장음표시 사용
281쪽
L. Biiciunt septim Λ . Concursus
caulae universalis est indifferens , & determinatur 1 causis partieularibus ad speciem actus e sed concursus Dei est concursus causae universalis ; ergo&c. Malor probat. I. eκ
plicatur in concursu Solis . qui ex se indifferens determinatur a ficulnea ad producendas ficus, ab olea ad producendas olivas , ab homine ad producendum hominem. Unde S. Thom. q. r. de potentia art. 4. ad 3. Gept s inquit ea a prima maximὸ influat thias ctum , tamem eius influentia per eausam proκimam determinatur , ω specimeatur, Θ ideis fias similitudinem imitatur effectus . Et r. contrag. c. 66. vo
eat secunda agentia quasi parereuIantia , ce determinantia actionem primi
LI. Respondetur , ma. en veram de concursu causae universalis creatae , ut patet in exemplo Solis ; non vero de concursu causae universalis primς, qualis est Deus: haec enim determinati nem causae particularis causat, & sa-cit , quia creata est , non eam supponit, aut expectat. Unde D. Thom. sic exponendus est et ejus influentia per causam proximam determinatur determinatione tacta per ipsum ; concedo. De terminatione supposita , aut praevisa ante ipsum, nego. Hanc responsionem colligo eκ eodem S. Doctore deverit. art. s. de hac ques. Io. r. partirariis. 8. ubi refert opinionem eorum, qui reducebant rerum contingentiam, aut necelsitatem in causas medias , quia ea , qua Deus producit per eausas necessaria ν , funt necessaria , ea veis νο , qua producit per ea as contingenister sunt contingentia. Quam opinionem
reprobat primo ; quia ex hoc sequeratur,quod effectus cause primet impediretur per defectum cavi secunde ; sicut
virtus Solis impeditur per defectum pia ερ e nullur autem defectus ea a Deun impedire potest , quin voluntas Dei essectum suum producat. Seci indΛ ; quia sequere ιur , effectum aliquem esse prater intentionem . Θ voluntatem diυ nam . mare resolvit, contingentiam ,& necessitatem rerum reducendam esse in eisi caciam divinae voluntatis , quae quibusdam effectibus aptavit causas nece Tarias , quibusdam causas contingentes : & concludit : Non uitur propterea essectus voliti a Deo eveniun contingenter , quia eausa proxime funicontingemes et sed propterea quia Deus
voluit eos eontingenter evenire , contingentes eausat ad eos praparavit , cuius
rationem assignaverat , quod eam μ. Iunias diυina sit eseaeisma , non so lym sequitur , quod gant ea , quς vul3 fieri , sed quoi eo modo fiant, quω Deus ea fieri vult . Eodem modo explica tur aliae auctoritates allat . LII. Obiiciunt octavo. Si gratia, &decretum Dei essicacia sunt, illis nunquam resistitur : sed hoc damnatum est ab Innocentio X. qui damnavit hane propositionem Iansenii: Gratia in teriori nunquam resistitur ἡ ergo &c. Minor probatur . Gratia interior, de qua
loquitur Pontifex est gratia , de qua loquebatur Iansenius ; sed Ian senius loquebatur de gratia per se essicaci ;
LIII. Pace tamen hoc opponentis inissurgo sic . Si Innocentius damnans praelatam propositionem, ut assum lamab arguente , damnavit nostra' sententiam , damnavit etiam Molini sticam . In utraque enim schola gratia emax definitur , qua de facto in sal
libiliter operamur: ita ut non componatur Petrum habere gratiam emcacem ad consensum , & Petrum resistere , seu non consentire ; alias effet eia ficax , & non esset, undecumque haecessicacia sumatur. Ergo in utraque se hola defensari debet haec propontio gratia enisaei nunquam resiseitur. Ergo si dum damnatur ista: gratis interiori nunquam resis itur , damnatur etia II
282쪽
haec ἱ gratis escari nunquam resistitur edam natur doctrina utrique schol et communis .
LIV. Ad argumentum igitur respondeo , negando min. ad probat. disting. min. de goatia per se essi caci , & hane
solam admittebat , conc. mi. aliter, neg. min. Innocentius ergo damnavit hane Propositionem gratis interiori nunquam
se itur in senili Jan senii, qui ponebat omnem gratiam inleriorem in homine lapso esse essicacem , & nullam dari gratiam suffcientem, ex quo inserebat, gratiae interiori nunquam relisti . eum debuisset distinguere iniergratiam effcacem , cui non resistitur
Reman. O. U. I9. Voluntati enim eius
ut, resistit y & suffcientem , cui saepe
resistitur , juxta illud Prov. I. 14. Vocavi, ω renuisis , & Act. I. V. 3r. Vos semper Spiritui Sancto resistitis . Et propterea Innocentius damnavit dicenialem , non dari aliquam gratiam interiorem , cui homo resistat . Et appo.
sae gratiam interiorem nuncupavit , non vero intacem . Peccat ergo hoc
argumentum , quia procedit a superiori ad inserius assiimative, dum ait: Innocentius damnavit dicentes , gratiae interiori nunquam resisti ; ergo damnavit dicentes gratiae essi caci nunquam resisti , cinia non omnis gratia interior sit gratia effcax.
LV. Ex quibus patet, quam inscite , ne dixerim malitios. , aliqui , ut
sententiam nostram reddant invisam ,&odiosam, eam cum Jansentana conis
sundunt ; idque apud idiotas, simplices , mulieres quoque , aliasque personas in hac materia jejunas venditare, ac spargere scrupulum sibi non faciunt. Contrarium ostendi praesenti tractatu
rcvocanda sunt , & praecipuE ad rem praesentem ; quod Jansentus unicum ranium gratiae auxilium interius . &hoc semper effcax admittit , rq recto pro statu piae lenti naturae corruptae omni auxilio ineffcaci, & put E su Diiciente . Cumque hoc auxilium effiacari non On .uidus detur, asserebat, iis quibus non datur , deesse potentiam ad operandum: ex quo inserebat, pr cepta aliquibus esse observa tu imoosi sibilia , Christum non esse mortuum pro omnibus , aliaque superius adnotata, ac iustissima proscriptione da minnata. Nos aurem duplex auxilium inisternum , etiam pro ita tu lapsus , admittimus : unum essicax, quod cum Augustino vocamus auxilιum quo , &est illud , quo de facto agimus et ait rum lassiciens , quod cum eodem S.
Doctoi e vocamus auxilium sine quo
quia eli illud , sine quo non possumus
agere . Licet autem cum solo auxilio
lassiciente possimus quidem agere, sed non de iacto agamus, nisi cons unga tur cum auxilio eri caci ; ex desecta tamen auxilii suffcientis non est, sed
ex culpa nostra, quod interdum cumem caci non coniungatur . Porro cum esto auxilium e cicax non omnibus ad insit , tussiciens tamen omnibus conse ratur , etiam infidelibus, & obduratis, ut superius sube ostestdimus qu. 2.eitato diab. 7. & multi ei res stant; fit, ut etiam nos eiuremus Iansentanam doctrinam , gratiae interiori nunquam resistitur . Piopterea nostra sententia
sub oculis ipsus Pontificis publich de-
sensatur , ut testatur Clemens XI. ea inisque Benedictu, XIII. in suo Brevi comis mendat , ad eamque tuendam nos ad hortatur: novissime vero in sua Constitutione Preιiojus eam collaudat ,
quod certe non secisset, si Ian seni sinisuligine esset sordidata . . LVI. Tandem obiiciunt. Admisso decreto indillerenti gratia , S libertas
creata absque ulla querela cohabitant. Deinde decretum indifferens auri bns
fidelium adeo delectabiliter insonat , ut eorum cordibus pia consolatio, &quies inseratur; ergo magis acceptabile est , ac probabile. LUII. Hoc idem obiiciebant Massilienses Sancto Augustino , ut ex epili. Prosperi, & Hilarii lib. de Prades. SS. praefixis ; elus nempe doctrinam fide
283쪽
dieandam ἰ potias ad praescientiam
confugiendum esse , quam ad divinae voluntatis propositum, ut scilicet prς- scierit Deus , Se quos praescivit bene usurOS . elegerit. Uerum his , L similibus nihil commotus Sanct. Augustiis nus pro gratiae primatu pugnare non destitit, existimans, se Iiberum arbitrium statuere, dum gratiae tribueret
principatum . Liberum evo arbrirrum
evacuamur per gratiam ita alebit lib.
de spiritu , de liti. c. 3o. absit: sed
magis liberum arbitriumstatuimus. Siaeut enim Iex per fidem, sic liberum arbitrium per gratiam non evacuatur, sed flatuitur . Neque enim lex impletur , nisi Iabero arbitrio .... Ae per εοι sicut Imnon evaeuatur , sed natuitur per sidem , quia fides impetrat gratiam , qua lex impletue et ita liberum arbatrium non evacuatur per gratiam, sed statuitur . quia gratia sanat voluntatem , qua justιti
, Iiberὸ diligatur. LVIII. Nego igitur assiim tum pro prima parte : nam polito decreto indisserente querelς insurgunt . Tum ex parte gratiae , quae de Domina videt se tactam liberi arbitrii comitem, imb& pedis sequam agnoscit, se de s Iuniatibus non posse facere quod vult, easque ubi vult , quando vult, qu
modo vult non posse convertere , nec
magis habere in sui potes a te volunta- tales hominum quam ipsi luas , quod superius ollendi. Tum ex parte liberi arbitrii, quod tali gratia, de decreto indifferente sanari non potest, nec ad
bonum converti. E contra vero liberistas creata sub efficacis decreti dominio conit ruta , iucunde si in ut cum gratia conversatur , de elus viribus , &efficacia adaucta dicere potest cum Paulo : Omnia possum in eo , qui me cono
LIX. Ad secundam , Gratularer cum opponente , quod invenerit modum sa-cilem scit vendi qu.ellionein , dc quietandi animos fidelium , qui nec Augustino, nec Hulo datus suit si eum pie decipi rationabiliter judicaret . . Quomodo enim niagis tutus esse po-
test homo de se ipso , quam de Deo
St ιotum Deo damus, non tutem nos illi ex parte , fir nobis ex parte eomnfitimus. Praeterea : quomodo homo consolari poterit de suo bono consensu , quod iuxta opponentem non est occasio, nec motivum eum praedestinandi Si stat in manu Dei, etiam praeviso illius bono consentu , adhuc ei denelare
auxilium congruum , eumque excludere a Regno, quomodo poterit non
esse anxius si nil potest ficere sine agratia Dei, quae sons, de oligo totius praedesti irationis, de hanc potest Deus
ei denegare , quaenam est tantae confidentiae ratio λ teneturne Deus illi suam gratiam concedere ρ aut revelavit. seram daturum omnibus , quos praevidit sore bene usuros minime . Nun etiam praevidit Tyrios bene usuros , si eis gratiam suam dedisset ; & tamen non dedit . in id ergo prosunt piae fidelium consolationi decreta haec indifferentia puerum quia praecipua Adversario rum vis ea ponendi est . ne humana vi Oletur libertas: ideo punctum hoc examinandum specialiter a nobis erit. Di ficile qu dein, sed da me Deo eiu siue gratia , pro qua insudamus , superabile
An Decretum Dei per se efficax cohaereat cum libertate creata. . I. Statuitur Cone iusso.
I. T co . Emeacia divini decreti
t ἔ non deliruit, non isdit, sed
potius facit , de fovet creatam Libertatem. Id. evincunt avet Oritates supra allatae D. Thomae. Nam primo in hac quas. i o. aro. s. e X quo
divina vo untas sit efficacissima. inseri , non sollini fieri ea , quae Deus fierivuli ,
284쪽
Quaen. IV De Divin. Volunt. eausat. ct incae.
vult, sed eo modo, quo vult ea neri: eum autem velit aliqua fieri necessario, aliqua contingenter , & liberE, ex eius voluntatis e cicacia descendit, ut libere fiant, aut necessarib ; non solum enim causat substantiam actus sa-ciendi , sed modum eius . Imb reserens opinionem illorum , qui ut v Iunt hisce temporibus Iesu itae contingentiam effectuum ad causas medias contingentes reducebant; eam expresse reprobat , & in effcaeiam divinae voluntatis resolvit: & omnibus ar3umeniis, quibus ut infra Adversarii in nos insurgunt, responsionem nobis ministrat, ut videbimus. II. Secundo ostendo ex eodem S. Th.
to , quod intendebat, hominem notia fore liberi arbitrii, si moveretur a Deo ;quia liberum est , quod sui causa est ,
quod autem movetur ab alio non est liberum; Respondet , quὸd Iibertim a bitrium es ea ua sui motur e quia homo per liberum arbitrium seipsum movet ad seendum . Non autem Boe es de necessia rate libertatis , quod si prima ea a sui id , quδd liberum es : situr nee ad hoe , quod aliquid sit eausa alterius , requiritur, qubd sit prima eausa eius. Deut .gitur es prima causa movens, cis nais rurales eausas , Er voluntarias ; Θ μout naturalibus causis , movendo eas , non aufert , quin actus earum sint natura-Ies e ita movendo eausas voluntarias , non aufert, quin actiones earum sint vo-Iuntaria , sed potias hoe in eis Deit .
in ratur enim in unoquoque ferundωm ejus proprietatem.
III. Ex his ita discurro. Ided liberum arbitrium cohabitare non posiset cum decreto essi caci; quia causi libera debet esse causa sui actus, & semovere ad illum , & quia ex decretoessicaci necessario insertur actus e sed
haec non obstant; ergo &c. min. prob. Pro prima parte . Nam ut ait D. Tho.
non est de necessitate agentis liberi , quod si prima causa sui, & primum movens se ipsum ; sicut non est de necessitate cauta causantis alterum, ut sit prima causa, & primum movens iulud . Pro secunda etiam parte probat.
Deus movens causas necessarias, non aufert, quin eorum motus snt natuis
rates , sed potius hoc in eis iacit, quia
agit in unoquoque secundum eius proinprietatem : ergo e dem ratione movens causas voluntarias, & liberas non auaseri, quin earum actiones sint libet ς .& voluntariae sed potius hoc in eis facit . IV. Confirmo hoc. x diruo Ad verissariorum sundamentum . Ideo cum eia ficacia per se tali divini decreti no staret libertas actus creati , quia V luntas creata posito decreto essi caci necessitaretur ad ponendum actum ex aliis quo priori, cui non posset resistere , vel quod impedire non posset: Volum tali enim Dei quis res stit 3 Res etiam .
creatς comparantur ad voluntatem diis
vinam sicut ad aliquid prius , a quo habent necessitatem , cum haec conditi natis sit vera: si aliquid Deus vult , illud est . Necessitas autem orta eκ ais
liquo priori, & in impedibili est nece .sias absoluta r sed ista nihil obstant ;ergo &c. Min. prob. Posteriora habent necessitatem a prioribus secundum modum priorum, & ex quo prius est in-
impedibile sequitur. qu bd non solium fiat res , quam vult fieri , sed qubd fiat eo modo , quo vult fieri : sed Deus aliqua vult fieri necessarib , aliqua
contingenter, aliqua habere necessitatem absolutam , aliqua conditionalem tantum s ergo ex quo decretum Dei
si prius, & in impedibile, non sequitur , quM actus voluntatis habeat necessitatem absolutam , 'd conditionalem tantiim , qualem scilicet vult Deus, illum habere. Ita discurrit S. Thomas
V. Hoc ipsum ostendit, & declarat
idem S. D quaa. 6. de malo art. unico ,
ubi cum sbi opposuisset tertio , quod
chm omne animal moveat se ruum per sinperitum , alia tamen animalia ab ι mine non habent liberam elemonem. , quia eorum appetitus ab aliquo exteriori moPense movetur . scilicet ex virtute eo
285쪽
νινἰs ealestis, vel ex actione aIicuius alia terius eorporis . Si ergo voluntas homianis immobiliter movetur a Deo , sequiatur , quod homo non babeat liberam elestiauem Dorum actuum . En argumentum , quod Adversariis est familiare. Cui S. Doctor sic respondet: ad teristitim dieendum , quod animalia bruta moventur per insinctum superioris agemtis ad aliquid determinatum , fecundiam modum formς particularis i cujus conceptionem sequitur appetitus sensitivus. Sed
Deus movet quidem voluntatem immutabiliter propter escaeiam virtutis moventis , qua deficere non potes e sed pro
pter naturam voluntatis mota, qua inis
disserenter se bis beι ad diversa , non in diacitur necestas , sed manet tibertas . Sicut eliam in omnibus providemia diasina infallibiliter operatur , ω tame
a eausis eontingent ιbus prowniunt essectus contingenter , in quant .m Deus omnia mo Det proportionabiliter unumquodque feeundum Dum modum. Hoc idem ex professo docet r. a. quas. Io. ara. 4.
ubi ex quo Deus movet unumquodque secundum ejus conditionem statuit , quod quia νοDntas est altivum
principium non Leterminatum ad unum ,
sed indisserenter se habens ad multa , sis
Deus ipsam movet , qu d non ex neeefisitate ad unum determinat , sed remanet motus eius contingens , Ur non nece iarius , nisi in his , ad qua naturaIiteν
VI. Ex his omnibus hoc ratiocinium efformo. inlotiescumque causa superior movens, esto efficaciter moviveat , sese tamen attemperat in agendo causis inferioribus in quas agit , movendo omnia secundum ea tum conditionem, non isdit earum proprietatem : sed decretum Dei esto ab intrinseco et ficax , descendit tamen in causas liberas sese attemperando earum Conditioni, nemph indifferentiae; ergo non laedit earum libertatem. Min. ostendunt omnia D Thomae supra laudata testimonia , & ulterius exemplo humanitatis Christi , quae a divino Uerbommquam instrumentum con unctum Tom. III.
movebatur multδ intimias, & sortius,
quam manus moveatur ab anima ; ut notat D. Thom. 4. eontragent. cap. 41. &tamen tantum aberat, ut laederet ejus
ubertatem, quin eam potius perficeret . Maior vero explicatur exemplis aquae leniter a Coelo descendentis , & lucis' solaris . Sicut en in aqua e Caelo descendens , & lux a Sole effluens vim quandam occultam secum deserunt, ut nutriant, & vivificent; & quamvis uinnius speciei sint in omnibus, vario tamen modo operantur secundum varias proprietates rerum , in quas descendunt; dealbando in lilio , rubricando in rosa , in ficulnea dulcorando, ama ricando in absinthio : ita divina motio omnium seminaliter virtutem conistinens, & naturas , sua occultissima , sed emcacissima vi in omnes causas de scendens , Omnia movet; & licet in se una sit , vario tamen modo operatur secundum varias rerum naturas , &proprietates , agens necessiario in igne , libera in voluntate.
VII. Neque dicas, quod si divina
essicacia se accommodat naturis rerum , ad eum modum , quo aqua, & lux s laris , sequitur , eis caciam divinae vo-Iuntatis non eme talem ex se , & in trinis
sece , seu absolute, sed esse talem solum respective , & modificabi Iem a caus creata; ac proinde divinam motionem reddi essicacem ad hunc potius effectum, suam ad alium ex dispositione , quam invenit in causa creata : sicut ericacia aquae , & lucis modificatur iuxta variana materiam, inquam agit. VIII. Nam contra est . Dum dicimus divinae voluntatis essicaciam sese attemisperare conditioni, & naturis rerum , in quas agit; non intendimus , eat .
dependere, supponere , & quasi emea. eiam accipere S dispositione , & determinatione causarum; ita ut eam supponat , & indispositio istarum possit
impedire , aut retardare divinae voluntatis essicacitatem , ut asserunt Contra
rii : sicut vis Solis per desectum , &indispositionein plantς impeditur: Nuia Ius enim defectus causa seeunda L ait D. M m Tho
286쪽
Thom. I. p. q. 19. ar. 8. in corp. J impedire potest, quin voluntas Dei essectum suum producat. Sed dicimus, quod divinae voluntatis vis, & efficacia . esto nullo possit impediri, esto possit omnem resistentiani vincere , non eodem modo agit in omnibus ι sed respicit naturas, de proprietates causarum , inuas agit, faciendo , ut effectus proineat ex necessitate , si causa. inquam agit sit necessaria, voluntari E autem ,& liberE, si causa , in quam agit liuerast . Quare dum Deus efficaciter vult peccatoris conversionem , facit, ut ho mo peccator velit liberE se convertere : Et hoc est , quod ait D. Thomas locis supra relatis , quod omnia movet proportionabiliter , unumquoique secundam modum suum : operatur in un quoque fecundum eius proprietatem e vult
non solum substantiam , sed Θ modum actus. Quod bend in hac materia pensandum est; quia est quasi clavis , qu 1 omnibus difficultatibus exitus aperitur , & Adversariorum salsa imaginatio
detegitur. Putant enim divinae voluntatis efficaciam esse absolutam , dc eodem modo in omnes causas ager eo , cum sit respectiva ad naturas, de prOprietates rerum, causans quidem omnium causarum determinali Ones. non
eas supponens ; sed iuxta uniuscujusque modum et non quasi nolen
tem, ac invitum cogat , aut necessitet ; sed ex nolente volantem facit, ut ait Augustinus lib. 3. Oper. Impers contra Iulian. e 12 .
IX. apropter exemplum adductum de aquχ leniter descendente , di in stu-xu virtutis solaris in haec inferiora . simile quidem est. sed non in omnibus idem; alioquin similitudo non esset , sed ident iras. Simile quidem est: quia
sicut aqua . & virtus solar's non in . omnibus facit idem , nec eodem mmua, agere vult, nempe hὶc produceniso actum necessarium , est causa, in
quam agit sit nece Isaria ; ibi actum liberum , de contingentem, si causa libera sit. Non est autem omnino idem . Nam virtus pluviae , lucis solaris ex inis dispositione , Se desectu causae, in quam agit, impediri potest , imo saeph 1 suo effectu impeditur; non enim iacit disipositionem , sed eam in clusa supponit; nec asere potest nrii id , ad quod causa dispoiita , ac determinata est . At
vis, de eificacia divinat voluntatis , ut-poth ad ualissi .na, Se omnia usque ad ultima continens pertingit e m a fine usque ad finem ι quodcumque u luerit potest in quacumque causa ope rari, in ea dispositiones inducere , uti suo tamen modo faciat effectum , quem vult: Et sic volunt tem repugnantem , dc nolentem quando vult , ubi vult, quomodo vult de nolente in volentem convertere. Et hoc est , quod dicitur Sap. 8. U. I. attingit is sine usque ad finem fortiter : quia vero rerum proprietates non laedit , imo agit secundum uniuscuiusque pro rietatem , de conditionem, additur: ω di ponit omnia suavis er . Qitare D. Thomas arι. 8. huius q. rv. optimh ex eis cacia diurnae voluntatis dicit procedere , qu d non solum res fiant, sed eo modo fiant , quo vult ea fieri: qu dam autem vult fieri nece:sario; Se ideo istis prςparavit causas necessarias, easque movet, ut necessarici agani: quaedam vero vult fieri cominis genter . Se libere , Si ideo istis praeparavit causas contingentes , de liberas, easque moeet, ut liberE; Sc continge ter agant. Et haec benE notanda sunt. Sed tam nos vocant Adversariorum querelae . Audiamus.
do, licet in se una sit; sed aptat se na-
ruris rerum , hac producendo plantam, ibi aurum: ii 1 voluntas Dei licet una respectu omnium , At eis cax sit . non semper agit idein . nec eodem modo; sed se attemperat naturis caularum ,
287쪽
tatem Dei, eiusque decretum ab intrinseco essicax , videtur accedere ad errorem Calvini , qui propterea omnem creatam libertatem negavit, quia gratiam ita efficacem ponebat, ut nus a potentia possit ei voluntas ereata resistere. Contra quem Trideminum fus6.
can. Statuit: tiberum hominas arbitrium a Deo motum , cr exeitatum posse
dissentire , si velit: atqui ponere decretum ab intrinseco eis cax , est illud po-n re tale, ut nulla potentia possit ei resini, & stante tali decreto non possit liberum arbitrium ab eo motum ei dissentire, si velit, ergo&c.
errore d i si ei nostra , dc D. Thomae doctrina , observo , quod , licut S. Augustinus de suis temporibus 'dicebat tib. de gratia , ω liber. arbitri e. r. funt quia dam , qui sic gratiam Dei defendunt ,
tia defenditur , Megara existiment tiberum arbitrium t S lia erant Semipelagiani, & Pelagiani; ita de no. iris temporibus dicere potnimus . Quidam enim videntes in Scripturis divinam V luntatem laniae eiIe essicaciae , ut ei non
possit resisti; gratiam Dei, corda ho
minum Vertere, emoli re, quocumque
voluerit inclinare, intulerunt , Rratiam Dei ita libero arbitrio dominari, ut ipsum prorsus extinguat, eique insideat, sicut sessor insidet aequo , ses-no , & calcatibus quocumque voluerit impellendor ita ut lioino sub gratia sponte quidem , & voluntarie agat, sed non libere libertate saltem indit ferentiae . Ita Calvinus lib. 1. In n. e.4. 6 s. cui in hoc adhaerere visus est Ianseram S. Alii vero timentes , ne, si totum dent gratiae , &eam suapte natura eis cacem fateantur, liberum hominis arbitrium evertatur, & ad necelsario agendum a-
digatur , gratiam quidem statuunt: at
suapte natura indifferentem , quae solum reddatur efficax ex consensu preis viso . Ita lentiunt Molinae Discipuli. At vera D. Thomae Schola , neque ad dexteram , neque ad sinistram declinans , sed medium tenens , gratiς eneringiam , ac eis caciam tuetur, & liberi arbitrii creati iura defendit. Qua pro- ter cum Calvino, Hec in antecedente, nec in consequente , nec in consequenistia convenit. Non in antecedente : quia Calvinus statuit hoc antecedens , gratiaessicax liberum arbitrium extinguit
quod & Moliniitie dicunt Thomis aevero cum D. Tl Om. dicunt, gratiae enficaciam sacere libertatem , S arbitrii indifferentiam expedire, non laedere. Non in conie' uente et quia Calvinus liberum arbitrium de facto tollit; Thomiliae illud sincere praedicant. Non in consequentia . quia Calvinus ex essicacia gratiae infert liberi arbitrii destructionem ; Τ homiliae ex eadem inserunt liberi arbitrii positionem . Licet autem Calvinus usurpet aliquando distincti nem sensus compositi, & divisi , quam etiam usurpant I hom istae cuin D. Tho ma , & Patribus; non iamen legitimε , ae sincere significat lim illarum vocum admittit: sed malitiose illis abutitur. An autem Molinillae iii 1 Pelagio, &suis asseclis secernamur pie credimus rat probare ipsolum eli, non noti rum.
dentinum ipsis non lavere . lmo adve
sari. Pi imo , quia ponit Deum sic praevenire, ut maneat liberias: quod significat praevenitonem Dei non tollere libertatem. Secund b, quia dicit, liberum arbitrium a Deo moveri , & cor tangi ; ergo ex mente Concilii Deus non soluin cum causa dum agit, sed ais git in causam eam movens, & faciens, ut agat. Tertio, quia Concilium dicit , liberum arbitrium a Deo motum non se habere merὸ pa ὸ : si autem sentiret, liberum arbitrium non pr prie moveri a Deo motione reali inistrinseca tangente ipsuin , deberet smpliciter negare, quod se habeat paui-
288쪽
vh , & non solum qu bd merὸ passidie: per hoe enim significat, qudd esto se
habeat passive, non tamen prorsus passive , sive nihil agat; sed partim pasisve reeipiendo motionem , partim alii vh quia sic patitur , ut a sat etiam Inee sit velut quoddam inanime. Hoc
hausisse puto eκ August. lib. de eorreptio gratia e. a. ubi quibusdam , ita coninquerentibus : in quid nobis praedieatur , atque praeipitur , uι Metinemus a ma Io , O faciamur bonum , si bor non agimus . sed id υelle , ω operari Deus operatur in nobis y Ita respondet. Poti kr intelligant ,
si Filii Dei sunt . Spiritu Dei se agi , ut
quod agendum est agant, cr eum egerint , IIi a quo agunt, gratias agant. Mia stir enim; ut agant , non ut ipsi is biισgaui cte. XIII. Quare ad id , quod Concilium dicit , poste nimirum liberum arbitrium abiicere inspirationem , & dissentire Deo vocanti, s velit, Respondeo primo, Concilium recte intelligi polle de gratia , seu Deo movente , &excitante solum moraliter . persuasiones , & inspirationes, aut bona de sideria; quae certum est posse ab homine respui , & abiici , etiam in sensu
composito, iuxta illud Prov. r. 'ea νῆ, O renuisti: ideoque dieit, liberum ar-hitrium is Deo motum, Θ excitatum,3uo ita homini suadetur, ut uni peruadeatur, alteri non, ut ait August. Lib. de spiritu , ω Iit. cap. 34. non Vero te gratia , seu de Deo physich move te, haec enim motio nunquam abiici- ur , nec purE excitat, sed facit, ut faciamus praebendo vires efficacissimas voluntati, ut superius dictum est cum Augustino lib. de gratia , Θ lib. arbitri
XIV. Respondeo secundo , reeth qu que posse exponi Concilium de gratia, Ee Deo physice essicaciter movento et sed verba Concilii cum distinctioneis
interpretanda sunt, nimirum e liberum
consensum, seu in sensu composito, ne go , quod haec sit mens Concilii. Ne gati vh , ita ut liberum arbitrium m tum , adhuc retineat indifferentiam adponendum dissensum absoluth, & pr cisi vh a motione ad consensum , seu insensu diviso. concedo, subd hςc sit mens Concilii . mod sic ostendo . Cum enim Patres , qui Concilium formabant
memores essent Scripturae dicentis Deo: n.mo est , qui tua possit resistere voluntati : Voluntati enim ejus quis resistit, o omnia quacumque voluit ferit e memores etiam essent verborum S. Augustini in Enebirid. e. ς s. esseditim volun talis divinae non posse impediri per voluntatem creaturae , & lib. de pra est. SS. dicentis cap. 8. Hae itaque gratia ,
qua Oeeuith bumanis eordibus ditiina laris gitate tribuitur, A nullo duro eor e refipuitur . Id, quippe tribuitur , ut eordis duritia primitys auferatur : cuinque scirent , naturam gratiae essicacis t undecumque sit essica v ὶ esse, ut suo esse-etu non friiliretur; alias esset eficax ,& non esset et non poterat eis venire sin mentem , qudd liberum arbitrium posset gratiae essi caci resistere, & cum ea oppositum coniungere : idehque non dixerunt, ut intendit Arguens, liberum arbitrium Deo moventi posse resistere . Sed solum voluerunt, liberum arbitrium 1 Deo motum , non ne celsitari ad volendum, ut Calvinus aia serebat; sed adhuc retinere indisserenistiam potestatis ad non volendum , seu
ad dissentiendum absolute, seu ad ponendum dissensum divisi vh a motione. Od eo magis confirmo quia Conculium es. νι o s.fess. 6. ponit ab homine recipi inspirationem illam , quam dicit posse abiici: evidens autem est fieri non possie, ut illam simul recipiat, de abiiciat; ergo quando dicit, illam inspirationem , quae recipitur , posse a bii ei, debet intelligi in sensu divisor& hoc ad revincendum Calvinum sa- arbitriuin a Deo morum &c. posset, motionem abiicere, & dii sentire, postive resistendo motioni , & coniungendo dissent uin cum motione e cicaci adtis erat. Cui nenim iste solam poneret gratiam emeacem necessitantem ad agendum omni gratia mere suificiente seclusa, omnemque indifferentiam pol
289쪽
statis voluntati eriperet e Concilium statuit duo: nimirum dari gratiam sunscientem excitantem, praevenientem,
dantem posse; & ulterius gratiam enficaciter cor tangentem . eum indifferentia tamen: quia, cum ita consentiat illuminationi , ut eam absoluth miast abjicere ,& consensus super illa funis detur , fit, ut ex consequenti ,:lic Et enficacia faciat, ut de facto non dissentiat; possit tamen , adhuc stante graistia efficaci, dissentire, quod Calvinus
XU. obiiciunt secund5. Efficacia , &determinatio decreti divini ad ponendum actum liberum non est in nostra . potestate, ut nobis detiar ; dat enim Deus hujusmodi gratiam prout vult, cui vult, quando vult ; antecedit siquidem omnem nostrum actum, & consensum ex parre nostra . Nec est in nostra potestate, ut semel data repellatur. &srustretur; ita ut de facto stante illa efficacia voluntas humana dissentiat; ergo illa essicacia tollit libertatem . Ant. est certum . Consequentia
vero probatur. Tunc efficacia lihertatem tollit, quando est suppositio ant cedens causans in voluntate determinationem ad unum , non relinquendo in ea potestatem , sive ad talem motionem expellendam , sive ad iaciendum , ut stante ea possit ab exercitio cessareis quando enim sub tali motione voluntas exit in actum , exit ut determinata antecedenter, & sine ulla indifferentia ,& potestate ad oppositum ; quia exit sine potestate in id . quo posito, impossibile est poni oppositum . XUI. Haec , & li initia olim opposita
suere D. Augustino , & ab eodem conis trita , ut constat ex epist. Prosperi, &Ηi lxri i , quae stant ante libros de Praia desinat. SS. ω de dono Perseverantia . Resert enim Prosper , Seini pelagianos
dicere: Remo eri omnem industriainia , sollique virtutes s si Dei eonstitutio bmmanas praveniat voluntates , sub boeyradestinationis nomine.fatalem quamdam induet necessitatem . Hilarius etiam eorum sententiam circa perseverandiam
recensens, ali, molem eos serre, quoahominibus praedestinatis non solum detur id , sine quo perseverantes me no possint , verum etiam, ut per boe domum nonnisi perseveranter sint . Dicebant enim ex hoc quandam desperationem bois minibus eκhiberi . Quibus tantum ab
suit, ut Augustinus . quae dixerat re tractaret , aut emolliret, quin potius iam dicta confirmans lib. de Pradest. SS.
cap. 8. dixerat: Hae itaque gratia , quaoeeuItὸ humanis eordibus divina Iargitate tribuitur , ὰ nullo diaro eorde respuiatur. Ideo quippὸ tribuitur, ut eoνdis duritia primiths auferatur. Et lib. de gratia , ω lib. arbitr. c. 2 adire ste respondens et fatis inquit me disputasse arbitror adversiss eos , qui gra tiam Dei Debementer oppugnant, qua Vo- Iunias humana non tollitur , sed ex mala mutatur in bonam , eiam bona fuerit
aditisatur : Θμ disputa se . ut non magis ego , quam ἀivina ipsa Scriptura I euta sit evidentissimis testimoniis veritatis ; qua Seriptura divina , si d ligenter insputatur , ostendit , non DIkm bonas hominum voIuntates , quas ipse Deu ex malis , ω a se factis bonas in actias bonos, or in aternam dirigit miram e wrωm etiam illas , qua eo ervant steuli ereaturam , ita esse in Dei potesate , ut earquis voluerit, quando voluerit faciat iniselinari s e. Sic ergo gratiam delandit S. Augustinus, ut antecedat, ac praeve niat humanas voluntates , sit eisicax , ut nullo duro corde respuatur , quocumque voluerit, & quando voluerit inclinet voluntatem . quin liberum arbitrium laedatur ; sed ex malo vertatur in bonum . de cum bonum fecerit adiu
XUII. Haec eadem sbi obieeit S.
Omuis causa , quis nou potes impedini , ex necesistate suum essectum producit, quia natura semper ιdem operatur , nisi aliquid impediat ; ut dicitur infecundo Phy- . sed voluntas Dei non potest impediri rdicit enim Ami L ad Rom. 9. Voluntati enim elus, quis resistit 3 ergo voluntas
290쪽
in tertio sic. Illu/ quod habet neeessitas emex priori , es necessarium abolutὸ . . .
sed res ereata . Deo eomparantur ad vo-Iuntatem divinam, sicut ad aliquid praser, a quo babent necessitatem : cum hae eonis
ditionatis sit vera et si aliquid Deus viali,
ra est necessaria : I equitur ergo , quὐd omne quod Deus vult sit necem Num abs ἐtit . Nonne haec iisdem fere terminis
sunt, quae nobis a Mediistis ob; ieiuntur pHis autem quomodo respondet D. Thomas y Nunquid negat voluntatem divinam non posse impediri y nunquid negat voluntatem divinam quatenus efficacem antecedere , & esse priorem rebus creatis. & nostris a diibus λ Nequaquam . Asserit, voluntatem divinam non potis impediri, aut ei resisti; asiserit, antecedere , & esse priorem , &necessario necessitate consequentiae inferre ea , quae vult, & tamen salvat in rebus libertatem . Audiant ergo. Ad f. cundiam dicendum , quod ex hoe ipso , quod voluntati divina nihiI resinit Is uitur , quod non fotum fiant ea , qua Deo νώlt fieri, fed quod fiant contingen-ster , vel neeessario , qua sic fieri vult . En quomodo ex eodem principio, quo Adversarii putant destrui, Sane . Do-etor asserit libertatem , & contingentiam . Rursus : Aa tertium t inquiti di
oendum , quod posteriora habent necessitutem a prioribus fecundam modum prio-νtim: unde ω ea , qua fiunt a voluntare divina , talem necessitatem babent , qualem Deus vult , illa habere , seisiere, vel absolutam , vel conditionalem tantum , c, sic non omnia sunt necessaria absolute. Quare ex efficacia antecedente voluntatis divinae solum insertD.Thomas necessitatem conditionalem, nempe, quod si Deus vult hoc esse, hoe erit, qua non obstat contingentiae . delibertati. od apertius de voluntate acre ala docuit I. a. qu. IO. ara. 4. ad 3. diis cens : Si Deus determinat voluntatem ad
aliquid , imp/ssibile inponi , quod volum
ias ad illud non moveatur οῦ non tu me
quitur, quod voluntat is Deo ex nere
XVIII. Eκ dictis patet solutio ad
propositum argumentum . conc. antece dente , neg. consequentiam . Ad probat. distinguo ant. mando illa suppositio antecedens est a causa volente, &causante substantiam aetus . & non modum actus, concedo. mando est, causa volente, & causante substantiam,& modum actus , nego ant. vel aliter disi. Quando illa suppositio antecedens est secundum naturam imo exigit a
natura libertatis , nego ant. non enim
tollit, sed iacit libertatem . Quando
non est iuxta naturam, neque exigit aa natura libertatis , conc. ant . Ex quo ergo voluntas Dei sit efficacissima ,
sequitur , quod non solum fiat id , quod vult fieri, sed quod fiat eo modo quo fieri vult: unde cum velit actus liberos fieri libere, tantum abest , ut liberEnon fiant, quin potius nihil impedire possit , ne liberE fiant. Imo nihil libere fieret, si Deus id efficaciter non
Vellet , cum natura voluntatis creatae
talis sit , ut nihil libere agat, nisi eo,
qui caiisa voluntatis est , faciente , ut agat. Quare esto suppositio antecedens, quae non sit ipsa Dei voluntas, α quς a natura voluntatis non exigatur, non cohaereat cum libertate ; tamen supposilio antecedens , quae Dei libertas est, qui naturam voluntatis condidit, S qui in ea agit secundum eius conditionem , non solum libertatem non evacuat, sed libertatem iacit. Et licet ea posita sequatur aetus, ita ut non possit non si qui ἱ sequitur tamen , pro ut Deu 1 vult illum sequi, idest necessario necessitate condicionata , quatenus si Deus vultacium esse , erit ; non tamen necessitate absoluta , quae sola libertati o stat . Haec est Doctrina S. Thomae . XIX. Neque ex hoc, quod divina voluntas sit hypothesis 1 nobis inimis pedibilis, seu antecedens , quam pone. re , vel tollere non est in nostra pote-itate , sequitur, quod id , quod ex ea sequitur, in nostra potestate non sit. Nasu ut refert Sνlvius de motione priami