect. r. ubi explicans illud x. Ioan. 2. v. 1. Ipse es pro pitiatio pro peccatis nostris , subdit: ρνο aliquibus escaeiter , sed pro omnibus suscienter , quia pretium Sanguinis ejus es fuscienr ad falutem omniaem , sed non habet escarιam , nisi in Electis, propter impedimentum . Et D. Augustinus lib. 1. de peccat. merit. & remissi. c. et T. Carm t inquit voluntatem humanam gratia ad iuvante divina , sine peerato in hae vita post bomo esse ; cur non sit, possem facillimὸ- ae veraei respondere , quia hominet nolunt. Sed si ex me quarisur quare nalint, imus in Iongum . Postquam vero dixit, hoc provenire , vel eκ hoc , qudd latet id , quod iustum est , vel quia non delectat , subdit : in autem innotestat , quod latebat , ω suave fiat, quod non delectabat , gratia Dei est , qua hominum adjuvat voluntates s qua , ut non adjuveni ur , in ipsis itidem ea a es , non in Deo .
LX. Ex his deduco , gratiam suffcientem non esse prorsus otiosam, sed
aliquos actus producere, excitando in intellectu cognitionem , & in voluntate motus aliquos ; qui actus , esto suapth natura inessi caces ad conversio nem, sussicientes tamen sunt, & fierent essicaces, nisi a coniunctione cum gratia eficaci , cui petunt coniungi, voluntate humana impedirentur. Sicut enim cibus t utor exemplo Sancti Augustini in aliquos effectus in corpore humano producit, quibus vita potest conservari , & de facto conservatur, nisi aliae causae , cum quibus petit conium gi ad conservationem vitae, impediantur: sic auxilium sussiciens aliquos actus excitat, sive in intellectu . sive in voluntate , quibus potest bene agere ,& de facto homo bene ageret, nisi mala sui voluntate conjunctionem cum gratia essicaci ad benὸ agendum, impediret. Et haec est etia in D. Thomae
doctrina quas. 24. de verit. art. II. ubi
docet, non esse homingm in hac via adeo firmatum in malo, in quo non surgant aliqui motus , etsi debiles , que is ad gratiam , si vellet, se prςparare non posset. Quod superius ostendimus prςsenti tractatu quast. 1. dub. 3o. . 4. n. o. qud Studiosum remitto.
LXI. His praemissis ad instantiam
respondeo , neg. consequ. pro utraque
parte. Ad probat. pro prima parte distinguo , quo nullus bene utitur , ex desectu ipsius principii, quod non inclinet ad ben E agendum , conc. mai. ex desectu , & ciilpa hominis , qui male uis titur, nego mai. Et similiter dist. mi. Quod enim auxilio lassicienti homo non bene agat, ex culpa hominis est , non auxilii; quod , esto se solo non sa-ciat benξ agere , inclinat tamen ad benE agere medio auxilio essi caci , cum quo petit conjungi , nisi impediatur , ut dictu in est . LXII. Ad primam confirmationem distinguo mai. quae non reducitur adactum, nee immedrath ratione sui , nec mediate ratione alterius , conc. mai. aliter, nego mai. Auxilium autem susciens petit reduci ad actum medio auxilio effcaci, cui quantum ex seiso O a est
304쪽
est exigit coniungi. Neso etiam min. ia eno auxilium suffciens ex se non reducatur ad aetum ultimum. & consummatum ἔ habet tamen proprios ais elus licet inem caces, quos excitat, ut vidimus, & qui adactus consummatos perducunt , nisi impediantur. Ad secundam confirmationem dico, gratiam iussicientem dari ad ager inefficaciter, δέ sufficienter , esto non efficaciter, nisi cum ulteriori grati essi caci, eum qua petit conjungi , de facto conjungatur.
LXIII. Ad probat. secundae partis di eo, hoc insano ratiocinio quemdam Jansentitam, Deum sic suisse allocutum : Domine gratias tibi ago de tuo auxilio sui ficienti . Noli quaeso illud mihi tribuere; quia cum ipso culpabilis essem , sine ipso inculpabilis sum. Cui tamen potest nc responderi. Quamvis Deus auserat a te auxilium sussiciens, ad hac culpabilis eris , si , licet
impolens, praecepta non observes. Nam
iuxta Misti stri tui doctrinam praece pta , licet impossibilia , obligant tamen , & culpabilem te faciunt , si ea
Respondeo igitur , auxilium sussi-eiens nedum non esse homini pernicionim, sed valde proficuum ; quia cum ipso eo test cinctificari, si velit, uod sine ipso non posset . Ipse quiem homo sibi ipsi perniciosus sit ,
dum ex sua culpa , vel antecedente , vel concomitante tali auxilio non utitur , de gratiae ulteriori obicem ponit .
Quod autem posito hoc auxi Iio homo culpabilis sit , si praeceptum non imis plet , non est defectu auxilii , qti quantum est ex se ad praecepti impleti nem inclinat, sed hominis, ut dictum
est. LXIV. Adhuc tamen contra auxilium sufficiens aliquid habent Adve sarii . Auxilium t inquiunt praeter quod ad agendum aliud requiritur , non est vere suis ciens ad praeceptum implendum: sed prater auxilium sunficiens requiritur ad agendum aliud, nempe auxilium effcaxi ei Au&c.
LXU. Si respondeas , dissi mai. st
aliud quod requiritur requiratur, ut det postie implere praeceptum , non est
Ium dans actualem praecepti impleti nem , nego mal. de s militer distin uo n. Auxilium lassiciens dicitur , quia
dat tussicientiam , & posse , ita ut fine illo praeceptum impleri non posset ; non tamen dicitur nassciens , itant ipso fiat adimpletio praecepti , vel
sit , quo praeceptum impletur a lias non esset mere lassiciens , sed eia ficax . Esto autem se ipso non det actu agere, dabit tamen , ut coniunctum eum auxilio est ach, nisi impediatur. LXVI. Dices tamen . Homini cum
solo auxilio suffcienti deest actu agere; ergo ei aliquid deest ; ergo notia habet totum id, quod verE lassicit ad
agendum , & requiritur, ut agat. Coninsequentia probatur primo . Quia ad recitandum ossicium prς ter potentiam requiritur Breviarium ; qui Breviario caret, non habet totum , quod requiritur ad ossicium recitandum, & ex eulatur . si non recitet. Secund5 . Quia ad consecrandum prς- ter characterem requiritur panis ; qui carci pane , non habet totum id , quod ad consecrandum requiritur , nec te
Tertio . Quia ad videndum praeter potentiam visivam requiritur lumen δqui caret lumine , non habet totum id , quod requiritur ad videndum , &excusatur , ii non videt ; ergo &e. LXVI l. Hisce instantii 4 premi ex linstimo ipsosmet Adversarios. Nam ipsi prςter gratiam indifferenter oblatam , ad actu bene agendum requirunt graistiam congruam ; ita ut si homo non ponatur in circumstantiis, in quibus praevisus est , bene acturus. esto possit
bene agere. attamen bene non aget a
hoc autem in solius Dei est potestate pergo homo non positus in talibus cim cum stantiis non habebit totum , quod requiritur ad bene agendum. eril qu sic ut . qui ad recitandum Oilictum caret Breviario, qui ad conlecrandunia
305쪽
earet pane, qui ad videndum caret lumine a
LXVIII. Respondeo ergo primo , distingit. secundum conseq. non habet, potest tamen habere, ni si obicem p nat , conc. consequentiam. Non habet, nec potest habere, nego consequ. Si cut ergo , cui possiet habere Brevia
rium sua culpa careret , non eκ-cusaretur ab omissione Ossicii; qui posiset habere panem , & negligeret, non excusaretur ab omissione Sacri ; qui
clauderet oculos lumini, non excusaretur , si non videret e ita cum homo auxilio sum cienti instructus possit petendo 1 Deo habere auxilium essica κ . si hoc caret, sua culpa , vel antecedente , vel comitante caret; & ideli non
LXIX. Respondeo secund b, dist. primum conseq. ei aliquid deest , quod sit
pura applicatio ad actum , conci conis seq. Quod sit complementum potentiς , nego conseq. Exempla autem allata non sunt ad rem et non enim sunt purae applicationes potentiae liberae ad agendum; sed sunt praerequisita , ut potentia in actu primo proximo sit expedita. Sine Breviario enim in eo, qui mente non tenet, non est potentia eκ- pedita ad recitandum ossicium . Sine pane non est potentia proxime expedita ad consecrandum , cum panis sit materia. Et tandem sine lumine notia
est potentia proxime expedita ad videndum; quia sine lumine non potest obiectum, quod est unum ex principiis in actu primo , intra potentiam visivam filii. At voluntas cum auxilio sunficiente est potentia in acta primo proximo expedita, & nihil ei deest nis actualis volitio, idest , ut de nor
volente in exercitio fiat volens, hoc autem in ea gratia essicax facit : Deus enim est , qui operatur in nobis velle,& perficere pro bon i voluntate. LXX. Tandem objiciunt . Si Deus emcaciter vellet, ac praedeterminaret omnes altus liberos creatos, vellet etiam , & eis caciter praedelei minaret a ctus inoraliter malos; sed hoc eit sal-
sum, alibquin Deus emet eausa voluntati creatat, ut peccaret , sicut i Ilicausa est . ut bene agat; ergo &c. LX I. Communis., & vera responsio disi inquit maiorem, actus morali inter malos, quatenus actus sunt, con .mai. iniatenus mali, seu contra legem sunt, nego inin . Sicut enim in Contrariorum sententia Deus simul concurrit cum voluntate creata ad actiones malas , quin concurrat, & sit concausa peccati i quia concurrit ad illas , quatenus actiones sunt , & de linea entitatis, non quatenus malae , & desectuosae a regula legis, & morum; sic
enim unice sunt a voluntate creata , ut ex nihilo est, ac moraliter desecti bilis : ita Deus sua e cicaci voluntat de ceruit, ἐκ movet ad actiones etsi malas , quin sit causa voluntati , ut peccet , sed solum , ut pro sua liberi a te agat; movens illam ad agendum , non ad agendum defeetuose . & ad peccandum . Eo sere modo, quo anima excitat ad motum. & movet, nedum tibiam rectam , sed curvam , quin iit ei causa, ut curve moveatur , sed ut vitaliter; ita ut vitalitas, quae est in illo motu tribuatur quidem animae, sed curvitas , seu deviatio a rectitudineo , quae est in illo motu . unich. tibiae defectuosae tribuatur. Exemplum hoc est D. Τ h. in x. GR. 3 . quas . L. ἀνι. A. ubi rem hanc ex professo tractat. Et eo sere modo quo, si persectus citha- redus pulsat citharam discordem, quidquid erit lonus, a manu movente pro cedet, dissionantia vero a cithara malEaptata. Et idem dico de perito Scriptore, qui aleretur calamo male aptaiato , cui quidquid scriptionis ent, resiponderet; at scriptionis desectus calamo tribueretur , non Scriptori: is enim moveret quidem calamum ad scribendum, sed non ad desectuose scriben
LXXII. Porrb r quidquid actionis est in peccato debere eme a Deo positi
tur. Mi quidquid actionis est in pec
306쪽
entitas a Deo volente , & influente esse Neque hoc est contraire Conei Iio Tri debet: qui actim sit primum ens, & pri- dentino , quod sus. 6. ean. 6. damnat as m a causa , omne aliud ens tale est per strentes Deum causare actiones mala, participationem, & influxum ab pso, sicut δέ bonas , & statuit mala onera
Unde D. August. l. i. de Moribus Munia qua enus mala non esse a Deo nisi ner-rbaeorum eap. I. asserit, omnium natu- missi .e. 'Prarum , atque substantiarum esse au- Non inquam . Nam Cone ilium ibictorem Deum, & oinnium , quae sunt , an idem a dicit Calvino . qui totius causam esse ut sint. Et c. 7. quidquid quod est in actione mala 'faeit aucto est , in quantum est, a Deo esse ainr- rum Deum , non distinguens inter sutiam at , ostenditque , malum non esseis flani iam actionis , & malitiam . Ima naturam aliquam ; id edque Deum non ιib. I. inclit. r. 18. f. i. deridet Theolo habere auctorem , qui omnis , de solius gQ , di οςntes z Deum solum permissi. Enaturae auctor est: in quantum autem ad maluiam concurrere . Ideoque sta
ab Ubntia d O it , non sit ex Deo; θι tuit Concilium, opera quatenus malaeam is disina providentia semper , Acur non esse a Deo, nisi permissi ve . De ,
ianifestati eongruit, ordinetur. hoc agit D. Thom. I. p qu. p. artis. a.
Id express E confirmat S. Anselm. lib. . a. dicens οῦ Vectus ea a Deundi δε de toneord. pνVeient. ω praedes. c. 7. di- ωςntis re citur in ea am ρ imam cens r omnis qualitas , ω omnis actio , '- .es sentem , quantum ad id .uod ω quidquid habet essentiam a Deo est , a b bςt entitatis , ω perfectionis , non auia quo est omnis justitia, Θ omnis infusi- rem qu ratum ad ιd, quod babet de de ria . Faeit igitur Deus omnia , qua Iusa , seu Idem docet I. 2. qu. p. ara. a. ubim l injusta voluntate Mnt, idest bonata quaerit an aetus peccati sit a Deo . Idem opera , ct mala . In bonis quidem fac i, lib-3. conir gentes c. 7 I. O 161. viden-
quos funt , ω quod bona fiant: in malis dus. veris faeis quod sunt , sed non quοι ma- LXXIII. Sed contra dicta oppones Ia sunt. Nam omni rei est jusum , vel primo, Qui est causa alicuius actus, non bonum aliquid esse ; nulli vera rei en a U- Lausat ilium, nisi secundum quod est quid es inissum , vel malum. in re , non Vero secundum unam ratio Item Albertus Magnus lib. x. dist. 3 s. nem , dc non secundum aliam . sed ea uia refert, quosdam Antiquos esse opina- sat totum, quod in eo est. Unde ei sitos, qu bd voluntas per se sum ceret ad in actu visionis Dei sit supernaturalitas, actus malos , sed non ad bonos, vel & Viralitas; negant tamen Thom istae indifferentes. Et deinde concludit,quod Posse ab uno causari secundum ratio. Moderni, quia viderunt, quod perse- nem Vitalitatis, de altero secundum et ius est agere , quam esse , viderunt rationem supernaturalitatis : sed di etiam , qithd id , quod non est , se s , sunt, quod causa , quae non potest vi nec potest 1 se manere in esse, multo si Onem producere sub ratione super minus potest agere a se ipso : & cum naturalitatis , nec illam producere actus malus sit materialiter actus egre- potest sub ratione Vitalitatis e sed a
diens de potentia activa ; ideo conetu- liqui aetus sunt, in quibus id, quod
ferunt, qu d non egreditur ab ea, nisi entitatis ,& actionis est , non potest infecundiam quod movetur a ea a prima , re separari a deformitate , ut sunt actus alioquin sequeretur , duo principia esse. Odii Dei , & adulteria; ergo Deus non Et hae G eausa . quare cae alia opinio ferὸ potest causare istos quantum ad entia cessis ab aula, ω d multis Modernorum talem; nisi causet etiam quoad deformi reputatur barerica . Ex quibus inseri ur , talem: Vel si quantum ad istam causa Deum non solum permissiue operari re non potest , nec poterit quantum adsul stantiam actus peccati , sed vera, illam. ac proprie dicta causalitate physica . Oppones secundo. Deus non aliter
307쪽
eausat actus bonos, nisi quatenas illos talis contenta sub eodem genere; ideo
efficaciter vult . & dat voluntari essica- que ab eodem principio, a quo est viciam ad illos; ergo si eodem modo vult talitas actus , debet esse suuernatura-essi eae iter actiones malas , erit eodem litas ; & qui ad supernaturalitatem modo causa actionis malae , sicut est bo- concurrere non potest. nec potest adna . vitalitatem in ea repertam : sicut qui LXXIV. Respondetur, ad primam nequit producere rationalitatem, non dist. mai. si sub utraque causabilis potest animalitatem in homine causast, cone. mai. Si sub una causabilis reo Al malitia, seu deformitas, non si, & sub una habeat causam effecti- est quasi differentia specifica actus , vam , sub alia causam soliun desecti- sed aliqua privatio debitae rectitudivam , neg. mai. Neque obstat, qudd nis , quae non dat speciem actui, sed aliqui actus mali inseparabiles sint 1 ad speciem actus consequitur ; ideo- malitia . Nego enim inprimis , da- que, qui est causa actus , non est neri actum , cui necessario, quatenus actus cesse , ut sit causa desormitatis: sicut humanus est , sit annexa malitia , en anima est causa motus in tibia , quia quod nullus datur actus , qui sit esi sit causa curvitatis in motu . Actus , sentialiter malus. Gyamvis enim P habitur linquit D. Thom. laudatus adium Dei , adulterium &c. sint essen- non fumum speciem ex ipsa privatione, tialiter peccata , actus tamen humani, in qua consistit ratio mali , sed ex alia quibus illa sunt , seeundum substan- quo objecto , eui coniungitur talis priistiam entitates sant physicae , & ideb vatio. Et sie talis defectas, qui Geitur bonae; quamvis, ut translatae ad esse non esse a Deo, pertinet ad speetem actus morale, illis accidat desectus. eonsequenter , o non quasi disserentia
Neque obest, quod illi actus sint in- Dee ea . separabiles a malitia , quia tui ait D. LXXV. Addo , totum hoc instari
Thom. in x. dis. 37. au. a. an. 2. ad s. posse etiam in sententia contraria . . Sicut actio , qua pereati deformitatem mi a & ipsa ad itit Deum; simus- babet , dieitur bona. in quanthm es a- tanee concurrere cum voluntate crea aio bonitaιe natura ; non propter hoc , quod aliquando inveniatur separata is deformitate ι sed quia bonitas iIIa naiatura deformitati jubsai r 1id Deus dieiatur esse ea a illius actionis in quantames actio , non in quantam es deformis ;ta ad actionem peccati', quin ad deformitatem concurrat, quamvis haec inis
separabilis sit. Nec iuvat dicere , quod
Deus concurrit quidem cum . creata .
voluntate ad actiones malas , sed invitus , & nolens. non hoe modo , qabd actionem Deiat a deformitate separatam , sed quia in actione deformitati conjuncta, hoc quod es actionis Deit, ct quod deformitatis non facit. Et si enim in aliquo. ectu pIura
inseparabiliter eoniuncta sunt, non oportet , ut quidquid est causa eius quan-νum ad unum, sit eausa eius quantismi ad alterum: sisut natura es eausa ocu-ιi quanti m ad substantiam ejus , Ernon quantism ad defectum eaeitatis , que m natura defectu incidit. Haec D. Thomas ibi, & t. a. qu. 79. an. . as 3.
Unde sumitur disparitas inter deforismitatem , S supernaturali alem. Nam haec est differentia specifica actus vi-Nam contra. Ad actionem enim quatenus actio est, non potest Deus concurrere nolens ; quia Deus non odit id , quod iacit Sap. it. υ. x s. Nihil odsi eorum , qua fersi. quia clincta , quae Deus facit bona sunt Gem r. v. I. Quod si dicat, qu bd Deus concurrat nolens ad eam , quatenus peccaminosa est ;.erso i dicam ego γ etiam in nostra
sententia poterit concurrere volens enistitatem , & nolens malitiam ; quia hςceadit a ratione sormali causalitatis , & voluntatis divinae , a qua non ca-dit entitas actionis. Contra secundo. Deus vo Iuit mamtyria Christianorum , ei si connexa cum
308쪽
peccato Tyrannorum. Uoluit, imo prς- cepit mortem Christi, esto inseparabilem a peccato Judaeorum, & Crucifi- Rentium , quin voluerit peccatum Tyrannorum , & Crucis gentium a Ergo potest velle actionem , quamvis in reo cum malitia conjunctam , quin velit malitiam ; quia alio modo , & ex alio fine Deus vult actionem illam, quam velit creatura. Videatur D. Tho. s. p.
LXXVI. Ad id, quod secundo opponitur , respondeo cum D. Thom. ma. diri. 37. qu. 1. ar. 2. ad 3. quod Deus dieitur ea a bonarum operationum , non solum quantum ad essentiam actus , sed etiam quantam ad perfectionem , secum d m quam bona dicuntur z utrumque enim agenti influit ; ω ut agat, ω ut benὸ agat . Sed in maIis actionibus , quamvis sit causa earum quant m adessentiam , non tamen est causa quam
eenius es eausa bonorum operum, novi autem pereatorum .
LXXVII. Sed contra dicta variE insurgunt. Primo. Homo non est causata
peccati, nisi quia vult, & causat actum peccati : quia nullus intendit peccatum ipsum, cum sit malum ; ergo si
Deus causat, & vult actionem, vult,& causat etiam peccatum . Secundd. Qui est causa antecedentis , est causa consequentis; ergo si Deus est eausa movens ad actum peccati, erit causa movens ad peccandum ἐν qui enim est causa alicujus, est causa alterius,
quod ei iungitur inseparabiliter. Tertio . Motio physica essicacior est ,
quam moralis: at si Deus moveret moraliter ad actionem malam , moveret ad eam quaten s malam ; ergo si movet
physice ad illam, movet ad illam quatenus malam . Qiuarto. Ex D. ΤhOm. I. . q. TI. r. a
Qui vult aliquid, cum quo aliud IsmuIesse non potes , ex consequenti vuIt illo carere inis ortὸ non perpendat : sed cum actione mala non potest stare rectitudo ; ergo Deus volens actionem , cum qua nequit esse recli ludo, vult aliam
ipsam carentiam rectitudinis . Into. Ponens medium effieax astinem, dicitur esse causa finis, & volens finem : sed entitas actionis malae est medium in caciter disponens ad main litiam; ergo Deus volens, & causansentitatem Sc.
LXXVIII. Ad haec omnia , quae si
bene considerentur aequh militant conistra concursum simultaneum , responis dendum est. Ad primam dico eum D.
eat , liceι per se non velit deformitate peeealx , tamen deformitas pereati alia quomodo eadiι sub voluntate pereantit . dism ferticet magis eligit deformitatem pereatι ιncurrere , quam ab actu e Gre . Sed deformitas peccati nullo modo eadit sub voluntate divina , sed cons guttur ex hoe , quod liberum arbitrium recedit ab ordine votantatis divina. Aquo cum recedere nequeat Deus, id eblic tan8it actionem, ut eius defectum non attingat. Sicut esto creata voluntas nequeat simultaneh concurrere adactionem malam , quin concurrat ad defectum, benE tamen Deus. LXXJ X. Ad secundum , dist. antiquod est causa antecedentis , ut conne. κi cum consequente, est causa &c. concoant. quod est causa antecedentis abso lut E , & non ut connexi cum conseisquente , est causa &c. neg. antec. &conseq. Deus enim non est actionis causa, ut cum deformitate connexae, hujus enim sola voluntas creata causa est. Et in hoc sensu explicari etiam potest illud axioma: ευod es causa causa es eausa ea ali. Tunc enim verum est , quando anteaedens est causa naturalis , & necessaria consequentis , secus vero si consequens eκ alia causa esse possit : actio autem qua temas actio est, nou est causa necessaria desectus , sed hie accidit illi ex alia causa deordinania te ipsam ab Ordine voluntatis divinae. Simili argumento respondens D. Th.
I. p. q. 69. art. a. ad 2. Effitas i inquit γcausa fecunda deficientis redueatur ru priis mam non deficienteis quantum ad id, quod habet
309쪽
habet emitatis , o perfectionis, non autem quantum ad id , quod habet de defectu : sicut quidquid est motus in e Dudieatione , ea a tur a virtute moιiva ,
sed quod es obliquitatis in ea , non s
ex virtute motiva , sed ex eurvitate cru-
νis : Et similiter quidquid ea entitatis , actionis in actione mala reducitur In
Deum sicut in causam , sed quod es ibadefectus non eausatur a Deo , sed ex eau D feeunti deficiente . Nec ad hanc doctrinam comprobandam samiliaria desunt exempla . Propellens enim claudum , ut progrediatur , est cauta , cur progrediatur, & tamen non est causa , cur ille processus sit claudicatio. Quando duo trahunt navem, is qui est alteri causa trahendi non peccat, si bono fine id iaciat ; clim tamen alter peccare possit, si trahat in malum finem . Multo ergo magis fieri potest, ut quando duae causae sunt subordinatae , desectus reseratur in causam proximam , non in primam. LXXX. Ad tertium , dist. ma . MO-tio physica efficacior est essicacia sui ordinis, & phy sica, conc. maj. Essicacia alterius ordinis , nempe moralis , neg. mai. Eficacior quidem est motio physica inserendo , & causando in actione , quod physicu in , & entitativum est; a linea verb morali quantitan ex se est praescindit , & maxime si motiost primae causae pure effectivae . mods actio cum desectu conjungitur, hoc
ideo est , quia cum causa pure effectiva, causa desectiva coniungitur . At motio moralis, si , puta praecepto, suasone , aut consilio moveat ad actum malum , non potest a malitia praescindere, quia id non iacit causando entitatem actionis , sed proponendo VO-Iuntati , eique ostendendo bonum, & faciendum , quod aut bonum , aut faciendum non est. Ideoque s Deus mora- Iiter moveret , a malitia non posset praescindere , benE tamen , dum movet physi eE . LXXXI. Ad quartum , dico pri md ,
hoc pati evidentem instantiam in adversa sententia. Nam etiam qui vult Tom. III. concurrere cum alio ad aliquid , eui est annexa aliqua privatio , censetur velle coneurrere ad illam privationem , nisi forte non advertat: sed Deus vult
concurrere cum creatura ad actionem , eui scit esse annexam privationem rectitudinis; ergo vult hanc privationem. Dico ergo secund6, regulam illam S. Thomae esse intelligendam de volente particulari, & qui tenetur talem privationem vitare : Non vero de volente universali, & qui desectus vitare non tenetur , sed ejus potius est in aliquibus permittere. Eam ergo pr tulit D. Thom. ut ostenderet , quM
qui vult aliquid , cum quo aliud simul esse non potest pura eism aliquis uvis laedere , quando ad Eeclesiam debet ire ex consequenti vult illo carere, nisi sorte non perpendat, ρυὸd per hoe quod vula facere impeditur ab eo , quod facere tenetur. Quare Capreolus in x. dist. 37. q. I. - hoc inquit quὸd defectus eu0abilis consequens actum imput tur agenti , non sufficit quod agens proindoat actum , Er quod babeat dominium illius actus, Θ quὀd non ignoret defectum s imis ultra hoc reqvrettur, quὸd agens debeat , 6r teneasar vitare talem defectum , ω eausare onootiam Alius defectus : Item quod agent , eui taIis defectus imputaιur , velit alaetiomodo intum defectum . Cuin erm Deus , utpote volens universale , non teneatur mispedire talem desectum , imo ad eum pertineat permittere aliquos desectus in particularibus, ut dicemus seque
ti tractatu cum D. Thoma qu. 21. art. L.
ad x. Cum insuper tales desectus licet permittat . non tamen velit, neque ab eo sint voli bilest ideo et si moveat voluntatem creatam ad actionem , etsi norit tali actioni coniungendum fore odesectum, adhuc tamen desectus non
imputatur Deo permittenti , sed voluntati desectibili . Ηine dum movet
Sacerdotem ad consecrandum , esto prς sciat eum sacrilege consecraturum , tale sacrilesium Deo non imputatur , sed Sacerdoti ; quia Deus movet quidem ad actionem quatenus consecrativa est,
310쪽
sed quM cum sacrilegio conjungatur, effet, si homo fieret de erior actione ,
ex prava consecrantis voluntate est , qua temas a Deo vol i ia . Deo causa ouamvis hoc Deus permittat . . t a z sed cuin homo fiat deterior ea ' Lxxxi I. Ad quintam .distinguo mi, actione , quatenus eam deordinat aEntitas, ut , voluntate deficiente pro- Dei voluntate, homo se i ,so auctore cedens 'eli medium&c. conc. min. Ut fit deterior . non auctore Deo. Deo essiciente, neg. min. Enritas e- Haec de praesenti quaestione . quς Veni in actionis malae, ut a Deo est, est terum , ac Recentiorum sempei torsit quidem subiti alum , & sundamentum , ingenia: de qua post omne possibileis supra quod causa deficiens fabricat - examen , ac exaetissimam inquisitioia litiam , non tamen est medium ad eam nem . concludendum tandem cum Divo disponens , sed , malitia praescindit. Paulo est et o altitulo dimitarum Sapii sie ut motus tibiae curvae est quidem iis, O scientiami, quam in Omprehensibia medium e cicaciter disponens ad clau- Ita sunt ju/icia eius, ct insestigabiis, via
dicationem , ut consideratur 1 tibia eius. Quis enim eognovit fensum Domi- citrua procedens, non tamen ut con nι . . . Quoniam ev rno . , per usum , fideratur procedens ab anima. ω in tuo sunt omnia Romn. ir. v. M.
Addo , quod illa propositior ponen e. Superest, ut, qui consessi sumus ,
medium ejeaκ ad finem dicitur esse Deum omnem nostret voluntaris m tum
ausa fuis . O volens finem, vera est non tollere, non impedire sua eme senis de eo, qui ponit medium formaliter , tia, sed praevenire, & facere, humi ut medium, propter illum finem, & liter eum rogemus, ut omnes actiones ex voluntate illius finis . Secux vero nostras semper adspirando praeveniat , de eo, qui ponit medium pure male & prosequatur adjuvando . Agat i Grialiter , nec propter finem , nec eX nobis ille, qui nos movendo non mi is amore illius finis , sicut actio , cui con- nos potest facere , ut libere agamus , iungitur desectus , ponitur a Deo. quam , ut agamus . Ille sacrat , ut hein Neque tandem sequitur , quod si Deus ne agamus, cuius est totum quod est movet homines etiam ad ae iones , 'uv optimum , & cui debemus initium, malae sunt , homo Deo auctore sat progressum , & finem boni operis: il-
deletior; quia qui causat aes una, quo te qui solus potest propitius ad serhomo fit deterior , eo auctore fit dele- compellere voluntates, ut tandem eotior, ut υs detur dicere S. Augustinus nos perducat, ubi rebelles amplius es-M.83. νια s. quas. 3. Nam hoc verum se non possimus.